Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
)
tác dụng với dung dịch kiềm

Chương 7: Kim loại kiềm – kim loại kiềm thổ – nhôm
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
Nội dung
I. Phương pháp giải
II. Thí dụ minh hoạ
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
I. Phương pháp giải
1. Tổng quan về bài toán XO
2
(CO
2

N u t > 2 : XO và OH d .
−
−
− −
−
−
−
Õ −
Õ
Õ
Õ
Õ −
Dng 2. Bi toỏn CO
2
(hoc SO
2
) tỏc dng vi dung dch kim
I. Phng phỏp gii (tt)
1. Tng quan v bi toỏn XO
2
(CO
2
, SO
2
) tỏc dng vi dung dch kim (tt)
Chỳ ý:
3
2
2 2 3
3 2 3 2

ñược khi cô cạn chỉ có muối axit.
 Khi biết tạo cả 2 muối thì cả XO
2
và OH
−
ñều hết.
 Với thuật ngữ lượng kiềm “tối thiểu”, “ít nhất” chỉ cần viết chỉ 1 phản ứng
tạo muối axit.
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
I. Phương pháp giải (tt)
2. Một số nhận xét quan trọng (tt)
 Với kiềm của nhóm IIA, dung dịch thu ñược sau phản ứng khi ñã loại bỏ
kết tủa mà “tác dụng ñược với kiềm tạo thêm kết tủa” hoặc “tác dụng
với axit tạo khí” hoặc “ñun nóng thu ñược kết tủa” thì phản ứng ñã tạo 2
loại muối.
 XO
2
khi bị hấp thụ vào dung dịch kiềm nhóm IIA gây ra ñộ tăng hoặc
giảm khối lượng của dung dịch so với ban ñầu:
•
•
2 2
2 2
XO XO
gi m
XO t ng XO



+ →



ö ô ¬ ®å
2
2 3 3
(XO , HXO , XO )
− −
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
I. Phương pháp giải (tt)
4. Chú ý
 Bản chất của phản ứng giữa XO
2
với dung dịch kiềm (NaOH, Ba(OH)
2
,
…) là phản ứng giữa XO
2
và OH
−
, do ñó nếu dung dịch ban ñầu có
nhiều bazơ thì không nên viết các phương trình phân tử mà viết phương
trình phản ứng dưới dạng ion rút gọn

→ →
OH
Tính n
−
∑
2
3
XO
−
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 1: Cho m gam hỗn hợp hai muối Na
2
CO
3
và NaHSO
3
có số mol
bằng nhau tác dụng với dung dịch H
2
SO
4
loãng, dư. Khí sinh ra ñược dẫn
vào dung dịch Ba(OH)
2
dư thu ñược 41,4 gam kết tủa. Giá trị của m là:

2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 2: Cho 28 gam hỗn hợp lội chậm qua
500ml dung dịch hỗn hợp (NaOH 0,7M ; Ba(OH)
2
0,4M) ñược m gam kết
tủa. Giá trị của m là:
A. 54,25. B. 52,25. C. 49,25. D. 41,80.
(
)
2
2 2 X/O
X CO , SO , d 1,75
=
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 2 (tt)
Hướng dẫn giải

Theo ðLBT nguyên tố với Y: x + y = 0,5 (*)
Theo ðLBT ñiện tích: x + 2y = 0,75 (**)
(
)


< = < ⇒



+ → + + → ↓
∑
Ö
¶ ø ¹ è
®
2+
Ba
2
3 3
n 0,2
YO HYO
T (*) và (**) n n 0,25 m 0,2.(137 24 48) 41,80
áp án D.
− −
=
⇒ = = → = + + =
→
õ
§
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)

0,3 0,6
2OH CO CO H O
0,05 0,025 0,025
tìm m ta ph i tìm n
Ba Ba(OH) ; K KOH
x x x
−
− −
− −
→ + ⇒ = > ⇒
+ → +
→ →
Ø ¹
§Ó ¶
2+
Ba
2 2
3 3
3x 0,6 n x 0,2
x
Ba CO BaCO
Ba2 d và m 0,025.197 4,925 g
0,025 0,025 0,025
áp án D.
+ −

⇒ = ⇒ = =




Hướng dẫn giải
Cách 1. Do thu ñược kết tủa nên sau phản ứng CO
2
không dư, mặt khác
khi cho 0,05 mol hoặc 0,35 mol CO
2
phản ứng ñều thu ñược 0,05 mol kết
tủa, suy ra:
Khi dùng 0,05 mol C
O2
thì sau phản ứng Ca(OH)
2
dư
Khi dùng lượng CO
2
nhiều hơn (0,035 mol) thì ban ñầu CO
2
tiếp tục phản
ứng với Ca(OH)
2
dư tạo thêm kết tủa, nhưng sau ñó lượng kết tủa bị CO
2

dư hòa tan ñúng bằng lượng kết tủa tạo ra thêm này.
Vậy, khi cho 0,35 mol CO
2
vào dung dịch Ca(OH)
2
xảy ra 2 phản ứng:
(


⇒ =

+ →



→
∑
§
2+
2
3
BTNT Ca
2 Ca(OH)
Ca
3 2
CaCO : 0,05 mol
0,035 mol CO n n 0,2
Ca(HCO ) : 0,15 mol

→ → = =


∑ ∑
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm

→ §
A
l(x mol)
A
l
4
C
3
(y mol)
KhÝ
+
OH
-
d−
H
2
(1,5x mol)
CH
4
(3y mol)
X {Al(OH)
4
-
}
+
CO
2
d−
Al(OH)
3

(Na
2
SO
3
và NaHSO
3
)
thì toàn bộ S
+4
sẽ bị oxi hóa lên
(
)
+6 2
4
S SO do ó :
−
®
2
2 4
4
SO BaSO
SO
n n 0,15 m 0,15.233 34,95
áp án A.
−
= = ⇒ = =
→ §
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO

a 0,5
0,5
0,25 0,25
áp án C.
⇒ =
+ →

⇒ = =


→
∑
®· ï
Ö
Ê Ê ô è ® Ø
§
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 8: Dẫn 5,6 lít khí CO
2
(ñktc) vào bình chứa 200ml dung dịch NaOH
nồng ñộ a mol/lít ; dung dịch thu ñược có khả năng tác dụng tối ña với
100ml dung dịch KOH 1M. Giá trị của a là:
A. 1,75. B. 2,00. C. 1,50. D. 2,50.
Dạng 2. Bài toán CO
2

Ê ô è ® Ò è ®
§