Y HC THC HNH (870) - S 5/2013
72
KIếN THứC,THựC HàNH PHòNG CHốNG BệNH ĐáI THáO ĐƯờNG ở NGƯờI CAO TUổI
TạI HAI Xã HUYệN Vụ BảN TỉNH NAM ĐịNH NĂM 2001

Ninh Thị Nhung - i hc Y Thỏi Bỡnh

Mai Anh Đào - i hc iu dng Nam nh

TểM TT
Vit Nam hin ang l mt quc gia nghốo, trong
khi cỏc bnh nhim trựng v bnh lõy nhim cũn
ang l ph bin thỡ nay cỏc bnh ca mt xó hi
cụng nghip - bnh khụng lõy nhim li cú xu hng
tng cao vi mt tc ỏng lo ngi. Ngy nay t l
ngi cao tui tng, tui th trung bỡnh tng kộo theo
t l mc bnh cng tng c bit l bnh khụng
nhim trựng. Mt s nghiờn cu cho thy tui
trờn 60 thỡ t l mc bnh rt cao c bit l cỏc bnh
món tớnh. Trờn mt ngi cao tui cú th mc nhiu
bnh khỏc nhau nh va ỏi thỏo ng va ri lon
lipid mỏu va cao huyt ỏp Mc tiờu: Mụ t kin
thc, thc hnh phũng chng bnh ỏi thỏo ng
ca ngi cao tui ti a bn nghiờn cu. Phng
phỏp nghiờn cu: thit k theo nghiờn cu dch t
hc mụ t cú phõn tớch qua mt cuc iu tra ct
ngang. Kt qu: 68,6% ngi c phng vn bit

cụng nghip - bnh khụng lõy nhim li cú xu hng
tng cao vi mt tc ỏng lo ngi. Trong khi ú,
nhiu a phng trong c nc khụng cú bỏc s
chuyờn khoa v ni tit v ri lon chuyn húa. V
mt d phũng, chỳng ta cng cha cú h thng
phỏt hin sm v ngn nga kh nng tin ti bnh
ỏi thỏo ng nhúm ngi cú yu t nguy c cao.
Ri lon lipid mỏu cng l mt vn ang c
quan tõm c bit hin nay. Ri lon lipid mỏu l
nguyờn nhõn hoc hu qu ca mt s bnh mn
tớnh nh ỏi thỏo ng, tng huyt ỏp
Ngy nay t l ngi cao tui tng, tui th trung
bỡnh tng kộo theo t l mc bnh cng tng c bit
l bnh khụng nhim trựng. Mt s nghiờn cu cho
thy tui trờn 60 thỡ t l mc bnh rt cao c
bit l cỏc bnh món tớnh. Trờn mt ngi cao tui cú
th mc nhiu bnh khỏc nhau nh va ỏi thỏo
ng va ri lon lipid mỏu va cao huyt ỏp
ỏnh giỏ t l mc bnh ỏi thỏo ng v
tng lipid mỏu ngi cao tui khu vc nụng thụn
tnh Nam nh, ng thi tỡm hiu v nhn thc ca
ngi dõn v bnh ỏi thỏo ng khu vc ny
chỳng tụi tin hnh nghiờn cu ti ny vi mc
tiờu:
Mụ t kin thc, thc hnh phũng chng bnh
ỏi thỏo ng ca ngi cao tui ti a bn
nghiờn cu.
I TNG V PHNG PHP NGHIấN CU
1. i tng nghiờn cu
- a im nghiờn cu: Nghiờn cu c tin

ngi.

Y HỌC THỰC HÀNH (870) - SỐ 5/2013
73

c. Phương pháp thu thập thông tin
Phỏng vấn trực tiếp người cao tuổi về kiến thức
và thực hành theo bộ câu hỏi.
d. Xử lý số liệu
Làm sạch số liệu trước khi nhập máy vi tính, các
số liệu điều tra sẽ được xử lý bằng Chương trình
EPI-INFO và SPSS 13.0.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
59.8
92.1
65.2
88.7
0
20
40
60
80
100
Nghe nói về DTD DTD cần phải điều trị
Tam Thanh
Thành Lợi


có ý nghĩa thống kê với p<0,05. Số người trả lời chỉ
điều trị khi đường huyết tăng chỉ chiếm 13,3%, tại xã
Tam Thanh là 25,0% cao hơn xã Thành Lợi là 5,9%.
Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05.
Bảng 1. Tỷ lệ người cao tuổi biết các yếu tố nguy
cơ của bệnh ĐTĐ
Địa bàn Nội dung
Tam
Thanh
(n=164)
Thành Lợi

(n=256)
Chung
(n=420)

p
SL % SL % SL %
Tiền sử gia
đình
4 2,4 13 5,1 17 4,0 >0,05

Béo phì 18 11,0

27 10,5

45 10,7

Nội dung
Tam
Thanh
(n=164)
Thành
Lợi
(n=256)
Chung
(n=420)

p
SL % SL % SL %
Đái nhiều 77 47,0

85 33,2

162

38,6

<0,05

Uống nhiều 27 16,5

55 21,5

82 19,5

>0,05


63,7

225

53,6

<0,01

Bảng 2 cho thấy: có tới 53,6% người cao tuổi tại
địa bàn nghiên cứu không biết về các biến chứng của
bệnh đái tháo đường. Còn các triệu chứng khác như
đái nhiêu, sút cân, uống nhiêu, mệt mỏi và buồn ngủ
tỷ lệ biết về triệu chứng này khoảng 20%. Các triệu
chứng nhìn mờ và nhiễm trùng người cao tuổi biết rất
ít tỷ lệ này chỉ chiếm khoảng < 7%.
Bảng 3. Tỷ lệ người cao tuổi biết biến chứng nguy
hiểm của bệnh ĐTĐ
Địa bàn Nội dung
Tam
Thanh
(n=164)
Thành Lợi

(n=256)
Chung
(n=420)


>0,05

Loét/hoại tử
chi
0 0,0 29 11,3

29 6,9 <0,01

Không biết 105 64,0

64 67,6

278 66,2

>0,05

Bảng 3 cho thấy: khi phỏng vấn về các biến
chứng nguy hiểm của bệnh đái tháo đường, có tới
62,2% số người được hỏi không biết về bất kỳ một
biến chứng nào. Tuy nhiên có tới 25,7% số người
biết tới biến chứng về tim mạch trên bệnh nhân đái
tháo đường. Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê
với p>0,05.
20.4%
27.4%
30.6%
38.6%
0
10
20

Theo dõi
cân nặng
Giảm
đường
Hạn chế
chất béo
Tăng
luyện tập
Tam Thanh
Thành Lợi
Biểu đồ 4. Tỷ lệ người cao tuổi biết cách phòng bệnh đái tháo
đường
Theo biểu đồ 4: Để phòng bệnh đái tháo đường
có tới 51% người cao tuổi biết rằng cần giảm cung
cấp đường và 23,1% cho rằng cần tăng cường luyện
tập (sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,01). Có
tới 35,7 % cho rằng cần theo dõi cân nặng thường
xuyên, 27,6% cho rằng cần hạn chế cung cấp chất
béo.
Bảng 4. Tỷ lệ người cao tuổi biết chế độ ăn đối
với bệnh đái tháo đường
Địa bàn Nội dung
Tam
Thanh
(n=164)
Thành Lợi



149

35,5

>0,05

Bỏ thói quen
ăn ngọt, xào,
rán
65 39,6

85 33,2

150

35,7

>0,05

Bỏ rượu,
thuốc lá
46 28,0

5 25,4

111

26,4


21,2%. Chỉ có 9,3% số người cho rằng bệnh đái tháo
đường không nguy hiểm. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với p<0,01. Bảng 5. Tỷ lệ người cao tuổi sử dụng các loại thực phẩm theo tình trạng rối loạn lipid

Các loại thực phẩm
Không rối loạn lipid Có rối loạn lipid Chung
SL % SL % SL %
Nhóm đồ uống
Không thường xuyên 18 9,4 27 11,8 45 10,7
Thường xuyên 172 89,6 200 87,7 372 886
Không dùng 2 1,0 1 0,4 3 0,7
Thịt các loại
Không thường xuyên 45 23,4 72 31,6 117 27,9
Thường xuyên 146 76,0 156 68,4 302 71,9
Không dùng 1 0,5 0 0,0 1 0,2
Cá và các thủy hải
sản
Không thường xuyên 51 26,6 69 30,3 120 28,6
Thường xuyên 138 71,9 158 69,3 296 70,5
Không dùng 3 1,6 1 0,4 4 1,0
Đậu đỗ các loại
Không thường xuyên 99 51,6 131 57,5 230 54,8
Thường xuyên 88 45,8 93 40,8 181 43,1
Không dùng 5 2,6 4 1,8 9 2,1

Y HC THC HNH (870) - S 5/2013


xuyờn v khụng thng xuyờn gn nh nhau khong
trờn di 50%.
BN LUN
Theo ỏnh giỏ ca Bnh vin Ni tit Trung ng,
qua iu tra ỏnh giỏ nm 2011, kin thc ca cng
ng v bnh ỏi thỏo ng cũn rt thp. theo kt
qu ca chỳng tụi cho thy t l ngi cao tui nghe
núi v bnh ỏi thỏo ng l 63,1%, s hiu bit v
thi gian iu tr bnh ỏi thỏo ng cũn hn ch,
s ngi cú hiu bit ỳng l bnh ỏi thỏo ng
cn phi iu tr liờn tc v kộo di chim ti 31,7%,
ngi cao tui ti a bn nghiờn cu khụng bit v
cỏc bin chng ca bnh ỏi thỏo ng lờn ti
53,6%. Kin thc v nguy c tng ng mỏu v
lipid mỏu ca ngi cao tui v ung ru/bia cho
thy kin thc nhúm khụng tng ng mỏu v lipid
mỏu cú nhn thc ỳng v nguy c tng ng mỏu
v lipid mỏu do ung ru bia cao hn nhúm tng
ng mỏu v lipid mỏu. Theo Trn Th Lu cho thy
thúi quen hỳt thuc lỏ ung ru > 50 ml/ ngy, vi 4
ngy trong tun, nguy c ỏi thỏo ng cao hn
ngi khụng hỳt thuc lỏ v ung ru nhiu l 1,06
n 1,07 ln.
KT LUN
Cú 68,6% ngi c phng vn bit mc
nguy him ca bnh ỏi thỏo ng. 56,7% bit
c tm quan trng ca ch n trong vic phũng
v iu tr bnh ỏi thỏo ng. 66,2% s ngi
khụng bit bit chng nguy him ca bnh ỏi thỏo
ng.

3, pp. 66.
7. Bogner H. R, Morales K.H, Vries H.F, et al. (2012),
"Integrated management of type 2 diabetes mellitus and
depression treatment to improve medication adherence:
a randomized controlled trial", Ann Fam Med, 10(1), pp.
15-22.

ĐIềU KIệN LAO ĐộNG của công nhân TạI CáC DOANH NGHIệP CƠ KHí
ở Xã XUÂN TIếN huyện XUÂN TRƯờNG, TỉNH nAM ĐịNH

Vũ Phong Túc - Trng i hc Y Thỏi Bỡnh
Phan Văn Tùng - Trung tõm Y t d phũng tnh Nam nh