Phân tích bài thơ Khúc ngâm đêm lạnh để cho thấy
tấm lòng nhân đạo cao đẹp của nhà thơ Cao Bá
Quát
November 12, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THCS - Tác giả: Thu Huyền
Đề bài: Phân tích bài thơ “Khúc ngâm đêm lạnh” để cho
thấy tấm lòng nhân đạo cao đẹp của nhà thơ Cao Bá
Quát.
Cao Bá Quát và Nguyễn Văn Siêu là đôi bạn thân, danh sĩ Bắc Hà tiếng tăm lừng lẫy, thơ văn lỗi lạc,
được người đời mến mộ ngợi ca là “Thần Siêu, Thánh Quát”.
Riêng về Cao Bá Quát nổi tiếng thần đồng thơ văn sắc sảo, ý tứ mới lạ, chứa chan tình yêu nước,
thương dân và nỗi lo đời. Cuộc đời ông chìm nổi, công danh lận đận. Sau khi đỗ cử nhân, ông được giữ
một chức quan nhỏ trong triều Nguyễn rồi đi dạy học, sống trong cảnh bần hàn, thanh bạch.
Cao Bá Quát để lại “Chu Thần thi tập” trên một nghìn bài thơ chữ Hán, mấy chục bài thơ Nôm, và 21
bài văn độc đáo.
Bài thơ “Khúc ngâm đêm lạnh” rút trong “Chu Thần thi tập”:
“Rét quá không ngủ được
Dậy chữa lại câu thơ
Dầu hết gọi nhỏ rót
Nhỏ cứ nằm ậm ờ
Vội vàng đi lấy chiếu
Đắp lên mình chú ta.”
Chưa rõ bài thơ “Khúc ngâm đêm lạnh” được Cao Bá Quát viết trong thời gian cụ thể nào. Có thể dự
đoán ông viết bài thơ này khi làm giáo thụ phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây . Bài thơ ghi lại một cách cụ thể
chân thực một sự việc cảm động trong cuộc đời nhà thơ. Nó giống như một trang nhặt ký viết bằng thơ.
Một đêm ở nơi đất khách quê người, trời rét lắm (hàn cực), nhà thơ không thể nào chợp mắt được: “Rét
quá không ngủ được”. Cao Bá Quát giàu lòng thương đân lo đời. Câu thơ,còn mang hàm nghĩa: “rét
quá'' không chỉ là cái rét buốt, cái lạnh lẽo của thời tiết đêm đông mà còn là nỗi đói rét cơ cực của nhân
dân. Nhà thơ thao thức vì nghĩ đến cảnh lầm than của dân chúng. Vần thơ ông thức dậy để chữa lại
cũng là những vần thơ đau đời, thương dân mà thôi.
Hai câu thơ mở đầu đọc qua tưởng như một thông báo gợi mở, nhưng dưới tầng sâu câu chữ là cả một
nỗi niềm, một tấm lòng trắc ẩn bao la:

đêm đông lạnh lẽo. Sự chăm sóc yêu thương của nhà thơ đối với chú tiểu đồng đã tạo nên giá trị nhân
bản của “Khúc ngâm đêm lạnh”. Bài thơ viết theo thể hành, ngũ ngôn. Ngòi bút tự sự sắc sảo thấm
đượm chất trữ tình đã đem đến cho người đọc nhiều rung động về tình người, về văn chương. Có thể
nói, tình cảm nhân đạo là nét đặc sắc tỏa sáng trong tâm hồn Cao Bá Quát và trong “Chu Thần thi tập”.
Read more: />long-nhan-dao-cao-dep-cua-nha-tho-cao-ba-quat/#ixzz3mXrnUbf1