SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
HƯNG YÊN NĂM HỌC: 2012 – 2013
Môn: Ngữ văn THPT
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
(Đề thi có 01 trang, gồm 02 câu, câu 2 gồm 2a và 2b)
ĐỀ CHÍNH THÚC
PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (4,0 điểm)
Câu 1(4,0 điểm):
Hạnh phúc giữ trong tay chỉ còn là hạt; hạnh phúc mang ra san sẻ mới trổ hoa.
Ernest Hemingway
Trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu nói trên.
PHẦN TỰ CHỌN (6,0 điểm): Thí sinh chọn một trong hai câu (2a hoặc 2b)
Câu 2a (6,0 điểm):
Trong tác phẩm Theo giòng, nhà văn Thạch Lam viết: Công việc của nhà văn là phát
hiện ra cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, để cho
người đọc một bài học trông nhìn và thưởng thức.
Qua một vài truyện ngắn đã học trong chương trình Ngữ văn THPT, anh/chị hãy bình
luận ý kiến trên.
Câu 2b (6,0 điểm):
Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ sau:
Những đường Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất rung
Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan.
Dân công đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.
Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.
Tin vui chiến thắng trăm miền
Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về
Vui từ Đồng Tháp, An Khê

* Giới thiệu khái quát vấn đề cần nghị luận: hạnh phúc và sự sẻ chia
hạnh phúc; trích dẫn được câu nói của Ernest Hemingway.
0,5 điểm
* Giải thích được câu nói: Hạnh phúc giữ trong tay chỉ còn là hạt; hạnh
phúc mang ra san sẻ mới trổ hoa
Hạnh phúc là niềm vui khi con người đạt được những điều mong ước trong
cuộc sống như ước mong về tình thương yêu, tiền bạc, học vấn, sự nghiệp,
gia đình
Niềm vui sướng chưa thực sự có ý nghĩa, có giá trị khi mỗi người giữ nó
cho riêng mình. Nó chỉ thực sự có ý nghĩa, có giá trị và làm đẹp cho đời
khi mỗi người biết chia sẻ với mọi người.
0,5 điểm
* Bình luận, chứng minh:
Ý kiến của Ernest Hemingway rất xác đáng :
- Hạnh phúc giữ trong tay chỉ còn là hạt
+ Khi chưa được chia sẻ, những giá trị mà mình có được chỉ thỏa mãn
được cá nhân nên hạnh phúc ấy nhỏ nhoi, hạn hẹp, gói kín, chưa mang lại
nhiều ý nghĩa lớn lao cho cuộc đời.
+ Biểu hiện của hạnh phúc khi "giữ trong tay": Người có nhiều điều may
mắn, thành công nhưng sống ích kỷ; thờ ơ, vô tình với những người kém
may mắn hơn mình.
+ Trong cuộc sống vẫn có những con người chỉ biết "giữ hạnh phúc trong
tay" nên sống chưa thực có ý nghĩa. (lấy dẫn chứng)
- Hạnh phúc mang ra san sẻ mới trổ hoa
+ Khi được chia sẻ, hạnh phúc của cá nhân sẽ đem đến cho mọi người
niềm vui và những giá trị có ý nghĩa, giúp họ vơi bớt những bất hạnh trong
cuộc sống.
+ Người chia sẻ niềm vui, hạnh phúc sẽ nhận được tình cảm yêu thương,
quý trọng của mọi người nên niềm vui được nhân lên.
+ Biểu hiện của người biết san sẻ hạnh phúc: luôn quan tâm và sẵn sàng sẻ

chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, để cho
người đọc một bài học trông nhìn và thưởng thức.
- Sứ mệnh của nhà văn là đi tìm và phát hiện cái đẹp cái khuất lấp ở những
nơi tưởng như không thể tồn tại cái đẹp để giúp người đọc có cách nhìn
nhận, đánh giá về cuộc sống, con người và thưởng thức tác phẩm một cách
đúng đắn và có ý nghĩa nhất.
- Thí sinh cần xác định được thế nào là cái đẹp tiềm ẩn và thế nào là nơi
không ai ngờ tới.
+ Cái đẹp kín đáo, che lấp là cái đẹp ẩn đằng sau vẻ bề ngoài xù xì, gai góc,
thô kệch, tầm thường…Đó thường là vẻ đẹp của nhân cách, của tình người,
khát vọng, sức sống, tài năng…
+ Nơi không ai ngờ tới chính là hoàn cảnh, là môi trường không phù hợp,
thuận lợi cho cái đẹp.
0,5 điểm
* Bình luận, chứng minh:
Ý kiến của Thạch Lam rất xác đáng :
- Một trong những chức năng của văn học là chức năng thẩm mỹ vì vậy đi
tìm và phát hiện cái đẹp chính là công việc, là sứ mệnh của nhà văn.
- Cái đẹp hiện rõ giữa cuộc đời thì ai cũng có thể cảm nhận được nên không
nhất thiết phải cần đến vai trò của nhà văn.
- Nhà văn phải là người không ngừng tìm tòi, phát hiện để phản ánh hiện
thực một cách sâu sắc, toàn diện và đóng góp cho văn học những giá trị mới
nên phải đi tìm, phát hiện vẻ đẹp tiềm ẩn của đối tượng ở nơi tưởng chừng
như không thể tồn tại cái đẹp.
- Công việc ấy của nhà văn giúp người đọc thêm tin tưởng, có cái nhìn tinh
tế nhạy cảm với cuộc sống, con người và thấy bất ngờ, thú vị khi thưởng
0,25
điểm
0,25
điểm

điểm
* Cảm nhận được cái hay cái đẹp của mỗi đoạn trích
1. Đoạn trích trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu
Trên cơ sở hiểu biết về bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu, thí sinh cần phát hiện,
phân tích để làm rõ cái hay, cái đẹp của đoạn thơ.
- Về nội dung:
+ Thấy được khung cảnh hoành tráng của cuộc kháng chiến chống Pháp nơi
chiến khu Việt Bắc: không gian rộng lớn, thời gian trường kì; âm thanh vang
dội; ánh sáng rực rỡ chói lọi; hoạt động sôi nổi khẩn trương…
+ Thấy được khí thế và sức mạnh ra trận của toàn dân tộc chuẩn bị cho một
chiến thắng lẫy lừng. Khí thế và sức mạnh dân tộc được tạo nên bởi nhiều lực
lượng. Những đoàn quân ra chiến trường đông đảo, hùng hậu sánh ngang với
tầm vóc của sông núi, với vẻ đẹp vừa bình dị vừa đậm chất lý tưởng. Những
đoàn dân công hỏa tuyến đông đảo, khí thế hiện lên trong ánh sáng rực rỡ với
sức mạnh lớn lao, có thể đạp bằng mọi thử thách. Những đoàn xe cơ giới đi
trong đêm khiến rừng núi bừng sáng, thắp lên niềm tin về chiến thắng cho
những người ra trận.
+ Thấy được niềm vui chiến thắng lan tỏa, dồn dập trên mọi miền của Tổ quốc
như một lẽ tất yếu bởi khí thế và sức mạnh ra trận của một dân tộc anh hùng.
- Về nghệ thuật:
+ Thấy được màu sắc sử thi và cảm hứng lãng mạn của đoạn thơ.
+ Ngôn ngữ thơ cô đọng, hàm súc, hình tượng và giàu sức gợi; hình ảnh thơ kì
vĩ, có tính biểu tượng cao.
+ Âm hưởng dồn dập, sôi nổi, đậm chất anh hùng ca.
1,0
điểm
1,0
điểm
2. Đoạn trích trong bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi
Trên cơ sở hiểu biết về bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi, thí sinh

với ngôn ngữ, hình ảnh giàu tính khái quát, âm hưởng hào hùng.
- Điểm khác nhau:
+ Tố Hữu ca ngợi sức mạnh của dân tộc ta thông qua sức mạnh của các lực
lượng tham gia kháng chiến nơi chiến khu Việt Bắc.
+ Nguyễn Đình Thi ca ngợi sức mạnh của dân tộc một cách khái quát qua
những hình ảnh giàu ý nghĩa tượng trưng.
+ Đoạn thơ của Tố Hữu được viết bằng thể thơ lục bát với nhịp thơ sôi nổi,
dồn dập.
+ Đoạn thơ của Nguyễn Đình Thi được viết bằng thể thơ tự do rất linh hoạt;
khổ một là thể thơ bảy chữ, khổ hai là khổ thơ sáu chữ tạo nên âm điệu vừa
trầm lắng, suy tư vừa vang vọng, hào hùng.
0,75
điểm
0,75
điểm
Lưu ý:
Chấp nhận cách nhìn nhận vấn đề theo quan điểm riêng và cách trình bày theo
hệ thống ý riêng nhưng phải có căn cứ xác đáng và lý lẽ thuyết phục.
HẾT