B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM


TRN NGUYN DIM CHI K TOÁN GIÁ TR HP LÝ TRONG GIAO
DCH HP NHT KINH DOANH TI CÁC
DOANH NGHIP TRÊN A BÀN THÀNH PH
H CHÍ MINH

LUN VN THC S KINH T TP.H CH́ MINH ậ NM 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM


DANH MC VIT TT

Danh mc vit tt ting Vit
Vit tt
Ni dung
BCTC
Báo cáo tài chính
DN
Doanh Nghip
GTHL
Giá tr hp lý
HNKD
Hp nht kinh doanh
TP
Thành ph
TP HCM
Thành ph H Chí Minh
TSC HH
Tài sn c đnh hu hình
TSC VH
Tài sn c đnh vô hình
VN
Vit Nam

DANH MC BNG BIU


Danh mc các bng
PHN M U 1
1. Tính cp thit ca đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. Câu hi nghiên cu 2
4. i tng và phm vi nghiên cu 3
5. Phng pháp nghiên cu 3
6. Tng quan v các nghiên cu trc đây có liên quan vn đ nghiên cu 4
7.ụ ngha khoa hc và thc tin ca đ tài nghiên cu 6
8. Kt cu ca lun vn 6
CHNG 1 TNG QUAN V VIC VN DNG GIÁ TR HP LÝ TRONG
K TOÁN GIAO DCH HP NHT KINH DOANH 7
1.1. Lý thuyt đnh giá trong k toán 7
1.1.1. nh ngha và vai trò đnh giá trong k toán 7
1.1.2. Khái nim v vn và bo toàn vn 8
1.1.3. Các loi giá đc s dng 9
1.2. Ni dung giá tr hp lý 10
1.2.1. Lc s v s hình thành và phát trin ca giá tr hp lý 10
1.2.2. C s đo lng theo giá tr hp lý ca IFRS 13 11
1.2.2.1. Phm vi áp dng 11
1.2.2.2. nh ngha giá tr hp lý 11
1.2.2.3. Các k thut đnh giá 13
1.2.2.4. H thng phân cp giá tr hp lý 14
1.2.3. Nhng vn đ xung quanh giá tr hp lý hin nay 14
1.3. Khái quát chung v giao dch hp nht kinh doanh 15
1.3.1. Khái nim hp nht kinh doanh và vai trò ca nó 15
1.3.2. Các hình thc thc hin hp nht kinh doanh 16
1.4. K toán theo giá tr hp lý trong giao dch hp nht kinh doanh trên c s
thông l quc t 17
1.4.1. Quy đnh v giá tr hp lý khi ghi nhn ban đu 18

2.3.1 Mc tiêu, đi tng và phng pháp thc hin 42
2.3.2 Kt qu kho sát 43
2.4 ánh giá tình hình vn dng giá tr hp lý trong giao dch hp nht kinh
doanh ti các doanh nghip 48
2.4.1 Nhng thun li khi áp dng giá tr hp lý trong k toán giao dch hp
nht kinh doanh 48
2.4.2 Nhng vng mc khi áp dng giá tr hp lý trong k toán giao dch
hp nht kinh doanh 49
2.4.3 Nguyên nhân ca vic s dng giá tr hp lý còn hn ch 51
Kt lun chng 2 53
CHNG 3 MT S  XUT CHO VIC VN DNG GIÁ TR HP LÝ
TRONG K TOÁN GIAO DCH HP NHT KINH DOANH TI CÁC DOANH
NGHIP TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH 54
3.1. nh hng chung cho vic vn dng giá tr hp lý trong k toán giao dch
hp nht kinh doanh ti Vit Nam 54
3.1.1. Xem xét vn dng trên c s phù hp vi thông l quc t 54
3.1.2. Xây dng khung pháp lý cho vic vn dng giá tr hp lý 54
3.2. Hoàn thin quy đnh t khung pháp lý v k toán Vit Nam có liên quan
vn dng giá tr hp lý trong giao dch hp nht kinh doanh 55
3.2.1. Sa đi b sung Lut và chun mc k toán 55
3.2.1.1. Lut k toán 55
3.2.1.2. Chun mc k toán 56
3.2.2. B sung c th v c s đo lng trong chun mc VAS 11 59
3.3. Mt s kin ngh cho các bên liên quan 64
Kt lun chng 3 66
KT LUN 67

Tài liu tham kho
Ph Lc



nghip trên đa bàn TP H Chí Minh” - nhm góp phn vn dng giá tr hp lý
trong vic đo lng - ghi nhn - trình bày và công b thông tin ca mt s khon
mc trên báo cáo tài chính trong giao dch hp nht kinh doanh đáp ng nhu cu
thông tin cho các đi tng s dng và góp phn đa k toán Vit Nam đn gn hn
vi k toán Quc T .
2. Mc tiêu nghiên cu
Hoàn thin vic áp dng giá tr hp lý trong k toán giao dch hp nht kinh
doanh vi mc tiêu va hi t vi k toán Quc T va phù hp vi thc t ti Vit
Nam.  đt đc mc tiêu trên cn phi nghiên cu và làm rõ nhng mc tiêu c
th sau:
 Ch rõ vai trò ca giá tr hp lý trong giao dch hp nht kinh doanh.
 Làm rõ c s đo lng – ghi nhn – trình bày và công b thông tin theo
giá tr hp lý khi ghi nhn ban đu và sau khi ghi nhn ban đu thông
qua thông l quc t đi vi giao dch hp nht kinh doanh.
 ánh giá thc trng v các quy đnh và vic vn dng giá tr hp lý trong
giao dch hp nht kinh doanh ti các doanh nghip  TP H Chí Minh.
T đó đa ra gii pháp hoàn thin vic vn dng giá tr hp lý trong k toán giao
dch hp nht kinh doanh áp dng cho các doanh nghip ti TP H Chí Minh, đ
phn nào phù hp hn vi thông l quc t và gim thiu s khác bit nu có.
3. Câu hi nghiên cu
 Ti sao li chn giá tr hp lý đ xác đnh giá phí hp nht và sau khi ghi
nhn ban đu trong giao dch hp nht kinh doanh?
 Giá tr hp lý đc vn dng nh th nào trong k toán giao dch hp
nht kinh doanh thông qua thông l quc t?
  Vit Nam các quy đnh và vic vn dng giá tr hp lý din ra nh th
nào trong giao dch hp nht kinh doanh ti các doanh nghip trên đa
bàn TP H Chí Minh?
3


Do môi trng kinh t - xã hi đư có s thay đi, Vit Nam đang hoàn chnh c
ch kinh t th trng, vì vy vic hch toán theo giá gc là cha phù hp vi thông
l ph bin trên th gii và các chun mc k toán quc t; mt s lnh vc kinh
doanh nh tín dng, chng khoán nu phn ánh theo giá gc s không thy đc
thc cht ca vn, tài sn trong kinh doanh.
ư có không ít nghiên cu v giá tr hp lý nêu bên di. Trc đây nhng
nghiên cu ch dng li  mc tng quát cha đi sâu và c th vào tng mng nh.
Hin nay đư có mt s đ tài đi vào c th tng mng đ nghiên cu nhm giúp cho
vic vn dng giá tr hp lý càng ngày phù hp cho tng trng hp c th ch
không mang tính khái quát hay đnh hng đi vi giá tr hp lý na. C th nh
sau:
i vi lun vn thc s “ nh hng v vic s dng giá tr hp lý trong k
toán doanh nghip Vit Nam” ca Lê V Ngc Thanh, nm 2005 có th nói lun
vn đư làm rõ c s lý thuyt v đnh giá trong k toán và giá tr hp lý. ng thi
cng đư đa ra đc nhng đnh hng cn bn v vic s dng giá tr hp lý trong
k toán Vit Nam thông qua hoàn thin chun mc và sa đi b sung Lut k toán.
Tip bc lun vn trên cng đư có nhng đ tài nghiên cu v giá tr hp lý 
mc đ c s lý thuyt cng nh áp dng thc tin. Lun vn thc s “Phng
hng và gii pháp vn dng giá tr hp lý trong k toán doanh nghip Vit Nam”
ca Ngô Th Thu Trang, nm 2012. Lun vn tin hành phân tích phng pháp
đnh giá ca h thng chun mc quc t và đ ra gii pháp vn dng giá tr hp lý
vào k toán doanh nghip Vit Nam.
Tuy nhiên vn dng giá tr hp lý vào k toán khá phc tp. S phc tp này cn
phi đc làm đn gin hoá bng cách phân chia nghiên cu tng mng nh. Chính
vì vy đ tài nghiên cu khoa hc cp trng “Vn dng giá tr hp lý trong vic
ghi nhn và trình bày thông tin ca mt s khon mc trên báo cáo tài chính ca
doanh nghip Vit Nam” ca Nguyn Th Kim Cúc và cng s, 2013 đư tp trung
5

nghiên cu v vic vn dng giá tr hp lý trong vic ghi nhn và trình bày thông tin

tin ng dng vào k toán  các doanh nghip Vit Nam, Lun vn thc s,
Trng i Hc Kinh T, 2007.
7. Bùi Th Ngc, Bàn v quy đnh giá tr hp lý trong hp nht kinh doanh,
http://www.dinhgia.com.vn, ngày 29 tháng 08 nm 2009.
7. ụ ngha khoa hc và thc tin ca đ tài nghiên cu
i vi k toán hp nht kinh doanh vic s dng giá tr hp lý khi ghi nhn ban
đu và sau khi ghi nhn ban đu ca tài sn và n phi tr, thông tin do k toán cung
cp s bo đm hai đc tính cht lng quan trng: tính thích hp và tính đáng tin
cy.
Trên c s nghiên cu phân tích và tng hp kinh nghim s dng giá tr hp lý
trong giao dch hp nht ca quc t và kho sát thc t v vn dng giá tr hp lý
trong k toán giao dch hp nht kinh doanh Vit Nam thông qua các doanh nghip
ti TP HCM; lun vn s góp phn hoàn thin vic vn dng giá tr hp lý trong k
toán hp nht kinh doanh cho các doanh nghip Vit Nam.
8. Kt cu ca lun vn
Lun vn có kt cu gm 3 phn và 3 chng trình t nh sau:
Phn m đu
Phn ni dung
 Chng 1: Tng quan vic vn dng giá tr hp lý trong k toán giao
dch hp nht kinh doanh
 Chng 2: Giá tr hp lý trong k toán giao dch hp nht kinh doanh
ti các doanh nghip đa bàn TP H Chí Minh
 Chng 3: Mt s đ xut cho vic vn dng giá tr hp lý trong k
toán giao dch hp nht kinh doanh ti các doanh nghip đa bàn TP
H Chí Minh
Phn kt lun
7

CHNG 1
TNG QUAN V VIC VN DNG GIÁ TR HP LÝ TRONG K

gc, K toán theo mc giá chung, K toán giá hin hành, K toán giá đu ra. Trong
mi h thng k toán, các loi giá khác nhau đc s dng kt hp vi nhau đ đnh
giá các đi tng k toán. Hin nay IASB xác đnh có hai loi giá dùng làm c s
đo lng bao gm giá đu vào và đu ra tng ng vi hai quan đim bo toàn vn
tài chính và vt cht di đây.
1.1.2. Khái nim v vn và bo toàn vn
1

Khái nim v vn
Khái nim tài chính vn là tin đu t hoc sc mua ca vn đư đu t, vn đng
ngha vi tài sn thun hoc vn ch s hu.
Khái nim vt cht vn nh là nng lc hot đng, nng lc sn xut ca mt
doanh nghip.
Khái nim bo toàn vn
Da trên hai khái nim v vn làm ny sinh hai khái nim v bo toàn vn: Bo
toàn vn tài chính và bo toàn vn vt cht.
Khái nim bo toàn vn tài chính: Li nhun là phn vt ca giá tr tài sn
thun cui k so vi đu k sau khi loi tr nh hng ca các khon góp vn hoc
chia lãi cho c đông. Nh vy li nhun ch xy ra khi có s tng lên ca giá tr tài
sn thun trong nhng điu kin trên. Theo IAS framework có hai phng pháp đ
xác đnh bo toàn vn tài chính:
 Theo đn v tin t danh ngha: Li nhun là khon gia tng vn danh ngha
trong k. Nh vy khon gia tng v giá c ca tài sn hin có trong k đc

1
Nguyn th lc, nh giá tài sn và xác đnh li nhun trên các báo cáo tài chính,
trang 38,39
9

coi là li nhun, tuy nhiên chúng cha đc ghi nhn cho đn khi tài sn đó

 Giá th trng: Là giá ca tài sn hoc n phi tr đc xác đnh trên th
trng hot đng. iu kin đ giá th trng phn ánh đúng giá c ca tài
sn, n phi tr là phi có th trng hot đng, trong đó ngi mua và ngi
bán phi có đy đ s hiu bit v giao dch, mua bán không có bt c s
cng ép nào. Vì vy vn đ khó khn gp phi khi s dng giá th trng là
trong nhiu trng hp không có th trng hot đng đ có th xác đnh
đc giá th trng.
 Giá tr hp lý: “Là giá mà ti đó tài sn và n phi tr có th đc trao đi
trong mt giao dch hin ti gia nhng ngi t nguyn, thông tho, không
có mi quan h” FASB, Fair Value Measurements, d tho, nm 2004.
Giá tr hp lý là mt loi giá áp dng trong k toán đ ngi quan tâm có th tin
tng đc tính minh bch ca báo cáo tài chính đó.
1.2. Ni dung giá tr hp lý
1.2.1. Lc s v s hình thành và phát trin ca giá tr hp lý
Thi k t phát (1850 – 1970): Sau đi khng hong giá gc gi v trí thng tr
trong k toán M. Giá th trng đc bàn đn trong các nghiên cu di các hình
thc giá tr thun có th thc hin, giá hin hành, giá đu ra… khi đu cho mt
khái nim v giá tr hp lý.
Thi k hình thành giá tr hp lý (1970 – 1990): Lm phát khin giá th trng
đc quan tâm và các chun mc liên quan đc ban hành ti M. Sau khng
hong v vay và tit kim, giá th trng bt đu đc áp dng cho mt s khon
đu t chng khoán ti M. Thi k này IASC đa dn giá tr hp lý vào chun
mc. IAS 16 (TSC hu hình), IAS 17 (thuê tài sn), IAS 18 (Doanh thu), IAS 22
(Hp nht kinh doanh).
11

Thi k phát trin (1990 – 2004): IASC /IASB tip tc đy mnh vic s dng
giá tr hp lý trong các chun mc ca mình, m rng vic áp dng giá tr hp lý
cho các khon phi tài chính. Nhng nhng hng dn v giá tr hp lý vn cha đt
đc s thng nht. Thi k này M đư bt đu s dng giá tr hp lý cho vic đánh

khi đnh giá tài sn hay công n ti thi đim đnh giá.
Giao dch th trng
Vic xác đnh giá tr hp lý gi đnh rng tài sn hay n phi tr đc trao đi
thông qua mt giao dch đc lp gia nhng ch th giao dch th trng đc lp đ
bán/thanh lý tài sn, chi tr khon n vào ngày đnh giá di điu kin ca th
trng hin ti.
Vic xác đnh giá tr hp lý gi đnh rng giao dch bán/thanh lý tài sn hay chi
tr khon n phi tr phi đc thc hin trên:
(a) Th trng chính cho loi tài sn hay công n đó; hoc
(b) Th trng ti u nht nu không tn ti th trng chính.
Các bên tham gia th trng
Doanh nghip phi xác đnh giá tr hp lý ca mt tài sn hoc công n vi gi
đnh rng các bên tham gia th trng cng s s dng giá tr hp lý khi đnh giá tài
sn hoc công n, vi điu kin rng các bên tham gia th trng s hành đng vi
li ích kinh t cao nht có th đt đc.
Mc giá giao dch
Giá tr hp lý là mc giá thu đc khi bán hay thanh lý tài sn hay s tin phi
tr khi chuyn nhng mt khon n trong giao dch t nguyn trên th trng
chính (th trng ti u nht) ti thi đim xác đnh giá tr trong điu kin th
13

trng hin ti (giá bán) bt k mc giá đó là có th quan sát đc hoc đc c
tính s dng phng pháp đnh giá khác.
1.2.2.3. Các k thut đnh giá
Mt doanh nghip phi s dng nhng k thut đnh giá phù hp vi hoàn cnh
và nhng d liu sn có đ xác đnh giá tr hp lý, s dng ti đa các yu t đu vào
có th quan sát đc có liên quan và hn ch s dng các yu t đu vào không th
quan sát đc.
Các k thut đnh giá đc s dng nhm mc đích c tính giá khi bán mt tài
sn hoc khi chuyn giao mt khon công n trong mt giao dch t nguyn gia

 Yu t đu vào cp 1: Yu t đu vào cp 1 là giá niêm yt (trc điu
chnh) trên th trng hot đng đi vi các tài sn và công n cùng loi
mà doanh nghip có th tip cn ti ngày đnh giá.
 Yu t đu vào cp 2: Yu t đu vào cp 2 là các yu t đu vào khác có
th quan sát đc trc tip hoc gián tip liên quan đn tài sn hoc công
n, ngoài giá niêm yt nêu ti Yu t đu vào cp 1.
 Yu t đu vào cp 3: Yu t đu vào cp 3 là nhng yu t đu vào không
quan sát đc liên quan đn tài sn hoc công n.
1.2.3. Nhng vn đ xung quanh giá tr hp lý hin nay
Giá tr hp lý đang dn khng đnh vai trò ca nó nhng hin nay vn không ít
các quan đim trái chiu nhau xoay quanh vic vn dng giá tr hp lý. Có th tóm
tt ngn gn li các ý kin đó nh sau:
Quan đim tán thành
 Giá tr hp lý phn ánh điu kin th trng hin ti.
 Cung cp thông tin không b li thi
15

 Tng cng tính minh bch
 Khuyn khích các hành vi điu chnh thích hp
Quan đim phn đi
 Giá tr hp lý không thích hp và phn ánh không đúng tài sn gi lâu dài
 Giá bán có th b xuyên tc do th trng không hiu qu
 Giá tr hp lý da trên các mô hình dn đn thiu tính tin cy
 Giá tr hp lý tác đng xu đn h thng tài chính
1.3. Khái quát chung v giao dch hp nht kinh doanh
1.3.1. Khái nim hp nht kinh doanh và vai trò ca nó
Khái nim hp nht kinh doanh
Khái nim hp nht kinh doanh đư đc chnh sa qua các nm nh sau:
kt hp doanh nghip s ít ri ro hn khi mc tiêu là đa dng hóa sn phm.
 Ít b trì hoãn các hot đng hin ti: Vic sang li các nhà máy thông qua hp
nht kinh doanh rt có li vì s tránh đc tr nãi trong hot đng.
 Tránh b thôn tính: Nhng công ty nh hn thng có nguy c b thâu tóm. Vì
vy các công ty này thng có chin lc mua trc đ đm bo không b
thôn tính bi các công ty khác.
 Tn dng đc tài sn vô hình t hp nht: Vic hp nht kinh doanh đen li
chung c hai loi tài sn vô hình và hu hình. Do đó, vic mua li công ty
đng thi vi mua li nhng môn bài giy phép , các bn nghiên cu … đây
chính là đng c hàng đu cho mt s hp nht doanh nghip đc bit.
1.3.2. Các hình thc thc hin hp nht kinh doanh
Hp nht kinh doanh có th đc thc hin di nhiu hình thc khác nhau nh:
Mt doanh nghip có th mua c phn ca mt doanh nghip khác; mua tt c tài
sn thun ca mt doanh nghip khác, gánh chu các khon n ca mt doanh

2
Nhn din nhng khác bit gia chun mc hp nht kinh doanh ca Vit Nam
vi quc t và đnh hng hoàn thin chun mc hp nht kinh doanh ca Vit
Nam theo yêu cu hi t quc t, oàn Th M Duyên, 2012.

Trích đoạn .c đ im các hình th c th chin hp n ht kinh doanh Vi tNam

---