Tr ư ờng Đ ại H ọc Kinh T ế Thành Ph ố H ồ Chí Minh
Khoa Tài Chính Doanh Nghi ệp

Bài Ti ểu Lu ận:
ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC THAY
ĐỔI TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI
VAS10 và IAS21
GVHD: Th ầy MÃ V ĂN GIÁP
Nhóm SV th ực hi ện : CAO TH Ị TÂM
NGUY ỄN TH Ị THÙY DUNG
LỜI M Ở ĐẦU
Việt Nam đang đi lên trên con đường phát triển của nền kinh tế
th ị tr ư ờng theo đ ịnh h ư ớng XHCN. Theo đó, quá trình h ội nh ập đã
và đang di ễn ra r ất nhanh. Đ ặc bi ệt là s ự gia nh ập vào các t ổ ch ức
khu v ực và th ế gi ới: ASIAN, WTO, …. đã đ ưa n ền kinh t ế c ủa n ư ớc
ta xích l ại g ần h ơn v ới các n ư ớc trên th ế gi ới. Quá trình giao l ưu
buôn bán hàng hóa, …ngày càng di ễn ra đa d ạng và phong phú h ơn.
T ừ đó đòi h ỏi ph ải có s ự phù h ợp gi ữa các quy t ắc chu ẩn m ực đ ể
phù h ợp v ới các thông l ệ qu ốc t ế, t ạo đi ều ki ện cho quá trình h ội
nh ập đ ư ợc thu ận l ợi. N ư ớc ta đã có nhi ều s ự thay đ ổi trong nhi ều
ph ư ơng di ện trong đó không ngo ại tr ừ các chu ẩn m ực k ế toán. B ộ
Tài chính là c ơ quan ch ịu trách nhi ệm so ạn th ảo và ban hành các
chu ẩn m ực k ế toán đã xác đ ịnh ba nguyên t ắc xây d ựng chu ẩn m ực
k ế toán và ki ểm toán Vi ệt Nam là
(1) D ựa trên c ơ s ở các chu ẩn m ực qu ốc t ế v ề k ế toán, chu ẩn
m ực qu ốc t ế vê ki ển toán.
(2) Phù h ợp v ới đi ều ki ện phát tri ển c ủa Vi ệt Nam
(3) Đ ơn gi ản, rõ ràng và tuân th ủ các quy đ ịnh v ề th ể th ức ban
hành v ăn b ản pháp lu ật.
Chính vi ệc biên so ạn h ệ th ống chu ẩn m ực k ế toán Vi ệt Nam
đ ư ợc d ựa trên các chu ẩn m ực qu ốc t ế v ề k ế toán và đ ư ợc đi ều

khoản, các hệ thống chứng từ, sổ kế toán. IAS có bộ khung khái niệm
và tính thống nhất cao giữa các chuẩn mực. VAS còn nhiều vấn đề chưa
rõ ràng, thiếu nhiều vấn đề và đặc biệt là còn mâu thuẫn giữa các chuẩn
mực hoặc sự không thống nhất giữa chuẩn mực và hướng dẫn về chuẩn
mực đó.
Hầu hết những người đã được học và/hoặc làm theo các hệ thống kế
toán quốc tế hay mang tính thông lệ quốc tế đều cho rằng, hệ thống tài
khoản kế toán thống nhất của Việt Nam chỉ nên mang tính hướng dẫn
mà không nên mang tính bắt buộc. Thông lệ kế toán quốc tế cho phép
ghi nhiều Nợ đối ứng với nhiều Có trong cùng một định khoản, tuy
nhiên không nên lạm dụng việc ghi nhiều Nợ đối ứng với nhiều Có để
mất đi tính rõ ràng của kế toán. Mặc dù không có văn bản pháp quy nào
quy định cấm ghi nhiều Nợ đối ứng với nhiều Có trong cùng một định
khoản kế toán, nhưng theo một thói quen từ xưa, rất nhiều DN Việt Nam
vẫn tuân theo nguyên tắc này. Tuy nhiên, nhiều DN nước ngoài tại Việt
Nam lại không áp dụng.
Hệ thống tài khoản kế toán thống nhất của Việt Nam chỉ quan tâm
chủ yếu đến thông tin của báo cáo tài chính cho các nhà đầu tư chứ
chưa quan tâm đến thông tin quản trị nội bộ. Theo thông lệ quốc tế, tên
gọi tài khoản chính là tên gọi ngắn gọn của số dư tài khoản hay chỉ tiêu
cần quản lý. Không ghép chung nhiều chỉ tiêu khác nhau vào chung một
tài khoản. Các chỉ tiêu khác nhau phải được ghi chép và báo cáo theo
các tài khoản riêng biệt.
Trong giới hạn bài tiểu luận này, nhóm chúng tôi chỉ tiến hành so
sánh giữa VAS 10 và IAS 21-Ảnh hưởng của việc thay đổi tỉ giá hối
đoái, để làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa chuẩn mực kế
toán Việt Nam và chuẩn mực kê toán quốc tế qua đó người đọc có thể
những nhận xét, đánh giá riêng của bản thân.
II.
đoái.

3.
IAS:

Ghi nhận chênh lệch tỷ giá hối đoái
Phương pháp chuẩn: Chênh lệch tỷ giá phát sinh khi thanh
toán các khoản mục tiền tệ hoặc trong việc báo cáo các khoản mục tiền
tệ của doanh nghiệp theo các tỷ giá hối đoái khác với tỷ giá hối đoái áp
dụng để ghi nhận ban đầu hoặc đã được báo cáo trong báo cáo tài chính
trước, cần được ghi nhận là thu nhập hoặc chi phí trong kỳ phát sinh,
ngoại trừ khoản đầu tư ròng được hạch toán vào vốn chủ sở hữu.

Phương pháp thay thế được chấp nhận: Đối với trường hợp
chênh lệch tỷ giá là kết quả từ sự sụt giảm giá trị mạnh một đồng tiền
mà không có các công cụ tự bảo vệ dẫn tới các khoản công nợ mà doanh
nghiệp không có khả năng thanh toán và các khoản công nợ phát sinh
trực tiếp từ các nghiệp vụ mua tài sản bằng ngoại tệ gần đây, thì khoản
chênh lệch tỷ giá sẽ được hạch toán vào giá trị còn lại của tài khoản liên
quan, với điều kiện giá trị tài sản sau khi điều chỉnh không vượt quá
mức thấp hơn giữa giá trị có thể thu hồi được và chi phí thay thế tài
sản.
 Kế toán các nghiệp vụ bảo tự vệ cho các khoản mục có gốc
ngoại tệ được hạch toán theo IAS 39, Công cụ tài chính: Ghi nhận và
xác định giá trị.
VAS:
a) Xử lý chênh lệch tỉ giá hối đoái của nghiệp vụ kinh tế phát
sinh trong kì.

Trong giai đoạn đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định
của doanh nghiệp mới thành lập:
Trong giai đoạn đ ầu tư xây dựng đ ể hình thành tài s ản c ố đ ịnh c ủa

chính trong k ỳ.
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch t ỷ giá h ối đoái t ăng tính vào chi phí tài
chính trong k ỳ.


Thời kỳ giải thể, thanh lý doanh nghiệp:
Đ ối v ới n ợ ph ải thu:
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch t ỷ giá h ối đoái t ăng tính vào thu nh ập thanh
lý doanh nghi ệp.
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch tỷ giá h ối đoái gi ảm tính vào chi phí thanh
lý doanh nghi ệp.

Đ ối v ới n ợ ph ải trả:
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch t ỷ giá h ối đoái giảm tính vào thu nh ập
thanh lý doanh nghiệp.
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch t ỷ giá h ối đoái t ăng tính vào chi phí thanh
lý doanh nghi ệp.

Chênh l ệch tỷ giá h ối đoái phát sinh trong k ỳ do vi ệc mua, bán
ngoại t ệ:
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch t ỷ giá h ối đoái t ăng tính vào thu nh ập tài
chính trong k ỳ.
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch tỷ giá h ối đoái gi ảm tính vào chi phí tài
chính trong k ỳ.
X ử lý chênh l ệch t ỷ giá h ối đoái phát sinh do đánh giá l ại s ố d ư
ngo ại t ệ cu ối k ỳ:
Cu ối k ỳ kế toán, doanh nghiệp ph ải quy đ ổi s ố dư ti ền m ặt, ti ền gửi,
ti ền đang chuy ển, các khoản n ợ ph ải thu, n ợ ph ải trả có gốc ngoại tệ ra
" đ ồng Vi ệt Nam ” theo t ỷ giá bình quân liên ngân hàng do Nhà n ư ớc
công b ố. Khoản chênh l ệch gi ữa t ỷ giá sau khi quy đ ổi v ới t ỷ giá đang

toán vào chi phí trong n ăm ít nh ất c ũng ph ải b ằng chênh l ệch t ỷ giá c ủa
s ố d ư ngoại t ệ dài h ạn ph ải trả trong n ăm đó. S ố chênh l ệch t ỷ giá còn
l ại s ẽ đư ợc theo dõi và ti ếp t ục phân b ổ vào chi phí cho các n ăm sau
nh ưng t ối đa không quá 5 năm.
- Tr ư ờng h ợp chênh l ệch giảm thì đ ư ợc h ạch toán vào thu nh ập tài
chính.
 Riêng quy đình đ ối v ới c ơ s ở kinh doanh ở n ư ớc ngoài báo cáo
b ằng đ ồng ti ền c ủa n ền kinh t ế lạm phát cao thì:
IAS 21 có quy đ ịnh, báo cáo tài chính c ủa c ơ s ở kinh doanh ở n ư ớc
ngoài ph ải đư ợc trình bày l ại theo IAS 29-Báo cáo tài chính trong n ền
kinh tế siêu l ạm phát trư ớc khi chuy ển đ ổi sang đ ồng ti ền h ạch toán c ủa
doanh nghiệp.
VAS 10 không đ ề c ập đ ến vấn đề này.
4. Việc chuyển đổi báo cáo tài chính của các hoạt động ở
nước ngoài: So Sánh VAS 10 và IAS 21 - Ảnh hưởng do thay đổi tỷ
giá hối đoái
Trong công cuộc đổi mới và hội nhập, nền kinh tế nước ta đã không
ngừng phát triển, các doanh nghiệp lớn của Việt Nam ngày càng có
nhiều hơn các hoạt động ở nước ngoài, nhằm khẳng định vị trí của mình
cũng như thúc đẩy quá trình hội nhập và nâng cao hiệu quả hoạt động
SXKD.
Trong bối cảnh đó, ngày 31.12.2002, Bộ tài chính đã ban hành 6
chuẩn mực kế toán (đợt 2) trong đó có chuẩn mực số 10 - Ảnh hưởng
của việc thay đổi tỷ giá hối đoái, nhằm xác định các nguyên tắc và
phương pháp kế toán những ảnh hưởng do thay đổi tỷ giá hối đoái trong
trường hợp doanh nghiệp có các giao dịch bằng ngoại tệ hoặc có các
hoạt động ở nước ngoài. Trong đó phần quy định về phương pháp
chuyển đổi các báo cáo tài chính của các họat động ở nước ngoài là một
vấn đề mới, thể hiện sự tiến bộ trong quá trình cải cách chế độ kế toán,
đáp ứng được yêu cầu trước mắt cũng như lâu dài của nền kinh tế. Bài

đổi theo tỷ giá ngày giao dịch. Trường hợp báo cáo của cơ sở ở nước
ngoài được báo cáo bằng đồng tiền của một nền kinh tế siêu lạm phát thì
được quy đổi theo tỷ giá cuối kỳ.
- Tất cả các khoản chênh lệch hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài
chính của cơ sở ở nước ngoài để tổng hợp vào báo cáo tài chính của
doanh nghiệp báo cáo phải được phân loại như là vốn chủ sở hữu của
doanh nghiệp báo cáo cho đến khi thanh lý khoản đầu tư đó.
Ngoài ra ở đoạn 25 còn có quy định: Trường hợp tỷ giá trung bình
xấp xỉ tỷ giá thực tế thì tỷ giá trung bình được sử dụng để chuyển đổi
các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí của cơ sở ở nước
ngoài.
Đoạn 26 chỉ ra 3 trường hợp phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái khi
chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài:
- Chuyển đổi các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí theo
tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch, các tài sản và các khoản nợ phải trả
theo tỷ giá hối đoái cuối kỳ.
- Chuyển đổi khoản đầu tư thuần đầu kỳ tại cơ sở nước ngoài theo
một tỷ giá hối đoái khác với tỷ giá hối đo ái đã được phản ảnh ở kỳ
trước.
- Các khoản thay đổi khác liên quan đến vốn c hủ sở hữu tại cơ sở
nước ngoài.
Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 21 - Ảnh hưởng d o thay đổi tỷ giá
hối đoái (IAS21) thì kế toán sẽ áp dụng phương pháp tỷ giá cuối ngày
hay còn gọi là tỷ giá hiện hành để chuyển đổi các báo cáo tài chính của
cơ sở ở nước ngoài, theo đó :
- Tất cả tài sản và nợ được quy đổi theo tỷ giá cuối ngày (ngày lập
bảng cân đối kế toán).
- Doanh thu, thu nhập khác và chi phí được quy đổi theo tỷ giá vào
ngày giao dịch thực sự. Tỷ giá xấp xỉ hoặc tỷ giá trung bình cũng được
phép áp dụng.

tệ nước nào cũng đều là một khoản tiền cố định. Do đó ảnh hưởng của sự
thay đổi tỷ giá hối đoái trong việc chuyển đổi báo cáo tài chính, theo
phương pháp tỷ giá hiện hành, chỉ có thể tính vào vốn chủ sở hữu của
đơn vị nước ngoài. Tức là ảnh hưởng đến khoản đầu tư thuần của doanh
nghiệp báo cáo. Điều này cũng có nghĩa là vốn cổ phần của cơ sở ở nước
ngoài được quy đổi theo tỷ giá lịch sử. Và như vậy, sự thay đổi tỷ giá hối
đoái ảnh hưởng đến khoản đầu tư thuần của doanh nghiệp báo cáo hơn là
đối với các khoản mục tiền tệ và phi tiền tệ riêng lẽ của cơ sở ở nước
ngoài.
b) Chuyển đổi báo cáo tài chính của các hoạt động ở nước ngoài
không thể tách rời với hoạt động của doanh nghiệp báo cáo
Quy định của VAS 10 trong vấn đề này cũng phù hợp với IAS21, theo
đó:
- Các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được quy đổ i theo tỷ giá hối
đoái cuối kỳ.
- Các khoản mục phi tiền tệ có gốc ngoại tệ được quy đổ i theo tỷ giá
hối đoái tại ngày giao dịch
- Các khoản mục phi tiền tệ được xác định theo giá trị hợp lý bằng
ngoại tệ được quy đổi theo tỷ giá hối đoái tại ngày xác địh giá trị hợp lý.
- Các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí được quy đổi
theo tỷ giá tại ngày giao dịch (hoặc tỷ giá bình quân thích hợp).
- Chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong quá trình hoạt động kinh
doanh, kể cả việc đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định của
doanh nghiệp đang hoạt động được tính vào thu nhập hay chi phí của
năm tài chính, tức là tính vào kết quả lãi, lỗ của họat động ở nước ngoài.
Như vậy, khác với trường hợp chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở
ở nước ngoài, trong trường hợp chuyển đổi báo cáo tài chính của các
hoạt động ở nước ngoài không thể tách rời với doanh nghiệp báo cáo thì
sự thay đổi tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến từng khoản mục tiền tệ của
họat động ở nước ngoài hơn là khoản đầu tư thuần của doanh nghiệp báo

nước ngoài
Là các chi nhánh các công
ty con, công ty liên kết,
công ty liên doanh, hợp tác
kinh doanh hoặc hoạt động
liên kết kinh doanh của
doanh nghiệp lập báo cáo
mà hoạt động của các đơn
vị này được thực hiện bởi
1 nước khác ngoài Việt
Nam.
Là công ty con, công ty liên kết,
công ty liên doanh hoặc chi
nhánh của doanh nghiệp lập báo
cáo mà hoạt động của các đơn vị
này được thực hiện ở 1 nước
khác ngoài nước của doanh
nghiệp lập báo cáo.
Các giao dịch
bằng ngoại tệ
Trong các giai đoạn đầu tư
xây dựng cơ bản để hình
Không đề cập
ghi nhận
thành tài sản cố định của
chênh lệch tỉ
giá hối đoái
doanh nghiệp mới thành
lập, chênh lệch tỉ giá hối
đoái phát sinh được phản

cáo bằng tiền tệ của một nên
kinh tế siêu lạm phát. Báo cáo
tài chính của cơ sở kinh doanh
ở nước ngoài phải được trình
bày lại theo IAS 29 báo cáo tài
chính trong nền kinh tế siêu lạm
phát trước khi chuyển đổi sang
đồng tiền hạch toán của doanh
nghiệp
Tác
thuế
động
của
Không đề cập Lãi lổ từ các khoản giao dịch
bằng ngoại tệ và chênh lệch tỷ
chênh lệch tỉ
giá
giá phái sinh khi chuyển đổi các
báo cáo tài chính cảu hoạt động
ở nước ngoài có thể liên quan
đến tác động thuế được hạch
toán theo IAS 12, thuế thu nhập
doanh nghiệp.