Slic nhan dan khoe nhu
ngua
sat
Chi cam thu ta ren thep thanh roi
Liea chien dau
ta
phun vao mat
Lu
sat nhan
cu&p
nude
hqi ndi
(ToHuu)
Truyen thong ve vang ay da theo suo't chang dirong dai ciia Ijch su dan
tpc mai den horn nay trong
thoi
dai chong My bao tarn guong
tuoi
tre da anh
diang chien dau bao gio'ng noi. Phai chang, do chinh la ve d?p cua cac chi,
cac anh da tac vao l}ch su Vi^t Nam dang dung kieu hiing bat khuat: V6 Thi
Sau, Tran Van On, Nguyen Van
Troi
Ve d?p ay
song
hanh voi
hinh
anh cay tre Vi^t Nam. Cay tre hien hau tren
moi
lang que. No nhu la su dong
hifn

phai
mot ning hai suang xay, gia, gian, sang
Do la ve d?p gian di cua nguoi phy nir Vi$t Nam, khong ai
khac
la nhiJng
nguoi m? voi phong tuc
"biii
toe sau dau" (toe cugn thanh
biii
sau gay tao
cho nguoi phy nvt mpt ve d?p nu
tinh,
thuan hau rat rieng). Net d?p ay gQi
nha ca dao:
Toe
ngang
lung vita chieng em bai
De chi dai cho roi long anh
Nguyen Khoa Diem tiep tuc gan dong suy tuong den con nguoi ngan do'
eu
trii,
lao dpng, chien dau tren manh dat Vi?t de
giii
gin ton tao manh dat
than
yeu. O do dao li an nghia thuy chung da tro thanh truyen thong nga^^
doi
ciia dan tpc: "Cha m? thuong nhau bang gung cay muo'i man". Y th<?
dupe toat len tu nhiing cau ca dao d^p:
"Tay

each
dac sac trong
cau tho nh? nhang ma tham dupm bie't bao an
tinh.
No gpi len dupe an nghia
thiiy
chung 6 doi. Quy luat ciia tu nhien la gung
cang
gia
cang
cay, muoi
cang
lau r\am
cang
man. Quy luat trong
tinh
cam con nguai la con nguoi
so'ng
voi nhau lau nam thi
tinh
nghia
cang
dong day. Co le chinh vi vay ma
pat Nude eon ghi dau an eiia cha ciia m? bang Hon trong mai,
niii
Vpng
phu.
• •
<Ji vao nam thang. Tu cha m^ thuong nhau moi di den "Cai keo cai ept
thanh

buoi ban trua
Mo
hoi thanh thot nhu mua ruong cay
Ai ai
bung
bat cam day
Deo tham mot hat
dang
cay mudn phan.
Thanh ngir "Mpt nang hai suong" gpi nen su can cii cham chi ciia cha ong
ta nhiing
ngay
long dong, Ian dan trong doi
song
nong nghi^p lac hau. Do la
truyen
thong lao dpng can cu, chju thuong chiu kho. De lam ra hat gao ta an
hang
ngay,
nguoi nong dan phai
trai
qua bao nang suong vat va
gieo
cay,
'^ay gia, gian
sang.
Tham vao trong hat gao be nho ay la mo hoi vi man nhpc
•^han
evia
giai cap nong dan bao doi nay.

ngao
ciia Nguyen Khoa Diem.
3,
T6ng
ket
ngh6
thu&t:
Thanh cong ciia doan tho tren la nho vao
vi^^
v|n
dyng
kheo
leo
cha't
li^u
van hoa dan gian nhu phong tyc an trau, tyc
biij
toe, truyen thong danh
giac,
truyen thong nong nghi#p. Nha tho
sang
tao
thanh ngu dan gian, ca dao t\ic
ngii,
thanh
ngii
Ta't ca lam nen mgt doain tho
dam da khong gian van hoa nguoi Vi?t. Ngon
ngit
mpc mac, gian di, lai tho

Phan
tick
doan
tho sau
trong
bai Dai
Nude
(Nguyen
Khoa
Diem)
Dat la noi anh den
trucmg
Cung
hiet
cui ddu nho
ngay
gio to
Hl/dNG
DAN CHI
TIET
I.
M6BAI
Dat Nuoc la nguon cam hung bat t^n ciia tho ca va nghf thuat. Moi nha tho
deu
CO
nhung cam nhan rat rieng ve Dat Nuoc, boi the Dat Nuoc, To
quoc
hi?n
len muon mau muon ve. Neu nhu cac nha tho cimg thai thuong chon diem
nhin

tuoi
tre mien Nam xuong duong tranh
dau hoa hgp voi
cupc
khang chien cua dan tpc. Voi Nguyen Khoa Diem, D^t
Nuoc khong o dau xa ma 6 ngay xung quanh chiing ta, gan
giii,
than thuong
1 0'>
quanh ta la cai keo cai cpt, h^t g^o ta an hang ngay, cau truyen m? ke, mieng
trau
ba an Va de lam ro hon ve Da't Nuoc, Nguyen Khoa Diem da tach Da't
ivfuoc thanh hai thanh to Da't va Nuoc - mpt yeu to'thupc am, mpt yeu to thupc
duong, de giai thich mpt
each
dan gian nhung cy the ve Dat Nuoc.
2. N6i
dung
phan
tich:
a. Bon cau tho dau nha tho
giii
thich
ve Dat
Nuoc
theo
loi
chiet
di tu
cai

Tach
thanh to' DAT - de chi con
duong hang ngay anh tai truong, la ngoi truong cung cap hanh trang tri thuc
cho moi chiing ta tu tin de lam chu
cupc
song.
Tach
thanh
to'NLTC^JC
- La dong
song
noi em tam mat, dong
song
cho nang phu sa lam to't xanh nhih\
canh
dong, bai mia, nuang dau.
Cach
dien giai ay
giiip
ta hinh dung cu the: Da't
Nuoc la noi ta Ian len, hpc tap va sinh hoat, noi ta dang Ian len hang ngay.
Khi
tach ra thi Da't Nuac gan voi ky ni^m rieng tu ciia moi nguoi con khi
gpp lai Da't Nuoc lai
song
trong cai ta chung. "Khi ta ho h^n", Da't Nuoc hoa
nhap vao mpt, tro thanh khong gian h?n ho, nang
buoe
va minh chung cho
tinh

Khan
thuong
nho ai *•
Khcin
vat len vai .i
Khan
thuong
nho ai
Khan
chui
nuoc
mat
Chiec
khan be nho, gian di ciing that dang yeu va de thuong lam sao, no
cung 1^ vat chung cho
tinh
yeu doi lua "Goi mpt chiim hoa/ Trong
chiec
khan
*ay/ Co gai ngap ngung/
Sang
nha hang xom"
(Phan
Thi Thanh Nhan).
b. Hai cau tho
tiep
theo,
nha tho
tiep
t\ic

niii
song,
bo coi, la Bac - Trung - Nam
mpt
dai. "Hon
niii
bac" la day Truong Son hung vi. "Bien khoi" la bien Dong
rpng
Ion ciia dat nuoc.
Cach
noi ay
giiip
ta hinh dung: Dat Nuoc ta la dat
nuoc
rung
vang bien bac. Trong khong gian menh mong ay, bao the h? noi tiep
nhau quan li dat
nuoc
tir day Truong Son hiing vT - "Noi con chim phupng
hoang bay ve hon mii bac" cho den bien bo Thai Binh Duong v6
song
menh
mang - noi "Con ca ngu ong mong
nuoc
bien khoi". Do la noi "dan minh
doan tu", phat trien giong noi va lam an sinh
song
lam nen non
song
gam

Quan
vaAuCa
De ra
dong
bao ta
trong
hoc
trimg"
Cau
truyin
co "Su tich tram trung" da ra doi tu lau doi nham ly giai nguon
goc cua ngudi Vi^t. Tu cau truyen ay dan ta muon doi ta tu hao minh la con
rong
chau
tien, con
chau
Vua Himg. Cho nen dat
nuoc
luon tiem tang moi
quan h? giiia cac the h? qua khu,
hifn
t^i va tuong lai: "Nhung ai da khuat
/
Nhiing
ai bay gio". "Nhiing ai da khuat" la nhung nguoi trong qua khu
- nhiing con nguoi
song
gian di
chet
binh tarn, nhiir^ con nguoi da c6 cong

iivtcmS
^° Hiing Vuong da gop cong dung nen
nuoc
nha Van
Lang ma nay la
nuoc
Vi^t Nam hung cuong
sanh
vai bon be nam chau. Nguoi
Vi?t minh du di khap the gioi nhung trong tarn
linh
ciia hp luon c6 mpt ngoi
nha chung de quay ve. Do chinh la Que cha dat To Vua Hung.
3. T6ng ket
nghe
thuat:
The tho
txf
do; loi tach tir dpc dao, phep di?p ai
phap; su dung nhuan nhuyen,
linh
boat,
sang
tao nhiing
chat
li^u
cua van hoa
dan gian;
chat
tru

Khoa
Diem:
"
Trong
anh va em
horn
nay
• •
Lam nen dat
nuoc
muon
doi"
HI/6NG DAN
CHI
TIET
n
I.
M6BAI •
Nguyen Khoa Diem la nha tho truong thanh trong thoi ky khang chien
chong My nhu Le Anh Xuan, Pham Tien Duat, Xuan Quynh The h^ nha tho
da de lai cho nen van hpc dan tpc bao van tho d?p ve Dat nuoc. To
quoc.
E>at
nuoc" cua Nguyen Khoa Diem trich tir chuong V truong ca "Mat duong
'^at vpng" la mpt trong nhirng van tho dep ve
tinh
yeu que huong dat
nuoc
^'?t Nam. Doan tho ta sap phan tich sau day la doan tho de lai dau ah ve npi
^"ig

thuc con nguoi trong hi^n thuc doi song, trong mo'i quan h? ca nhan - cpng
dong, Nguyen Khoa
Diem
dan dSt dpc gia tro ve voi hi$n thyc true tiep
ciia
CUQC
khang chien chong
My,
noi len tieng noi day trach nhi^m cua ca mpt the
h^
chong My that sy truong thanh trong nhan thuc va
tinh
cam.
2. N6i dung phkn tich:
a.
Sau cau tha dau nha tho dien giki ve moi quan giua con nguoi va
Dat
Nuoc, do la sv g^n bo huii co khong the tach
roi:
Trong
anh
va
em
horn
nay
Deu
CO
mot
phan
Dat Nude

CO
mot
phan
Dat Nude
Khi
hai
dua
cam
tay
Dal Nude trong ta
hai
hoa
nong
tham
Vi
sao Da't Nuoc lai la "mpt phan" trong anh va em? Vi Dat Nuoc la noi ta
sinh
ra, noi ta Ion len, sinh hoat va hpc tap. Dat nuoc la
chii
quyen, lanh tho,
niii
song ba coi do bie't bao con nguoi dung nen. Dat Nuoc la hoi tho cua ta la
mau
thit
thieng lieng cua ta. Khong ai song trong da't nuoc cua
minh
ma lai
khong
dupe
thua huong nhirng gia trj vat chat va

song
thucmg
men
ehdy
muon
ddi
(Luu
Quang Vu)
Vay
nen, trong ta luon c6 mpt phan Da't Nuoc la nhu vay. Da't nuoc la mpt
phan khong the thie'u trong hai chiing ta. Day la
each
noi cho tha'y niem ty hao
cua
tuoi
tre ve Da't Nuoc. Dat Nuoc tro thanh mau
thjt
thieng lieng trong moi
con
nguoi.
Di?p
ngiJ "Cam tay"
dupe
nhac
lai hai Ian, the hi^n mpt
tinh
ckm d^p: khi
hai
dua "cam tay" la khi hai dua hieu nhau, yeu thuong nhau va Da't Nude
cung nhu d?p them, hai hoa them de eo vij va

mo'i
quan h^
giua ca nhan va tap the:
Khi
chung
ta
cam
tay
moi
ngudi
Da't
Nude trong ta ven tron
toldn
Tu
"hai dua cam tay" cho den "ehiing ta cam tay mpi ngudi" la mpt sy
vuon
xa, sy Idn day
ciia
cai toi ea nhan. Neu nhu
tinh
yeu chi hudng ve cai ca
nhan khong
thoi
thi that la vi
ki.
Hp da md rpng
tinh
yeu den mpi ngudi. Tu
the
gidi

toi vdi
mpi
ngudi
De
tinh
trang
trdi
khdp
muon
ncfi
Dehon toi vdi
bao
hon
kho
Can
gui
nhau
them
mqnh
kho'i
ddi
(TdHuu)
Da't
Nude vi vay mdi trd nen "v?n tron, to Idn"!
Chinh
vi y thiie cpng dong nhu vay nen trudng ca "Mat dudng khat vpng" da
thuc
tinh
tuoi
tre do thi mien Nam xuong dudng tranh da'u va "vdng tay Idn mai

phd'm
ban
toa
len
bau
trdi
day
giae
gia".
b.
Ba
cau tho
tiep
theo,
nha tho huong ve
tuong
lai phia truoc vol uoc mo
giin di:
"Mai
nay
con
ta
Idn
len
Con
se
mang
Dat Nude di xa
Den nhimg
thdng

hoa
binh
tu do. Do khong chi la mo u6c ciia rieng Nguyen Khoa Diem ma con la
niem mong moi cua hang chuc
tri?u
con nguoi Viet Nam mong mpt
ngay
dupe
song trong hoa
binh,
tu do. Chung to mua bom bao dan cua ke thu c6 the
viii
lap duoc "ngoi nha, ngpn
niii,
con song" nhung khong dap tat dupe khat vpng
va niem tin cua con nguoi Vi^t Nam.
c. Khong dung lai a do, nha tho tiep tuc di sau vao moi quan h$ giiia Dat
Nuoc
voi tam Hon ciia tvmg con nguoi. Voi gipng tho
nhln
nhu tam
tinh
tham
thia nha tho nhac nho the h^ tre:
"Em
ai em Dat Nuac la mdu xuong cua minh i
Phai biei gan bo va san se
Phai biei hod than cho dang hinh xusa i -
Lam
nen Dat Nuac mudn dai"

nhan
nhii
an
tinh.
Loi nhan
nhii
ay that nh? nhang va cam dpng "Da't nuoc la
mau
xuong ciia minh". Day la
each
so sanh that gan
giii
va gpi cam: dat nuoc
la
mpt phan khong the thieu trong anh va em, quy nhu mau nhu xuong cau
thanh
co the. Dat nuoc ciing la mpt phan mau
thit
trong ta la mau xuong aia
biet bao nhieu con nguoi da nga xuong trong biet bao cupc chien dau chong
ngpai xam, trong lich sii
hinh
thanh va xay dung bao vf To quoc. Loi tho gian
di
ma sao doi thieng lieng. Phai chang
tinh
yeu To quoc,
tinh
yeu da't nuoc
trong

the ay khong phai la su tap hpp ciia nhirng ca nhan roi rae ma
la
mpt cpng dong. "Hoa than" ciing cd nghia la dang hieh. Vdi quan ni^m xua,
hoa than cd nghia la hda minh thanh nhCrng
hinh
song the
niii
(Vpng phu, hon
Trong Mai, ba Den, ba
Diem )
nhung trong thoi hi?n dai, hda than cd nghia
la:
cong hien, hi sinh vi sy nghi^p giai phdng dan tpc "Dang dung
Vi§t
Nam
tac vao the'ky". Thoi
binh,
nguoi ta dang hien sue lyc, mo hoi cho To quoc. Sy
dang hien ay, theo suy ngam ciia nha tho, la cupc hoa than.
Neil la chim, toi se Id lodi bo cau trang >
, ^,
Neu Id hoa, toi se Id mot doa hu&ng ducmg
Neu la may, toi se la mot vang may am
Neil
Id nguai, toi se chei cho que hucmg
(Tu
nguyen)
Ngay
nay, dat nude da sach bdng quan
thii.

*he hi^n nhCrng suy nghi mdi me eiia minh ve da't nude bang mpt giong tru
hnh,
ngpt ngap. Cau chuy?n ve da't nude doi vdi moi nguoi ludn la cau chuy?n
^ua
trai
tim, vira thieng lieng, cao ca, ciing vira gan bd, than thiet. Tu suy nghi
^3
tinh
cam ay, khi dd'i di?n vdi ke
thii
ciia dan tpc, han ngudi ta phai biet lam
§1
cho To quoc, giang son.
189
4.
Ckm
nh?n
ciia
Anh/chi
ve tu tu6ng "Dat Nude
ciia
nhan dan"
dug^c
the
hi?n
trong doan tho
sau:
Nhitng
nguai
nha

Chin
mucri
chin
con
voi gop
minh
dung
dat
To
Hung
Vuang
NhOng
con
rong
nam im gop
ddng
song
xanh
tham
Nguai
hgc
trd
ngheo
gop cho
Dai
Nuoc
minh
nui But, non
Nghien
Con coc,

mgt
ao uac,
mgt lot
song
ong cha
Oi
Dai
Nuoc
sau boh
nghin
nam
di
dau
ta ding
thay
Nhitng
cugc
dai da
hoa
nUi
song
ta
HI/ONG
DAN CHI
TIET
I.
MOBAI
Dat
Nuoc la mpt de tai muon thuo cua tha ca va
nghf

mpt nha
tho
chong
My
lai
tim
ve d^p
ciia
Dat Nuoc trong chieu sau van hoa, phong tyc
mang dam dau ah tu tuong "Dat Nuoc
ciia
nhan dan". Chieu sau tu tuong ay
da the
hi^n
sau sac qua doan tho:
"Nhvmg
nguai
vg
nha
chong
con
gop
cho
Dat
Nuac
nhitng
nui
Vong
Phu
Nhitng

hoa hgp voi
CUQC
khang chien aia dan tpc. Doan tho ta s3p phan
tich
n5m 6
phan hai cua chuong
V.
Npi
dung bao
trum
ca doan tho la tu tuong "Dat Nuoc
ciia
nhan dan".
Ngay
xua, nguoi ta thuong quan ni?m: Dat Nuoc la cua cac
trieu
dai,
ciia
vua.
Trong "Nam quoc son ha" -
Ly
Thuong
Ki^t
ding
noi "Nam quoc son ha
190
gjji
de'cu
"•
Trong

a. Tu
tu6ng
"Dat
Nu6c
ciia
Nhan
dan"
truoc
het
dugrc
the
hi?n
qua sv biet
fffi
sau nang
ciia
nha tha doi voi nhan dan da "gop" cupc doi minh, tuoi ten
^{li
minh, so phan minh de hoa than thanh nhung dia danh, thang c^h.
pJhiJng danh, th^ng canh ay gan voi
CUQC
song,
so ph^n, tinh each cua
nhan
dan:
Nhitng
nguai
vg nha
chong
cdn

muai
chin
con voi gop
minh
dung
dat
To
Hung
Vuang
, ;
Nhitng
con
rong
nhm im gap
ddng
song
xanh
tham
i ;
Ngudi
hoc
trd
ngheo
gop
cho
Dat
Nuac
minh
nui
But, non

ciia
Nhan dan"
ding
da dugc Nguyen Khoa
Diem
the
hi$n
o
nhiing
doan truoc. Do chinh la
hinh
anh dat nuoc trong khong
gian
van hoa thuan
Vi^t.
Dat nuoc trong phong tue
biii
toe sau dau
ciia
nguoi
phy
nit, trong mieng trau ba an, eau ehuyfn m? ke, Thanh Gong giet gi^e,
nghia
vg chong gin bo keo son gung cay
muoi
man, dat nuoc trong truyen
thuye't
cha Rong m?
Tien
nhung c6 le doan tho ta sap phan

niii
Vgng
Phu, hon Trong Mai bieu
^"•^ng
cho ve dep
ciia
tinh
yeu
thiiy
chung
viing
ben. Neu khong c6
nhiing
l^guoi
vg mon moi cho chong ve tu
nhiing
cugc chien tranh thi lam sao c6
niii
'^'^g
Phu?
Hon vgng phu nay van con 6 Lang Son gan
lien
voi
tich
nang To
\g
con cho chong hoa da.
Tir
do nguoi
xii

dam" hinh mong
chan
ngya mpc day quanh
chan
niii
Soc Son (Ha Npi),
quan the mil non hiing vT "chin muoi chin con voi" bao quanh
niii
Hi Cuong
(Phii
Thp) noi den tho cac Vua Himg ngu
tri.
Hai hinh anh ay nham
nhSc
nho
chung ta nho den truyen thong danh
giac
cua cha ong va cong lao to Ion ciia
18 doi Vua Hung da c6 cong dyng
nuoc
va giir nuoc. Cho den ca "Con c6c
con ga que huong ding gop cho Ha Long thanh thang
canh"
de Ha Long ngay
nay tro thanh danh thang
Quoc
tekhien ca the'gioi phai nguong mp.
6 mien Trung, nha tho dua ta ve voi vung dat Quang Ngai de chiem
nguong "nui Biit, non Nghien" do cong sue cua nhirng cau hoc tro
ngheo

cuoi
nang
y tho len
tarn
khai
quat:
sv hoa
than
cua Nhan Dan
vao
bong
hinh Dat
Nuoc.
Nhan Dan chinh la
nguoi
da tao
dytig,
da dat ten,
ghi dau an
cupc
doi minh len moi
ngpn
mii,
dong
song,
khlp mien dat hinh
chu S nay:
Va a dau
tren
khSp

nuoc
them phan
tuoi
d?p vi danh lam thSng
canh
ma c6n
mang "mpt ao uoc, mpt loi
song
ong cha". Nghia la nhan dan khong chi gop
danh thang
tuoi
dep ma con gop vao do nhiing gia tri
tinh
than, la phong tut
tap quan, la truyen thong van hoa truyen mai den doi sau.
Hai
cau tho cuoi, hinh tupng tho
cang
dupe nang dan len va
cho't
vao m?'
cau day
tri
tuf:
Oil Dat
nuac
sau bon
nghin
nam di dau ta
ciing

the do. Cau tho mo rpng keo dai nhung khong n^g ne ma bieh hoa
linh
hoat
lam cho doan tho giau sue bieu hi^n va sue khai quat cao.
Thii
phap
ngh?
thuat li$t ke d}a danh, nha tho luon viet hoa hai tir Dat Nuoc the hi^n su
thanh
kinh
thieng lieng. Dpng tu "gop" dupe
nhac
lai nhieu Ian. Tat ca da lam
nen doan tho hay ve Dat Nuoc. Do la hinh anh da't
nuoc
ciia nhan dan - nhan
dan da hoa thanh dat nuoc. Boi tren khap rupng dong go bai,
niii
song
dau dau
ciing
la hinh anh ciia van hoa, ciia doi
song
tam hon, cot
each
ciia
Vi^t
Nam.
IILKETBAI
Tom lai, voi ngh^ thuat dac sac, tu

trich
truong
ca Mat
duang
khdt
vpng)
ciia
Nguyen
Khoa Diem : ^.^j
Nhung
em
biet
khong
Co
biet
bao
nguoi
con gdi, con
trai
Trong
bon
nghin
lap
nguoi
giong
ta
lita
tuoi
Ho da
sang

gdnh
theo
ten xa, ten
Idng
trong
moi
chuyen
di dan
<)i.oi.
^Hl HQ dap dap be bo cho
nguoi
sau
trong
cay hai
trai
Co
ngaai
xdm thi
chang
ngoai
xdm
Co ngi
thii
thi
vung
len
danh
bai
DeDat
Nuoc

r> De Dat
Nude
nay la Dai
Nude
Nhan
dan" ^''
•
II.
THAN BAI
' 1. Khai
quat:
Doan trich "Da't nuoc" la chuong V ciia truong ca "Mat
duong khat vpng" dupe Nguyen Khoa Diem
sang
tac n5m 1971 khi
cupc
khang
chien cho'ng My cihi
nuoc
dang den hoi ac
li^t.
Tac gia da su dyng mpt
each
sang
tao cac
chat
lif
u
- thi
lif

nuac
Nam
thdng
nao
eiing
nguai nguai
lap l&p
Con gdi con
trai
bing
tuoi
chung
ta
Can cu lam
lung
Khi
CO
giae
nguai
con
trai
ra
tran
Nguai
con gdi a nha
nuoi
edi
ciing
con
Nha tho nhin ve Ijch su ciia dan tpc "bon nghin nam dat

xudn"
I
. (Nguyen Trung
Thanh)
Khi
da't
nuoc
hoa binh: Hp
chSm
chi, "can cu lam lyng" va "chi
biet
rugng
trdu
d
trong
Idng
bg". Khi Da't Nuoc c6 chien tranh,
chang
trai
tro thanh
Thach
Sanh,
Thanh Giong len duong vao tran mac. Nguoi con gai 6 nha lo vi^c hau
phucmg, tang gia san xuat, nuoi day con cai: ,^
"Khi
CO
giac
nguai
con
trai

hiingcd
anh vd em deu nha" '7
To
quo'c
da ghi danh biet bao nhieu anh hiing nu tudng ma "ca anh v^ em
deu nhd": Ba Trung, Ba
Trifu,
V6 Thi Sau, ch} Ut Tich, chi Tran Thi Ly la
nhiing
nguoi phu nir anh himg qua cam lam nen ve d?p aia nguoi phy nii
Vi?t Nam trung hau, dam dang.
b. Nguyen Khoa Diem nhan manh Nhan dan - hp la nhung con ngutri v6
danh
tuoi
d?p v6 ngan:
"Co
biet
bao
ngucti
con gdi con
trai
Trong
bon
nghin
lap
nguai
giong
ta
liea
tuoi

so'ng
he't minh cho tat ca,
song
ngang cao dau
"song
gian di" nen
chet
ciing that
"che't
binh tam". Trong bon nghin lop nguoi ay c6 v6 so nhiing
con nguoi "khong ai nhd mat dat ten" nhung cong lao va sy nghif
p
ciia hp da
lai
la Da't Nude do hp lam ra, da hoa than thanh. i
c. Khong chi vay, nhiing con nguoi v6 danh va binh di ay da giir gin \k
truyen
lai cho cac the h^ sau mpi gia tri van hoa, van minh
tinh
than va vat
chat
cua dat nude, cua dan tpc: hat lua, ngpn
lira,
tieng ndi, ngon
ngii
dan tpc,
ten xa, ten lang Nhan dan v6 danh nhung that la vl dai - Hp da lam ra
cua cai gia trj vat
chat
tinh

di dan
Hg dap dap be ha cho
nguai
sau
trong
cay Mi
trai"
Di?p tu
"HQ"
cung voi
each
noi: hp
giii,
hp chuyen, hp truyen, hp ganh
cho thay dupe sv dong gop tich eye cua nhan dan vi su phat trien cua da't
nuoc.
Chinh nhan dan mang cho ta gia
tri
vat
chat,
la hat
liia
ta trong qua bao
doi,
la ngpn lua
giii
qua bao nam thang suoi am bao gia
dinh,
la nguon thuy
nong,

bien
dpng
Ijch
su va
hiem
hga xam
lang;
Co
ngoqi
xam
tht
chong
ngoai
xam it
Co noi
thii
thi viing
len
ddnh
hai
:, Dac
bi?t,
nhan dan la nhijng nguoi mang trong
minh
dong mau
chong
ngoai xam. Dan ta c6 truyen thong danh
giac
ngoai xam tir bao doi nay, het
giac

ket
nghe
thuat:
Doan tho de lai dau an sau dam cua phong
each
tha Nguyen Khoa Diem: Cam xiic tho
chan
thanh, tha thiet; gipng di^u tam
tinh,
CO
sy hoa quyfn giiia
chat
tru
tinh
va chinh
lu^n.
The tho ty do; ngon tu,
hinh
anh vira gan gui quen thupc vua mang
tinh
khai quat; cac
bi^n
phap tu tu
dupe su dung mpt
each
linh
hoat.
III.KETBAI
,a^f.
. Doan tho la nhihig suy nghl, phat hi^n moi me ve vai tro ciia nhan dan

ciia
anh/chj
ve v^ d?p cua do^n tho sau
trong
bai tho
"Dat
Nude"
ciia nha tho
Nguyen
Khoa Diem:
DeDai
Nuoc
nay Id Dai
Nuac
Nhan
dan
Bat
Nuac
cua
Nhan
dan, Dat
Nude
cua ca dao
than
thoai
Day anh
hiei
"yeu
em
tic

Ma khi
veDat
Nuoc
minh
thi bat len cdu hat
Nguoi
den hat khi
cheo
do, keo
thuyen
vuat
thdc
Ggi
tram
mau
tren
tram
ddng
song
xuoi
: u f.
(Ngt?
van
12,
Tap
mpt,
NXB
Giao
dye,
2009,

Nguai
trgn
ven,
Nguai
ail" (Vui the'hom nay),
Che'Lan
Vien voi "Sao chien thang", Le Anh Xuan tir
hinh
tupng anh giai phong quan da tao nen "Dang dung Vi#t Nam". Va
Nguyen
Khoa Diem gan lien voi To
quoc
qua "Da't Nuoc" - mpt ehuong tha
trong
truong ca "Mat duong khat
vpng".
Chuong tho da the
hi^n
mpt
each
sau
sac ve d^p ciia Da't Nuoc va tu tuong Ion cua
thoi
dai "Da't
nuac
cua nhan
dan".
Tu tuong ay dupe the hi?n dam net qua doan tha sau:
De Dat
Nuac

cam xiic nong nan. "Dal
nuac"
la doan tha
trich
tu chuong V truong ca "Mdt
^^ong
khat
vong"
dupe hoan thanh 6 chien truong Binh Trj Thien nam 1971.
Truong
ca viet ve sy thuc
tinh
ciia
tuoi
tre mien Nam xuo'ng duong tranh dau
hoa hpp voi
cupc
khang chien cua dan tpc. Doan tho ta sap phan tich nam 6
Plian hai ciia ehuong V.
Npi
dung bao
trum
ca doan tho la tu tucmg "Da't Nuoc
nhan dan". v'-
Cam nang hnicn tHl OKI
lllfL
l\gu
vuii
• i nun u
Ngay

a.
Doan tho m6 dau bang mpt lod khang dinh,
Icri
khang dinh ay la cam
hung chung cho ci do^n tho:
"Be
Dot Nuac my
la
Dot Nuac
cua
nhan dan
Dai
nuac
cua
nhan dan, Dat Nuac
ciia
ca
dao
than thoai"
Nha
tho
khiing
djnh
ehSe
njeh "Dat Nuoc nay la Dat Nude aia nhan dan", 16i
khSng
djnh
ay da the hi?n mpt
each
chan thanh, manh

dan"
dupe lap lai nhu them mpt Ian nua nhan manh ve eai su m^nh thieng
lieng
aia nhan dan doi vdi Dat Nude. Ve thu hai, nha tho nhan manh "Dat
Nuac cua ca dao than thoai". Nhac den ea dao than
thogi
ta lai cang nhd den
nhan dan, vi hon ai het, Nhan dan
l^i
la nguoi tao ra van hda, tao ra ca dao
than thoai. Ma dat nude aia "ca dao than thoai" nghla la Da't Nude
tuoi
d?p v6
ngan nhu vang trSng eo
tich,
ngpt
ngao
nhu ea dao, nhu nguon sira m? nuoi ta
Idn
nen nguoi. Va khong phai ngau nhien tac gia
nhac
tdi hai the
loai
tieu
bieu
nha't aia van hpc dan gian. "Than thoai" the hi^n
eupc
song qua tri tudng
tupng
bay bong aia nhan dan. Con "ca dao" bpc Ip thegidi tam hon cua nhan

Biei
quy
cong
cam
vang nhung ngay
Ian
Igi
Biei
trong
tre
dai ngay
thanh
gay 'i^.
Di
trd thii
ma
khong sa dai
Idu
Chitc
n5ng aia ca dao, ndi nhu Nguyen Khoa
Diem
la "day". Chuc nSng ay
ciitig
vdi y nghia aia no dupe the hi^n qua ba phuong
di^n.
Phuong
dif
n
thu
phat Nguyen Khoa

ehan
that. Y tho da khang d}nh dupe mpt
tinh
yeu
thiiy
chung
ben
viing
khong gi cd the de'm dong dupe. Nhan dan day ta biet yeu thuong
lang
man, dam say
thiiy
ehung vdi nhimg cau ca dao ay. Day la phat hi^n mdi
cua Nguyen Khoa
Diem.
Bdi le tu xua den nay ndi den nhan dan nguoi ta
thucmg
nghl den nhung pham chat can eu ehiu khd, bat khua't
kien
eudng. Con
a
day tac gia lai ngpi ea ve d?p tre trung lang man trong
tinh
yeu,
nhiing
moi
tinh
tu
thud a'u tho cho den
liic

"Biet
trong tre dpi ngay thanh gay/ Di tra
thii
ma khong sp
dai
lau". Hai eau tho da gpi lai biet bao
eupe
khang chien oanh
lift,
trudng ki
nhan dan trong biet bao
eupe
chien v? quo'c vl
dgi.
Tu thud lap nude, ong
^ha ta da
luon
phai duong dau vdi nan ngoai xam. Cupe chien dau gianh dpe
'?p ty do nao cung keo dai hang chuc nam, tham chi hang tram nam. Sau ck
•^ghin
nam Bac thupe nhan dan van dung len gianh
chii
quyen, roi den
nSm do hp giae Tay
thii
hoi ne'u khong cd sy
kien
tri
ben bi va khat vpng
^

do, keo
thuyen
vuat
thdc
Gai
tram
mau
tren
tram
dang
song
xudi
Cau tho g(?i cho ta hinh anh cua nhung dong
song,
nhung dong
song
khong
biet den tir ben bo nao nhung khi hoa vao dat Vi^t lai vang len biet bao cau hat
di?u ho. Cau tho ciia Nguyen Khoa Diem lam ta nho den nhung di^u ho hung
trang tren
song
Ma,
di#u
ca Hue ngpt
ngao
tren
song
Huong va di^u ho keo
luoi
manh me 6 mien Trung, hay don ca tai tu tha thiet tren

sang
tao lam nen mpt y tho rieng mem
mai,
tai hoa va giau
tinh
triet ly. Diep ngtr "Dat Nuoc" dupe
nhac
lai nhieu Ian
cung voi vi^c nha tho luon viet hoa hai tu "Dat Nuoc" tqio nen mpt
tinh
cam
thieng lieng xiet bao ty hao ve non
song
gam voc Vi^t Nam.
III.
KET BAI
Tom lai, doan tho ta vua phan tich da the hi$n mpt
each
rat thanh cong tu
tuong
Ion cua thoi dai "Dat Nuoc cua nhan dan". Cam on nha tho Nguyen
Khoa Diem da mang den cho ta mpt gipng tho tai hoa va nhirng cau tho giau
tinh
triet ly de ta them hieu, them yeu, them tin vao sue manh cua nhan dan va
tin
vao
tinh
yeu Dat Nuoc cua chinh minh:
Oi
ToQuoc

Khoa Diem. ^
w
HLTONGDAN
!
I.
M6BAI:
" Dai
nuac"
la mpt de tai cao d?p nhat cua van hpe khang chien chong
Phap
va chong My. Voi von hieu biet sau sac ve ljch su va van hoa dan tpc, Nguy^'^
200
j^oa Diem trong truong ca "Mat
duang
khdt
vong"
- 1974 da c6 mpt kham pha
th^t
moi me va dpc dao ve dat nude. Do la dat
nuoc
ciia nhan dan, ciia ca dao
than thoai.
"De dat
nuac
nay la Dat
nuac
Nhan
dan
Dai
Nuac

chat
li^u van hoa dan gian. Nghla la van hoa ciia nhan dan tir ca dao tuc ngir
den truyen thuyet, c6 tich, tir phong tyc tap quan den
eupe
song
dan da hang
ngay: mieng trau, hat gao, hon than, cai keo, cai cot. Cac
chat
li^u ay da tao ra
dupe mpt the
gidi
ngh^ thuat het sue quen thupe gan
giii
ma sau xa, bay bong
aia van hoa dan gian
Vift
Nam ben
virng
va dpc dao. Day khong chi la sir van
dyng.
sang
tao truyen thong van hoa dan gian, ma chinh la tham nhuan quan
ni?m ve dat nude cua nhan dan, la sy the hi?n sau sac tu tuong cot loi ay trong
cam hung va
sang
tao hinh anh tho eua tac gia.
"Khi ta
lorn
len Dai
Nuac

hif
n
dat nude
tren
cac binh di?n chii yeu sau day: Trong chieu dai
thdi
gian
lich
sir (qua
khii
xa xua cho den hi^n tai tuong lai); trong chieu rpng khong gian lanh tho, dia
ly-
Va euoi eiing la trong be day van hoa, tam hon cot
each.
Ba phuong dien ay
'^U'pc the hi^n trong
vif
c gan bd thong nhat. Nhieu khi mpt chi tiet dua ra cimg
ndi
ve ca may phuong di$n ay cua dat nude. Nhung d bat cu phuong di^n nao,
*hi
quan ni^m "Dai
nuac
cua
nhan
dan"
cung
la tu tudng cot loi, la spi chi do
^an chuoi mpi cam xiic va suy tudng eu the. Chinh nho dd ma tac gia da cd
•nhirng

v&i
mieng trau
bay
gia
ba
an t
•
Dai
Nuac
l&n
len khi dan minh biei trong tre
ma
ddnh giac"
Hinh
anh tho phai chang da ggi cho ta ve sy
tich
trau
cau tu dai
Hiing
Vuong
dung nuoc xa xua, ve truyen thuyet Thanh Giong nho tre danh
duoi
giac
An da di vao Uch su? NghIa la
Ijch
su dat nuoc dug-c dpng l^i
trong
tung
cau chuy?n ke, hi^n
hinh

lich
su cua da't nuac, tac gia khong diem
lai
cac
trieu
dai "tie
Trieu,
Dinh, Ly, Tran gay nen doc lap" (Nguyen
Trai);
"Nuac Viet nghin nam Dinh, Ly,
Tran,
Le
Thanh
nuac Viet
nhan
dan trong
mat
suoi"
Khong
nhac lai ten
tuoi
nhiing
anh hung
lung
danh
trong
su
sach
nhu Ba
Trung,

Bac,
Hung
Dao diet qudn Nguyen tren song
Bach
Dang"
Ma
Nguyen Khoa Diem da nhan m^nh den muon ngan nhung con nguoi
binh
di v6 danh: ^
/V,
tr-io
•
n "Co biei
bao
nguai
con
gdi, con trai ,^
Trong
boh
nghin lap nguai giong
ta
lua tuoi
Ho
da song vd chei
.
, Gidn divdbinhtdm
Khong
ai nha
mat
dat ten

cho mpi the'h?
p6i
tiep "hau:
Ho
giu vd truyen
cho
ta
hat
lua ta trong
>
•
Ho
chuyen
liea
qua moi
nha,
tie
hon
than
qua
con
cui
Hp
truyen giong dieu minh
cho
con
tap noi - '
Ho
gdnh
theo

ay da
chiing
kie'n
nhung moi
tinh
dau ciia biet bao lua doi:
Dat
Nuac Id noi
ta
ho
hen
Dat
Nuac
Id
nai
em
ddnh rai
chiec
khan
trong noi nha tham"
Tu
quan niem "Dat Nuac cua Nhan dan", tac gia da c6
nhiJTig
phat
hi^n
sau
sac va moi me ve ve d?p
thien
nhien da't nuoc gan
lien

gop nen hon Trong Mai
Got ngua cua Thdnh Giong di
qua
con
tram
ao
dam delai"
Roi
"nguai hoc trb
ngheo
gop
cho
dai nuac minh nui But, non Nghien", cho den
•^ung
dja danh
that
nom na
binh
dj. "Nhimg nguai dan ndo da gop ten ong Doc,
Trang,
bd Den, ba Diem". Tu do, tac gia da di tai mpt nhan
thiic
khai
quat
sauxa:
"Oi
Dai Nuac
sau
boh nghin nam di dau ta ciing thdy
Nhieng

tham
nhuan sau sac tu tuang "Dai Nuac cua Nhan dan, ciia ca dao than thoai". Trong
cac
kho tang van hoa phong phii ay, tac gia tim thay nhung ve d^p noi bat cug
tarn
hon tinh each Vi^t Nann. Do la that say dam va thuy chung trong tinh y^^.
"Yeu
nhau tie thud trong noi"; "Cha me yeu nhau bSng gitng cay
muoi
man"; Bjej
quy trpng tinh nghia: "Biet quy cong cam vang nhimg ngay Ian loi".
Nhung
ciing
that quyet li^t voi ke thu: "Biei trong tre dai ngay thank gay. Di trd thii khong
SQ
dai
lau". Ba phuong di^n quan trpng nhat
ciia
truyen thong nhan dan, dan tpc
da duoc ong noi len sau sSc, tham thia tu nhiing cau ca dao d§p - nhung tie'rig
long
ciia
nhan dan trai qua tung thai ky lich su.
Ket
lu^: Tom lai "Dat
Nuac"
ciia
Nguyen
Khoa Diem la Dat nuoc
ciia

TAP
De 1: Chung minh rang
Nguyen
Khoa Diem da dung mot "Dat
Nuoc
cu£
ca
dao than thoai" de the hifn tu tuong "Da't
Nuoc
ciia
Nhan dan".
De 2: Cam hung ve que huang dat nuac
dugc
the hi^n trong bai tha
"Vi?i
Bac"
(To Huu) va "Dat
Nuoc"
(Nguyen
Khoa Diem)
3u:.,
SdNG
Xuan Quynh
* LOI BiNHVE THO
XUAN
QUYNH
"Tha
Xuan Quynh la tha cua mot cdnh chuon chuon bay tlm cho nucmg ihai^
trong nang noi dong bao ciia cuoc dai The gi&i tha ca Xuan Quynh Id su tuc^S
tranh

ygu trong doan tho sau cua bai tho "Song" - Xuan Quynh:
DH dgi vd dfu em Vinvh '•
On do vd lang le
n<Vd
;
Song
khong hie'u noi minh t •' ' '• '
Song
tim ra tan be
di
con song ngdy xua
Vd ngdy sau van the
Noi khdt vgng
tinh
yeu
Boi hoi trong nguc tre x
Truoc
muon trdng song be
Em
nght veanh, em
Em
nghi ve him Icm
Tit
noi ndo song len?
- Song bat ddu titgio
Gio hat ddu tit ddu?
Em
cmg khong hiei nita
Khi
ndo ta yeu nhau '

dugc
Xuan Quynh
sang
tac tai bien Diem Dien
nam 1967, sau ditQC in trong tap Hoa doc chieh hao. Bai tha mang am huong ciia
nhiing
con
song
bien va nhung con
song
long
dang
khao
khat
tinh
yeu. Bai tho
CO
hai hinh tupng cung
song
hanh va hoa
difu,
do la "Song" va "Em". Hai
hinh
tugng nay da tao nen net
dang
yeu cho bai tho.
2. N6i dung phan tich, cam nhdn:
a. Bon cau dau la nhiing cung bac ciia
song
va cung la nhung cung b^c

khat.
Diing
nhu vay,
tinh
yeu cua nguoi con gai nao bao gio yen dinh bai c6 luc
hp yeu rat du dpi, yeu manh li^t het minh vai nhiing nha nhung, doi khi ghen
tuong gian hon v6 co. Nhung ciing c6
liic
hp lai thu minh tro ve vai
chat
nxx
tinh
dang
yeu, hp "lang le", "dju em" ngam soi minh va lang im chiem nghi^m.
Hai
cau tiep
theo
tac gia sir dyng
ngh?
thu^t nhan hoa de noi den hanh
trinh
di tim
tinh
yeu ciia song:
Song khong
hie'u
noi
minh
•
Song tim ra tan be

chat
hep de khat
khao
mpt
khong gian Idn lao. Hanh
trinh
tim ra tan be
chat
chua
sue
song
tiem tang, ben
bi
de vuon toi gia tri tuy^t dich cua chinh minh.
Tinh
yeu ciia Xuan Quynh
Cling
vay,
tinh
yeu cua nguoi phy nir ciing khong the dung yen trong mpt
tinh
yeu nho h?p ma phai vuon len tren tat ca mpi sy nho h?p tam thuong de
dupe
song
vai
tinh
yeu cao ck, rpng Ion, bao dung. Day la mpt quan
nif
m
tinh

song
ngay
xua
Va
ngay
sau van the
Noi
khat
vong
tinh
yeu
Boi
hoi
trong
nguc tre
Hai
cau tho dau, tir "6i!" cam than la noi thon thiic ciia trai tim yeu. Ngh?
thuat doi lap "ngay xua" - "ngay sau"
cang
lam ton them net
dang
yeu ciia
song. Song la the muon doi van the van "dir dpi on ao" van "dju em lang le"
nhu
tinh
yeu tuoi tre c6 bao gio dung yen:
Co
nhung khi vd ca '" '
Song ao at xo
thuyen

hp
tinh
yeu".
Tinh
yeu la khat vpng la uoc mo ciia bao nguoi. Se nhu the
nao neu the'gioi nay khong c6
tinh
yeu
liia
doi ? Toi tin
cupc
song
chang
con gi
y
nghla.
Tinh
yeu luon lam cho tuoi tre phai boi hoi, dien dao. Xuan Quynh da
^ng viet
"Nhiing
ngay khong gMp nhau/Long thuyen dau ran vd". Co yeu
nhau moi thay
dupe
con cao cua vj nho, mdi thay
dupe
the nao la boi hoi trong
nguc
tre va c6 yeu nhau moi thay het
dupe
tan cimg cua kho dau, cua c6 don:

' (Nguyen Trpng Tao)
Kho dau va hanh phiic la hai thu luon di chung voi
tinh
yeu va cung chinh
la gia vi chinh cua
tinh
yeu. Chinh hai yeu to cam xiic ay da lam nen cai "boi
hoi
trong ngyc tre" cua
tinh
yeu nhan loai.
* c. Kho tho thii ba, Xuan Quynh ban khoan nghi suy ve anh va em, ve noi
tinh yeu bSt dau: ^
Tru&cmuontrungsdngbe
'
•*>'«,. . Em
nghi
ve anh, em
Em
nghtvebien
Ian
Tie noi nho
song
len
?
Cau tho dau, Xuan Quynh nhin ve bien khai "Truoc muon trung song be".
Nhin
nhung con song v6 hoi v6 han dang huong vao bo chj chot bang khuang
nghi
suy ve anh va em "Em nghi ve anh, em" roi lai huong nghi suy ve bien

Song
bat dau tu gio. Cau tho dau
nha tho tu ly giai nguon goc ciia song la tu gio
"Song
bat dau tu gio" nghla la
song bien la khoi dau tu gio, nho gio ma c6 song len. Nhung d cau tho thu hai
nha tho lai khong ly giai
dugc
nguon goc ciia gio "Gio bat dau tvr dau". The la
da ro, dau ra deh tan be roi nhung rot
cupc
"Song"
van
"chua
hieu noi minh".
Em da hoa nhap vao "bien Ion ciia
tinh
yeu" roi ma em van
chua
hieu em. Deh
liic
nay thi
diing
la nha tho phan van that su va danh lac dau bat lye "Em cung
khong
biet nua".
Li
giai dugc ngpn nguon cua song thi de boi
"Song
b^t dau tit gio" nhung

dugc
tinh
yeu/ Co kho gi
dau mot buoi chieu/N6 chiem hon ta bang
nSng
nhat/Bang may nhe nh? gio
hiu
hiu". Chinh vi khong the li giai ro ngpn nganh nen
tinh
yeu vi the'ma tro
nen d?p va la cai dich de cho muon nguoi di tim va kham pha. Gang kham pha
cang
thu vi,
cang
kham pha
cang
dep. ,;
3. Ngh? thuat: Thanh cong ciia doan tho noi rieng va bai tho noi chung do
la nho vao mpt so
thii
phap
ngh?
thuat: The tho nam chi> tao am di^u ciia
nhUng
con song bien. Ngh$ thuat doi lap, nhan hoa, an du ngon
ngii
mpc
mgc, gian
di.
Tat ca da tao nen nhihig van tho

Chi
rieng
dieu
dugc
song
cung
nhau
.juij
jj,^
y
'
Mem
vui
suang
v&i
em la
l&n
nhat
Trai tim nho nam
trong
long
nguc
,, ;„
day
phut
nao tim
chang
dap vi anh!
(Xuan Quynh)
2. Cam nh^n cua Anh/chj ve

M6BAI
Xuan Quynh la mpt trong nhung gucmg m3t nu noi bat ciia the h^ nha tho
truong
thanh trong CUQC khang chien cho'ng MI cuu nuoc.
"Song"
la bai tho
tieu
bieu cho hon tho cua Xuan Quynh luon luon
tran
tro, khao khat
dugc
yeu
thuang
gSn bo. Bai tho dupe in trong tap "Hoa dpc chien hao"
(1968).
Doan
tho sap phan
tich
sau day nam d phan giiia ciia bai tho. Co the xem do la doan
tieu
bieu nhat ciia tac pham ve npi dung va
ngh?
thuat bieu
hi§n.
Con song du&i
long
sau
Hie&ng veanh mot phuong
II.
THAN

phan tich, cam nhan:
a. Kho tho thu nhat bing
thii
phap nhan hoa va an du, nha tho mang den cho
nguoi dpc noi nho ciia
song
ve bo dong thoi ciing la noi nho ciia em ve anh:
Con song dual
long
sau
Con song tren mat nuoc
6i
con song nha bo
Ngay
dem khongnguduac
Long em nha den anh
Cd trong ma con thuc
Phep
nhan hoa va an du tao nen nhiing cau tho mang tam hon ciia
song
Day la mpt kho tho v6 cung dac bi^t boi trong bai tho chi duy no c6 sau caU
Sau cau tho
trai
dai nhu noi thao thiic, ban khoan ciia tam hon thi si trong
dem. Noi nho bao
trum
ca khong gian, thoi gian: "Long sau" - "mat nuoc" '
"ngay"
- "dem".
210

song
am tham di ngam duoi long sau, khong ai thay no, kho ai cam nhan
dupe ve no, chi rieng no moi hieu minh dang con cao. Ca hai ke't hpp voi nhau
lam nen sv da dang ciia
song
bien.
Song
la em, em la
song.
Ciing i\hu
song
kia,
tam
hon em ciing v6 van nhiing phiic tap kho hieu.
Hai cau sau la de dien ta noi nho ciia
song,
dii
song
tren mat nuoc hay
song
duoi
long sau thi ca hai deu nho bo, deu huong vao bo.
Oi con song nha ha ]
Ngay
dim khong ngu duac
Thi
ra la con
song
nho bo. Bo la dich den cuoi cimg ciia
song.

voi
thii
tinh
cam rat v6 vap, cuong nhi$t, say dam va bo chinh la em voi nhiing nu hon den
dam duoi dat
troi:
Anh
xin lam song biec
Hon mat cat vang em
Hon that khe that em
^|p. Hon em dem mdi mat
HfHai
cau cuoi la liic ma
hinh
tupng "em"
hif
n
ra. Ay chinh la noi long nguoi
Phy nir dang yeu: nong nan, ban khoan, bon chon, thao thiic: ^
jgt^ Long em nha den anh
Ca
trong ma con thuc
Neu
song
nho bo thi em nho anh, do la quy luat ciia
tinh
yeu muon thuo.
'^oi
nho khong chi c6 mat trong thoi gian dupe y thuc (khi chua ngii) ma con
8an voi riem thiic - thoi gian trong mo (ngii van nho nhung). Nhu vay c6 the

tinh
cam dupe chung
cat trong mpt thoi gian dai qua bie't bao thu thach. Vi vay ma tarn long ay
khong chut hoi hpt ma da la gan, la rupt ciia nguoi phy nu roi. "Long em nho
den anh", cau tha gian di,
chan
thanh ma nong nan, da diet. Cau tho "Ca trong
mo con thuc" loe len diem
sang
cua
ngh§
thugt. No lam dao Ipn nhip
song,
noi
nho khong chi lam long em "boi hoi boi hoi, nhu dung do'ng lua nhu ngoi
trong
than" hay "Dem nam lung
chang
toi giu6ng/Cu mong
troi
sang
ra
duong gap anh" (ca dao). No con lam cho em nho nhung,
thao
thuc
ngay
ca
trong
giac
ngu. Co the noi, voi cau tho ay, Xuan Quynh da c6 the dupe xem la

chang
la noi vat va gian truan
trong
tinh
yeu. Con
each
noi Phuong Bac, phuang Nam la chi khoang
each
xa
xoi
nghin trung:
Vua
thodng
tieng
coi tau
Long
da Nam da Bac
(Xuan
Quynh)
Cach
noi ay hoi ngupc.
Phai
noi la "xuoi Nam"
"ngupc
Bac" moi
diing-
Nhung
noi nhu the, Xuan Quynh da lam
hif
n

cua doi em. Tu do nha tho da noi den noi nho ba't
chap
van vat, khoang
each,
tiiih
yeu la su gap go giiia hai tam hon khong c6
gidi
han. Chi can nghi ve
nho ve anh thi anh da 6 trong trai tim em roi. Dung nhu loi chi da tung vie't:
Em tra
vedung
nghia
trai
tim em
La mdu
thit
dai
thuong
ai
chang
c6 ,,,;
,, -
Dau
ngimg
dap khi
cuoc
dai
khong
con nua r< .
^vt:

hinh tupng kep.
Song
vua la
song
bien vua la
song
long ciia nguoi phu nu
dang yeu.
Hinh
tupng
song
rat da d^ng: liic dii
dpi,
on ao, liic dju em lang le cung
nhu
tam hon em vay diu dang lam nhung cung doi khi nong
chay,
manh li?t.
in.
KET BAI
Tom 1^, doan tho de lai du am khong
diit
ve nhiing con
song
nho bo
thao
thiic.
Cang
nong nan hon nua boi
tinh

bai tho
"Song"
-
Xuan
Quynh:
6
ngoai
kia dai
duong
Tram
ngan
con
song
do
Con nao
chang
toi bo
Dii
mudn
voi
each
tra
Cupc doi tuy dai the
Nam
thang
van di qua
Nhu bien kia dau
rpng
May van bay ve xa
Lam sao

nuoc. "Song"
la bai tho
tieu
bieu
cho hon tho cua
Xuan Quynh
luon luon
tran
tro, khao khat dugc yeu
thuong
gan bo. Bai tho
dugc
in
trong
t^p "Hoa dpc
chieh
hao"
(1968).
Doan
tho
sap
phan
tich
sau day
nam
6
phan
cuoi
cua
bai tho.

tho
"Song" duoc
Xuan Quynh
sang
tac tai
bien
Diem
Dien
nam
1967,
sau
dug-c
in
trong
tap "Hoa dpc
chieh
hao".
Bai tho
mang
am
huong
cua
nhimg
con
song
bien
va
nhung
con
song

bai
tho
"Song".
2.
Ndi dung cam
nhan,
phan
tich:
a.
Kho
tho thu
nhat, nha
tho the
hi^n niem
tin
cua minh
vao
tinh
yeu
dich
th\rc:
O
ngoai
kia
dai
duang
v
Tram
ngan
con

song
do
dang huong
vao
bo
du gap bao
nhieu
kho
khan trac tro.
Do
cung
la an du
ngh§
thuat
de chi
tinh
yeu mar\
lift
cua
nguoi
con gai. Song
xa
voi
each
tro van
tim
dugc
toi
bo
nhu tim

each
tro". B6i
nhu ong
ba ta
tung
noi:
Yeu
nhau
may nui
ciing
leo
^
May
song
ciing
Igi
may
deo
cung
qua
Va
gian
nan
thu thach
la
nhiing
dieu
khong
the
thieu trong

Ttnh
ta
nhu
dong
song
Da yen
ngay
thdc
lU
HF (Tho
tinh cuoi mua
thu)
b.
Neu
nhu nhimg kho
tho
tnroc nha
tho
noi
ve
niem vui
suong
dao
dat,
titles
nhung nho gian htm thi do?n tho nay nha
tho
lai the hifn nhung ban
khoan,
lo

Van
Son da c6 mgt
nhan
xet ra't hay ve tho
Xuan Quynh
nhu
sau:
"Tha
Xuan
Quynh
la tha
cua
mot
cdnh
chuon chuon
hay
tim
cho
nuang
than
trong
nang
noi
dong
bao
cua
cuoc
dai
The
giai

trdi tim
tha
Xuan
Quynh
la
cdnh
chuon chuon
bdo
bao
cie
chao
di
chao
ve,
met
nhodi
giita
bien
dong
vd
yen
dinh,
bdo
tovd
binh
yen,
chieh
tranh
vd
hoa

thuyeh
vd
bien,
nha
ga
vd
con
tdu,
trai
xanh
vd
bom dan,
gio
Ldo
vd
cdt
trang,
thiiy
chung
vd
trac
tra,
xuan
sac
vd
tan
phai,
ngon
liea
co

tinh
yeu,
Xuan Quynh
cung
gap
nhieu
trac tro, nhung kho
dau, cay
dSng.
Boi
vay,
tinh
yeu
voi
ch| doi
khi chi
la khoanh khac:
Em
dau ddm
nghi
Id
vinh
vien
H6m
nay
yeu
mai
c6
the
xa

(Giucda)
Tac
gia su
dung phep
so
sanh:
lay
cai
khong
gian
de
noi cai
thoi
gian. Xuan
qua kho
tho
tren
da
phan
nao cho
nguoi
dgc
nhan thuc
ro ve
nhung
dy
va
noi
ban
khoan

nen
khong
the
ngSri
215
noi
"nam thang van di qua". Giong nhu bien khoi kia "dau rQng" van nao
ngSn
du<?c
mpt dam may bay ve cuoi chan
troi.
Nhay cam voi syt
chay
troi
ciia
thoi
gian nen Xuan Quynh
tiec
cho sy
hvhi
han aia doi nguoi. 6 diem nay,
Xuan Di?u ding rat dong cam voi Xuan Quynh:
Ldng toi
rong
nhimg
luong
trcri at
chat
Khong
cho dai

Tuy the nha tho van tin tuong, tin tuong 6 tarn long nhan hau va
tinh
yeu
chan thanh cua minh se vugt qua tat ca. Co the noi Xuan Quynh yeu thuang
tha thiet, manh li?t nhung cung
tinh
tao nhan thiic du cam nhiing
trac
tro, thu
thach trong
tinh
yeu dong thai cung tin tuong vao sue manh
tinh
yeu se
giiip
. nguoi phu nii vu<?t qua thu thach den voi ben bo hanh phiic. Cho nen, song se
den bo, nam thang se di qua thoi gian dai dang dang va may nho be se vuot
qua bien rpng de bay ve xa. Mpt loat hinh anh tho an dy dugc bo tri thanh mot
h^
thong tuong phan, doi l^p de noi len d\f cam
tinh
tao, dung dan va niem tin
manh li?t cua nha tho vao sue manh cua
tinh
yeu. Trong bai tho "Tha
tinh
cuoi
miia
thu" chj cung da
timg

dai ch} da nem
trai.
Cho nen, that de hieu cai khat vpng ngay
cang
dang len manh li^t khon cung trong
trai
tim nguoi nve thi si aia
tii\
yeu va
hanh
phiic doi thuang.
Phan
tich kho cuoi ta se thay ro dieu do.
c. Kho tho cuoi, nhan v^t tm tinh
khao
khat
hoa tinh yeu con
song
nho
cua minh vao bien Ion tinh yeu bao la,
rpng
Ion - de
song
het minh
trong
tinh yeu, de tinh yeu rieng hoa
than
vinh viln
thanh
tinh yeu

u
aia dai duang bao la. Tinh
ygu
ciia con nguoi cung vay, neu chi biet
giir
cho rieng minh thi se tan phai
theo
nam thang. Va
tinh
yeu se chi bat tii khi
tinh
yeu do hoa vao bien Ian aia
tinh
ygu
nhan loai. Nha tho da the hien mpt khat vgng manh
lift
muon lam tram con
song de hoa minh vao dai duong bao la, hoa minh vao bien Ian
tinh
yeu de mot
^tii vo muon
difu
yeu thuang "De ngan nam con vo". Phai chang do la khat
vgng
muon bat tii hoa
tinh
yeu aia nu si Xuan Quynh? Vang! Day chinh la khat
vgng
manh
lift,

nhan dan mien Nam 6 vao giai doan ac liet, khi thanh nien
trai
gai ao ao ra tran
"Xe dgc Truang Son di cxki nuoc", khi san ga, ben nuoc, goc da, san truong dien
ra nhung
"Cugc
chia ly mau do". Cho nen c6 dat bai tho vao trong hoan canh ay
ta moi
cang
thay ro nSi khat khao aia nguoi con gai trong
tinh
yeu.
3.
Nghf
thuat:
Ve d?p tam hon ciia nguoi phu nu trong bai tho dugc the
hi?n qua nhiing yeu to nghf thuat dac sac: am
difu,
nhip
difu
nhu nhjp song
the
hif
n
nhip tam hon, nhip
tinh
cam trong tam hon nguoi phu nu; hinh tugng
song, hinh tugng trung tam, xuyen suot bai tho voi dii mgi sac thai, cung bac
fihu
tam hon nguoi phu nu dang yeu; su ke't hgp hai hoa giira hinh tugng

tinh
yeu cho nen tho ca
nuoc
nha.
217
4: Phan tich hinh tugng "Song" trong bai tho "Song" ciia Xuan
Quynh.
Neu cam nh|n ve dfp tarn hon ngiroi phi;i nu trong tinh yeu
qua hinh ttfqmg nay.
HU"6NG
DAN
1.
Khai
quit
tnroc
khi phan tich: Song la hinh tugmg trung tarn cua bai tho
va
la mpt hinh tugng an du.
Ciing
voi hinh tugiig em (hai hinh tu(?ng nay
song hanh suot tac pham), song the hien nhung trang thai, quy luat rigng ciia
tinh
yeu cung ve dep tarn hon nguoi phu nu rat truyen thong ma rat hien dai.
2. Song
CO
nhieu doi ci^c nhu tinh yeu c6 nhieu cung bac, trang thai va
nhu
tam hon nguoi phu nir c6 nhimg mat mau thuan ma thong nhat (Phan
tich hai cau dau voi ket cau doi lap - song hanh va voi vi?c dat cac tu diu em,
lang

giai
bay tinh cam bpc
true
nhu Long em nho den anh/ Ca trong mo con thuc ).
6. Song li
hifn
tugng thien nhien
vinh
cmi nhu tinh yeu li khit vpng
muon doi ciia con nguod,
tmdc
het la nguod phy nii (nhan vat
\xvt
tinh) muon
dang hien ca
cuoc
doi cho mpt tinh yeu dich
th\rc
(Phan tich kho cuoi ciia bai
tho voi y nghi va each noi rat tao bao ciia mpt nguoi con gai
hifn
dai: Lam sac
dupe tan ra ).
7. Neu cim nhan ve v6 d?p tam hon ngwod ph\ nu b-ong tinh yeu qua
hinh
tupmg song
- Truoe het, hinh tupng song cho ta thay dupe nhijng net d?p truyen
thong eiia nguoi phu nir trong tinh yeu:
that
dam tham, d}u dang, th^t hon

tam su ve tinh yeu cung each khai
thac
sue chiia eiia an du nay lai eo
nhirng
net thuc su moi me. Xuan Quynh qua da tim dupe mpt hinh tupng tho
d?p de giai bay tinh yeu diu dang ma manh lift, gan gui, rieng tu ma rpng mo,
phong khoang eiia nguoi phu
nii.
<i
iiu,:.
BAI
LAM
Xuan
Quynh la nha tho nii tieu bieu nhat ciia tho ca
Vift
Nam
hifn
dai.
Nguoi yeu tho menh danh chi la "Nir hoang ciia thi ca tinh yeu". Tho eiia chi
la
tieng noi nhan hau, thiiy chung, giau
true
cam va da diet khat vpng hanh
phiic
doi thuong. "Song" la bai tho dupe lam nam 1967 nhan chuyen di thuc te
6 bien Diem
Dien.
Bai tho sau do dupe in trong tap Hoa doc
chieh
Mo. "Song" la

lai tach ra, soi chieu vao nhau, ton len
nhung
ve d?p vua da dang lai vua phong
phii.
rf .
Hinh
tupng song
truoe
het dupe gpi ra tii am hudng dao dat, nhip nhang
bai
tho. The tho nam chir c6 tac dung tao ra nhihig nhip
dif
u
ciia song. Ca
''ai
tho la mpt dai duong, moi kJio tho la mpt eon song Ion, moi cau tho la mpt
^on song nho. Tat ca da tao nen mpt am huong menh mang, dao dat ciia
•^iing
con song long nhieu cung bac:
Du doi va diu em J si .Inn!
fl'ii
; '
On
ao va
lang
le
djrJ
S"^''
Song
khong

phai
each
xa
nhau
Bien chi con
song
gio
Neu
phai
each
xa anh
, ' Em chi con bao to'
(Thuyen
va Bien)
Nhung
ctJng
c6 luc nguoi con gai lai thu minh tra ve voi
chat
nxx tinh dang
yeu,
hp lang le, dju em ngam soi minh va lang im chiem nghiem:
Co
nhung tinh yeu khong the noi bang lai ^
Chi
hieu
nhau
qua timg anh mSt
Nhimg
do la tinh yeu hen vimg
nhat

chua sue song tiem tang, ben bi de vuon tai gia trj tuy^t dich cua chinh minh.
Song khong cam chju mpt cupc s6ng doi song
chat
h?p, tu tiing nen no lam
cupc hanh trinh ra bien khai bao la de
thoa
sue vay vung. Tmh yeu ciia Xuan
Quynh
ciing vay, tinh yeu ciia nguoi phu nu cQng khong the dung yen trong
mpt tinh yeu nho h?p ma phai vuon len tren tat ca mpi sy nho h^p tam thuang
de dupe sp'ng voi nhung tinh yeu cao ca, rpng Ian, bao dung. Day la mpt quan
ion
pi^m
tinh yeu tie'n bp va m^nh me ciia nguoi phy nu thai dai. Co thay ngay
xua quan ni?m tinh yeu c6 hii "cha m? dat dau con ngoi do" de roi bao eo gai
jja
phai cat len lai than van ai oan: ^
Than em nhu
gieng
giira
dang
Nguoi
khon rua mat
nguoi
pham
rua
chan
Hoge: n udq
i,.^;,/
Than em nhu tam lua dao ' ""^'^ '

tho't
len tu noi thon thuc ciia trai tim yeu.
Nghe
thuat
doi lap "ngay xua" - "ngay sau" eang lam ton them net dang yeu
ciia
song. Song la the muon doi van the van du dpi on ao van diu em lang le
nhu
tinh yeu tuoi tre c6 bao gio dung yen. Boi tinh yeu tuoi tre luon khat vpng
luon
khat khao va mo uoc. No lam ta boi hoi khat khao va nhung nho boi
"Lam
sao song dupe ma khong yeu/ Khong nho khong thuang mpt ke nao"
hay "Bat chim buam tha vao vuon tinh ai" (Xuan
Di^u).
Tinh
yeu lam dien dao
tuoi tre voi nhiing nho nhung gian hon, nhirng con cao da diet nhu loi tho
Xuan Quynh da timg viet "Nhij-ng ngay khong gap nhau/Long thuyen dau ran
v6/ Nhirng ngay khong gap nhau/ Bien bac dau mong nho". Co yeu nhau mai
thay dupe con cao eiia vj nho,
miii
ai an, moi thay dupe the nao la "boi hoi
trong
ngue
tre".
Tinh
yeu la song, la gio. Va qua song, gio ay, nha tha da noi len
that
de

Em
cung
khong
Met
nifa
Khi nao ta yeu
nhau
Nguoi
phu nu ban khoan ve khoi nguon cua
tinh
yeu va bpc
bach
mpt
each
hon nhien,
chan
thanh su bat luc khong ly giai dupe cau hoi muon doi ay trong
tinh
yeu: "Em
cGng
khong biet nua - Khi nao ta yeu nhau". Day la mpt
each
cat
nghia ve
tinh
yeu rat Xuan Quynh, mpt
each
cat nghia rat nii
tinh,
rat true

yeu cijng da tung ban khoan khi dinh nghia ve
tinh
yeu "Do' ai dinh nghia
dupe
tinh
yeu/ Co kho gi dau mpt buoi chieu/ No chiem hon ta
bang
nang
nhat/
Bang
may nhe nhe gio hiu hiu". Chinh vi khong the li giai ro ngpn nganh
nen
tinh
yeu vi the ma tro nen d?p va la cai dich de cho muon nguoi di tim va
kham pha. Tinh yeu khong c6 tuoi cung nhu "xuan khong
ngay
thang". Tinh
yeu la mpt an
so'giua
hai the gioi tam hon
chua
day bi mat.
Dii tin
tuang
chung
mot dai mot
mgng
Anh la anh ma em van la em
Co the nao qua Van Ly
Truang

yeu gan lien voi noi nho - mpt trong nhirng gam mau ehii dao ciia
tin^^
yeu. Bao ke nho nguoi minh yeu ma dao dien:
Troi
con eo biia sao quen mpe
Anh
chang
dem nao
chang
nha em
(Xuan Di^u)
222
Nha ai boi hoi boi hai
Nhu
dung
dong
liea
nhu
ngoi
dong
than
(Ca dao)
Con Xuan Quynh thi:
Con
song
dual
long
sau
Con
song

nhihig
con
song
long dang len dii dpi, nhiing eon
song
nho thuong,
thao
thiic
ciia mpt tam hon dang yeu. Ca bai tho la nhiing dpt
song
noi nhau vo vao tam
Hon
nguoi dpc.
Song
va nhan vat em dan quy^n vao nhau de thi tham nhiing
n6i niem, nhiing tam tu. Day la mpt kho tho v6 cung dae bi^t boi trong bai tho
chi duy no c6 sau cau. Sau cau tho trai dai nhu noi
thao
thuc, ban khoan ciia
tam hon thi si trong dem.
"Con
song
dual
long
sau
Con
song
tren
mat
nude"

song.
Ciing nhu
song
kia, tam hon em ciing
vo van nhiing phiie tap kho hieu. Liic lang le, em dem khi nong nan dii dpi,
nhung the nao di niia, em van mai la em, van mai 6m trong long mpt noi nho
thuong khong diit. Ciing nhu
song
kia thoi, du diu em hay dii dpi thi:
"Oi con
song
nha ha < .
Ngay
dem
khong
ngu
dugc"
'
Xuan Quynh vo cung
tinh
te khi muon mpt hinh tupng rat dpng de dien
^3 noi niem ciia nguoi phu nii khi yeu.
Song
muon doi van the, c6 bao gio
thoi
vo
song,
c6 khi nao
chang
con cao, eo khi nao thoi ngung hanh

223
du<?c bo thi nha thuang, thuang nho, thi
thao
thuc mpt noi niem. Vi nho bo
"Boi
hon mai ngan nam khong thoa/ Boi yeu bo lam lam em oi". Nen con
song da hanh trinh vugt qua khong gian bao la va thoi gian xa thSm. No bat
chap ca thoi gian "ngay dem khong ngii dugc" de quyet tam huong vao b6
cho thoa noi niem mong nho.
Va
neu song nho bo thi em nho anh. Do au ciing la quy luat cua tinh yeu.
Ldng
em nhd den anh *
M:.;!
vt:\
i:r Cfl trong ma con thuc
Xuan
Quynh
dung chu "long" rat tinh te. Long la noi sau kin nhat cua tarn
hon
con nguoi. Noi bi mat thSm sau cua tinh yeu va noi nho. Khi Xuan
Quynh
noi
"long em nho" nghia la chi da phoi bay tat ca gan ruot ciia minh de doc he't
yeu
thuong ma gui ve nguoi minh yeu. Noi nho khong chi c6 mat trong thoi
gian
dugc y thuc ma con gan voi tiem thuc - thoi gian trong mo. Vi ngpt
ngao
me dam ciia tinh yeu Ian toa trong each noi nghich ly "ca trong mo con thuc".

"Dau xuoi
vephuang
Bac
Dau ngugc
vephuang
Nam"
The
gioi cua Anh va Em khong gioi han chieu dai BSc - Nam, khong khoanli
vung
dia ban ma noi nao cung c6 noi nho thuong tryc cua tinh yeu
vinh
vien
Xuan
Quynh
da tiep nhan nSi nho ay bang tat ca su nhay cam cua lua tuoi doi
muoi
va khSng dinh cho mpt cai toi cua con nguoi luon vxmg tin 6 tinh yeu
Tu
xua den nay nguoi ta van thuong noi "Xuoi Nam, ngupc Bac" gio day
Xuan
Quynh
lai noi "Xuoi Bac, ngupc Nam" la each noi ngupc. Phai chang tinh
yeu
da lam cho con nguoi bj dao Ipn phuong huong ? Nhung c6 mpt phuong
ma em khong the nao Ian Ipn, khong the nao nguoi nho do la phuong anh:
"Nai nao em cung nghi
Huang
veanh
mot
phuang"

tra vedung
nghia
trdi tim em ,
Ld
mdu thit, dai thuang ai
chang
c6
Van
ngieng dap luc
cuoc
dai
khong
con nua
Nhung
biel
yeu anh ca khi
chel
di roi"
Neu
nhu nhirng kho tho
truoe
nha tho noi ve niem vui sudng dao dat,
nhung
nhung nho gian hon thi doan tho nay nha tho lai the hien nhi>ng ban
khoan,
lo lang. Do cung la true cam cua tinh yeu. 'ij ;,
"O
ngodi
kia dai
duang

Nhu
bien
kia dau rong
May
van bay
vexa
Xuan
Quynh
qua kho tho tren da phan nao cho nguoi dpe nhan thuc ro ve
J^hung du cam va noi ban khoan ciia ehj.
Nhiing
tu "tuy dai the - van di qua -
"^au
rpng" nhu chua dung 6 trong no it nhieu noi au lo. Tuy the nha tho van
tuong, tin tuong 6 tarn long nhan hau va tinh yeu chan thanh cua minh se
^^9t qua tat ca nhu ang may kia nhu nam thang kia. Co the noi Xuan
Quynh
yeu thuang tha thiet, manh
li?t
nhung cung
tinh
tao nhan thuc dy cam nhung
trac
tro,
thii
thach trong
tinh
yeu; dong thoi ciing tin tuong vao sue manh
tinh
yeu se

yeu bao
la,
rpng Ian - de
song
het minh trong
tinh
yeu, de
tinh
yeu rieng hoa than vTnh
vien
thanh
tinh
yeu muon thuo:
Lam sao
dugc tan ra
Thanh tram con song nho
;j
Giifa
bien Ian tinh yeu
r
Dengan nam con vd.
Ne'u nhu Xuan Di^u khat vpng "tat nang",
"bupc
gio" de
giii
lai cho rieng
minh
mau tham ciia hoa, nong nan ciia huong va cung la de
giii
lai tuoi tre. Tu

yeu nhan
loai.
Xuan
Quynh viet bai tho nay vao nhung nam 1967, khi
cupc
khang chien ciia
nhan dan mien Nam a vao giai doan ac
lift,
khi thanh nien trai gai ao ao ra tran
"xe dpc Truong Son di cuu nuoc", khi san ga, ben nuoc, go'c da, san truong dien
ra nhijng
cupc
chia ly mau do. Cho nen c6 dat bai tho vao trong hoan
canh
ay ta
moi
cang
thay ro noi khat
khao
ciia nguoi con gai trong
tinh
yeu.
Tom
lai, bai tho Song la bai tho giau gia tri npi dung va ngh| thuat. Thanh
cong ciia bai tha la nho vao
thii
phap
nghf thuat nhan hoa, an dy, so
sanh,
doi

hoang
ciia thi ca
tinh
yeu".
226
DAN GHI
TA
C6A LOR
-CA
Thanh
Thao
* LCJIBINH
Trong
cuon 'Tap chi Nha van": Vai thi
pham
dac sac va in dam dau an phong
each
-
h<^ """"
'"^^ phong
each
moi me
cua
tha Viet Nam hien
dai,
Dan ghi ta ciia Lor-
Thanh Thao thuc su
da
ddnh thuc va thu
thach

"Bung no cua miia xuan", "Dim tren cat" , anh da mitan cd'u true cua
nhieng
ban
giao huang vd xdndt. Khien cho cdc thi
pham
ay c6 cai ddng
Id
la nhit mot
thie
truang-ca- giao-huang. Con de viet tha ngan, lam khi anh lai gidt tqm can
triic
cua ca
khiic.
Co luc thi dem velai ghep de tao ra mot dien mqo moi.
Ciing
c6
liic
Iqi
Im
theo
kieu bien dot gen ma tqo
ra
gidng moi. Nhieu bai tha ngan dugc anh tochitc
khd
ngon Idnh theo thethiec cua
bai
hdt".
7;Cam
nhan cua Anh/chi ve doan tho sau trong bai tha "Dan ghita
ciia

sang
tac tieu bieu cho nghf thuat tho Thanh Thao.
Hinh
tuQTig
tho: <
Hinh
tUQtig
nguoi
nghf si
Lor-ca
+
La nguoi
nghe
si tai hoa, yeu ty do, lang du ma don dpc. ,
+
La hipn than ciia v3n hoa Tay Ban Nha. .i
La
nan nhan ciia nhung the lye tan ac voi cai
chet
oan khua't, bi phan.
227
- Hinh
tugmg
tieng
dan cua
Lor-ca
+ Tieng dan la tarn hon, la ve d?p cua ngh^ thuat Lor-ca.
+ Tieng dan la than phan cua Lor-ca, ciing la than phan ciia ngh| thueit
noi
chung trong mpt thvc tai ma cai ac ngv

Hl/dNG
DAN CHI
TIET
L
M6BAI
Thanh
Thao
la nha tho tien phong trong vifc
each
tan tho sau nam 1975.
Ong luon tim toi kham pha,
sang
tao tim
each
bieu dat mod qua hinh thiic cau
tho tu do, dem den mot mi cam hi^n dai cho tho bang thi anh va ngon tu moi
me. Bai tho "Dan ghita aia Lorca" trich tu "Khol vuong Rubic" la mpt trong
nhiJTig bai tho hay ciia tho ca giai doan sau 1975. Bai tho lay cam hung tu su hi
sinh ciia
Ph.G.Lorca
- mot
ngh?
si Ion ciia dat
nuoc
Tay Ban Nha. Tac pham de
lai
gia tri noi dung va
ngh?
thuat dac sac ma tieu bieu la doan tho sau day:
nhung

Thao
da
sang
tac bai tha nay.
2. N6i
dung
phan
tich, cam nhan:
a. Kho tho thu
nhat,
Thanh
Thao
da lam hi?n len hinh anh Lorca, con
ngucri
tv do,
ngh$
si
each
tan
trong
khung
canh
chinh tri va
ngh?
thuat,
van
hoa ciia Tay Ban Nha:
nhiing
tieng
dan bot

hinh anh Lorca hi?n len qua cac bieu
tugng
day sue am anh: tieng dan bgt nuoc, ao
ehoang
do gat, hoa li la.
Cau tho dau rat ggi cam gay ah tugng manh ve
thinh
giac
va thi
giac:
"nhung tieng dan bgt nuoc". Tieng dan la am thanh dugc nha tho cam nhan
bang
thinh
giac
va thi
giac.
Tu do nguoi dgc hinh dung dugc ve d?p ciia tieng
dan dua tren nhung lien tuang ngoai tho. Am thanh ciia tieng dan nhu bgt
nuoc. Do chinh la tieng dan trong treo, nhung mong manh,
ngSn
ngiii,
de vo.
Phai
chang
cau tho dau da tao cho nguoi dgc ve ve d?p va so phan ciia Lorca ?
Tinh
du bao ve so phan ma nguoi
nghe
sT tai hoa dang phai don nhan mgt
m?nh bac phia truoc ? .

cugc
xung dgt giua khat vgng
each
tan ciia nha tho
vgi
nen
nghe
thuat gia nua. 6 do the che chinh tri dgc tai chinh la nhimg con bo
tot
hung bao va doi lai chiing chinh la chien si, kiem sT Lorca.
Cau tho
thii
ba vai am di#u ciia tieng dan "Li la - li la - li la" ggi nhieu lien
^ong. Do la nhung tu ngu mo phong am thanh ciia tieng dan nhung dong
thoi
cung la ngon ngir mang ten loai hoa Lila - loai hoa dac trung ciia xu so
Tay Ban Cam. Trong
ngh§
thuat tuong
giao
gixxa
cac
giac
quan, cau tha nay c6
ket hgp giCra : am thanh - mau sac - huong thom. Qua
diing
nhu vay, dgc
^au tho len ta cam
nghe
dugc am thanh tieng dan vang len diu dat trong mui