Sharing the value
Phân tích đoạn thơ đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu:
“Mình về mình có nhớ ta
Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.
Mình về mình có nhớ không
Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?”
I. Mở bài:
1. Giới thiệu tác giả:
Tố Hữu là nhà thơ của lí tưởng cộng sản, là lá cờ đầu trong của nền thơ cách mạng Việt
Nam. Ở mỗi bước ngoặt trong đời sống cách mạng của dân tộc, hồn thơ Tố Hưu thường
rung động nhạy bén và dạt dào cảm hứng, kết tinh trong những bài thơ đặc sắc, nhận
được sự đồng cảm và hưởng ứng rộng rãi của đông đảo công chúng.
2. Giới thiệu tác phẩm:
Việt Bắc là một trong những đỉnh cao của thơ ca Tố Hữu, bài thơ không chỉ là khúc hát
ân tình quân dân Việt Bắc mà còn được ví như bản tổng kết bằng thơ cho chặng đường
mười lăm năm kháng chiến chống Pháp gian khó mà vẻ vang tột bậc.
3. Giới thiệu đoạn trích:
Đoạn thơ mở đầu cho bài thơ Việt Bắc bằng những dòng tha thiết, đong đầy tình cảm
cách mạng lớn lao, đó chính là tình cảm gắn bó sâu nặng giữa chiến sĩ và người dân chiến
khu.
II. Thân bài:
1. Tổng:
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, mở ra một trang cho
lịch sử dân tộc. Tháng 10-1954, các cơ quan trung ương của Đảng và Chính phủ rời chiến
khu về Hà Nội sau mười lăm năm gắn bó cùng đất và người nơi đây. Trong không khí
lịch sử và tâm trạng khi chia tay ấy, Tố Hữu đã sáng tác nên bài thơ Việt Bắc.
Đoạn tám câu đầu tái hiện khung cảnh chia tay và tâm trạng của người đi – kẻ ở. Từ một
sự kiện chính trị, tác giả đã sử dụng một cách tài tình 2 đại từ “mình – ta” trong lối đối
đáp giao duyên, tưởng tượng thành cuộc chia tay có người ở người về để nói lên tình cảm
của mình với chiến khu Việt Bắc.
2. Phân:

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi
Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…”
- “ai” cách gọi thiết tha trìu mến, “tiếng ai” đầy tha thiết ấy chính là những lời nhắn dạt
dào tình cảm của người dân Việt Bắc
- “bên cồn” gợi ra không gian đơn sơ của buổi chia tay
- “Bâng khuâng” nghĩa là cảm xúc nhớ nhung luyến tiếc, buồn vui lẫn lộn (buồn vì xa
Việt Bắc cũng như hân hoan khi sắp trở lại thủ đô).
- “Bồn chồn” từ láy chỉ cảm xúc day dứt, hồi hộp nôn nao trong lòng bước đi cũng theo
Sharing the value
dòng cảm xúc mà ngập ngừng, bịn rịn “Bước đi một bước lâu lâu lại dừng”
Câu thơ diễn tả trực tiếp tâm trạng người đi – kẻ ở, tô đậm thêm cảm xúc bịn rịn, không
nỡ rời chân của những người sắp ra đi.
- “Áo chàm” hình ảnh hoán dụ cho con người núi rừng Việt Bắc lam lũ khó nghèo nhưng
đậm đà tình nghĩa
- “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”:
+ Cách ngắt nhịp 3/3/2 có sự thay đổi so với nhịp thơ đều đặn của thể thơ lục bát diễn tả
trọn vẹn giây phút chia tay xao xuyến, ngập ngừng sâu lắng.
+ “Cầm tay” hành động thân tình, gắn bó nói lên tình cảm đoàn kết keo sơn cùng cảm
giác lưu luyến, không nỡ rời xa giữa quân và dân Việt Bắc.
+ Không biết nói gì không phải do không có gì để nói mà vì kỉ niệm quá nhiều đến nỗi
không biết nói từ đâu cùng cảm xúc trào dâng nghẹn ngào không thốt nên lời.
+ Dấu “…” ở cuối đoạn thơ nhưng một nốt lặng trên khuôn nhạc, niềm thương nỗi nhớ
vang ra mãi, hoài vào không gian mênh mông của sóng lòng, sóng tình.
3. Tổng kết:
-Nội dung: Đoạn thơ thể hiện tình cảm cách mạng lớn lao giữa quân và dân Việt Bắc.
Đoạn thơ cũng là tiền đề để tác giả tái hiện giai đoạn gian khổ mà vẻ vang của cách mạng
ở chiến khu Việt Bắc.
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ lục bát đậm đà bản sắc dân tộc, đôi chỗ cách tân, vận dụng sáng tạo làm tứ thơ