CÁC BÀI CẢM THỤ VĂN HỌC LỚP 5
• ĐỀ BÀICâu 1. Đoạn văn:
“ Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe.
Trong vườn, lắc lư những chùm xoan vàng lịm không trông thấy cuống như
những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng. Từng chiếc lá mít vàng ối. Tàu đu
đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tươi. Buồng chuối đốm quả chín
vàng. Những tàu lá chuối vàng ối xõa xuống như những đuôi áo, vạt áo.
Nắng vườn chuối đương có gió lẫn với lá vàng như những vạt áo nắng, đuôi
áo nắng vẫy vẫy … Tất cả đượm một màu vàng trù phú, đầm ấm lạ thường”.
(Quang cảnh làng mạc ngày mùa – Tô Hoài).
Trong đoạn văn, chỉ bằng màu vàng nhưng tác giả đã vẽ nên một bức tranh
quang cảnh làng mạc ngày mùa hết sức sinh động và hấp dẫn người đọc. Em
hãy giải thích vì sao?
Bài làm : . Trong đoạn văn, chỉ với màu vàng nhưng tác giả đã vẽ lên một
bức tranh quang cảnh làng mạc ngày mùa hết sức sôi động và hấp dẫn người
đọc bởi vì mỗi màu vàng đều được tác giả miêu tả bằng những sắc độ khác
nhau phản ánh đúng đặc điểm của mỗi sự vật ở làng quê. Qua đó, ta thấy
được sự phong phú và đa dạng của màu sắc ở làng quê và tấm lòng yêu và
gắn bó sâu sắc với quê hương của tác giả.
Câu 4.
“Những vạt nương màu mật
Lúa chín ngập trong thung
Và tiếng nhạc ngựa rung
Suốt triền rừng hoang dã”.
(Phía trước cổng trời - Nguyễn Đình Ảnh)
Chỉ bằng bốn câu thơ nhưng tác giả đã miêu tả được một bức tranh
tương đối hoàn chỉnh về vẻ đẹp của phía trước cổng trời với không gian trải
rộng (của triền rừng, của vạt nương, của thung lúa), với màu sắc ấp ủ lên
hương (màu mật, màu lúa chín) và vang vang trong đó là một không gian rất
đặc trưng và quen thuộc của vùng núi rừng (tiếng nhạc ngựa rung). Bức tranh
tĩnh lặng nhưng ẩn chứa một sức sống nội lực, một vẻ đẹp lắng sâu, tinh tế …

những chú nai vàng ngơ ngác. Quang cảnh rừng thật sinh động và ấm áp
biết bao!”.
Câu 6. Cho đoạn thơ sau:
“Tiếng việt gợi trong hoàng hôn khói sẫm
Cánh đồng xa cò trắng rủ nhau về
Có con nghé trên lưng bùn ướt đẫm
Nghe xào xạc gió thổi giữa cau tre

Tiếng kéo gỗ nhọc nhằn trên bãi nắng
Tiếng gọi đò sông vắng bên lau khuya
Tiếng lụa xé đau lòng thoi sợi trắng
Tiếng dập dồn nước lũ xoáy chân đê”
(Tiếng Việt - Lưu Quang Vũ)
a. Em hãy miêu tả lại bức tranh làng quê với những âm thanh, hình
ảnh mà Tiếng Việt đã gợi nên.
b. Nhận xét về những âm thanh và hình ảnh đó.
Bài làm. Gợi ý:
a) Làng quê Việt Nam hiện lên như một bức tranh đa dạng màu thanh, màu
sắc. Trong bóng hoàng hôn tím sẫm, những cánh cò trắng muốt như đang
chuyên chở ráng chiều bay. Những chú nghé tắm mát xong lưng bùn còn ướt
đẫm. Thoảng đâu đây tiếng gió xào xạc trên cầu tre, tiếng thoi đưa xé lụa.
Âm vang trong không gian là tiếng gỗ nhọc nhằn trưa vắng.
b) Nhận xét về những âm thanh và hình ảnh: đó là những hình ảnh và âm
thanh thân thuộc của làng quê Việt Nam. Nó gợi lên vẻ đẹp bình dị và sự gắn
bó, yêu mến đến mức máu thịt của tác giả với quê hương.
Câu 7. Em hãy nêu tác dụng của việc sử dụng ba câu đơn liên tiếp trong
đoạn văn: “Gió thơm. Cây cỏ thơm. Đất trời thơm”.
Bài làm. Tác dụng của việc sử dụng ba câu đơn liên tiếp trong đoạn
văn “Gió thơm. Đất trời thơm”.
- Làm cho câu văn trở nên có nhạc điều quyến luyến, bay bổng.

Hoa chuối như một ngọn lửa ẩn mmình chốn rừng sâu mà chỉ những chú ong
chăm chỉ, cần cù mới tìm được.
Câu 10.
Bông cúc là nắng làm hoa
Bướm vàng là nắng bay xa, lượn vòng
Lúa chín là nắng của đồng
Trái thị, trái hồng là nắng của cây.
(Lê Hồng Thiện)
a. Cách cảm nhận về màu sắc thiên nhiên của tác giả ở đoạn thơ trên
có gì độc đáo?
b. Qua đó, em có suy nghĩ gì về tình cảm tác giả dành cho thiên
nhiên?
c. Viết đoạn văn bày tỏ cảm nghĩ của em về cái hay, cái đẹp ở đoạn
thơ trên.
Bài làm Bông cúc là nắng làm hoa
Bướm vàng là nắng bay xa, lượn vòng
Lúa chín là nắng của đồng
Trái thị, trái hồng là nắng của cây.
(Lê Hồng Thiện)
a) Cách cảm nhận về màu sắc thiên nhiên của tác giả ở đoạn thơ trên
độc đáo ở chỗ:
+ Còng cảm nhận về nắng nhưng tác giả đã nhìn ra những sắc nắng
khác nhau từ thiên nhiên được ủ trong bông cúc, bướm vàng, lúa chín, trái
thị, trái hồng thông qua một loạt các biện pháp tu từ so sánh.
+ Như vậy, nắng hiện lên với vẻ đẹp khác nhau: nắng ủ trong sắc màu
của hoa, nắng ủ trong trái chín. Nắng gần gũi và tỏa ấm cho cuộc sống con
người và con người cũng đang tạo ra nắng.
b) Qua đó, em thấy được tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên là
tình cảm yêu mến, say mê.
Câu 11. Em hãy viết lên những cảm nghĩ của mình khi đọc xong đoạn thơ:

đang được xây dựng vươn lên cao mài. Trẻ nhỏ được nuôi dưỡng dần cũng
lớn khôn. Hình ảnh so sánh xuất phát từ cái nhìn của trẻ thơ: ngộ nghĩnh, hồn
nhiên.
Câu 15. Giọng thơ của thầy giáo hẳn phải diễn cảm lắm! Giọng đọc
ấy lúc trầm lúc bổng, lúc thiết tha, nhẹ nhàng, lúc mạnh mẽ như một bản
nhạc vậy. (đỏ nắng – xanh cây, vọng, êm êm, rào rào…).
- Giọng đọc ấy đã khơi lên trong cậu học trò nhỏ những hình ảnh thân
thuộc mà cũng hết sức thú vị, hấp dẫn của cuộc sống.
- Nghe thầy đọc thơ, cả một không gian thân thuộc của gian nhà như
đang có sự chuyển mình kì diệu. Cây thêm xanh mượt, nắng thêm lung linh
(đỏ nắng). Bức tranh thiên nhiên có sắc đỏ rực rỡ, nóng bỏng và có cả sắc
xanh dịu dàng, mát mắt. Hai sắc màu ấy hài hòa, tôn vinh nhau tạo cho bức
tranh sự sinh động và lôi cuốn.
- Nghe thầy đọc thơ, tưởng như con sông quê đang êm đềm chảy
trước mắt. Trền con sông quê, những con thuyền khua mái chèo khuấy động
mặt nước yên tĩnh. Tiếng nước càng làm tăng thêm vẻ thanh bình của chốn
quê hương. Nghe thầy đọc thơ, bao kỉ niệm về người bà thân yêu ùa về. Ôi
nhớ xiết bao giọng nói êm êm của bà!
- Sang đến câu thơ sau, không gian thời gian chuyển một cách bất
ngờ, tự nhiên mà thú vị (đêm: Nghe trăng thở động tàu dừa → cơn mưa rào
mạnh mẽ:Rào rào nghe chhuyển cơn mưa giữa trời. ). Nghe thầy đọc thơ mà
cả một không gian trữ tình hiện ra trước mắt. Biện pháp nhân hóa khiến trăng
hiện lên thật sống động. Ánh trăng tỏa sáng lung linh, trăng trao nghiêng vệt
sáng trên tàu dừa. Trăng đang thở? Trăng khiến cả tàu dừa rung rung. Cái
chuyển động khẽ khàng ấy được thu gọn trong một từ rất đắt: “động”. Từ
“động” giúp ta cảm nhận được sự sống đang chuhyển mmình trong vạn vật
hữu linh. Nó giúp ta nhận ra những rung cảm tinh tế của cậu học trò nhỏ.
- Câu thơ cuối bất ngờ, đột ngột, nhịp điệu nhanh mạnh như thể tính
cách của mưa rào vậy. Câu thơ cũng là cao trào của cảm xúc.
- Tiêng thơ của thầy đã khơi lên trong lòng cậu học trò những rung

vậy. (đỏ nắng – xanh cây, vọng, êm êm, rào rào…).
- Giọng đọc ấy đã khơi lên trong cậu học trò nhỏ những hình ảnh thân
thuộc mà cũng hết sức thú vị, hấp dẫn của cuộc sống.
- Nghe thầy đọc thơ, cả một không gian thân thuộc của gian nhà như
đang có sự chuyển mình kì diệu. Cây thêm xanh mượt, nắng thêm lung linh
(đỏ nắng). Bức tranh thiên nhiên có sắc đỏ rực rỡ, nóng bỏng và có cả sắc
xanh dịu dàng, mát mắt. Hai sắc màu ấy hài hòa, tôn vinh nhau tạo cho bức
tranh sự sinh động và lôi cuốn.
- Nghe thầy đọc thơ, tưởng như con sông quê đang êm đềm chảy
trước mắt. Trền con sông quê, những con thuyền khua mái chèo khuấy động
mặt nước yên tĩnh. Tiếng nước càng làm tăng thêm vẻ thanh bình của chốn
quê hương. Nghe thầy đọc thơ, bao kỉ niệm về người bà thân yêu ùa về. Ôi
nhớ xiết bao giọng nói êm êm của bà!
- Sang đến câu thơ sau, không gian thời gian chuyển một cách bất
ngờ, tự nhiên mà thú vị (đêm: Nghe trăng thở động tàu dừa → cơn mưa rào
mạnh mẽ:Rào rào nghe chhuyển cơn mưa giữa trời. ). Nghe thầy đọc thơ mà
cả một không gian trữ tình hiện ra trước mắt. Biện pháp nhân hóa khiến trăng
hiện lên thật sống động. Ánh trăng tỏa sáng lung linh, trăng trao nghiêng vệt
sáng trên tàu dừa. Trăng đang thở? Trăng khiến cả tàu dừa rung rung. Cái
chuyển động khẽ khàng ấy được thu gọn trong một từ rất đắt: “động”. Từ
“động” giúp ta cảm nhận được sự sống đang chuhyển mmình trong vạn vật
hữu linh. Nó giúp ta nhận ra những rung cảm tinh tế của cậu học trò nhỏ.
- Câu thơ cuối bất ngờ, đột ngột, nhịp điệu nhanh mạnh như thể tính
cách của mưa rào vậy. Câu thơ cũng là cao trào của cảm xúc.
- Tiêng thơ của thầy đã khơi lên trong lòng cậu học trò những rung
cảm tinh tế, giúp em biết yêu hơn cuộc sống xung quanh, yêu hơn những con
người quê hương. Và với giọng đọc truyền cảm ấy, thầy giáo đã truyền tới
học sinh tình yêu với quê hương, đất nước, đã nhen lên trong chúng nnhwngx
mầm xanh thơ văn.
- Qua bài thơ, ta thấy thần đồng thơ Trần Đăng Khoa là người có tâm

Câu 17. “ Dòng sông mới điệu làm sao
Nắng lên mặc áo lụa đào thướt tha
Trưa về trời rộng bao la
Áo xanh sông mặc như là mới may
Chiều trôi thơ thẩn áng mây
Cài lên màu áo hây hây ráng vàng
Rèm thêu trước ngực vầng trăng
Trên nền nhung tím trăm ngàn sao lên
Khuya rồi sông mặc áo đen
Nép trong rừng bưởi lặng yên đôi bờ …

Sáng ra thơm đến ngẩn ngơ
Dòng sông đã mặc bao giờ áo hoa
Ngước lên bỗng gặp la đà
Ngàn hoa bưởi đã nở nhòa áo ai …”
(Dòng sông mặc áo - Nguyễn Trọng Tạo)
BL 17. Gợi ý: “ Dòng sông mới điệu làm sao

Ngàn hoa bưởi đã nở nhòa áo ai …”

Bài thơ sử dụng rộng rãi biện pháp nhân hóa. Những từ ngữ thường được
dùng để miêu tả hành động, tính cách của con người được gắn cho dòng
sông: điệu, mặc áo lụa đào, áo xanh….mặc cài lên màu áo, thêu trước ngực,
nép, mặc áo hoa, mặc áo đen….Nhà thơ thật khéo léo sử dụng biện pháp
nhân hóa khiến hình ảnh dòng sông hiện lên rất sinh động, phong phú và hấp
dẫn. Nhan đề "Dòng sông mặc áo" rất hay, duyên dáng và nên thơ. Dòng
sông được nhân hóa trở nên điệu đà, thích làm đẹp, làm duyên như thiếu nữ.
Mỗi sự chuyển biến của thời gian trong ngày là một thời điểm để dòng sông
diện một bộ áo quyến rũ.
Dưới ánh nắng sáng hồng, tươi mới của buổi bình minh, dòng sông

Câu 18. Cho bài ca dao: “Con cò mà đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi nao
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong
Đừng xáo nước đục đau lòng cò con”
(Ca dao)
a. Tìm từ trái nghĩa trong bài ca dao trên. Theo em, những từ trái
nghĩa đó còn ẩn chứa nét nghĩa nào khác? Bài ca dao đã khẳng định phẩm
chất tốt đẹp nào của hình tượng “con cò”?
b. Hãy tìm một số câu tục ngữ có nội dung gần gũi với bài ca dao.

BL 18.
a) Từ trái nghĩa trong bài ca dao trên là: trong và đục.
"Trong": Tinh khiết, không có gợn, mắt thường có thể nhìn thấu qua
được, ở đây không dừng lại ở việc chỉ tính chất, màu nước mà nó còn để chỉ
phẩm chất trong sáng, cao đẹp.
"Đục" có nhiều gợn nhỏ vẩn lên làm cho mờ, không trong suốt. Ở đây
còn ngầm chỉ sự xấu xa.
Con cò khi cận kề cái chết vẫn muốn chọn một cái chết cao đẹp, trong
sạch chứ không muốn chết một cách xấu xa, tanh bẩn.
Qua đó ta thấy, con cò có phẩm chất trong sáng, thanh cao.
b) Tục ngữ có nội dung gần gũi với bài ca dao:
Chết trong còn hơn sống đục.
Chết vinh còn hơn sống nhục.
Chết đứng còn hơn sóng quỳ.
Đói cho sạch, rách cho thơm.
Câu 19. Trong bài “Khúc hát ru những em bé trên lưng mẹ”, nhà
thơ Nguyễn Khoa Điềm có viết:
“Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Câu 21. Cho đoạn thơ:
“Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha”
(Đất nước - Nguyễn Đình Thi)
Niềm vui đất nước độc lập được thể hiện qua những từ ngữ và hình
ảnh như thế nào?
BL 21.
Niềm vui đất nước được độc lập được thể hiện qua những từ ngữ: reo
vui (khác rồi), qua tư thế đường hoàng, tự chủ (đứng giữa núi đồi), qua niềm
vui trào dâng (vui nghe).
Ngoài ra, niềm vui ấy còn được thể hiện qua một loạt hình ảnh thiên
nhiên tươi tắn, sống động: “Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha.”
Đó là cả thế giới thiên nhiên đang xôn xao trong gió lộng tự do. Một
thiên nhiên mới mẻ, khoác lên mình chiếc áo mới vui tươi. Sắc màu cuối
đoạn thật thanh tân “trong biếc” và tiếng nói cười mới vui vẻ, hạnh phúc và
đáng yêu sao “thiết tha”! Hai chữ “thiết tha” đã gói ghém được biết bao say
sưa, ngây ngất, tin yêu của con người. Giờ là mùa thu nhưng không khí
không ảm đạm, trầm buồn như mùa thu trước. Tất cả như đang reo ca khúc
ca tự do, độc lập. Lời thơ thật giản dị mà ý thơ lung linh, ảo giác.
Câu 22. “ Dù giáp mặt cùng biển rộng
Cửa sông chẳng dứt cội nguồn
Lá xanh mỗi lần trôi xuống
Bỗng … nhớ một vùng núi non …”
(Cửa sông - Quang Huy)
a. Khổ thơ gợi cho em liên tưởng tới câu tục ngữ, thành ngữ nào?

niềm tự hào sâu sắc”.
a. Xác định từ cùng nghĩa trong đoạn văn trên. Qua đó em có nhận xét gì về
khả năng dùng từ ngữ của tác giả?
b. Tìm từ láy có trong đoạn văn trên.

BL 23.
“Đất nước ta giàu đẹp, non sông ta gấm vóc, lịch sử dân tộc ta oanh liệt, vẻ
vang. Bởi thế, mỗi người dân Việt Nam yêu nước dù có đi xa quê hương, xứ
sở tới tận chân trời góc bể cũng luôn hướng về Tổ quốc thân yêu với niềm tự
hào sâu sắc”
a. Các từ ngữ cùng nghĩa trong đoạn văn trên là:
giàu đẹp, gấm vóc
oanh liệt, vẻ vang
quê hương, xứ sở, Tổ quốc, đất nước, non sông
đi xa quê hương, chân trời góc bể
Qua đó, ta thấy khả năng dùng từ ngữ rất phong phú và linh hoạt của tác giả.
b. Từ láy có trong đoạn văn trên là: vẻ vang, sâu sắc.
Câu 24.
“Đồng chiêm phả nắng lên không
Cánh cò dẫn gió qua thung lúa vàng
Gió nâng tiếng hát chói chang
Long lanh lưỡi hái liếm ngang chân trời”
(Tiếng hát mùa gặt - Nguyễn Duy)
Đoạn thơ đã gợi cho em hình ảnh và cảm xúc nào? Cách miêu tả của
tác giả có gì đặc sắc?
BL 24.
Đoạn thơ đã vẽ nên một bức tranh ngày mùa đẹp. Qua đó thể hiện được niềm
vui rộn ràng của những người nông dân vì vụ mùa bội thu.
Cách dùng từ “phả” rất hay và độc đáo. Ánh nắng rực rỡ không phải trên trời
chiếu xuống mà nó được “phả” từ dưới cánh đồng lên. Từ “phả” vừa gợi ra

Chào mừng quý vị đến với website của
Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải
được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem
phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
Bản quyền thuộc về
Website được thừa kế từ Violet.vn, người quản trị: Phan Thị Báu