CHUYÊN ĐỀ:
CÁCH TẠO HỌA TIẾT GIÚP HỌC TỐT PHÂN MÔN TRANG TRÍ
I/ Lý do chọn đề tài:
Ở trường THCS môn Mĩ thuật là môn học không thể thiếu mà hằng năm
thường tổ chức các hội thi vẽ tranh. Xác định được hội thi vẽ tranh là một trong
những phong trào không thể thiếu được trong trường học nhằm phát hiện và đào
tạo những em học sinh có năng khiếu Mĩ thuật.
Phân môn trang trí là môn học giúp học sinh phát huy tính sáng tạo, trí
tưởng tượng và tư duy tốt.
Tuy nhiên, thực tế để các em học tốt phân môn trang trí hơn thì còn gặp rất
nhiều khó khăn. Về mặt khách quan trường tôi là một ngôi trường nông thôn điều
kiện kinh tế của phụ huynh còn nhiều khó khăn nên ít có thời gian quan tâm đến
việc học tập của con cái, các em đến trường hay thiếu đồ dùng học tập: vở, giấy,
bút chì, tẩy, màu,...Điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc học môn Mĩ thuật. Mặt
khác cơ sở vật chất của trường còn thiếu thốn, thiếu đồ dùng dạy học, chưa có
phòng học Mĩ thuật riêng nên giờ học Mĩ thuật phải học tập trung trên lớp, đây là
yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng học tập của các em rất nhiều. Vì thế tôi luôn cố
gắng, nỗ lực để tìm mọi biện pháp để giúp các em học vẽ được tốt hơn.
Sau một thời gian giảng dạy phân môn trang trí tôi thấy các em còn yếu về
cách sắp xếp bố cục trong trang trí và tạo họa tiết trang trí. Xuất phát từ mong
muốn những giờ dạy Mĩ thuật của mình sẽ đem lại niềm say mê và sự sáng tạo của
học sinh, để giúp học sinh tạo được họa tiết và áp dụng vào bài trang trí cơ bản
được tốt hơn. Nên tôi đã theo dõi, tìm tòi để viết nên chuyên đề : Cách tạo họa tiết
giúp học sinh học tốt phân môn trang trí.
II/ Nội dung:
Để có thể giảng dạy môn Mĩ thuật ở trường THCS tốt giáo viên phải để cho
học sinh ý thức được môn Mĩ thuật là môn học bắt buộc như các môn học khác
trong chương trình phổ thông.
Vì " Mĩ thuật là môn học có tính nghệ thuật " vậy khi dạy giáo viên không
nên gò ép học sinh theo khuôn mẫu mà giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh
suy nghĩ, tìm tòi và thể hiện bằng cách nhìn, cách nghĩ và quan trọng hơn là bằng

nâng nó lên một hình thức mới, mỹ hóa hình ảnh dưới cách nhìn nghệ thuật phù
hợp với nội dung và một hình thức trang trí cụ thể. Công việc này thường được gọi
là cách điệu hay tạo họa tiết trang trí.
2. Thực trạng ban đầu:
Đa số học sinh làm bài trang trí nhưng chưa biết tạo ra họa tiết để áp dụng
vào bài trang trí, chỉ biết chép lại họa tiết đã có sẵn, hình vẽ trong thiên nhiên mà
chưa qua cách điệu, nên bài vẽ không mang tính sáng tạo.
Học sinh xem Mĩ thuật chỉ là môn phụ nên học sinh chi phối nhiều bởi các
môn học: Toán, Lý, Hóa, Văn, Anh...
Học sinh còn mơ hồ về họa tiết trang trí và hình vẽ trong tranh vẽ đề tài.
Khi dạy trang trí, giáo viên nêu kiến thức cơ bản về họa tiết trang trí và sự
cần thiết của nó, sau đó giáo viên hướng dẫn phương pháp để học sinh thực hiện.
3. Biện pháp:
Để học sinh dần dần nắm được các khái niệm và phương pháp tạo họa tiết
Giáo viên cần có những biện pháp để hướng dẫn học sinh tạo được họa tiết ứng
dụng vào bài trang trí tốt hơn.
* Quá trình thực hiện:
* Cách chọn hoa quả
Đối với hoa quả phải chọn có hình dáng đẹp. Hình dáng đẹp thể hiện ở chổ có
đường nét uốn lượng, hấp hẫn, đơn giản, khúc chiết, mềm mại, trong hình dáng có
những đường nét biến dị thay đổi khác nhau tạo nên sự thay đổi dài ngắn trong
đường nét, to nhỏ trong hình mảng.
Ví dụ: + Các loại hoa: hoa sen, hoa cúc, hoa hướng dương, hoa huệ, hoa chanh,
hoa dâm bụt, hoa mướp…
+ Các loại lá: lá khoai lang, đu đủ, mướp, sắn, cúc …
+ Các loại quả: Quả lựu, Na, Dứa…
+ Động vật và các loại chim: Gà, vịt, thỏ, mèo, sóc, ngựa, hưu, nai…chim
công, hoàng yến, chào mào, bồ câu, bướm, các loài tôm, cá vàng, cá chép …
* Phương pháp tạo họa tiết:
+Bước 1: quan sát nhận xét.

Việc thêm nét và chi tiết là nhằm mục đích làm rõ ý và nổi bật được đặc điểm của
hoa lá thú vật chứ không phải là làm cho rắc rối thêm.
+ Tìm liên quan bố cục giữa phần chính và phần phụ và điều hòa, phân mảng
chính phụ trong toàn bộ hình thể của sự vật, xây dựng các đường nét thăng bằng.
Trong cả 3 bước trên người vẽ có thể chọn và vận dụng một trong 2 cách xây dựng
bố cục của họa tiết cách điệu hoặc xây dựng theo dáng đăng đối tuyệt đối các thành
phần họa tiết hoặc xây dựng một bố cục cách điệu dựa theo hình thái tự nhiên của
sự vật. Đối với hoa lá, có thể chỉ cách điệu 1 cái hoa, 1 cái lá song cũng có thể cách
điệu 1 cành hoa, lá …
+ Làm phác thảo đen trắng và phác thảo màu:
Khi làm phác thảo đen trắng và phác thảo màu nên tránh các mảng tương phản quá
mạnh, các mức thâm độ vừa phải, màu sắc nên ít và đơn giản.
+ Thực hiện :
Thông thường thực hiện với khuôn khổ nhỏ. Mặc khác đây chỉ là bài thực hiện một
bài cách điệu riêng rẻ, điều quan trọng hơn là trong quá trình vận dụng đưa họa tiết
này vào thực hiện trong một bố cục trang trí chúng ta còn phải thay đổi phối trí lại
cho phù hợp với kiểu thức và đặc điểm của hình thức trang trí, đó là một việc làm
thể hiện thêm tài khéo và năng lực sáng tạo của học sinh.
Ngoài ra trong tiết học khi học sinh hoàn thành bài tôi thường cho học sinh
dán bài trong lớp học rồi cho các em chọn những bài vẽ đẹp và yêu cầu các em
nhận xét. Bên cạnh đó tôi còn cho các em chọn những bài chưa đạt để các em nhận
xét rút kinh nghiệm cho bài vẽ sau. Ngoài ra tôi luôn tuyên dương những em có bài
vẽ đẹp, động viên góp ý ngay cho một số bài vẽ chưa đạt của các em.
III/ Kết luận:
Qua một thời gian giảng dạy, theo dõi bài vẽ của các em tôi thấy các em đã
nhớ cách áp dụng vào bài vẽ của mình không chỉ ở bài cũ mà các bài mới về sau
các em vẫn nhớ và làm theo. Các em tiến bộ rõ rệt trong cách sử dụng họa tiết vào
bài vẽ trang trí. Sản phẩm của các em được treo ở lớp học để các bạn ngắm nhìn,
khen ngợi là động lực để các em cố gắng vẽ đẹp hơn nhiều, hầu như các em luôn
muốn vẽ đẹp hơn từ đó tôi thấy bài vẽ các em đã có nhiều họa tiết phong phú và