Làm quen với bé
Chúng ta có cái may là không quá văn minh như người
Âu Mỹ: Bà mẹ sinh con lúc nào không hay vì được đánh
thuốc mẹ, con sinh ra cũng không thấy mặt vì đã được
mang đi nuôi trong lồng kính, đến nỗi khi người ta giao
con lại cho họ trước khi rời bệnh viện, họ ngạc nhiên:
“Con tôi đây sao?” (*) (Chẳng trách khi cha mẹ đến tuổi
già thì con cái mang bỏ vào viện dưỡng lão vì không
nghĩ rằng đó là cha mẹ họ!)
(*) Thế giới bí mật của trẻ em. Thérèse – Gouin – Décarie N.H.L. Dịch. Hiện nay ở Âu Mỹ, người ta
đã quay trở lại cách sinh đẻ, nuôi con gần gũi với thiên nhiên.
Ở nước ta – trừ các trường hợp bệnh tật – bà mẹ nào cũng sinh nở một cách
bình thường và khi sinh xong là có bé đặt nằm bên cạnh ngay. Bà mẹ có thể theo
dõi mọi diễn biến của cuộc sinh nở của chính mình, lúc nào phải thở đều, lúc nào
phải nín, lúc nào phải rặn Và khi bé lọt lòng, bà là người đầu tiên ngạc nhiên, sung
sướng nghe tiếng khóc chào đời của núm ruột mình – ngạc nhiên sung sướng “như
một cây đào nghe thấy trái đào la lớn”, nói như một thi sĩ. Tôi được nhiều dịp trong
thấy nét rạng rỡ lẫn chút ngạc nhiên của các bà mẹ sinh con đầu lòng. Bà mỉm cười
– nụ cười không từng thấy ở đâu – có vẻ hài lòng khi người ta cho biết là bà vừa có
một bé trai hay gái. Bà ráng ghi nhớ giờ sinh chính xác để lấy cho bé một lá số tử vi
sau này. Bả cảm thấy không quá đau đớn như đã tưởng, đã từng nghe nói. Dĩ nhiên
bà cũng nghe một chút mệt mỏi, nhưng là thứ mệt mỏi nhẹ nhõm của một người
vừa leo dốc, lên đến chót đỉnh và hứng lấy làn gió mát rượi. Dù sao, bên trong, bên
trên những cảm giác dễ chịu đó cũng lẩn khuất ít nhiều âu lo, khắc khoải, bà đang
đứng trước một thử thách lớn trong đời: LÀM MẸ!
* Và bây giờ bé nằm đó, bên cạnh ta, một sinh vật tí hon gần gũi mà xa lạ. Ta
không tránh khỏi một chút ngỡ ngàng. Bé không giống với hình ảnh mà ta xây dựng
trong trí tưởng. Bé cũng không giống với mấy tấm ảnh dễ thương ta cắt dán, ngắm
nghía mỗi ngày trong suốt thời gian có mang. Bé xấu xí hơn nhiều: da bé đỏ ửng,
còn phết những vệt trắng nhờn (vernix caseosa) do các tuyến nhờn tiết ra, che chở
bao bọc bé trong thời gian bé còn lội trong bụng mẹ. Những viết nhờn đó khi tắm

Thường thường vào ngày thứ ba, bé bị vàng da. Sự vàng da này gọi là vàng da
sinh lý, nghĩa là vàng da bình thường. Không phải bệnh tật gì cả. Cứ 4 trẻ sơ sinh
thì người ta thấy có 2 hoặc 3 đứa bị chứng vàng da này. Lý do là vì có sự hủy hoại
số lượng hồng cầu thặng dư cho thích hợp với đời sống mới và phần khác cũng do
gan bé còn non yếu. Chứng vàng da sinh lý này chỉ xuất hiện vào ngày thứ 3 tức 36
– 48 giờ sau khi sinh – và vàng không sậm lắm, không cần chữa trị gì cả cũng tự
nhiên khỏi trong vòng một vài tuần lễ (xem Bé Vàng Da)
Trong vài ngày sau, bé đi tiêu ra một thứ phân nâu đen, hơi nhờn, gọi là “cứt su”
(méconium). Đến ngày thứ ba phân bé mới vàng bình thường và trung bình mỗi
ngày đi 3, 4 lần. Nếu bé không đi tiêu ra phân đen thì có thể bé đã mắc một chứng
bệnh nào đó hoặc có thể bé không có hậu môn, phải báo cho bác sĩ biết ngay. Bé
đi tiểu mỗi ngày chừng 30 – 40 phân khối và càng ngày càng nhiều hơn. Một bé
bình thường cân nặng trung bình 3 kg đến 4 kg. Một bé nặng dưới 2,5 kg hoặc trên
4,5 kg phải được bác sĩ khám và nhiều khi cần sự săn sóc đặc biệt. Bé thở mỗi phút
40 – 45 lần và tim đập mỗi phút khoảng 140 lần. Trong ba ngày đầu bé bị sụt khoảng
120 – 200gr. Bé càng lớn con càng sụt cân nhiều. Từ ngày thứ tư hết sụt rồi tăng
dần đến ngày thứ 10 thì đạt được số cân lúc mới sinh.
Bé không quá yếu đuối như ta tưởng. Các bà mẹ thường có cảm tưởng bé yếu
đuối, bé bỏng quá, lúc nào cũng phải “nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa”
mới được. Không đâu! Cái mỏ ác (thóp) trên đầu bé mềm nhũn là thế nhưng không
bở rẹc như ta tưởng nó chắc hơn một miếng da trâu. Mỏ ác phải mềm nhũn để
cho bộ óc bé phát triển. Bé cũng biết kêu khóc khi đói, khi khát, khi lạnh quá hay
nóng quá. Bé cũng được dữ trữ trong cơ thể một số lượng kháng thể cần thiết đủ để
bảo vệ trong vài tháng đầu. Tóm lại bé không yếu đuối quá như ta nghĩ, bé đã được
trang bị khá đầy đủ để xuống núi!
Nhưng dù sao bé cũng cần được ta chăm sóc thận trọng. Đã có những trường
hợp bé chết ngộp vì vú mẹ, hay bị phỏng vì nhúng vào một thau nước sôi Sự thăm
viếng nên giới hạn, chẳng những làm mệt cho bé mà còn làm mệt cho bà mẹ nữa.
Những người đang đau yếu – ho hen cảm cúm – tốt hơn là không nên tiếp xúc với
bé, không nên hôn hít bồng bế bé, có thể lây bệnh cho bé. Nên đặt bé trong một cái

má bé hình như còn có cái cảm giác nằng nặng của trách nhiệm đè xuống đôi vai từ
đây.