Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

1
Mục lục Trang
1. Lời nói đầu 2
2. Chương I: CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM 3
1. CƠ SỞ PHÁP LÝ 3
2. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM 4
2.1 Khái niệm tình hình tội phạm 4
2.2 Tình hình tội phạm “Cố ý công ……….trong hoạt động chứng khoán” 5
2.3 Đặt điểm tội phạm học của tình hình tội phạm 7
2.3.1 Chủ thể tạo nên tình hình tội phạm 8
2.3.2 Địa bàn hoạt động 8
2.3.3 Diễn biến phức tạp, tinh vi và khó xử lý 8
2.3.4 Gây thiệt hại lớn về mặt kinh tế. 9
3. Chương II: NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VÀ
HỆ THỐNG CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM CỤ THỂ 10
1. Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm. 10
2. Nguyên nhân và điều kiện tình hình tội phạm 11
2.1 Nguyên nhân và điều kiện kinh tế xã hội 11
2.2 Nguyên nhân và điều kiện về nhân thân và tâm lý người phạm tội. 12
2.3 Nguyên nhân và điều kiện về tổ chức, quản lý kinh tế trong lĩnh vực chứng
khoán 12
2.4 Nguyên nhân và điều kiện thuộc về chính sách pháp luật và công tác phòng
chống tội phạm trong lĩnh vực chứng khoán 13
3. Hệ thống các giải pháp phòng ngừa tội phạm cụ thể 13
4. Kết luận 16
5. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
6. GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ 17


Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

3
Chương I

CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

1. CƠ SỞ PHÁP LÝ
Hiện nay, Việt Nam là một quốc gia đang phát triển, hội nhập một cách xâu
rộng vào sân chơi chung của thế giới, phát triển kinh tế, đẫy mạnh công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế là một mục tiêu quan trọng của
chính sách nhà nước Việt Nam. Tuy nhiên, cùng với phát triển nền kinh tế của đất
nước, hành vi vi phạm pháp luật nói chung và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực
quản lý kinh tế nói riêng đang diễn biết hết sức phức tạp. Bên cạnh đó, một số hành
vi xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mới xuất hiện. Đặt biệt, trong lĩnh vực kinh
doanh chứng khoán. Chính vì lẽ đó, Luật hình sự sửa đổi năm 2009 ghi nhận một số
tội phạm mới để điều chỉnh hành vi, vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán
là hết sức cần thiết. Do vậy, Luật hình sự sửa đổi bổ sung năm 2009, sửa đổi theo
hướng điều chỉnh những hành vi phạm pháp luật của các chủ thể hoạt động trong
lĩnh vực chứng khoán một cách phù hợp với tình hình thực tế để kiệp thời can thiệp,
xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này đang diễn ra. Bộ luật hình năm 1999(sự
sửa đổi bổ sung năm 2009) đã quy định mới một số tội phạm mới trong “Chương
XVI: Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế”. Một trong những tội phạm mới
được Bộ luật hình sự năm 1999(sửa đổi bổ sung năm 2009) quy định đó là: “Tội cố
ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”
được quy định tại Điều 181a “ 1. Người nào cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc
che giấu sự thật liên quan đến việc chào bán, niêm yết, giao dịch, hoạt động kinh
doanh chứng khoán, tổ chức thị trường, đăng ký, lưu ký, bù trừ hoặc thanh toán
chứng khoán gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tiền từ một trăm triệu đồng đến
năm trăm triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ sáu tháng

sự sửa đổi bổ sung năm 2009 ghi nhận tội phạm mới này là phù hợp với tình hình
phát triển kinh tế của đất nước.
2. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
2.1 Khái niệm tình hình tội phạm.
Tình hình tội phạm vừa là thuật ngữ thông thường dùng để chỉ sự hiện diện
tội phạm trong xã hội, đồng thời cũng là khái niệm có tính khoa học. Ở góc độ khoa
học, khái niệm tình hình tội phạm cần được phân tích ở nhiều khía cạnh để có thể
hiểu đúng bản chất của nó. Khoa học pháp lý hình sự nhận thức khái niệm tình hình
tội phạm ở mức độ sự kiện, hành vi thì tội phạm học nhận thức tình hình tội phạm ở
mức độ khái quát, trừu tượng: hiện tượng xã hội được tạo thành từ những tội phạm

Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

5
cụ thể. Với tư cách là hiện tượng xã hội tồn tại khách quan, tình hình tội phạm chứa
đựng những thuộc tính, đặc điểm riêng của nó.
Ở góc độ xã hội, tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội được hình
thành từ những hành vi xã hội.
Ở góc độ pháp lý, tình hình tội phạm được tạo thành từ những tội phạm cụ
thể. Việc hiểu đúng và nắm bắt được tình hình tội phạm một cách chính xác, ta có
thể đưa ra các biện pháp phòng chống tội phạm một cách kịp thời và có hiệu quả.
Như vậy, ta có thể hiểu tình hình tội phạm là hiện tượng xã hội trái pháp
luật hình sự mang tính giai cấp, luôn thay đổi theo quá trình lịch sử, được thể hiện
bằng tổng thể thống nhất các tội phạm xảy ra trong một không gian, thời gian xác
đinh
1
.
2.2 Tình hình tội phạm “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự
thật trong hoạt động chứng khoán”.
2.2.1 Tổng quan về thị trường chứng khoán: Nhìn chung thị trường chứng

lý quỹ, công ty đại chúng, ngân hàng giám sát, công ty kiểm toán; chấp hành quy
định về giao dịch ký quỹ. UBCKNN đã ban hành 180 quyết định xử phạt vi phạm
hành chính đối với các tổ chức và cá nhân, với tổng số tiền phạt 11 tỷ đồng. Bên
cạnh đó, tăng cường công tác quản lý, giám sát, xử lý vi phạm về công bố thông tin
cổ phiếu, giá cổ phiếu, … Đã triển khai 6 đoàn kiểm tra giao dịch đối với các cổ
phiếu có nghi vấn và chuyển hồ sơ 4 vụ việc liên quan đến bán khống cho cơ quan
công an xử lý.
Trong năm 2013, tính đến ngày 31-7-2013, UBCKNN đã xử phạt 110 trường
hợp vi phạm của công ty đại chúng, công ty niêm yết, công ty chứng khoán, công ty
quản lý quỹ, cổ đông lớn, cổ đông nội bộ, cá nhân thao túng giao dịch tạo cung cầu
giả đối với cổ phiếu niêm yết
1
.
Đồng thời, trong 9 tháng đầu năm 2013, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã
ra quyết định xử phạt 23 cá nhân, với tổng số tiền là 1,721 tỷ đồng và xử phạt 48 tổ
chức, với tổng số tiền là 3,447 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu tập trung về chế độ
báo cáo, công bố thông tin của công ty đại chúng, công ty niêm yết; Vi phạm về báo
cáo giao dịch cổ phiếu của cổ đông nội bộ, cổ đông lớn; hành vi thao túng cổ phiếu;
hoạt động không đúng nội dung quy định trong giấy phép
2

Tuy nhiên, tính đến nay, số vụ việc vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh
doanh chứng khoán nói chung để chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra khởi tố xử lý
về mặt hình sự đối với tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật
trong hoạt động chứng khoán” có thể nói rằng tính đến tháng 9/2013 thì chưa có vụ
án nào bị cơ quan điều tra khởi tố về tội này.
1. http://www.tapchithue.com/c33t17501-manh-tay-xu-ly-cac-vu-viec-vi-pham-phap-luat-trong-linh-vuc-
chung-khoan.htm.

Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

thù của nó mà tình hình tội phạm khác không có được như: 2. http://gafin.vn/20131006082512790p0c31/tong-quan-thi-truong-chung-khoan-9-thang-2013.htm. Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

8
2.3.1 Chủ thể tạo nên tình hình tội phạm.
Chủ thể thực hiện hiện hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán được
xem là tội phạm “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt
động chứng khoán” được Luật hình sự sửa đổi năm 2009 quy định và được thông tư
liên tịch số 10/2013/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTC, ngày 26 tháng
6 năm 2013, hướng dẫn áp dụng một số điều của Bộ luật hình sự về các tội phạm
trong lĩnh vực thuế, tài chính – kế toán và chứng khoán, thì chủ thể thực hiện tội
phạm này bao gồm những đối tượng sau: Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hội đồng
thành viên hoặc Chủ tịch công ty, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Giám đốc tài
chính hoặc Kế toán trưởng của tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng
ký giao dịch, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán;
người đại diện theo pháp luật của tổ chức tư vấn phát hành, tổ chức bảo lãnh phát
hành, tổ chức kiểm toán được chấp thuận, những người trực tiếp thực hiện tư vấn
phát hành, niêm yết bảo lãnh phát hành, thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính,
người được ủy quyền công bố thông tin; Người đại diện theo pháp luật của tổ chức
đăng ký, lưu ký chứng khoán và những người khác có thể là đồng phạm của tội này.
Chính những chủ thể này tao nên tình hình tội phạm “Cố ý công bố thông tin
sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”. Với việc nhận thức
được điểm này của tình hình tội phạm sẽ có chính sách phòng chống tội phạm có
hiệu quả và áp dụng tổng thể các biện pháp để phát huy được hiệu quả cao nhất.
Vì vậy, có thể nói rằng chủ thể thực hiện tội phạm cũng chính là chủ thể tạo


Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

10
Chương II

NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
VÀ HỆ THỐNG CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM CỤ THỂ

1. Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm.
Tình hình tội phạm là một hiện tượng tiêu cực và nguy hiểm, nó tồn tại trong
xã hội dưới những điều kiện cụ thể và mang tính khách quan. Theo phép biện
chứng duy vật của chủ nghĩa Mác thì một hiện tượng tồn tại trong xã hội bao giờ
cũng có nguồn gốc phát sinh và có những điều kiện cho nó tồn tại, tuy nhiên một
hiện tượng muốn phát sinh phải có sự tác động qua lại của nhiều hiện tượng cùng

hoàn cảnh, khã năng thuận lợi để nguyên nhân làm phát sinh tình hình tội phạm.
Đồng thời nó được coi là chất “xúc tác” cần thiết để nhanh chóng làm hình thành
tình hình tội phạm cụ thể trong xã hội. Vì vậy, có thể khái quát nguyên nhân và điều
kiện tình hình tội phạm tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật
trong hoạt động chứng khoán” là những đặt điểm cá nhân của người phạm tội và
những tình huống, hoàn cảnh khách quan bên ngoài, trong sự tác động lẫn nhau
dẫn đến việc thực hiện một tội phạm.
2. Nội dung nguyên nhân và điều kiện tình hình tội phạm.
Khi đi xâu vào nghiên cứu tội phạm “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc
che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán” một trong những tội phạm mới được
Luật hình sự sửa đổi năm 2009 quy định. Qua đó nhận thấy có những nguyên nhân
và điều kiện làm phát sinh tình hình tội phạm này trong xã hội Việt Nam một cách
rõ nét. Không chỉ vậy, mà những nguyên nhân và điều kiện này nó còn làm cho tình
hình tội phạm này diễn biến hết sức phức tạp và ngày càng nguy hiểm, nó bao gồm
những nguyên nhân và điều kiện cụ thể như sau:
2.1 Nguyên nhân và điều kiện kinh tế xã hội.
So với khu vực và thế giới, Việt Nam là nước có nền kinh tế đang phát triển,
kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán nói chung mới bắt đầu từ năm 2000, và
cụm từ “thị trường chứng khoán” của Việt Nam mới thật sự bắt đầu từ năm 2007,
khi mà Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, kinh doanh trong thị
trường này ngày một mạnh mẽ vào những năm 2010, 2011 và những năm gần đây.
Chính vì vậy, xét về tổ chức, tuổi đời của thị trường có thể nói thị trường chứng
khoán của Việt Nam còn khá là mới mẽ, non trẽ và năng động so với khu vực và thế
giới. Cùng với việc Việt Nam gia nhập vào tổ chức thương mại thế giới WTO, bên
cạnh những thuận lợi, cơ hội lớn thì bên cạnh đó cũng đối mặt với nhiều thách thức
lớn đến từ các công ty đến từ nước ngoài khi tham gia kinh doanh, đầu tư trong lĩnh
vực này.
Thị trường chứng khoán là một kênh huy động vốn lớn, dày hạn, là chỉ báo
quan trọng của nền kinh tế vĩ mô, có tác động lớn đến sự ổn định của nền kinh tế vĩ
mô. Tuy nhiên, phần nhiều doanh nghiệp tham gia thị trường chứng khoán ở Việt

không đánh giá đúng vị trí, vai trò của thị trường chứng khoán, các tội phạm có thể
phát sinh trong lĩnh vực này. Chính vì vậy mà trong một thời gian dài (2000 –
2009) nhà nước có sự buôn lỏng trong việc quản lý các doanh nghiệp tham gia thị
trường chứng khoán muốn làm gì thì làm, muôn công bố thông tin về cổ phiếu như
thế nào thì công bố mà không quản lý và điều chỉnh một cách phù hợp, không đánh

Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

13
giá đúng sự nguy hiểm của hành vi công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật
trong hoạt động chứng khoán. Trong những năm 2011, 2012 và 9 tháng đầu năm
2013, hành vi vi phạm phát luật trong lĩnh vực này tăng một cách nhanh chống, tội
phạm “ Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng
khoán” có xu hướng phát sinh ngày một nguy hiểm hơn.
2.4 Nguyên nhân và điều kiện thuộc về chính sách pháp luật và công tác
phòng chống tội phạm trong lĩnh vực chứng khoán.
Chính sách ngoại giao đa phương và hội nhập, có sự giao lưu rộng rãi về
kinh tế, từ đó hành vi vi phạm pháp luật mới xuất hiện cho nên Luật hình sự sửa đổi
năm 2009, quy định hành vi “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật
trong hoạt động chứng khoán” là tội phạm nhưng nhà nước nhà nước không quy
định cơ chế bảo đảm thực hiện, quy định này còn máng tính chất dự báo hơn là để
điều chỉnh, xử lý đối với hành vi cấu thành tội phạm này trong thực tế. Đồng thời
hoạt động phòng chống tội phạm trong lĩnh vực chứng khoán chưa đầu tư và chú ý
đúng mức. Bên cạnh đó, Cơ quan tố tụng và UBCKNN còn yếu kém trong việc
phát hiện, xử lí tội phạm và người phạm tôi trong lĩnh vực này; chưa phát huy được
vai trò của mọi chủ thể khi tham gia vào hoạt động phòng ngừa, tư tưởng xác định
hành vi cấu thành tội phạm chưa rõ ràng, nếu phát hiện thì không đủ năng lực
chứng minh hành vi phạm tội đối với tội phạm này.
Công tác phòng chống tội phạm chưa hiệu quả, phương tiện kỉ thuật phục vụ
cho hoạt động này còn nhiều thiếu thốn và chưa phù hợp với thực tế của tình hình.

nhiều hội nghị tập huấn các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đối tượng
quản lý của UBCKNN, văn bản mới được ban hành và giả thích rõ hành vi nào bị
cắm được Bộ luật hình sự quy định là tội phạm, nhằm phổ biến kiến thức trong lĩnh
vực chứng khoán cho các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường được hiểu rõ hơn.
Ba là, tăng cường hệ thống giám sát và tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm.
Hành vi công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động
chứng khoán của chủ thể thực hiện tội phạm rất tinh vi khó phát hiện và xử lý. Do
vây, UBCKNN cần tăng cường hệ thống giám sát đối với các hoạt động giao dịch
trên thị trường chứng khoán để kịp thời phát hiện tội phạm, và có các biện pháp xử
lý kịp thời nhằm răn đe và phòng ngừa chung. Đồng thời, tổ chức thực hiện nghiêm
việc tiếp nhận, xử lý thông tin tố cáo, tố giác tội phạm thông qua nhiều hình thức
như qua website, qua email, đường dây nóng Việc tiếp nhận đánh giá thông tin đã
hỗ trợ hiệu quả cho công tác giám sát, quản lý của UBCKNN và tăng cường hiệu
quả công tác thanh, kiểm tra, phát hiện và xử lý các vi phạm hành chính trong lĩnh

Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

15
vực chứng khoán và thị trường chứng khoán nói chung và đối với tội phạm này nói
riêng.
Bốn là, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra. Với việc Thông tư liên tịch
số 10, đã nêu cụ thể một số tình tiết là yếu tố định tội hoặc định khung hình phạt đối
tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng
khoán” đã tạo một cơ sở pháp lý vững chắc để xử lý đối với tội phạm này. Vấn đề
còn lại là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra phát hiện các tổ chức, cá nhân
thực hiện các hành vi vi phạm phát luật có đủ yếu tố cấu thành tội này để khởi tố và
xử lý nhanh chống, chính xác và kịp thời, không vì tình cảm cá nhân nễ nang nhau
mà không xử lý có như vậy mới đạt được mục đích phòng ngừa, răn đe và từng
bước lọai bỏ tội phạm này ra khỏi đời sống xã hội.
Năm là, nên trao quyền khởi tố, điều tra đối với tội phạm “Cố ý công bố

chất dự đoán, bởi lẽ trong một thời gian dài từ khi Luật hình sự sửa đổi năm 2009
có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2010, cho đến tháng 6 năm 2013 mới có văn
bản hướng dẫn áp dụng và xử lý đối với tội phạm này. Cho đến nay thì tội phạm
này được coi là một trong ba tội phạm nguy hiểm nhất trong hoạt động chứng
khoán, với Thông tư liên tịch số 10 ra đời đã đầy đủ cơ sở pháp lý để xử lý tội phạm
về hành vi công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng
khoán.
Tuy thời gian qua chưa khởi tố được vụ án nào đối với tội phạm này nhưng
bài viết đã thể hiện được đầy đủ tình hình vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng
khoán bị xử lý hình chính đối với hành vi cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che
dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán. Thống qua đó thấy được những hạn chế
yếu kém nhất định trong hoạt động quản lý kinh tế trong lĩnh vực chứng khoán,
hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm này. Tác giả đã kiến nghị một số giải
pháp phòng chống tội phạm, tránh sự bị động trước diễn biến phức tạp của tội
phạm trong tình hình mới và nhằm góp phần đấu tranh, ngăn ngừa và từng bước
lọai bỏ tội phạm này ra khỏi đời sống xã hội.
Nếu làm tốt công tác phòng chống tội phạm sẽ gớp phần quan trọng trong
việc đảm bảo hoạt động đầu tư kinh doanh trên thị trường chứng khoán được ổn
định và là thị trường đầu tư an toàn, có lợi nhuận cao, đảm bảo được các doanh
nghiệp, cá nhân kinh doanh chân chính trong lĩnh vực này. Thông qua đó, đảm bảo
được thị trường chứng khoán tăng trưởng, phát triển một cách bền vững, thúc đẩy
tăng trưởng kinh tế vĩ mô, thúc đẩy nền kinh tế của đất nước hội nhập một cách
vững chắc và xâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Tội “Cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật trong hoạt động chứng khoán”

17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO