PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài:
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực khách quan
bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Âm nhạc gắn bó mật
thiết với đời sống con người. Ngay từ khi chào đời, em bé được ôm ấp trong
lời ru nhẹ nhàng của người mẹ, lớn lên với những bài hát đồng dao, với
những điệu hò, những khúc tình ca vui buồn được nuôi dưỡng bằng cội nguồn
của văn hoá âm nhạc dân gian. Âm nhạc được đưa vào nhà trường THCS với
tư cách là một bộ môn học độc lập. Ở nhà trường THCS mục tiêu của môn
học âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản về nghệ thuật
âm nhạc, nhằm hình thành và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của học
sinh, tạo nên một “Trình độ văn hoá âm nhạc” nhất định, từ đó góp phần đào
tạo học sinh phát triển toàn diện: Đức - Trí - Thể - Mĩ. Từ mục tiêu của môn
học, chúng ta hiểu rằng: Môn âm nhạc ở trường THCS không đào tạo những
người làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ hay ca sĩ mà mục
đích chính là thông qua môn học này để tác động vào đời sống tinh thần của
các em nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ cho học
sinh. Muốn làm được điều đó nhất thiết các em phải được tiếp cận với âm
nhạc đích thực, bản thân các em phải là người được trực tiếp tham gia ca hát,
được nghe nhạc chứ không phải là được nghe những bài học lí thuyết khô
cứng xoay quanh những kí hiệu âm nhạc đơn thuần. Tuy môn âm nhạc trong
trường THCS với tư cách là một môn học độc lập song mục đích của nó nhằm
trang bị cho các em những kiến thức kĩ năng giúp khơi dậy sự say mê sáng
tạo trong hoạt động âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần của các em thêm
phong phú, tạo điều kiện để các em tham gia vào các hoạt động khác của nhà
trường. Âm nhạc là một bộ môn năng khiếu giúp học sinh cảm thấy thoải
mái, vui vẻ hơn sau những giờ học căng thẳng từ đó phần nào thúc đẩy phong
trào văn hóa văn nghệ trong lớp, trong trường thêm vui tươi lành mạnh. Song
giảng dạy âm nhạc cho tất cả các đối tượng cũng cần có phương pháp, nghệ
thuật để truyền tải được nội dung vì đa số học sinh có năng khiếu là rất ít. Đổi
mới phương pháp giáo dục nhằm tích cực hóa quá trình học tập của học sinh
lôi cuốn. Vả lại nếu giáo viên vận dụng các phương tiện dạy học phục vụ cho
môn học đạt hiệu quả thì sẽ rất cồng kềnh nhiều thiết bị như đầu đọc video,
loa đài âm thanh. Vì vậy tôi nghiên cứu tìm tòi khai thác phần mềm
Powerpoint để thiết kế bài giảng dạy học phân môn âm nhạc thường thức rất
tiện lợi. Ngoài chiếc đàn Ooc gan là dụng cụ thường ngày giáo viên khi lên
lớp sử dụng thì chỉ cần thêm một chiếc laptop được kết nối với máy chiếu, có
loa âm thanh gắn bên màn chiếu mà các phòng giáo viên tiếng Anh đang thực
hiện giảng dạy thay vì phải kéo theo đầu video, màn hình ti vi, loa, dàn âm
thanh…. Để phục vụ thành công tiết dạy có thêm phần âm nhạc thường thức
2
tôi không phải mang vác cồng kềnh giờ học nhẹ nhàng lại phát huy được tính
sáng tạo của HS. Chính vì thế xuất phát từ mục tiêu của bộ môn, đặc biệt là từ
mục tiêu năm học 2014-2015 bản thân tôi đã nhận thấy được tầm quan trọng
của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy nên tôi mạnh dạn
chọn đề tài: Ứng dụng phần mềm PowerPoint thiết kế bài giảng điện tử
chèn Audio, Video gây hứng thú cho học sinh học tập tích cực phân môn
âm nhạc thường thức ở trường THCS” .
PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Trong thời đại xã hội phát triển như hiện nay có rất nhiều những điều
kiện thuận lợi để các em học sinh có khả năng tham gia học tập và rèn luyện
tích cực nhưng bên cạnh đó lại bùng nổ rất nhiều những trò chơi hiện đại như
Game, Online…. Đó là những ma lực cuốn hút các em học sinh dễ sa vào việc
bắt chước, đua đòi ăn chơi mà sao nhãng việc học tập. Chính vì vậy ngoài
việc dạy kiến thức, việc dạy người là một việc làm hết sức cần thiết đối với
mỗi thầy cô giáo. Một trong những môn học góp phần giáo dục, hình thành
nhân cách, những tư tưởng tình cảm tốt đẹp cho các em học sinh đó là bộ môn
Âm nhạc.Việc làm trước hết của người giáo viên là phải trang bị cho các em
học sinh năng lực hành động, năng lực sống và làm việc, năng lực tự khẳng
định mình, tự độc lập, sáng tạo trong học tập cũng như trong cuộc sống. Để
và những lí do chung của môn học âm nhạc nói trên, bản thân tôi nhận thấy
đó là một hướng đi và là một phương pháp giáo dục đúng đắn mang tính đặc
thù của việc giáo dục cái hay cái đẹp, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ âm nhạc
góp phần quan trọng vào việc hình thành nhân cách toàn diện của con người
mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ. Trong nghệ thuật, nhất là âm nhạc, sự sáng tạo của
mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng. Sáng tạo có nhiều mức độ, có thể
phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi hệ thống nguyên tắc. Học
sinh THCS đang trong thời kì phát triển nhanh về thể chất, tâm sinh lí, giai
đoạn này các em có nhiều ước mơ, suy nghĩ về cuộc sống. Trong quá trình
học âm nhạc, đây là giai đoạn rất thích hợp để phát huy tính sáng tạo của học
sinh.
- Căn cứ vào đặc trưng của nghệ thuật âm nhạc, chương trình giảng dạy môn
Âm nhạc ở trường THCS ngoài việc dạy hát, TĐN, nhạc lý thì học Âm nhạc
thường thức để nâng cao, coi trọng những kiến thức Âm nhạc phổ thông, tất
cả nhằm xây dựng và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc để hình thành một
trình độ học vấn âm nhạc phổ thông.
- Dạy nội dung Âm nhạc thường thức không yêu cầu các kĩ năng thực hành
như dạy hát hay tập đọc nhạc. Trước đây khi dạy âm nhạc thường thức, giáo
viên thường hay dạy chay hoặc ít chú ý đến việc sử dụng minh hoạ bằng hình
ảnh, âm thanh…Vì vậy việc đổi mới phương pháp tìm tòi sáng tạo trong cách
4
thức soạn giảng trình chiếu trong mỗi giờ học để gây hứng thú cho học sinh
tích cực học tập là việc làm rất cần thiết đối với mỗi giáo viên, thay vì mỗi
giờ lên lớp phải mang vác cồng kềnh, và phải chuẩn bị thực hành sử dụng
nhiều loại thiết bị đồ dùng như máy nghe nhạc, đầu chiếu video. Dàn loa âm
thanh… Hoặc nếu không có các đồ dùng thiết bị trên thì giáo viên lại phải
minh họa bằng lời nói giọng hát của mình thì giờ học sẽ dễ dẫn đến nhàm
chán học sinh ít chú ý. Sẽ thiệt thòi cho các em về nghệ thuật âm nhạc, nếu
giáo viên không tạo điều kiện để học sinh học tập, rèn luyện và thể hiện sự
sáng tạo của mình. Dạy học âm nhạc để học sinh có khả năng nghe, cảm thụ
lượng
Chưa đạt Đạt Ghi chú
SL % SL %
Âm nhạc 8a 32 5 15,6 27 84,4
Âm nhạc 8b 30 4 13,3 26 86,7
Qua bảng thống kê trên đã thể hiện rõ ràng kết quả học tập, tỉ lệ các em
học sinh đạt kết quả học tập chưa cao, vẫn còn một số em học sinh chưa đạt
yêu cầu cụ thể ( lớp 8a: 15,6%, lớp 8b : 13,3% ). Vì thế chưa đáp ứng được
mục tiêu giáo dục đặt ra ảnh hưởng đến chất lượng chung của nhà trường, sự
nghiệp giáo dục và sự phát triển xã hội.
Trước thực trạng đó, tôi luôn nghiên cứu tài liệu, học hỏi điều chỉnh trong
từng tiết học giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức, phát huy tính tư duy
sáng tạo, gây hứng thú học tập bộ môn.
Qua tìm hiểu thực tế những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng trên là:
- Các em chưa thấy được tầm quan trọng của phân môn âm nhạc thường
thức, còn hời hợt chưa thực sự yêu thích phân môn âm nhạc thường thức.
- Các giờ học có phân môn âm nhạc thường thức chưa gây được sự hứng
thú cho học sinh.
- Các em thấy khó nhớ được các tên tác giả, tác phẩm, bài hát, chưa cảm thụ
được cái hay cái đẹp trong tác phẩm âm nhạc thường thức.
- Giáo viên chưa đầu tư vào tiết dạy, bài soạn chưa chu đáo, tình trạng dạy
chay còn khá phổ biến.
- Giáo viên và học sinh chưa bắt kịp với sự đổi mới phương pháp dạy và
học, giáo viên còn lúng túng trong phương pháp áp dụng, không định hình rõ
nên sử dụng phương pháp này trong từng bài nào. Áp dụng máy móc, sử dụng
công nghệ thông tin vào bài giảng còn nhiều hạn chế.
- Thiết bị, đồ dùng dạy học còn thiếu chưa đáp ứng được nhu cầu dạy học.
III. Giải pháp và tổ chức thực hiện
Xuất phát từ thực tế bộ môn và quá trình giảng dạy của mình tôi thấy giáo
viên cần đầu tư, thiết kế bài giảng làm sao để lôi cuốn học sinh. Cần tạo cho
thành.
Đối với PowerPoint 2010
Bước 1: Nhấp vào thẻ Insert, chọn mũi tên dưới biểu tượng Video, sau đó
nhấp chọn Video from File…như hình dưới:
Bước2: Cửa sổ Insert Video hiện ra, bạn chọn video cần chèn và
nhấn Insert để hoàn tất việc chèn video.
Đối với PowerPoint 2013
Bước1:Tương tự như các phiên bản word khác, bạn kích vào
tab Insert, chọn Video và chọn Video on My PC (như hình dưới):
8
Bước 2: Tiến hành chọn video trong hộp thoại Insert Video và
nhấn Insert để hoàn thành.
b. Cách chèn audio vàoPowerpoint
Với PowerPoint 2003
Bước 1: Chọn slide muốn chèn Audio, sau đó vào Insert, chọn Movies and
Sounds và chọn Sound from File…
Bước 2: Khi cửa sổ Insert Sound hiện ra, bạn tìm đến đường dẫn chứa file
cần chèn sau đó nhấn OK.
9
Bước 3: Xuất hiện hộp thoại yêu cầu bạn chọn cách xuất hiện của file âm
thanh vừa chèn.
- Chọn Automatically nếu muốn nó tự động phát khi bạn bắt đầu trình chiếu
slide.
- Chọn When Clicked nếu bạn muốn nó phát khi bạn kích vào biểu tượng cái
loa trên slide.
Với PowerPoint 2007
Bước 1: Nhấp vào tab Insert, chọn mũi tên nhỏ góc dưới của biểu
tượng Sound. Sau đó, chọn Sound from File.
Bước 2: Cửa sổ Insert Soundxuất hiện, bạn tìm đến file audio cần chèn và
nhấp chọn nó rồi nhấn OK. Hoặc có thể nhấp đúp lên file để tiến hành chèn.
- Hát đuổi đúng nhịp
3. Thái độ: - Yêu quê hương, trường lớp, có ý thức vươn lên trong học tập và
rèn luyện.
4. Năng lực HS cần đạt: - Qua bài học sinh có khả hát và biểu diễn trước lớp
trường bài hát Mùa thu ngày khai trường. Có khả năng nghe và cảm thụ các
tác phẩm âm nhạc của nhạc sĩ Trần Hoàn.
II. Chuẩn bị:
+ Giáo viên: - Đàn Ooc gan, bảng phụ, thanh phách, soạn bài giảng
điện tử
+ Học sinh: - Sách giáo khoa, thanh phách.
III. Hoạt động dạy- học:
1. Ổn định
2. Kiểm tra bài cũ: Trình bày bài hát Mùa thu ngày khai trường ?
3. Bài mới
Nội dung và hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS
HĐ1 GV ghi bảng:
ND1: Ôn tập bài hát
Mùa thu ngày khai trường
Nhạc và lời: Vũ Trọng Trường
- GV cho HS nghe lại bài hát do các em thiếu nhi
nhà văn hóa Hà Nội hát được chèn sẵn trong slide
bài giảng điện tử thiết kế trên phần mềm
Powerpoint
GV yêu cầu HS hát
- Đoạn 1 cùng hát với GV, đoạn 2 hát đuổi (nhóm
đuổi hát theo GV)
- Đoạn 1: 2 nhóm cùng hát
- Đoạn 2: Nhóm 2 hát sau nhóm 1 nhịp từ câu
"Mùa thu". Câu cuối chỉ hát "trong sáng thu"
- Yêu cầu hát kết hợp động tác phụ họa
- Cho HS ôn luyện theo nhóm
*HĐ3:GV ghi bảng
ND 3: Âm nhạc thường thức : Nhạc sĩ Trần
Hoàn và bài hát Một mùa xuân nho nhỏ.
- GV cho HS xem ảnh tác giả hình ảnh được giáo
viên trình chiếu trên Powerpoint.
- GV hỏi ?
Em hãy tóm tắt về tác giả
1- Nhạc sĩ Trần Hoàn
- Tên thật là Nguyễn Tăng Hích, sinh năm 1928, ở
quảng Trị. Nguyên là Bộ trưởng Bộ Văn hóa
Thông tin. Mất năm 2003
- NS có những tác phẩm tiêu biểu nào?
Gv yêu cầu hs đọc
- Tác phẩm: SGK
2- Bài hát Một mùa xuân nho nhỏ
- Sáng tác (phổ thơ) năm 1980
- Nội dung: SGK.
Hướng dẫn hs nêu nội dung
- GV clich chuột vào biểu tượng cái loa trên slide
được cài sẵn phần mềm Powerpoint và bài hát
“Một mùa xuân nho nhỏ sẽ được phát ra cho HS
nghe.
Hình ảnh minh họa cách chèn Audio bài hát Một
Lắng nghe để nhớ
- Đọc gam Cdur và
luyện trụ
- HS nghe
- Đọc ôn bài TĐN số 1
kết hợp thực hiện tiết
không phải thay đổi sang sự chú ý khác khi giáo viên đang thực hiện bài
giảng cho nên tiết học sẽ cuốn hút và lôi cuốn học sinh hơn hiệu quả giờ học
sẽ được nâng lên. Giáo viên cũng không phải vất vả cho việc sử dụng nhiều
loại đồ dùng cùng một lúc. Vì thế để có được một tiết dạy thành công phải
mất rất nhiều công sức để mang vác và lắp đặt đồ dùng. Đến khi thực hiện giờ
dạy thì tất bật vì phải sử dụng cùng một lúc rất nhiều đồ dùng làm cho học
sinh dễ mất tập trung chú ý chưa kể đến trường hợp giờ học đang liền mạch
không may đầu đọc âm thanh loa đài bị trục trặc thì không thể thành công
được tiết dạy.
Ví dụ 2 : Tiết học có phân môn âm nhạc thường thức sử dụng chèn video
bài hát Hò kéo pháo
TIẾT 6
Âm nhạc lớp 8
- ÔN TẬP BÀI HÁT: LÍ DĨA BÁNH BÒ
- ÔN TẬP TẬP ĐỌC NHẠC: TĐN SỐ 2
- ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC : NHẠC SĨ HOÀNG VÂN VÀ
BÀI HÁT HÒ KÉO PHÁO
I. Mục tiêu:
1- Kiến thức: - Hs hát thuộc bài hát. Đọc đúng cao độ bài TĐN số2.
- Tập thể hiện bài Lí dĩa bánh bò theo nhóm, Ôn bài TĐN số 2 để
quen giọng La thứ.
- Biết sơ lược về cuộc đời, sự nghiệp âm nhạc của nhạc sĩ Hoàng Vân
và nghe bài Hò kéo pháo.
14
2- Kỹ năng: - Trình bày sắc thái bài hát theo tính chất vui, hóm hỉnh, nhí
nhảnh.
- Đọc đúng cao độ và tính chất giọng Am: mềm mại, nhẹ nhàng.
3- Thái độ: - Yêu thích nhạc sĩ Hoàng Vân, cùng các tác phẩm của ông cũng
như thích nghe và hát bài Hò kéo pháo.
4. Năng lực HS cần đạt: - Qua bài học sinh có khả hát và biểu diễn trước
- HS thực hiện
-HS khởi động giọng
- HS thực hiện
Nhóm HS trình bày kết
hợp thể hiện các động
tác phụ họa
HS ghi bài
15
TĐN số 2: TRỞ VỀ SU – RI – EN – TÔ
Nhạc Italia
- GV hướng dẫn lại bài TĐN số 2
- Nghe và nhớ lại giai điệu bài TĐN số 2
- Cho HS thực hiện lại tiết tấu bài TĐN
- Khởi động giọng
- Cho HS đọc 2 lần theo đàn
- Yêu cầu Hs đọc kết hợp gõ tiết tấu
- GV cho HS đọc và đánh nhịp ¾.
- GV cho HS ôn luyện theo nhóm
- GV đệm đàn cho HS đọc
*HĐ3: Gv ghi bảng
ND3: Âm nhạc thường thức: Nhạc sĩ Hoàng
Vân và bài hát Hò kéo pháo
1.Nhạc sĩ Hoàng Vân
GV cho HS đọc bài SGK
- Tên thật: Lê Văn Ngọ (Y-na). Sinh năm: 1930,
tại Hà Nội. Được nhà nước trao tặng giải thưởng
Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật
- Tác phẩm: Quảng Bình quê ta ơi, Tôi là người
thợ mỏ, Tình ca Tây nguyên, Em yêu trường
em,
HS vừa nghe hát vừa
xem hình ảnh anh Bộ
đội kéo pháo
16
- Bài hát được sáng tác ở đâu? năm nào?
Sáng tác năm 1954 ở Điện Biên Phủ
- GV yêu cầu Hs nêu nội dung bài hát
- GV cho Hs nghe và nêu cảm nhận
HS trả lời
- HS nêu nội dung bài
hát dựa vào SGK
HS lắng nghe và cảm
nhận
4. Củng cố: - Học thuộc bài hát Lí dĩa bánh bò.
- Tập tiết tấu và đánh nhịp bài TĐN số 2 thuần thục.
- Nắm sơ lược về tiểu sử nhạc sĩ Hoàng vân.
5. Dặn dò: - Ôn 2 bài hát Mùa thu ngày khai trường và Lí dĩa bánh bò.
- Ôn tập 2 bài TĐN số 1 và số 2.
- Xem lại kiến thức về gam thứ, giọng thứ và giọng La thứ.
6.Rút kinh nghiệm giờ dạy:
Qua ví dụ 2 : Tôi thấy việc chèn video vào phần âm nhạc thường thức
tôi thấy các em HS chú ý và hứng thú hơn bởi vì các em vừa được nghe hát
lại được xem hình ảnh trực tiếp thấy các anh bộ đội ta vất vả, gian khổ kéo
pháo vào trận địa, có anh bộ đội đã phải hy sinh cả xương máu để cứu pháo.
Các em vừa được nghe hát, vừa được xem hình ảnh sẽ cảm nhận được chính
cái hồn của tác phẩm nên hiệu quả giáo dục sẽ lớn hơn rất nhiều. Bản thân
giáo viên thực hiện cũng nhẹ nhàng linh hoạt không phải mất nhiều thời gian
cho việc minh họa và truyền đạt kiến thức. Chính vì thế mà việc giáo dục
Đức - Trí -Thể - Mỹ cho các em học sinh sẽ dễ dàng và thuận lợi và hiệu quả
hơn rất nhiều.
thức trong giờ học thường không chú ý nghe giảng bài hay nói chuyện riêng,
nhưng từ khi cô dạy có sử dụng bài giảng điện tử thiết kế chèn Video, Audio
trong giờ học âm nhạc, các em rất thích học hăng hái giơ tay phát biểu ý kiến
xây dựng bài, các em học sinh khác nữa cũng thường xuyên hăng hái giơ tay
phát biểu ý kiến xây dựng bài, khả năng nghe và cảm thụ các tác phẩm âm
nhạc được nâng lên rất nhiều, các em tích cực tham gia các hoạt động văn
nghệ biểu diễn ở lớp ở trường rất sôi nổi.
18
PHẦN C: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
Khi thiết kế bài giảng điện tử trên phần mềm Powerpoint giáo viên
phải thực hiện ngay trên chiếc laptop hoặc máy tính mà mình định trình chiếu
bài giảng. Lưu ý phần mềm Powerpoint này chỉ nhận chèn Audio và Video
trên một máy tính, nếu chèn xong vào bài giảng và copy đưa sang máy tính
khác để trình chiếu thì âm thanh của Audio hoặc Video sẽ không phát ra ( Chỉ
có biểu tượng trên Slide nhưng không có âm thanh và hình ảnh). Vì vậy giáo
viên cần chọn cho mình một chiếc laptop để soạn giảng và cũng mang đi để
trình chiếu bài giảng khi thực hiện tiết dạy.
“Ứng dụng phần mềm PowerPoint thiết kế bài giảng điện tử chèn
Audio, Video gây hứng thú cho học sinh học tập tích cực phân môn âm
nhạc thường thức ở trường THCS” chỉ là một phần trong tiết học để góp
phần tạo hứng thú học tập cho các em. Tránh tình trạng lạm dụng quá mức,
biến giờ học thành giờ nghe nhạc, xem video sẽ làm mất thời gian và gây nên
phản tác dụng. Các tiết học chèn Audio và Video như vậy các em học sinh
học rất sôi nổi, tích cực hăng say hứng thú học tập.
Với cách làm trên, tôi đã áp dụng trong quá trình giảng dạy, nó đã thực
sự đem lại hứng thú học tập, các em học tập sôi nổi, hiệu quả hơn. bởi ngoài
việc được học hát, tập đọc nhạc các em được trực tiếp nghe và xem các ca sĩ
nổi tiếng hát biểu diễn các tác phẩm âm nhạc các hình ảnh thực được quay
cảnh trực tiếp trên Video nên các em học sinh sẽ dễ hiểu và cảm thụ được cái
hay cái đẹp trong âm nhạc mà còn ghi nhớ được tên tác giả tác phẩm các đơn