CẤU TRÚC HỆ THỐNG
Mục tiêu:
Kết thúc chương người học
phải nắm được những kiến
thức cơ bản sau
-
Khái niệm cấu trúc hệ thống;
-
Paradigm của hệ thống;
-
Các hình thức tổ chức hệ
thống;
-
Đặc điểm của cấu trúc hệ
thống.
Tài liệu:

- Tập bài giảng lý
thuyết hệ thống của tác
giả Vũ Cao Đàm
2.1 Định nghĩa cấu trúc của hệ thống
- Cấu trúc của hệ thống: là cách thức liên kết giữa các
phần tử/mô đun/phân hệ trong hệ thống. Trong đó;

+ Phần tử của hệ thống: Là bộ phận nhỏ nhất cấu
thành hệ thống (không thể phân chia được nữa). Phần
tử được gán đầy đủ thuộc tính của hệ thống.
+ Phân hệ: là hệ con được chứa đựng trong hệ thống
lớn và là một bộ phận của hệ thống lớn.
Ví dụ: cơ thể người là hệ sinh học với các phân hệ
(phân hệ tuần hoàn; phân hệ hô hấp; phân hệ tiêu

hội.
+ Liên hệ hữu hình: Cấu trúc có thể vẽ thành sơ đồ
về các liên hệ và/hoặc tỷ lệ giữa các bộ phận cấu
thành hệ thống; Cấu trúc có thể trình bày dưới
dạng các mô hình (biểu thức) toán học.
Liên hệ hữu hình (1)

8/2009

QL 54 Vĩnh
Phúc

8
nối tiếp
song song
hỗn hợp

8/2009

QL 54 Vĩnh
Phúc

9
Lên hệ hình cây
Ví dụ : Liên hệ hình cây cơ cấu tổ chức của công ty AG.

8/2009

QL 54 Vĩnh
Phúc

Phúc

14
Cấu trúc hỗn hợp

8/2009

QL 54 Vĩnh
Phúc

15
Liên hệ tương tác với 4
thành viên: 6 liên hệ hữu
hính, vô số liên hệ vô
hính
Nếu thêm thành viên X?
Bà
Bố
Mẹ
Con
X
Cấu trúc hỗn hợp trong
hệ thống có điều khiển

8/2009

QL 54 Vĩnh
Phúc

16


2.2. Paradigm của hệ thống
- Paradigm là Khái niệm được Thomas Kuhn sử
dụng lần đầu vào năm 1962.
-“Paradigm” là khái niệm được ông đưa ra sử
dụng trong lĩnh vực khoa học luận.
- Nội hàm của khái niệm này được Thomas Kuhn
gán cho 3 nội dung:Hệ quan điểm, là cơ sở
lý thuyết chủ đạo;Một tập hợp khái niệm;Một hệ
thống chuẩn mực.
* Hệ quan điểm: Là tập hợp các luận điểm và
cơ sở lý thuyết đóng vai trò chủ đạo mọi hành vi
của hệ thống.

* Hệ khái niệm: Tập hợp khái niệm được sử
dụng để gọi tên các phần tử, môđun, trạng thái,
hành vi của một hệ thống xác định.

* Chuẩn mực của hệ thống: Hệ thống giá trị
phù hợp với thuộc tính của hệ thống, được sử
dụng để điều chỉnh hành vi trong hệ thống.
Ở Việt Nam có một số tác giả chuyển nghĩa sang tiếng
Việt của Paradigm là “hệ quy chiếu”; số khác chuyển
ngữ thành “hệ thống chuẩn mực” hoặc “khuôn mẫu”.
Có người lại gọi đó là “bộ máy khái niệm” hoặc “hệ
biến vị”.
⇒
Tất cả những cách chuyển nghĩa này đều không phản
ánh đúng nội hàm của khái niệm “Paradigm”.
- GS Vũ Cao Đàm nhấn mạnh tới việc cần phải tìm

Tóm lại:
Khi nhận dạng Paradigma của một hệ
thống, chúng ta nên đi xác định 3 yếu tố hợp
thành Paradigma của hệ thống đó.

Tuy nhiên, đây là một khái niệm mới khá
khó, do vậy để nhận dạng Paradigma của
một hệ thống là không dễ dàng.