Họ và tên: Hà Ngọc Lan
Lớp k34B _ Ngữ Văn.
Giá trị câu chuyện quả táo bất hoà trong thần thoại Hy Lạp.
A_ĐẶT VẤN ĐỀ.
C.Mác đã từng nhận định" không có cơ sở văn minh Hy Lạp, không có
đế quốc La Mã thì không có Châu Âu ngày nay".
Thật vậy, nền văn hóa đồ sộ của đất nước Hy Lạp cổ đại chiếm vị trí quan trọng
trong việc kiến tạo văn hóa Phương Tây nói riêng và văn hóa nhân loại nói chung. Giữ
vai trò là nền văn hóa mở đường, văn hóa Hy Lạp, đã khai mở và đạt những thành tựu rực
rỡ, trong hầu hết các lĩnh vực khoa học như: sử học, triết học, toán học và các nghành
khác nhau của nghệ thuật như điêu khắc, kiến trúc, hội họa, âm nhạc. Với văn học, đất
nước Hy Lạp, đã thực sự đạt tới đỉnh cao, tới giá trị bất hủ. Và nó sẽ mãi là ngọn nguồn
cảm hứng cho muôn đời thi sỹ đắm say.
Thần thoại Hy Lạp xuất hiện và luôn luôn được tái sinh ngay trong cuộc sống
bình thường dung dị nhất của đất và người Phương Tây. Thần thoại ấy, ẩn hiện trong chất
giọng ngọt ngào của người hát rong dưới gốc sồi già, phảng phất thâm trầm trong lời kể
của bô lão bên bếp lửa mỗi khi đêm về hay chứa đựng giá trị triết lý trong lời giảng dạy
của bậc hiền triết chốn thâm cung.
Nơi kho tàng quý giá đó, câu chuyện về quả táo của mối bất hòa hay đám cưới
của nữ thần Thêtis xinh đẹp, đã chiếm vị trí quan trọng làm nên sức sống, sự hấp dẫn
muôn đời của dòng văn học chưa thành văn này.
Câu chuyện ấy, đánh dấu một bước ngoặt trong nấc thang phát triển của lịch
sử văn học và lịch sử xã hội Nó là câu chuyện cuối cùng, để thần thoại khép lại tấm màn
huy hoàng, chuyển mình từ văn học bất thành văn sang thời kì mới _ văn học của cá nhân
kiệt xuất.
Với bản thân mình, câu chuyện quả táo bất hòa, cũng có những cuốn hút,
những giá trị riêng biệt _ giá trị hiện thực cùng tính lãng mạn và bài học triết lý _ đã làm
nên sức sống nội tại mạnh mẽ ấy.
Song, để hiểu đúng đắn và sâu sắc về giá trị quý báu của những tác phẩm buổi
hừng đông này, mà “quả táo vàng” là một thí dụ tiêu biểu, còn khá nhiều những ý kiến
chưa thuần nhất. Nên, trong chuyên luận nhỏ bé này, với thời gian hạn hẹp, trình độ còn
Thêtis”.
Thêtis là nữ thần biển xinh đẹp con gái của vị thần biển, đầu bạc Nêrê. Nàng đẹp
đến mức làm cho hai anh em Dớt và Pôdêidông cùng say đắm. Họ cùng muốn được kết
duyên với nàng, nhưng theo tiên tri thần Prômêtê là nữ thần Thêtis sẽ sinh ra một người
con tài giỏi hơn cha của mình, nó sẽ lật đổ uy quyền của bố nó, dù người đó lấy Dớt hay
Podeiđông. Vì thế để trừ hậu hoạ, Dớt đã gả nàng cho một người trần gian_ người anh
hùng Pêlê_cuộc hôn nhân này sẽ sinh ra một người anh hùng với những chiến công vĩ đại
sánh tựa thần linh.
Thế là đám cưới nữ thần Thêtis và người anh hùng Pêlê được tổ chức trọng
thể và linh đình. Các vị thần đều đến dự cuộc vui và không ai không đem theo quà mừng.
Nhưng một điều đáng tiếc là họ đã không mời nữ thần bất hoà Êrix. Nữ thần rất giận
nhưng nàng vẫn đến dự và lẳng lặng lăn vào bữa tiệc hạnh phúc một quả táo vàng khắc
dòng chữ lấp lánh “ Tặng người đẹp nhất”.
Với quả táo quý giá, vinh quang như vậy mà có được trong tay thì thật vinh
hạnh vô cùng. Vì thế các vị thần đã ra sức tranh giành quả táo đó, nhưng cuối cùng chỉ
còn lại ba người xứng đáng nhất, đủ tài năng và nhan sắc, là Hêra, Atêne, Aphrođito
tranh nhau quả táo vàng. Họ yêu cầu Dớt phân xử nhưng Ngài đã từ chối và sai Hexmec
sang phương Đông tìm Parix _ chàng trai đẹp nhất Châu Á_ làm giám khảo. Bữa tiệc kết
thúc trong một cảnh không vui như thế.
2.2. Những giá trị quý báu của câu chuyện.
a. Giá trị tư liệu lịch sử.
Trong câu chuyện quả táo vàng, ngoài những thông tin quý báu về nhiều mặt, nó
còn phản ánh cả một chế độ xã hội, là nguồn tư liệu sử đáng trân trọng.
Việc Nữ thần Thêtis lấy một người trần gian là một mốc son đánh dấu cho sự
chuyển giao giữa các chế độ xã hội, chế độ mẫu quyền sang chế độ phụ quyền. Người
đàn ông, với những đặc điểm về ngoại hình, tố chất sinh lý đặc thù, đã xác lập được vị thế
quan trọng tất yếu trong xã hội đương thời. Chế độ phụ quyền là một chế độ hợp lý nhất
phục vụ cho sự tiến bộ loài người.
Cùng với sự chuyển giao chế độ xã hội_ con người cũng xuất hiện những mối
Những tác phẩm ban đầu còn chất phác, thơ ngây, nhưng đã chứa một nội dung
trí tuệ, một nhận thức sâu sắc đẹp đẽ. Thần thoại Hy lạp đã có thời kì là hình ảnh duy
nhất rất sinh động về những hoạt động văn hoá, là cái nguồn phong phú của sự sống toả
ra từ tâm hồn người cổ đại trong buổi binh minh lịch sử. Ăngen đã từng nhận xét: “ Bất
cứ một tôn giáo nào không phải cái gì khác mà chỉ là sự phản ánh một cách hoang đường
tronh đầu óc con người những lực lượng bên ngoài đang thống trị lên họ trong cuộc sống
hàng ngày, là sự phản ánh mà trong đó, có lưc lượng của con người, của các vị thần.
Trong thời gian đầu của lich sử, đối tượng của sự phản ánh đó trước hết là những lực
lượng thiên nhiên mà trong sự tiến triể về sau đối với các đân tộc khác nhau la tyương
trưng muôn hình muôn vẻ. Quá trình sơ khai đó được tiếp diễn nhờ những câu chuyện
thần thoại ”
Vì vậy, có thể nói hiện thực cuộc sống của xã hội cổ đại buổi sơ khai đã được phản
ánh qua một lăng kính sắc nét_ những câu chuyện thần thoại.
Với câu chuyện về quả táo tặng người đẹp nhất, phức hợp của cuộc sống đã
được thể hiện rất linh hoạt.
Câu chuyện ấy là một tấm gương in hình những nếp sống, nếp cảm, nếp nghĩ của
con người trong giai đoạn này.
* Phong tục tập quán trong cuộc sống thị tộc cũng được thần thoại ghi nhận.
Phong tục cư trú cùng cuộc sống sinh hoạt được diễn ra trong hang đá. Nơi ấy, nơi
duy nhất lưu lại mọi hoạt động tinh thần, văn hoá của người xưa. Vậy nên, đám cưới nữ
thần Thetis đã được tổ chức trong hang đá của thần Xăngtor Khirong ở xứ Texxali,
Không chỉ ở đám cưới nữ thần biển xinh đẹp ta mới biết được nét phong tục
này mà trong những câu chuyện khác cũng đã đề cập tới nó như một sự ngẫu nhiên, tất
yếu vậy. Nữ thần Rêa sinh Dot trong “ một hang đá xa xôi”, nữ thần Maia sinh ra
Hecmex, quấn tã lót cho con rồi đặt vào một chiếc nôi trong hang đá, Apolong chăn bò,
khi chiều xuống thì lùa vào hang đá, Dot bị quỷ Tiphong đánh bại rút hết gân rồi vứt vào
hang Như vậy, hang đá là một nơi cư trú đáng tin cậy của người cổ đại.
* Ngoài việc phản ánh cuộc sống cư trú, câu chuyện còn phản ánh phong tục
cưới hỏi, một nét văn hóa trong đời sống tinh thần xuất hiện khá sớm của người Hy Lạp
cổ đại. Ngay từ buổi sơ khai, cưới hỏi đã được tổ chức rất linh đình "các nam thần và nữ
Điều này khẳng định đươc vị trí độc tôn của thế giới duy tâm trong xã hội
Phương Tây.
*Quan niệm thẩm mỹ của con người buổi bình minh ljch sử.
Câu chuyện về đám cưới nữ thần Thêtis ngoài chức năng “công cụ” nhận biết
cuộc sống sinh hoạt vật chất cũng như tinh thần của người tối cổ, còn để lại những quan
niệm thẩm mỹ hết sức sâu sắc.
Câu chuyện bi kịch ấy, trong hệ thống các câu chuyện thần thoại Hy Lạp, đều là sản
phẩm một thời kì tư duy và nhận thức đã có sự phát triển. Dẫu rằng những quan niệm
thẩm mỹ, vẫn còn ngây thơ, chất phác, nhưng cũng đã thể hiện được xu hướng vươn tới
cái toàn mỹ. Dòng chữ “ Tặng người đẹp nhất”, là thông điệp chuyển tải thông tin này.
Việc Dot giao cho Hermex đi tìm Parix _ chàng trai đẹp nhất phương Đông_ để
làm giám khảo cho cuộc thi sắc đẹp, đủ cho thấy quan niệm thẩm mỹ của người cổ đại đã
phát triển ở một nấc cao.
Parix là con trai của vua Priam và Hoàng Hậu Hecquyp, chàng lớn lên giữa
những người chăn chiên, là môt chàng trai khôi ngô, tuấn tú, một dũng tướng “ trăm trận
trăm thắng” trong các cuộc săn bắn và đánh đuổi kẻ thù. Từ đây, ta thấy quan niệm thẩm
mỹ của người cổ đại cũng rất thực tế, cái đẹp gắn liền với những chiến công, với lao động
sản xuất và chiến đấu.
Parix là chàng trai đẹp nhất của Phương Đông, vì vậy, chỉ có chàng mới có “ con
mắt tinh đời” để làm giám khảo cho cuộc thi tìm người đẹp nhất trong những người đẹp
nhất của các vị thần xứ Olanhpo.” không phải là một người đẹp thì làm sao có đủ tư cách
để giám định về cái đẹp cho ba vị nữ thần(…)đem đàn mà gảy tai trâu” thì cực hết chỗ
nói.
Dẫu sao cũng thật khó cho Parix khi đứng trước “ một vùng như thể cây Quỳnh,
cành Giao”, biết chọn ai là người đẹp nhất đây? Nhưng với sứ mệnh cao cả ấy mà lại
được đặt lên vai của một chàng trai người trần mắt thịt như chàng thì thật vinh hạnh xiết
bao! Parix phải hoàn thành nhiệm vụ lớn lao đó để chứng minh được sự thông minh, sắc
sảo và giá trị của người trần thế, mà chàng là một đại diện tiêu biểu. Như vậy, chàng
Parix tài giỏi là hình ảnh chân thực nhất để tôn vinh con người, quảng bá cũng như xác
lập vị thế của con người trong xã hội cổ đại. Câu chuyện đã thể hiện quan niệm thẩm mỹ
khác xa với thực tại. Người Hy Lạp cổ đại, đã dùng trí tưởng tượng bay bổng của mình,
để vẽ lên thế giới ấy, vẽ lên những khát khao ấy.
*ước mơ có cuộc sống hạnh phúc, ấm no.
Họ ước mơ về một cuộc sống gia đình hạnh phúc. Thì đây, sự kết hợp giữa Nữ
thần biển xinh đẹp, tài năng, người đã gây nên mối bất hoà giữa Vị chúa tể Dớt với thần
biển Podeiđong, với người anh hùng chiến trận Pêlê, là một sự kết hợp hoàn hảo nhất.
Gia đình ấy, với những người con, tài năng không thua kém gì bố mẹ chúng, sẽ tạo nên
một mái ấm tràn ngập tiếng cười, gia đình ấy sẽ là “nơi nỗi buồn chỉ thoáng qua còn niềm
vui là bất tận”
Không những khát khao về mái ấm gia đình, họ còn mong muốn một cuộc sống sung
túc, no đủ. Đám cưới của nữ thần Thêtis là hình ảnh ẩn dụ cho khát khao cháy bỏng ấy.”
Đám cưới tổ chức linh đình, mọi người được ăn uống thoả thuê, rượu tiệc, đàn hát…”.
Với trí tưởng tượng tuyệt vời, người cổ đại, đã vẽ ra những thế giới lý tưởng nhu ngọn
Olanhpo, vườn lạc uyển…cõi Olanhpo là nơi ở của các vị thần linh, nơi ngày ngày tràn
ngập tiếng đàn ca, những điệu múa của nàng Muydo và vị thần âm nhạc Apolong, nơi “
bốn mùa mây phủ, cõi cư trú vĩnh hằng của các vị thần linh, các thần ở trong một cung
điện lộng lẫy, làm toàn bằng đồng đỏ rực và vàng chói lọi ”.
* ước mơ lao động nhẹ nhàng, công cụ lao động hiện đại.
Ăn, ở, mặc, là những nhu cầu thiết yếu của hết thảy con người. Ngoài ra, lao động
sản xuất là một nhu cầu giúp con người tư duy, trao đổi tư tưởng, tình cảm và hoàn thiện
bản thân. Trong xã hội công sản nguyên thuỷ, thực tế lao động sản xuất với công cụ thô
sơ nên số lượng của cải làm ra quá ít ỏi. Điều đó đã khiến cuộc sống của người cổ đại hết
sức bấp bênh. Do vậy,”một con thần mã,…một ngọn lao mà cán nó làm bằng gỗ của một
giống cây rừng rắn chắc như đồng như sắt…” hay “một đôi hài có cánh đi nhanh như ý
nghĩ” hoặc “ con ngựa có cánh Pêzagơ” đến ”những mũi tên bắn “bách phát, bách trúng”.
Là một trong những hình tượng nghệ thuật quen thuộc, tạo nên yếu tố lãng mạn, cái lãng
mạn, làm nên sức hấp dẫn muôn đời của thần thoại.” yếu tố lãng mạn chắp cánh cho hiện
thực, viễn cảnh ước mơ thôi thúc thực tế”.
*ước mơ vươn tới cái đẹp hoàn mỹ.
Nội dung bao trùm câu chuyện về quả táo của mối bất hoà chính là sự tranh giành
chiếm hữu nô lệ_thì ước mơ ấy, ước mơ sự giải phóng, lại nhức nhối, cấp thiết và cháy
bỏng hơn bao giờ hết.
c. bài học triết lý
Đơsacmơ trong “thần thoại Hy Lạp cổ đại” thật có lý khi nhận định rằng: “ yếu tố
hoang đường kì ảo là cái vỏ bọc bên ngoài, còn bên trong là hạt nhân triết lý”.
Thần thoại Hy Lạp là một kho tàng triết lý, điển tích và điển cố vô tận. thi thoảng
trong văn học ta vẫn thường bắt gặp những tín hiệu quen thuộc như :”con ngựa thành
Toroa, chiếc giường Prôcruyxto, gã Xalia” hay”quả táo bất hoà…”. Đọc những tác phẩm
của C.Mác, Ph.Enghen hay V.I.Lênin, chúng ta thường bắt gặp những ám dụ, tỉ dụ bằng
thần thoại Hy Lạp. Như vậy, thần thoại Hy Lạp không phải là lĩnh vực chuyên môn hẹp
mà nó đã trở thành kiến thức phổ thông. Câu chuyện quả táo vàng muốn nói đến sự bất
đồng ý kiến, sự tranh chấp lợi ích cá nhân, sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường.
Sự lãng mạn cùng với trí tưởng tượng tuyệt vời tạo nên sức hấp dẫn của thể loại
thần thoại thì hạt nhân triết lý, giá trị điển tích, điển cố và ngọn nguồn cảm hứng đã cộng
hưởng làm nên sức sống, sự trường tồn mãi mãi của thần thoại Hy Lạp.
Thần thoại là một công trình tư duy của người cổ đại, cách xa chúng ta hàng ngàn
thế kỷ, nhưng dường như ta vẫn nghe được hơi thở, sự sống và sức hút trong từng câu
chuyện gần gũi và chân thực ấy. Bởi hình tượng nhân vật sơ khai kia không phải là một
mẫu hình Thần khô cứng với hệ thống tính cách và hành trạng cao siêu, giống như các vị
thần trong truyện thần thoại của nhân dân ta. Mà mỗi thần là một tính cách khác nhau, đa
dạng và phức tạp. Ngoài sự uy nghiêm, linh thiêng của thần linh, các vị thần trong thần
thoại Hy Lạp “ Người” hơn ai hết. Đó là những trái tim nồng ấm yêu thương và đậm đà
tính nhân văn. Ngoài những hành trạng phi phàm, họ cũng thân thiết, “thực” và rất đỗi
bình dị. Họ biết yêu, biết ghen và cũng biết không chung thuỷ, thần ấy chân thực như
cuộc sống vậy.
Tính ghen tuông dữ dội của Hera_ nữ thần bảo trợ cho hôn nhân và hạnh phúc
gia đình_ nhưng nữ thần có ghen mới trị được cái tính trăng hoa thâm căn cố đế của Dớt.
và cũng chính vì sự đa tình ấy của Dớt, ta mới có đám cưới của nữ thần biển xinh đẹp
Thêtis với người anh hùng Pêlê. Nguyên do là Thần Dớt muốn lấy nữ thần Thêtis, nhưng
vì lời tiên tri không tốt lành, để tránh tai hoạ, Ngài đành gả nàng cho Pelê trong sự tiếc