LỜI MỞ ĐẦU
Phật giáo là một trong số những tôn giáo lớn nhất thế giới. Nó được bắt nguồn
từ Ấn Độ và sau đó là lưu truyền sang rất nhiều các quốc gia khác trong đó có
Việt Nam. Phật giáo chứa một triết lí nhân sinh cao cả với ước muốn là cứu con
người khỏi nỗi khổ muôn đời, với cứu cánh là giải thoát, không phải bằng sự ban
bố nhân đức mà ở chỗ con người có hạnh phúc hay không là chính ở cuộc sống
đức độ của con người, có như vậy con người mới có thể đạt đến cái “Chân-
Thiện- Mỹ”. Phật giáo từ khi du nhập vào Việt nam đã có những ảnh hưởng sâu
sắc tới đời sống nhân dân. Để làm rõ vấn đề này, chúng em xin lựa chọn đề cho
bài tập nhóm lần 1:” Sự truyền bá Phật giáo ra bên ngoài Ấn Độ và sự ảnh hưởng
của Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam”.
NỘI DUNG
I) Vài nét cơ bản về Phật giáo
1) Sự ra đời và phát triển của Phật giáo
Phật giáo xuất hiện ở miền Bắc Ấn Độ cổ đại (nay thuộc Nêpan) vào cuối
thế kỷ VI trước Công nguyên. Khi ấy trong xã hội tình trạng phân chia đẳng cấp
rất khắc nghiệt. Sự ra đời của Phật giáo thể hiện tinh thần phản kháng của những
người nghèo, chống lại thuyết bốn đẳng cấp của đạo Bà la môn, tìm con đường
giải thoát con người khỏi nỗi khổ triền miên trong xã hội nô lệ Ấn Độ. Người
sáng lập Phật giáo là Thích Ca Mâu Ni (nghĩa là ông thánh hay nhà hiền triết của
tộc người Thích Ca). Đây là tên gọi khi thành đạo. Tên thật của Thích Ca Mâu Ni
là Sitddharta Gautama (Tất đạt đa) nghĩa là “người thực hiện được mục đích”, họ
là Gautama (Cù Đàm).
Ngay từ khi ra đời, Phật giáo đã thu hút được đông đảo tín đồ đi theo. Đạo
Phật được truyền bá mạnh mẽ sang Trung Quốc và Trung Á. Những thế kỉ tiếp
sau đó, đạo Phật suy đàn ở Ấn Đọ nhưng lại được phát triển ở phần lớn châu Á
và đã trở thành quốc giáo của một số nước như Xri Lanca, Thái Lan, Lào,
Campuchia.
2) Học thuyết Phật giáo
Nội dung chủ yếu của học thuyết Phật giáo được tóm tắt trong câu nói của
Phật Thích ca: “Trước đây và ngày nay ta chỉ lí giải và nêu ra cái chân lí về nỗi
rời những giáo lý căn bản của Phật Thích Ca Mâu Ni về Tứ Diệu Đế, Bát Chánh
Đạo… và luôn luôn lấy Trí Tuệ-Từ Bi làm đầu. Ngày nay, Phật giáo đồ không
còn quan niệm Đại Thừa hay Tiểu Thừa nữa, mà chỉ gọi là Bắc Tông (hay Phật
Giáo Phát Triển) và Nam Tông (hay Phật Giáo nguyên thủy). Đạo Phật là một
đạo bất biến, nhưng cũng là một đạo tuỳ duyên. Khi được truyền bá đến bất cứ
nước nào, mặc dù phát nguyên từ Ấn Độ, đạo Phật cũng đều dễ dàng hoà nhập và
lan toả để chung sống với dân tộc đó. Điểm nổi bật của đạo Phật là trong suốt 49
năm hoằng pháp độ sanh, đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã đi qua nhiều xứ sở trên
đất Ấn Độ để hàng phục rất nhiều ngoại đạo, tà giáo chỉ bằng Lẽ Phải và lòng Từ
Bi. Rồi sau khi Ngài nhập diệt, các đệ tử và hậu duệ của Ngài đã truyền bá chánh
pháp trong suốt gần 3.000 năm qua nhiều quốc gia mà không để xảy ra một cuộc
chiến tranh tôn giáo nào. Với số Phật tử hiện nay trên khắp thế giới vào khoảng
trên 500 triệu người, đạo Phật đã góp phần rất đắc lực trong công cuộc xây dựng
nền văn hoá, cũng như kinh tế, chính trị, văn học nghệ thuật của nhiều quốc gia.
Có một điều thấy như nghịch lý, tuy đạo Phật suy tàn ở ngay đất nước Ấn Độ-
nơi phát sinh ra đạo Phật- nhưng lại được phát triển phần lớn ở Châu Á và đã trở
thành quốc giáo, trở thành nền đạo lý của dân tộc ở một số nước như: Tây Tạng,
Sri Lanka, Myamar, Lào, Thái Lan, Cam Bốt…
2) Sự truyền bá đạo Phật sang Việt Nam
Phật Giáo du nhập vào nước ta từ thế kỉ thứ II sau công nguyên, lúc bấy giờ
trung tâm Phật Giáo ở Luy Lâu ( vùng Dâu-Thuận Thành- Hà Bắc) đã khá thịnh
đạt. Các vị sư đầu tiên là người Ấn Độ, nhưng về sau lại thấy xuất hiện tên hiệu
vị sư Trung Á và Trung Hoa. Có thể nói rằng, ngay từ thời rất xưa Việt nam đã
đựơc cao tăng Ấn Độ đến để truyền Giáo trực tiếp. Trải qua các triều đại từ Đinh,
Lê, Lý, Trần… Phật Giáo được thịnh hành nhất ở Việt Nam chính là đời nhà Lý,
vì trong 215 năm trời, trải qua 8 đời truyền kế, vua nào cũng sùng tín đạo Phật,
lại được rất nhiều vị danh Tăng ra đời tận tâm vì Phật sự, cho nên ảnh hưởng của
đạo Phật trong nhân gian được lan rộng và lợi lạc rất nhiều.
III) Ảnh hưởng của Phật giáo đối với văn hóa Việt Nam.
1) Về chính trị, xã hội
của phật giáo. Cái ảnh hưởng đó có ngay từ khi phật giáo du nhập vào nước Việt,
sự ảnh hưởng của phật giáo trong thơ văn từ khi người Việt Nam đã viết chữ
Nôm, chữ Việt thành thạo nghĩa là bắt đầu thừ thế kỷ thứ 18 trở về sau. Tác phẩm
chữ nôm nổi tiếng trong thế kỷ thứ mười tám là Cung Oán Ngâm Khúc của nhà
thơ Việt Nam Nguyễn Gia thiều (1741-1798), tác phẩm viết bằng thơ nôm. Thể
song thất lục bát, dài 356 câu, là khúc ngâm của người cung nữ bị vua ruồng bỏ,
oán than về thân phận mình. Nội dung tác phẩm chịu nhiều ảnh hưởng của phật
giáo, nhất là triết lý ba pháp ấn Vô Thường, Khổ, Vô Ngã. Qua thế kỷ thứ mười
chín, với thi hào Nguyễn Du (2765-1820) ta có được một án văn bất hủ là Truyện
Kiều, là một truyện thơ nôm viết bằng thể lục bát dựa theo tác phẩm Kim Vân
Truyện Kiều của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc), gồm 3254 câu thơ. Đây là
một truyện thơ chịu nhiều ảnh hưởng của Phật Giáo, trong đó ta thấy nổi bật nhất
là thuyết về Khổ Đế, một phần quan trọng của giáo lý Tứ Diệu Đế, kế đó là tinh
thần về hiếu đạo và thuyết về nhân quả và nghiệp báo.
4) Ảnh hưởng Phật Giáo qua phong tục, tập quán
Đối với người Việt Nam, những phong tục tập quán chịu ảnh hưởng phật
giáo khá rõ nét.Theo đúng truyền thống tập tục cúng rằm, mùng một là tập tục
cúng sóc vọng, tức là ngày mặt trời mặt trăng thông suốt nhau. Bên cạnh việc đi
chùa sám hối vào ngày rằm, mùng một , người Việt Nam còn có tập tục khác là đi
viếng chùa, lễ Phật vào những ngày hội lớn như ngày rằm tháng giêng, rằm tháng
tư (Phật Đản) và rằm tháng bảy (lễ vu lang).
Ngoài ra Phật giáo còn ảnh hưởng đến các tập tục khác như: tục ma chay,
cưới hỏi, tục đốt vàng mã, tục coi ngày giờ, tục cúng sao hạn, tục xin xăm, bói
quẻ,…Phong tục tập quán tại Việt Nam trong quá trình tồn tại và phát triển đã
chịu nhiều tác động của trào lưu văn hóa khác nhau. Nhất là từ Trung Quốc.
Trong đó Phật giáo đã dự phần quan trọng trong việc định hình và duy trì không
ít các tập tục dân gian mà chúng ta thấy vẫn còn tồn tại cho tới ngày nay.
5) Về kiến trúc
đặt biệt là xét trên khía cạnh hệ thống tư tưởng, thì Đạo Phật đã trực tiếp hoặc
gián tiếp góp phần hình thành một quan niệm sống và sinh hoạt cho con người
Việt Nam.
PHỤ LỤC
1) Giáo trình lịch sử văn minh thế giới
2) http://gdptvnac.net/tai-lieu/thieu-nien/trung-thien-09.html
3) http://phatgiaovnn.com/upload1/bz/showthread.php?
t=1690#ixzz2NtYwyv9B
4) http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BB
%81:Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o
5) http://doan.edu.vn/do-an/triet-hoc-phat-giao-an-do-va-ah-huong-cua-
no-den-van-hoa-xa-hoi-viet-nam-1676/
6) http://tailieu.vn/xem-tai-lieu/triet-hoc-phat-giao-an-do-va-anh-huong-
cua-no-den-van-hoa-xa-hoi-viet-nam 547304.html
7) http://quangduc.com/lichsu/06pgvn2.html
8) http://www.daophatngaynay.com/vn/tu-sach-dao-phat-ngay-nay/5674-
Chuong-10-Lich-su-sau-nay-va-su-truyen-ba-Phat-giao.html