PHẦN 1 : GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH MS POWERPOINT XP
Chúng ta không nên sử dụng chương trình PowerPoint 98, 2000 vì nó không có nhiều
hiệu ứng cho chúng ta lựa chọn. Vì vậy tôi xin giới thiệu chương trình PowerPoint XP (hoặc
PowerPoint 2003)
I. Giới thiệu tổng quan
1. Khởi động chương trình
Start / Programs / Microsoft Office / Microsoft Powerpoint
2. Màn hình chính
3. Cách tạo một tập tin trình diễn
File − New (Ctrl − N)
Trong mục Apply slide layout, chọn mẫu mà ta
muốn thể hiện. Tuy nhiên thông thường ta nên chọn mẫu
Blank (mẫu trắng) để chúng ta có thể tự do trong việc thiết
kế Slide của mình
Thanh menu Thanh công cụ
Khung hiển
thò các Slide
Màn hình soạn thảo
Slide hiện hành
4. Mở một tập tin đã tạo trước đó
File − Open (Ctrl − O)
5. Lưu tập tin
File − Save (Ctrl − S)
6. Thoát khỏi chương trình
File − Exit (Ctrl − Q)
II. Thiết kế nội dung của Slide
1. Chọn khuôn mẫu Slide (Slide design)
Format − Slide design
Mục Apply to All Slides : Áp dụng cho tất cả Slide
Mục Apply to Selected Slide : Áp dụng cho Slide hiện hành
− Chọn Slide cần copy
− Edit − Copy (Ctrl − C)
− Click chuột vào vò trí cần copy
− Edit − Paste (Ctrl − V)
4. Di chuyển Slide
− Chọn Slide cần di chuyển
− Edit − Cut (Ctrl − X)
− Click chuột vào vò trí cần di chuyển
− Edit − Paste (Ctrl − V)
5. Đặt màu nền cho Slide
− Insert − Background
(Trong này có nhiều mục để lựa chọn, tôi xin để các bạn tự tìm hiểu)
IV. Trình chiếu Slide
1. Trình chiếu từ đầu tới cuối
− Nhấn phím F5
− Có thể dùng phím mũi tên lên, xuống để di chuyển qua lại các Slide
− Thoát khỏi trình chiếu, nhấn phím Esc
2. Trình chiếu Slide hiện hành
Nhấn vào nút
3. Dùng bút để gạch chân, khoanh tròn các vấn đề quan trọng cần thuyết minh thêm
Trong quá trình trình chiếu, nhấn chuột phải chọn Pen (chúng ta có thể chọn
màu cho Pen)
V. Xây dựng hiệu ứng cho Slide
− Chọn đối tượng cần tạo hiệu ứng (Text, hình ảnh, đoạn phim,…)
− Slide show / Custom Animation / Add effect
Mục Entrance : Hiệu ứng xuất hiện
Mục Emphasis : Hiệu ứng nhấn mạnh
Mục Exit : Hiệu ứng biến mất
Mục Motion Paths : Hiệu ứng di chuyển
(Ở đây, tôi chỉ giới thiệu sơ lược về hiệu ứng, còn tinh chỉnh hiệu ứng cho đúng ý của
hơn cả vẫn là phần mềm PowerPoint của Microsoft.
Sở dĩ PowerPoint được ưa dùng trong mục đích này là nhờ:
Ưu thế về tính tương thích cao với hệ điều hành Windows (là hệ điều hành phổ biến
trên các máy PC ở VN).
Khả năng hỗ trợ multimedia rất mạnh.
Sự đa dạng về hiệu ứng, nhưng sử dụng hiệu ứng lại đơn giản.
Tính nhất qn trong bộ MS Office giúp người đã biết dùng WinWord dễ dàng sử dụng
PowerPoint.
3. Vị trí của PowerPoint trong q trình dạy học với giáo án điện tử:
- Có thể xem q trình dạy học như một q trình thơng tin 2 chiều:
- Kiến thức cần truyền thụ được chuyển giao từ Giáo viên đến học sinh và thơng tin phản
hồi từ học sinh đến Giáo viên. Chú ý rằng kênh thơng tin phản hồi khơng chỉ diễn ra sau tiết dạy
mà nó có thể (và cần thiết) diễn ra thường xun ngay trong tiết dạy.
- Trong dạy học trước đây, kiến thức cần truyền thụ được Giáo viên chuyển giao cho học
sinh thơng qua các phương tiện truyền thống như: đọc, nói, viết ,…Và thơng tin phản hồi nhận
được cũng nhờ phần lớn vào các phương tiện đó.
Trong dạy học với giáo án điện tử, kiến thức được lưu trữ trong tập tin của PowerPoint và
được chuyển giao cho học sinh dưới dạng hình ảnh, âm thanh,…trên màn hình chiếu. Tuy nhiên ,
vì PowerPoint khơng được thiết kế để giao tiếp với người xem, nên tính tương tác với người xem
hầu như khơng có. Do vậy để thiết lập kênh thơng tin phản hồi, trong dạy học dùng giáo án điện
tử, phương tiện truyền thống: nói, viết, thật ra vẫn cần thiết.
4. Các kiểu giáo án điện tử dùng PowerPoint:
Quan sát một số giáo án điện tử, chúng tơi thấy có thể tạm chia các giáo án điện tử thành 2
kiểu:
• Kiểu 1: Giáo viên chỉ sử dụng PowerPoint và thiết bị projector để thay thế bảng và phấn
một cách đơn thuần.
• Kiểu 2: Khai thác tốt tính năng multimedia của PowerPoint. Giáo án kiểu 2 khơng chỉ thay
thế bảng phấn, mà còn thay thế rất sinh động giáo cụ trực quan, thí nghiệm, tài liệu minh
họa,
5. Giáo án điện tử có lợi gì hơn?
một “giáo án điện tử” để thiết kế toàn bộ hoạt động dạy học của mình
− Với bài giảng điện tử, người thầy được giảm nhẹ việc thuyết giảng, có điều kiện tăng
cường đối thoại, thảo luận với người học, qua đó kiểm soát được người học. Người học được
thu hút, kích thích khám phá tri thức, có điều kiện quan sát vấn đề, chủ động nêu câu hỏi và
nhờ vậy quá trình học tập trở nên hứng thú, sâu sắc hơn.
(Dẫn từ bài viết “Đánh giá một tiết dạy học có ứng dụng CNTT. Và vấn đề xây dựng bài giảng
điện tử” của Đào Thái Lai
−
Viện CL&CT giáo dục)
1. Cấu trúc bài giảng điện tử
2. Bài giảng điện tử cần thể hiện :
− Tính đa phương tiện (Multimedia)
− Tính tương tác giữa thầy và trò
3. Yêu cầu đối với một “giáo án điện tử”
a. Yêu cầu về nội dung
Trình bày nội dung với lý thuyết cô đọng được minh hoạ sinh động
b. Yêu cầu về phần câu hỏi − giải đáp
Tên bài học
Mục 1
Mục 2
Mục 1.1
Mục 1.2
Lý thuyết
Minh hoạ
Bài tập
Tóm tắt − ghi nhớ
Bài giảng điện tử cần thể hiện một số câu hỏi, với mục đích :
− Giới thiệu một chủ đề mới
− Kiểm tra đánh giá người học có hiểu nội dung vừa trình bày không ?
− Liên kết một chủ đề đã dạy trước với chủ đề hiện tại hay kế tiếp
* Chú ý
* Cách viết tập hợp
* Minh hoạ sơ đồ Ven
* Thực hành ?1 ? 2
+ Mục 3 : Bài tập củng cố
* Thiết kế Slide chính:
− Chúng ta sử dụng Slide Master để thiết kế Slide chính
− Phần trên : Tiêu đề bài học
− Phần trái : Thể hiện cấu trúc bài học
− Phần phải : Thể hiện nội dung bài học
− Mỗi mục trong cấu trúc được liên kết với một Slide tương ứng
* Thiết kế Slide “Ví dụ 1”
− Vẽ hình tập hợp
− Đặt câu hỏi
− Giới thiệu khái niệm tập hợp
* Thiết kế Slide “Cách viết. Các ký hiệu”
− Hiện tập hợp A.
− Đặt câu hỏi để HS nhận
biết tập hợp A gồm những số nào ?
− Giới thiệu phần tử tập hợp
− Đặt câu hỏi để nhận biết
phần tử thuộc hay không thuộc tập hợp ?
− Giới thiệu các ký hiệu
tương ứng
* Thiết kế Slide “Bài tập áp
dụng”
− Bài 1 : Điền vào ô trống
− Bài 2 : Chọn Đ, S
* Thiết kế Slide “Chú ý”
− Giới thiệu chú ý
− Bài 1 và 2 : thiết kế điền vào ô trống
− Bài 3 : Nhận biết đònh nghóa thông qua phản ví dụ
− Bài 4 : Thực hành vẽ hai góc đối đỉnh
* Thiết kế Slide “hoạt động 3”
− Hiển thò phiếu học tập
− Cho HS nhận thấy được thực tế hai góc đối đỉnh luôn bằng nhau bằng cách cho
hai góc đối đỉnh thay đổi (Sử dụng chương trình Sketchpad)
* Thiết kế Slide “Hoạt động 4”
− Hiển thò cách suy luận
* Thiết kế Slide “Tính chất hai góc đối đỉnh”
− Hiển thò tính chất
Ở giáo án này, cách thiết kế các Slide có khác hơn so với giáo án trước. Đó là
mỗi Slide thể hiện mỗi mục, mỗi hoạt động là một tập tin. Chính vì vậy, giáo án này
gồm nhiều tập tin trong đó tập tin main được liên kết với các tập tin khác và tập tin
khác không cần tạo liên kết với tập tin main.
* Chú ý :
− Mỗi Slide cần thể hiện một cách cô đọng nhất, với số
lượng chữ ít nhất
- Không nên lạm dụng màu sắc của chữ, mảng trang trí, các
nền templates
- Không nên làmdụng các hiệu ứng khi không cần thiết như
chữ chạy ra, chạy vào, quay vòng…
- Tất cả các điều trên nhiều khi khiến người học bò nhiễu
hoặc phân tán khả năng nhận biết thông tin
− Trong những lần thiết kế “giáo án điện tử”, tôi thấy khi GV
giảng dạy trên lớp, thường HS không biết cách ghi bài vì chữ
hiện ra quá nhiều và không biết ghi phần nào và bỏ phần nào.
Cho nên chúng ta cần phải quy ước cho HS. Việc quy ước có thể
bằng nhiều cách khác nhau , nhưng theo tôi quy ước thì phần nào
cần ghi thì cho chữ là màu đỏ hoặc màu xanh (như màu mực của
ứng và đặt sau cùng.
B4 : Thiết kế mở đáp án
+ Thiết kế dấu hiệu mở đáp án. Chọn hiệu
ứng xuất hiện là Appear
+ Trong mục Timing, chọn Trigger. Chọn
mục Start effect on click of : chọn tên chứa dấu hiệu mở
đáp án
+ Thiết kế đáp án. Mỗi text box tương ứng
với một chữ cái
+ Chọn tất cả các text box này, chọn hiệu
ứng xuất hiện. Hiệu ứng của các ô này sử dụng With
Previous. Đem toàn bộ hiệu ứng của các ô text box
chứa chữ này vào trong mục Trigger tương ứng
+ Thiết kế xoá câu hỏi. Chọn text box
chứa câu hỏi, chọn hiệu ứng Exit, chọn After Previous.
Đem hiệu ứng này bỏ vào trong mục Trigger, trước các
ô text box chứa các chữ cái
Trên đây là những suy nghó cũng như những kinh nghiệm của tôi trong quá trình
thiết kế giáo án cho GV đi thi. Vì đây là những suy nghó chủ quan cho nên chắc chắn sẽ
có những ý kiến khác nhau, cho nên những điều trình bày trên đây chỉ mang tính chất
tham khảo.
Kính mong quý thầy cô đóng góp để cho việc thiết kế “Giáo án điện tử” được
hoàn chỉnh hơn
PHỤ LỤC :GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ – GIẢI PHÁP NÀO CHO GIÁO VIÊN
Từ năm học 2004 – 2005, Bộ GD&ĐT triển khai thí điểm dự án đưa CNTT vào
giảng dạy với việc ứng dụng giáo án điện tử và các thiết bị hỗ trợ giảng dạy như máy
tính, máy chiếu, camera chiếu vật thể, bảng điện tử, bảng thơng minh, v.v…
Qua hai năm thực hiện, các trường trong khn khổ triển khai dự án đã cải tiến rõ
rệt phương pháp giảng dạy, tạo phong cách mới theo hướng giáo dục hiện đại. Khơng
dừng ở bậc THCS, việc giảng dạy bằng giáo án điện tử đã được các trường THPT chủ
bén, tính thẩm mỹ để “săn tìm” tư liệu từ nhiều nguồn.
Ví dụ một số mơn học như địa lý, vật lý, v.v…, khi giảng đến bài “trái đất xoay
quanh mặt trời”, giáo viên dùng Flash để tạo hình ảnh minh họa biểu diễn sự chuyển
động.
Một giáo viên dạy văn Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (TP HCM) kể lại rằng,
có những bài giảng ơng mất gần một tháng trời mới soạn xong giáo án. Nhưng đến khi
dạy thì rất "khỏe", tiết kiệm được nhiều thời gian, giáo viên tự tin hơn, học sinh chủ
động hơn.
Nếu như ngày xưa giáo viên thuyết giảng rồi cung cấp dàn ý cho học sinh mang
về nhà học, thì bây giờ các bài giảng trên máy tính sẽ gợi ý từng chi tiết để các em tự
liên kết với nhau thành dàn ý.
Tiết dạy trên máy tính sẽ làm cho học sinh luôn cảm thấy bất ngờ. Giáo án cũng
dễ bổ sung, sửa chữa, thay đổi cấu trúc bài dạy, dễ trao đổi kinh nghiệm với đồng
nghiệp, v.v
Giải pháp nào cho giáo viên
Điều đáng nói, không phải giáo viên nào cũng tận dụng được những tiện ích từ
phương pháp mới này. Các giáo viên đã quá quen với phương pháp cũ và hầu hết là
không thành thạo về tin học, ngoại trừ một số giáo viên trẻ có kiến thức về công nghệ
thông tin.
Với phương pháp cũ, giáo viên chỉ cần soạn giáo án một lần và cũng không mất
quá nhiều thời gian cũng như có thể dùng lại qua các năm học mà không phải chỉnh sửa
nhiều.
Ngược lại, giáo án điện tử đòi hỏi giáo viên liên tục đổi mới, cập nhật bài giảng
cho phù hợp và hấp dẫn học sinh.
Chính vì thế, để có được những học hiệu quả, nhiều giáo đã phải tranh thủ đi học
thêm vi tính, miệt mài tập đánh máy đến khuya, học cách scan tranh, ảnh, lồng phim tư
liệu vào bài giảng Nhưng cũng có rất nhiều giáo viên cảm thấy phiền phức và không
hề hào hứng khi phải thay đổi phương pháp mới.
Vậy, làm thế nào để giáo viên có thể tiếp cận với phương pháp mới một cách hào
hứng và hiệu quả hơn.