PHẦN III: VIÊM GIÁP VÀ
RỐI LOẠN CHỨC NĂNG TUYẾN GIÁP
I. VIÊM: hay gặp trên lâm sàng, biểu hiện rất đa dạng và dễ
gây lầm lẫn.
1. Viêm giáp bán cấp (De Quervain):
•
Theo mùa, sau nhiễm siêu vi đường hô hấp trên/ nữ 20-25t. Có
thể có giai đoạn nhiễm giáp độc tố ở giai đoạn khởi bệnh # 4-8w
(do nang tuyến giáp bò phá huỷ) rồi tự hết.
•
Sờ thấy TG cứng và đau. Hạch cổ thường có. Diễn tiến suy giáp
hiếm (5-10%) , tuy nhiên có thể để lại vài nhân lạnh trên xạ hình
giáp. Bệnh có thể tái phát.
2. Viêm giáp lymphô bào mãn tính (Hashimoto):
•
Bệnh tự miễn, có khuynh hướng di truyền, chẩn đoán khó.
•
Dạng điển hình là TG to bờ không đều, phù niêm tự phát,
kháng thể kháng giáp cao, xét nghiệm chức năng có tình trạng
nhược giáp, bắt chất phóng xạ yếu và không đều. Diễn tiến suy
giáp là không thể tránh được với tình trạng xơ hóa, teo TG.
•
Dạng không điển hình TG to đồng nhất, bờ hơi không đều,
hormone TG bình thường, TG bắt xạ bình thường hay không
đồng nhất, chỉ có TSH luôn luôn cao.
•
Nhiễm độc giáp thường thoáng qua,nhưng có khi tồn tại lâu
(Hashitoxicose) = thể bệnh chuyển tiép giưã viêm giáp tự miễn
và Basedow.
o
SA giai đoạn đầu TG to phù nề kém lan toả không rõ nhân,

•
Viêm cấp tạo mủ.
•
Siêu âm :vùng mô giáp không tổ chức hoá chứa dòch
không đồng nhất echo kém hay hổn hợp trên nền TG to
echo kém lan tỏa.
•
Nguyên nhân: viêm hầu họng, nhiễm trùng vùng đầu
cổ, dò dường tiêu hóa, hay suy giãm miển dòch, đường máu
. Ở VN còn do cắt lể.
•
Viêm giáp hậu sản: bệnh tự miển do có kháng thể
chống TG (= viêm giáp limpho bào bán cấp): có hội chứng
cường giáp thoáng qua, 1/3 ca suy giáp phải ĐT.
•
Viêm giang mai, lao , nấm, xạ trò.
II. Bệnh lý chức năng:
1. Cường giáp: là hiện tựợng tăng sản xuất hormone TG làm
nồng độ hormone/máu tăng cao và gây nhiễm độc giáp

Cường giáp do tăng sự kích thích (nằm bên ngoài TG): bệnh
Basedow, thai trứng hay choriocarcinoma, ung thư (TSH-like)
gây tăng lượng hormone giáp lưu hanh trong máu và ức chế
TSH nội sinh.

Cường giáp tự chủ: một phần mô giáp tăng sinh và trở nên
cường giáp nên kiểm soát từ tuyến yên bò ức chế và làm cho mô
giáp nằm ngoài vùng tổn thương bò ức chế theo: u độc giáp (u
Plummer= nhân cường năng tự chủ độc tuyến), viêm giáp: mô
viêm phóng thích nhiều hormone TG.


SA thấy được các vùng xuất huyết trong nhân, là dấu hiệu
chứng tỏ nhân đang tiến triển; đồng thời cho biết độ teo nhỏ của
chủ mô giáp.

điều trò: chích alcool hay nhiệt trò liệu.

2. Suy giáp: đa số thường không có bướu giáp
Suy giáp tiên phát viêm giáp Hashimoto, viêm bán cấp, tai
biến do ĐT iốt phóng xạ ĐT thuốc kháng giáp hay phẫu thuật
cắt giáp, rối loạn chuyển hoá, thiếu men tổng hợp hormone
giáp, chất kháng giáp trong thức ăn, Lithium thuốc ĐT tâm
thần.
Suy giáp thứ phát suy tuyến yên do u, phẫu thuật, do tuyến
yên bò phá huỷ (h/c Sheehan)
Suy giáp đệ tam cấp rối loạn chức năng hạ đồi
Suy giáp nguyên nhân đặc biệt đề kháng ở ngoại vi với tác
dụng hormone TG, bất thường ở thụ thế đv T4 ở tế bào.
Siêu âm:

TG nhỏ, echo kém, không bắt xạ.

FNAC nếu nghi suy giáp do viêm De Quervain hay
Hashimoto.