SỞ GD&ĐT ĐIỆN BIÊN
Đề thi chính thức
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP CƠ SỞ
LỚP 12 THPT - NĂM HỌC 2009 -2010
Môn: Địa lí
Thời gian làm bài 180 phút, không kể thời gian giao đề
Ngày thi: 07/01/2010
Đề thi gồm có 2 trang
ĐỀ BÀI
Câu 1 (3 điểm).
a) Vẽ sơ đồ vị trí của Trái Đất trên quỹ đạo chuyển động quanh Mặt Trời vào các
ngày xuân phân, thu phân, đông chí, hạ chí.
b) Giải thích hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa.
Câu 2 (3 điểm).
a) Xác định tọa độ địa lý thành phố A, biết rằng: Mặt Trời lên thiên đỉnh ở thành phố
này vào ngày 14/6 và vào thời điểm đó giờ của kinh tuyến gốc (GMT) là 5 giờ 8 phút.
b) Tính giờ khu vực tại thời điểm trên của thành phố A.
c) Theo anh (chị) toạ độ trên là địa điểm thành phố nào của nước ta?
Câu 3 (2 điểm).
Căn cứ vào Át lát địa lí Việt Nam, giải thích tại sao ở Phan Rang tuy giáp biển
nhưng lượng mưa trung bình năm lại thấp nhất nước ta?
Câu 4 (4 điểm).
a) Dựa vào tháp dân số Việt Nam năm 1999 và 2004, anh (chị) hãy nhận xét biến
động cơ cấu dân số Việt Nam theo nhóm tuổi và giới thời kỳ 1999 – 2004.
1
8 6 4 2 0 0 2 4 6 8
0-4
5-9
10-14
15-19
20-24

55-59
60-64
65-69
70-74
75-79
80+
b) Tính mật độ dân số của cả nước và một số địa phương theo bảng số liệu
dưới đây:
(Số liệu của Tổng cục thống kê tính đến 0 giờ ngày 1/4/2009)
Số dân (nghìn người) Diện tích ( km
2
)
Cả nước 85.789,573 331.212
Bình Thuận 1.169,450 7.828
Điện Biên 491,046 9.560
Hà Nội 6.448,837 3.334,47
Long An 1.436,914 4.491
Thái Bình 1.780,954 1.545
Câu 5 (5 điểm).
Biến động diện tích rừng và độ che phủ ở nước ta giai đoạn 1943 - 2005.
Năm
Tổng diện
tích rừng
Trong đó Độ che
phủ
Diện tích
rừng tự nhiên
(triệu ha)
Diện tích
rừng trồng

chuyển động quanh Mặt Trời vào các ngày xuân phân, thu phân, đông chí, hạ chí
Yêu cầu: Thí sinh vẽ và ghi tên sơ đồ như hình trên.
Lưu ý:
- Thể hiện vị trí của Trái Đất tại 4 thời điểm: xuân phân, thu phân, đông chí, hạ
chí; phần diện tích được chiếu sáng và bị che khuất ở mỗi thời điểm.
- Trục của Trái Đất ở 4 thời điểm phải song song với nhau.
- Tia sáng Mặt Trời phải chiếu vuông góc với chí tuyến Bắc vào ngày hạ chí (22-
6) và phải vuông góc với chí tuyến Nam vào ngày đông chí (22-12)
b) Giải thích hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa.
- Từ ngày 21-3 đến 23-9 Mặt Trời chuyển động biểu kiến lên bán cầu Bắc, Bắc
bán cầu nghiêng về phía Mặt Trời và nhận được năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời
nhiều hơn Nam bán cầu. Bắc bán cầu là mùa nóng, Nam bán cầu là mùa lạnh.
Đồng thời lúc này phần diện tích ở Bắc bán cầu được Mặt Trời chiếu sáng nhiều
hơn phần diện tích bị che khuất nên có ngày dài hơn đêm.
- Tương tự ở Nam bán cầu xảy ra hiện tượng ngược lại với Bắc bán cầu, nên có
đêm dài hơn ngày.
1,5
1,5
0,5
0,25
3
23-9
Mặt Trời
21-3
Xuân phân
Thu phân
22-12
Đông chí
22-6
Hạ chí

* Kinh độ:
- Khi tại điểm A là 12 giờ nhưng giờ của kinh tuyến gốc (GMT) là 5 giờ 08 phút
tức là điểm A nằm ở phía đông kinh tuyến gốc và sớm hơn giờ GMT 6 giờ 52
phút.
- Mặt Trời chuyển động biểu kiến hết 360
0
trong 24 giờ, suy ra cứ 4 phút Mặt
Trời chuyển động biểu kiến trên 1
0
kinh tuyến.
- Giờ của điểm A và giờ GMT cách nhau 412 phút => điểm A có kinh độ là:
412: 4 = 103
0
Đ
* Vĩ độ:
- Mặt Trời chuyển động biểu kiến từ Xích đạo (21/3) đến chí tuyến Bắc (22/6)
mất 93 ngày => góc đi được 1 ngày là 15
’
8
”
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại điểm A vào ngày 14/6 cách ngày Mặt Trời lên thiên
đỉnh tại Xích đạo (21/3) là 85 ngày => điểm A có vĩ độ là 21
0
16
’
B.
* Tọa độ địa lý của thành phố A là (103
0
Đ; 21
0

Tuy là địa phương giáp biển, nhưng lượng mưa TB năm của Phan Rang lại thấp
nhất nước ta là do:
- Phan Rang có địa hình lòng máng vì phía Bắc có Đèo Cả, phía Tây có dãy
2,0
4
Trường Sơn, phía Nam có Mũi Dinh; ba mặt bị núi chắn, chỉ còn một phía hướng
ra biển.
- Về mùa hè:
+ Gió Tây Nam thổi đến khu vực này nhưng ở phía Tây thì bị dãy Trường Sơn
Nam chắn hết hơi nước.
+ Phía Đông tuy giáp biển nhưng gió Tây Nam qua phần biển phía Nam nước ta
và đồng bằng sông Cửu Long lên đến Phan Thiết thì chuyển hướng (gần như
hướng Nam Bắc) song song với bờ biển nên không gây mưa, vì thế ở đây thường
có hiện tượng "phơn".
- Về mùa đông, gió Đông Bắc qua biển lại bị Đèo Cả chắn nên không gây mưa.
Vì thế ở đây có lượng mưa TB năm và số ngày mưa trong năm vào loại thấp nhất
cả nước
0,5
0,5
0,5
0,5

4
(4đ)
a) Dựa vào tháp dân số Việt Nam năm 1999 và 2004, hãy nhận xét xu hướng biến
động cơ cấu dân số Việt Nam theo nhóm tuổi và giới thời kỳ 1999 – 2004.
So sánh tháp dân số đã thu thập trong cuộc tổng điều tra dân số 1/4/1999 với số
liệu của cuộc điều tra biến động dân số 1/4/2004 (cách nhau 5 năm) cho thấy:
- Sự thu hẹp tương đối nhanh của ba thanh ở đáy tháp đối với cả nam và nữ, đặc
biệt là của nhóm 0-4 tuổi và nhóm 5-9 tuổi, nói lên rằng mức sinh giảm liên tục

0,75
0,25
0,5
1,5
5
Hà Nội 6.448,837 3.334,47 1934
Long An 1.436,914 4.491 320
Thái Bình 1.780,954 1.545 1153
(Mỗi kết quả tính đúng được 0,25 điểm)
5
(5đ)
6
(3đ)
a. Vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự biến động diện tích rừng và độ che phủ ở
nước ta giai đoạn 1943-2005.
- Vẽ biểu đồ kết hợp giữa cột và đường (đồ thị) thể hiện sự biến động về quy mô
tổng diện tích rừng, rừng tự nhiên, rừng trồng và độ che phủ rừng ở nước ta giai
đoạn 1943-2005.
-Yêu cầu của biểu đồ:
+ Cột chồng thể hiện tổng diện tích rừng trong đó có diện tích rừng tự nhiên và
diện tích rừng trồng (mỗi năm 1 cột).
+ Đường biểu diễn thể hiện độ che phủ rừng.
+ Biểu đồ đảm bảo chính xác, thẩm mĩ; có số liệu, có biểu thị đơn vị trên các trục
toạ độ; có biểu hiện khoảng cách thời gian và tên biểu đồ, chú giải. (Nếu thiếu 1
yêu cầu trừ 0,5 điểm)
- Lưu ý: Nếu vẽ biểu đồ dạng khác thì không cho điểm.
b. Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ, hãy nhận xét về sự biến động diện tích rừng
và độ che phủ ở nước ta giai đoạn 1943-2005.
b. Nhận xét:
- Từ năm 1943-2005 tổng diện tích rừng, rừng tự nhiên, rừng trồng cũng như độ

khác nhau.
+ Những khu vực có tỉ lệ diện tích cây lúa so với diện tích cây lương thực lớn
(trên 90%) tập trung chủ yếu ở Đồng bằng Sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu
Long, điển hình là các tỉnh: Thái Bình, Nam Định, Hưng Yên, Hải Dương
(Đồng bằng Sông Hồng) và tất cả các tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long
+ Những khu vực có tỉ lệ diện tích cây lúa so với diện tích cây lương thực thấp
(dưới 60%) tập trung tại các tỉnh Trung du và miền núi Bắc Bộ (Lai Châu, Điện
Biên, Sơn La, Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Cạn ) và Tây Nguyên ( Kon Tum, Gia
Lai, Đắk Lắc, Đắk Nông, Lâm Đồng).
* Giải thích
- Sản phẩm cây lúa là nguồn lương thực chính của nước ta và là loại cây nhiệt đới
sinh trưởng và phát triển được trên nhiều loại đất, đặc biệt là đất phù sa, vì vậy
lúa được trồng ở hầu khắp các địa phương trên cả nước.
- Ở đồng bằng tỉ lệ diện tích cây lúa so với cây lương thực rất cao vì phần lớn
diện tích đất nông nghiệp phù hợp với việc phát triển cây lúa, mặt khác cây lúa có
hiệu quả kinh tế cao hơn hoa màu nên đại bộ phận diện tích được ưu tiên trồng
lúa.
- Ở trung du và miền núi đại bộ phận diện tích đất nông nghiệp không thích hợp
với việc trồng lúa vì vậy tỉ lệ diện tích cây lúa so với diện tích trồng cây lương
thực thường thấp.
1,5
0,25
0,25
0,5
0,5
0,75
0,25
0,25
0,25