LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
LÊ HÙNG VNG
Trang
1
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang
2
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

MC LC

(4 phn)
NI DUNG TRANG
MC LC
1
I. t vn đ nghiên cu
2
II. Khái quát v hot đng ngoi khóa trong trng THPT

LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang
3
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI PHN I. T VN 

Hot đng ngoi khoá là mt hình thc t chc dy hc, là mt dng hot
đng ca hc sinh tin hành ngoài gi lên lp chính thc, ngoài phm vi quy đnh
ca chng trình b môn nhm h tr cho chng trình ni khoá, góp phn hoàn
thin và phát trin nhân cách, bi dng nng khiu và tài nng sáng to  hc sinh.
Trong thc tin nhng nm gn đây  các trng THPT, hot đng ngoi khoá vt lí
nói riêng và các môn hc khác nói chung ít đc t chc, lãnh đo nhà trng và
giáo viên b môn cha có s đu t cho hot đng này. V mt lí luân, vic nghiên
cu các hình thc t chc hot đng ngoi khóa vt lí trong nhà trng ph thông
cng cha đc s quan tâm nghiên cu thích đáng ca các nhà lí lun dy hc b
môn. Trong các tài liu v phng pháp ging dy vt lí cng nh trong vic đi
mi chng trình, sách giáo khoa hin nay thì vic t chc các hot đng ngoài lp
(hot đng ngoi khoá) đã đc đ cp đn, tuy nhiên chúng cha nêu đc các
phng pháp c th cho vic t chc ngoi khoá vt lí.
T thc tin t chc hot đng ngoi khoá vt lí, vi kinh nghim bn thân,
… tôi vit chuyên đ này vi hi vng cung cp mt t liu cn thit cho nhng
ngi mun t chc hot đng ngoi khoá vt lí.
D nhiên, vi kh nng và kinh nghim còn nhiu hn ch, chc chn chuyên
đ ca tôi không tránh khi nhiu thiu sót. Tôi rt mong nhn đc s đóng góp
ca quý thy, cô đ tài liu vit ra có tính thc tin và hiu qu hn. Xin chân thành
cm n.


PHN II. KHÁI QUÁT V HOT NG NGOI KHOÁ

I. HOT NG NGOI KHOÁ
1. Hot đng ngoi khoá
Do s hn ch ca thi gian lên lp trong chng trình chính khoá, đng thi
vi s gia tng không ngng cùa tri thc đã làm xut hin mâu thun gia nhu cu
nhn thc ca hc sinh vi tính k hoch ca chng trình.  gii quyt mâu thun
này, ngi ta t chc các hot đng ngoi khoá nhm to điu kin cho mi hc sinh
có th m rng, đào sâu kin thc, phát trin nhng hng thú, nng lc cá nhân và
kích thích thiên hng ca các em v mt mt nào đó.
Hot đng ngoi khoá là mt hình thc t chc dy hc có đc đim:
+ Hot đng ngoi khoá đc thc hin ngoài gi hc, nó không mang tính
bt buc mà tu thuc vào hng thú, s thích, nguyn vng ca mi hc sinh trong
khuân kh kh nng và điu kin t chc có đc ca nhà trng.
+ Hot đng ngoi khoá có th đc t chc di nhiu dng: dng tp th c
lp, dng nhóm theo nng khiu, dng hc tp, dng vui chi, dng thng kì, dng
đt xut nhân nhng dp k nim hay l hi.
+ Hot đng ngoi khoá có th đc t chc di các hình thc nh: T ngoi
khoá; câu lc b khoa hc; d hi khoa hc; d hi ngh thut.v.v…
+ Ni dung ngoi khoá rt đa dng, bao gm c mt vn hoá, khoa hc công
ngh, th dc th thao, k thut… nhm giúp hc sinh m rng, đào sâu, làm phong
phú them nhng điu đã đc hc trong nhng gi ni khoá ca môn hc tng
ng.
+ Ngoi khoá do giáo viên b môn, giáo viên ch nhim, oàn thanh niên
Cng sn H Chí Minh…và hc sinh ca mt lp hay mt s lp…thc hiên.
 tin hành các hot đng ngoi khoá đt kt qu tt đp đòi hi phi có s
t chc cht ch, t m ca giáo viên, s giúp đ ca nhà trng, ca hi cha m hc
sinh và nhng t chc đ đu, kt ngha… Bên cnh đó, giáo viên cn đng viên
đc s tham gia nhit tình ca tp th hc sinh, ca mi cá nhân, cn to dng
đc nhng ht nhân nòng ct trong mi dng hot đng ngoi khoá.

(*) Tác dc giáo dc k thut tng hp, đnh hng ngh nghip:
Qua hot đng ngoi khoá, hc sinh đc rèn luyn mt s k nng nh: Tp
nghiên cu mt vn đ, thuyt minh trình bày trc đám đng, tp s dng nhng
dng c, thit b thng gp trong đi sng, nhng máy móc t đn gin ti hin
đi. Qua đó s ny n  hc sinh tình cm ngh nghip và bc đu có ý thc v
ngh nghip mà hc sinh s chn trong tng lai.
(*) Hot đng ngoi khoá là điu kin thun li đ giáo viên có th th
nghim các phng pháp dy hc: Qua hot đng ngoi khoá giáo viên có điu kin
tt đ thc hin và kim tra các kt qu nghiên cu ca mình, do giáo viên nm
vng kh nng, tâm lí ca hc sinh nên hiu qu ca vic th nghim s cao hn.
II. HOT NG NGOI KHOÁ VT LÍ
1. Ni dung ngoi khoá vt lí
Do đc đim ca b môn vt lí, ngoi khoá có tác dng b sung kin thc lí
thuyt, k nng thc hành, gii thiu nhng ng dng ca vt lí vào khoa hc và k
thut, quá trình phát trin ca vt lí hc… cho hc sinh, làm tng hng thú ca hc
sinh đi vi môn hc, rèn luyn kh nng phân tích và gii quyt vn đ ca h.
Ngoi khoá vt lí giúp hc sinh hiu rõ hn các hin tng vt lí, thy đc vai trò
to ln ca vt lí trong thc t đi sng, trong sn xut và khoa hc công ngh. Vic
tham gia hot đng ngoi khoá s giúp hc sinh mnh dn hn, t duy logic cht ch
hn, t đó góp phn nâng cao cht lng hc tp môn vt lí.
Ni dung ca ngoi khoá vt lí có th là nhng kin thc nm trong phm vi
chng trình vt lí THPT, hot đng gn vi ni khoá vi mc đích giúp hc sinh
nm chc hn các kin thc, k nng c bn. Ni dung ca ngoi khoá có th là
nhng kin thc m rng vt qua ngoài ni dung chng trình, giúp hc sinh tng
hiu bit, phát huy óc sáng to.
Theo phân phi chng trình vt lí  trng THPT, t lp 10 đn lp 12 hc
sinh ln lt đc hc: C hc - Nhit hc - in hc - Dao đng và song - Quang
hc - Vt lí ht nhân. ó cng chính là nhng ni dung c bn ca ngoi khoá vt lí
LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang

sinh, vì nu không có hng thú thì hc sinh ch thc hin yêu cu ca giáo viên bng
sc mnh cng bc và nó s git cht lòng ham mun hc hi ca cá nhân.
Hot đng ngoi khoá da trên tinh thn t nguyn ca tng hc sinh là mt
bin pháp kích thích thái đ hc tp tích cc ca hc sinh. Qua hot đng ngoi
khoá, hc sinh đc hot đng, vui chi, đc lp suy ngh, to cho hc sinh nhu cu
đc thêm tài liu tham kho, sách báo… Ngoi khoá là điu kin đ hc sinh trao đi
nhng ý tng, ngun tri thc, giúp đ, hp tác vi nhau trong vic gii quyt các
vn đ đt ra, phát trin t duy đc lp, tính tích cc, t lc, ch đng ca cá nhân.
Có nhiu bin pháp phát huy tính tích cc ca hot đng nhn thc ca hc sinh,
trong t chc hot đng ngoi khoá vt lí, tôi rt chú trng vic dung phng pháp
dy hc gii quyt vn đ, phng pháp “công não”, và phng pháp dy hc d án.
ây là nhng phng pháp có th dùng đ huy đng trí lc và nhiu phm cht tích
cc khác ca các em hoc sinh.
Các loi tình hung có vn đ có th s dng trong hot đng ngoi khoá vt
lí:
LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang
8
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

+ Tình hung nghch lí: ó là loi tình hung có vn đ mà mi thot nhìn
dng nh vô lí, không phù hp vi quy lut, lí thuyt đã đc tha nhn. Tình
hung này đc to ra bng cách gii thiu nhng s kin, hin tng trái vi quy
lut thông thng, vi kinh nghim cá nhân ca hc sinh.
Ví d: Th mt con cá nh còn sng vào mt ng nghim thu tinh đng đy nc.
Dùng đèn cn đun nóng phn trên gn ming ng cho đn khi nc  trên ming ng
sôi, ta vn thy con cá bi li  di. Hãy gii thích ngch lí này?
+ Tình hung la chn: Là loi tình hung có vn đ xut hin khi đng trc
mt s la chn gia hai hay nhiu phng án đ tìm ra phng án ti u.

phn mm chuyên dng nh Power Point, windword… Hoc vit các chng trình
trên các phn mm lp trình (vic này đòi hi giáo viên vt lí phi có trình đ tin hc
LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang
9
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

cao). Hin nay máy vi tinh đã tr thành mt phng tin đa chc nng, cùng vi các
b chuyn đi nó tr thành mt rađiô, vô tuyn truyn hình, đu đa… Tn dng
đc ht các chc nng ca nó s rt thun li trong t chc hot đng ngoi khoá
vt lí.
+ Mng Internet: Có th nói đây là ngun tài nguyên thông tin vô tn ca mi
lnh vc, trong đó có vt lí. Chúng ta có th gii thiu trc tip cho hc sinh các
thông tin trên mng.
+ Máy chiu đa vt th: cng có th huy đng t chc hot đng ngoi khóa.
+ Máy quay phim: Dùng đ quay trc tip các quá trình vt lí, các thí nghim
làm… chuyn vào máy vi tính và gii thiu qua máy chiu.
Trên đây là mt s phng tin k thut dy hc có th dng trong t chc
ngoi khoá vt lí. Trong s dng cn lu ý, đây ch là các phng tin, công c đ
chuyn ti thông tin, vn đ chính là vic giáo viên khai thác, la chn và s dng
thông tin th nào cho phù hp. Mt khác, các phng tin này hu ht là đt tin, vì
vy cn gi gìn, bo qun cn thn.
 s dng có hiu qu các phng tin k thut dy hc trong t chc hot
đng ngoi khoá vt lí, giáo viên cn son tho k hoch t chc ngoi khoá có s
dng phng tin k thut dy hc, phân chia và xác đnh loi phng tin - thit b
s dng, xác đnh thi đim s dng sao cho đúng lúc, đúng ch vi thi lng thích
hp, đ bng chính hot đng ca mình, hc sinh có th tip cn, khai thác ni dung
thông tin ca phng tin, tìm ra các mi quan h có tính quy lut v bn cht đi
tng nghiên cu, kích thích tính tích cc nhn thc ca hc sinh. Mt điu phi chú

- i tng tham gia
- Ban t chc: c cu - s lng - chc nng - nhim v.
- C s vt cht, kinh phí, phng tin phc v bui ngoi khoá.
+ Tin trình thc hin:
- Danh mc các khâu trong quá trình tin hành: Nêu c th các khâu
ca tin trình thc hin (chi tit tng phn mt).
- Ni dung, phng pháp tin hành, phng tin hot đng
- Thi gian cho tng ni dung: D kin thi gian bt đu và kt thúc
cho tng phn.
Giáo án ngoi khoá nói chung ging giáo án lên lp, tuy vy do s khác nhau
v quy mô t chc, thi lng, ni dung, cách tin hành… òi hi giáo viên phi có
s chun b k lng và có nhiu phng án x lí các tình hung đt ra.

+ Quyt đnh ch trng t chc hi thi.
+ Quyt đnh ch đ ca hi thi.
+ Lp b phn d tho k hoch t chc hi thi.
Bc 2: D tho k hoch t chc hi thi, gm:
+ Nhng cn c đ t chc hi thi.
+ Mc tiêu.
+ Ni dung thi.
+ i tng tham gia.
+ Ban ch đo hi thi.
+ Ban t chc hi thi.
+ Ban giám kho
+ Quy ch và thang đim thi
+ Ch tiêu khen thng.
+ Thi gian, đa đim t chc và tng kt hi thi.
+ Kinh phí cho hi thi (ngun thu và phân b chi phí cho các hot đng
ca hi thi).
Bc 3. Thông qua k hoch hi thi và trin khai thc hin ni dung ca k
hoch hi thi. Ban t chc và ban giám kho hp trin khai và thc hin các nhim
v ca mình.
Bc 4. T chc thi và công b kt qu (do ban t chc và ban giám kho
thc hin).
Bc 5. Tng kt hi thi (đánh giá toàn b các hot đng ca hi thi, rút kinh
nghim, đ ra phng hng mi và công khai tài chính hi thi).
LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang
12
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

ây là các bc đ t chc mt hi thi. Tuy nhiên, nu hi thi có quy mô nh,

- Có kin thc vng vàng
- Thông minh, nhanh nhn trong cách ng x, đi đáp.
- Có kh nng din đt vn đ trc công chúng. Nu có ging trm, m
truyn cm thì càng tt.
- Có thái đ vô t, khách quan khi bình lun, đánh giá.
Yêu cu đi vi ngi dn chng trình
- Cn nghiên cu k đi tng d thi, ni dung thi, chun b sn kch bn và
nhun nhuyn trc khi thi.
- Cn tuân th chng trình đã đnh, chn li dn đa dng, không lp li quá
nhiu, tng gim âm lng, ging nói khi cn thit
LÊ HÙNG VNG – GIÁO VIÊN VT LÍ
Trang
13
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

- Khi đc câu hi cho thí sinh cn rõ rang rành mch. Bit đng viên, khích l
hc sinh, to cho h nim tin, s bình tnh khi tr li.
- Thuyt minh ngn gn, không dài quá và đi li quá nhiu trên sân khu.
- Trc tình hung bt ng, cn bình tnh ch đng x lí. Trong trng hp
ngoài gii hn cho phép cn xin ý kin ban t chc hi thi hay ban giám kho, c
vn.
(*) Trong vic chun b hi trng, âm thanh, ánh sáng, các phng tin k
thut cn s dng…vic chun b cn chu đáo, b trí hp lí, dùng các phng tin
vào các thi đim thích hp và kim tra k s hot đng trc khi hi thi bt đu.
Bài trí không cn quá cu kì nhng phi sáng to, bám sát và làm rõ ch đ.
(*) Trong vic t chc: Cn chú ý gi trt t trong hi trng tránh xy ra ln
xn nh hng đn cht lng hi thi.
(*) V ni dung các câu hi trong hi thi
- Câu hi phi ngn gn, rõ ràng, chính xác, d hiu, tránh gây hiu lm  hc

Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI II. HI VUI VT LÍ
Hi vui vt lí (hay d hi vt lí nu t chc vào bui ti) cng là mt hình
thc ph bin ca hot đng ngoi khoá vt lí. Hi vui có th t chc theo tng
chuyên đ hoc t chc tng hp các phn, t chc phi hp vi các môn khác, t
chc cho tng lp, theo khi lp hoc toàn trng.
1. Ni dung ca hi vui vt lí
- Nói chuyn v tiu s ca các nhà bác hc vt lí, các giai đon phát trin ca
vt lí hc.
- Biu din các thí nghim
- Gii thiu máy móc, thit b k thut, các ng dng cua vt lí trong khoa hc
k thut và đi sng, quc phòng…
- Gii thiu các thành tu ca vt lí hin đi.
- Gii thiu cách gii hay đi vi mt s bài tp vt lí khó.
- Gii thiu các vn đ cha có điu kin đa vào chng trình vt lí ph
thông: Thiên vn hc, giáo dc môi trng…
- Tho lun các vn đ ca vt lí hc.
- T chc cho hc sinh tham gia vào mt s trò chi dùng kin thc vt lí.
2. T chc hi vui vt lí
Tùy theo mc đich, điu kin t chc có th t chc theo các quy mô khác
nhau. Tu theo ni dung rng, hp ca hi vui, ta có th t chc theo hai dng: Hi
vui chuyên đ hoc hi vui tng hp. Khi cn đi sâu gii thiu vi hc sinh mt đ
tài nào đó ca vt lí ta t chc hi vui chuyên đ. Trong hi vui chuyên đ, mi hot
đng cua thy và trò đu xoay quanh ch đ đó mt cách trc tip hoc gián tip,
nhm giúp hc sinh hiu rng, sâu hn mt s kin thc, nm thêm mt s k nng,
hiu thêm mt vài ng dng ca đ tài nghiên cu. Thi gian t chc hi vui vt lí
có th sau khi hc xong tng phn ca chng trình hc hoc vào mt dp nào đó

cách sa cha, điu chnh. Có th giao nhim v ch trò cho các em hc sinh tháo
vát. Trc khi chi cn hng dn ngi chi đ h hiu các yêu cu và quy đnh
ca trò chi, không làm hng thit b.
Mt điu cn chú ý là phi b trí trò chi sao cho hc sinh có th tham gia mt
cách trt t, khoa hoc, các em khác vn có th đng ngoài xem đ rút kinh nghim
mà không nh hng gì đn các bn đang tham gia chi.
+ Tng kt hi vui: giáo viên kt lun li các vn đ ca hi vui, thông báo
ch đ ca bui ngoi khoá tip theo, trao phn thng cho nhng hc sinh có thành
tích chun b cho hi vui, cho hc sinh tham gia và đot gii ca hi vui.
Hình thc hi vui vt lí có th t chc di dng các bui to đàm, tho lun
v các vn đ, mt bui nói chuyn chuyên đ… Tuy vy, đ bui ngoi khoá thêm
sinh đng nên t chc xen k mt s trò chi.

Chung ta cng có th t hot đng ngoi khóa v vt lí di các hình thc:
- Tham quan ngoi khoá vt lí
- T chc câu lc b vt lí
- Vit báo ni b v vt lí…
Vì phm vi ca chuyên đ, tôi ch gii thiu hai hình thc t chc hot đng
ngoi khoá  trên.
17
Nm hc 2010 - 2011 |
TRNG THPT S I BO THNG - LÀO CAI

PHN V. PH LC

MT S A CH INTERNET V VT LÍ VÀ THIÊN VN HC
1. Thiên vn hc
http://
www. aas. org/
www. astroinfo.ch/
www.gsfc.nasa.gov/NASA.home
2. Vt lí hc
http://
www.aip. org/
www.cern.ch/
www.ntsa. org:80/quantum/
www.vatliphothong.com