D~ HOC QUOc GIA HANOI
TRt10NG D~ HOC KHOA HOC xA H0l &

------+------

NilAN VAN

________.,
m.~~ ~'!:\-lill:N cW
·o.)t;o~: s~~c A
_....

........

--

KIIAo sAT VAl TRO CUA NHO GIAO TRONG QUA TRiNH xAY
D\]NG NEN KINB TE TRI 'I'Hirc T~ HAN QUOC
(min KY ~U BOA RONG)
LU!N VAN ~C SY DONG PHt10NG HOC .

Chuyen nganh: Chau A hQc
Ma s6: 60. 31. so
Nglriri bring din khoa hqc: GS.TS Le Quang Thiem

L-V IS 06

IIANQI-2008


LffiCAMON

1

2
3

4

5
6

7
8

Ki hifu vi~t tit

Giii thich

Cac so trong [ ... ]

Bieu thi chu din nguOn. tu lieu

[S6 thu nhat, ...1

Bieu thi so thu t\l clia tai lieu theo thu m\lc Tai li~u
tham khao CUa luJn Van (trang ... )

[ ... ,so thu hai]

Bieu thi so trang cua 40lfl trich din


Nghien CUu va Phat trien
(Research and Development)

9

USD

Dong cto Ia M}f

10

Won

Don vi tien te CUa Han Quoc

11

APEC

Dien ctan hqp tac kinh ~e Chau A - Thai Binh Duong

12

WB

Ngan hang The gim

13

ICT


1.2.1
1.2.2
1.2.3
1.2.3.1
1.2.3.2
1.2.4
1.2.5
1.3

1.3.1
1.3.2
1.3.3
1.3.4

1.4
ChU'O'Ilg 2

2.1
2.1.1
2.1.2
2.1.2.1
2.1.2.2

2.2
2.2.1
2.2.1.1

Tmh hinh the gim hi~ nay, xu huang hi~n ~ boa, toan cAu hoa
va M\lC tieu phat trien clia Han QuAe trong the kY 21

12
12
13
17
17
18

19
19
20
23
25
26
26

29
33
36

40
42
43
43
45
45

48
56
56
56

Dinh huang C\1 the

64

2.3

Nhitng kh6 khAn hi~n ~ va nhitng thanh t\lU ban diu

70

2.4

Tieu ket

12

Chii'O'Ilg 3

Ti ch1i'c quin IY va ctao tfO nguAn nhin l\fC t,i cac doanh
nghiip mn QuAe trong nen kinh te tri th1i'c

74

3.1

Tim quan trQng clia dao ~ ngu6n nhan 1\Ic ~ doanh nghi~p

74

trong n~n kinh te tri thuc

Phuong cham ho~t dQng

79

3.2.2

Dinh huang ho~t dQng

80

3.3

TuySn d\lDg va tA chuc quan 1y nhan 1\Ic ~ cac doanh nghi~p Han

82

QuAe
3.3 .1

Tuyen. d\lDg nh8n tai

82

3.3.2

TA chuc quim 1y nhan 1\Ic

84

3.3.3

96
101

PHl) Ll)C BANG VA BIEU DO

104

PHAN PHl) Ll)C

105

3


1

Li do chQn d~ tai

4

2

Lich su nghien c(:ru d~ tai

6

3

M\lC dich cua lu~n van



PIIAN MO BAU

1. Ly do chqn tte tili:
Han QuBc timg dugc bi~t d~n nhu m9t trong nhiing qu& gia nong
nghi~p ngheo nhit th~ giro, nguAn w nguyen khoang san gin nhu khong c6 gi

va nhit Ia sau CUQC chi~n tranh Trieu Tien (1950 -1953) thi dAt nuoc gin nhu
ki~t qu~ phai lam I,i tir con s6 0. Nhung ttii qua gin Mn th'p Icy, Han QuBc

lam ca th~ giro kinh ng,c ve S\1' phat tri~n thin kY~ cua hQ. C\llll tir "Ky tich
song Han" dugc ca th~ giro cong ~ va nguang mQ. Tir diy, rit nhieu nha
nghien c(ru da ~P trung nghien c(ru lam sang to ly do vi sao Han QuBc I~ lam
nen thanh cong nhanh chong va Icy di~u nhu v,y. C6 rit nhieu huang nghien
ciru khac nhau, tir huang nghien c(ru chinh sach chi~n luge, huang nghien
ciru danh gia nguAn Ivc n9i sinh,· huang nghien c(ru tac d9ng clia cac y~u

tB

khach quan, huang nghien ciru mo hinh phat tri~n kinh t~, d~n huang nghien
CUu anh huemg van hoa tinh thin . . .

va tAng hgp tir k~t qua CUa cac cong

trinh nghien c(ru chinh Ia cau tra Uri cho "Icy tich song Han" n6i tren.

~uy nhien, d6 Ia m9t Han QuBc trong giai do~ hoa rAng - nrc la giai

do~ gay d\l'fig nen m6ng d~ theo kip va phat tri~n cimg quy ~0 kinh t~ th~


t8 m6i

nay va dang buac diu t n~n kinh tS m

Trdn Thj Thu Huung

hiSu dugc sv hinh dung clia th~ gim hi~n qLi vS nSn kinh t~ hju cong nghi~p,
h~u

djch V\1 nay.

Ban than Han Quae ciing da va dang danh thm gian nghien cliu n~n
kinh ~ tri thtrc qLi nuoc minh tir han 10 nam nay. Nhi~u y ki~n da duqc dua ra,
nhi~u chuang trinh hanh dQng da dugc ban hanh, nhiSu dgt d8nh gia nhin
nh~ ciing da dugc thvc thi, thanh cong ciing nhu kh6 khan thach th{rc d~u

dang

a truac mit. Nhiing nghien ciru vs nsn kinh t~ tri thuc nay ciing dAng

thai dugc coi Ia nghien ciru vS sv phat tri~n clia Han Quae trong thm Icy Hju
hoa rAng. N6 khong giang nhu vi~c ngum ta quay 1~ khen che binh lu~
nhiing gi Han Quae da lam dugc trong giai do~ phat tri~n th§n Icy d~ rut ra
nhiing hili hQc v~ sau, rna day Ia vin d~ n6ng hdi dang duqc ban lujn hang
ngay, thay ddi hang ngay. Chinh vi v~y thjt dS hiSu n~u bit g~p truimg hgp_
mQt nha phan tich c6 thS phim hac 1~ chinh y ki~n cua minh tuyen ba each d6
khong lau sau khi hit g~p ffiQt sa truimg hgp C\1 thS vira xay ra truoc mit.
Cho d~n nay,

aVi~t Nam ciing nhu anuac ngoai da c6 nhi~u tic phim

va tic gia trinh bay vS cac nQi dung lien quan d~n d~ tai v~ gia tri CUa Nho
giao dai vm S\l phat tri~n kinh t~ n6i chung. C6 nhi~u y ki~n da d~ cjp d~n vai

a tren,

tuy CO nhi~u cong trinh nghien CUu CO d~ c~p it

nhi~u d~n vai tro CUa Nho giao dAi vm vi~c xay d\lllg n~n kinh t~ hi~n d~,

y ki~n ti'\lC ti~p nghien CUu thing vao vin d~.
Chinh vi v~y m\lC dich diu tien cua lu~ van la ~p hqp cac y ki~n phan tich
song chua co S\l tAng hqp cac

CUa cac nha nghien CUu V~ vin d~ vai tro cua Nho giao (ma C\1 the lad~ cao
vai tro cua giao d\lc) dAi vm qua trinh xay d\lllg n~n kinh t~ tri thuc ~ Han
QuAe.
Tren ca

sa ~p hqp cac nh~ djnh de chtrng minh, khing djnh va ban

lu~ ·V~ vai tro noi tren cua Nho giao hay noi C\1 the han la dong gop cua

thanh 1\fU giao d\lC cho qua trinh xay d\lllg n~n kinh t~ tri thuc ciing nhu djnh
huang dao ~o nguBn nhan 1\fc de xay d\lllg dit nuoc cua Han QuAe trong giai
do~ hi~n nay. Tir do tim ra bai hQC kinh nghi~m co the ap d\lDg duqc it nhi~u

cho m9t sA nuoc cimg chiu anh huang cua van hoa Nho hQc.
4. DAi tuvng nghien Ctlu:
N~u nhu Tin Lanh duqc coila nhan tA tinh thAn dong gop khong nho

cho S\I thanh cong CUa nuoc My, Thien ChUa giao duqc coila tinh thAn, sue
sAng lam nen mQt n~n timg CUa chau Au tien ti~n va phat trien thi dAi vm S\I
phat trien clia m9t Han QuAe hoa rAng, n~n timg tinh thAn clia Nho giao di

5. Nhiing dong gop cua loin van:
Tuy c6 say me voo d~ tai song voo qua trlnh hQC ~p chua th~t S\f chuyen
sau cimg kha nang nghien CUu con h~ ch~, ngum Vi~t chi d~t ra CaC nhi~m V\1
sau:

5.1

vJ m~t ly lu~n:
L~ van gop phfut h~ thAng boa mQt sA vfin d~ ly lu~ lien quan d~n

khai ni~m kinh t~ tri thuc tren th~ gioo n6i chung, kinh t~ tri thuc thm Icy H~u
hoa rAng ~i Han QuAe, vai tro cua dao ~0 va phat tri~n nguAn nhan Ivc dAi
voo vi~c xay dvng n~n kinh t~ tri thuc.
GVHD: GS. TS Le Quang Thiem

9


Trdn Thi Thu Huung

Phdn mil ildu

5. 2 VJ m~t th'l:fC tiln
Tren co

sa phan tich va danh gh1 nhiing thanh tgu buoc diu cua n~n

kinh tS tri thuc ~ Han QuAe, lujn van dua dSn cho ngum dQC cai nhin tAng
quan v~ n~n kinh tS mm ~ Han QuAe hi~n nay.
Tren co sa tim hi8u va phan tich h~ thAng giao d\lc va dinh huang phat

1.2

_ Nhin difn nen kinh t@ tri thll'e

17

1.2.1

M()t sf> dinh nghia

17

1.2.2

N~n kinh te tri thuc- n~n kinh te m&i

18

1.2.3

M()t s6 d~c trung cua n~n kinh te tri thuc

19

1.2.3.1

N()i dung co ban

19


,

HanQuoc.
1.3.2

Qua trinh xay dl,lllg va kinh nghi~m phat tri~n khoa hQC

29

congngh~

1.3.3

Thanh t\l'U cong ngh~ thong tin n6i rieng, n~n kinh te tri

33

thuc n6i chung
1.3.4

Nhthlg yeu cAu d6i m&i

36

1.4

Ti~u k@t

40


xu th~ co ban cua c~ tranh quAe ts ngay nay la m{)t m't, tit ca cac nuoc d~u
phiti gia tang th\l'C lgc kinh t~ CUa minh, liy d6 lam di~m wa chinh d~ mo
r9ng kha nang tham d\1' vao cu{)c c~ tranh ngay cimg quy~t li~t tren ph~ vi
toan ciu; m't khac, cu{)c c~ tranh quAe t~ liy thvc lvc kinh t~ lam cAt loi c6
xu huang ngay cimg quy~t li~t d6 ciing khi~n cho n~n kinh t~ th~ gi6i phat
triSn theo huang quAe tS h6a va khu vvc h6a.
Toim ciu h6a kinh t~ va nhit th~ h6a kinh t~ khu V\fC lam gia tang

S\f

lien k~t tr\l'c ti~p giii'a cac doanh nghi~p cua cac nuoc, nhung dAng thiri ciing
bu9c cac doanh nghi~p phiti tr\l'C ti~p c~ tranh voo nhau ngay cimg gay glt.
Tuy nhien, toim ciu h6a hoim toim khong phiti la "tro choi" hai ben d~u thing,
rna n6 thuimg gay ra

hi~u

tmg hai mJt. C6 nhii'ng khu V\fC, nhii'ng nuoc va

doanh nghi~p giau len nhanh chong nho toim cAu h6a; nhung c6 nhii'ng khu

GVHD: GS. TS Le Quang Thiem .

12


Trdn Thi Thu Huung

Chuang 1



ngay cang m~ me va quy~t li~t hem. Xu huang nay lien quan d~n hang Io,t
nhin t6, d6 Ia : S\l ra diri cua thi truCm.g toan ciu; ~S\l ra dOi vm t6c dQ nhanh
chong clia hang Io,t cong ty mm giau tinh thin l~p nghi~p va nang Ivc sang
~0 kinh t~; S\l xuit hi~n lien t\!C cua nhling Icy th~t mm va thj truemg mm; S\l

gia. tang thu.emg xuyen sue ep tren thi truemg chirng khoan d6i vm gia

c6

phi~u; S\l rut ngAn vong dm CUa san phfun Va S\l nhit the h6a kinh t~ CO hi~u

Ivc vS mft phap ly ... Ngay nay, bit kY chu the nao mu6n
thAng Iqi tren

trv vling va gianh

thi truemg k:hu V\lC va thS gim, dSu phai tfnh toan diy du cac

nhin t6 d6 k:hi thi~t k~ va thvc hi~n chinh sach c~ tranh.
Dirng truoc xu huang hi~n d\li boa, toan ciu hoa nhu v~y, Han QuAe
ciing nhu nhiSu qu6c gia k:hac cang phai tra.n tro de tim ra con duCm.g di cho
rieng minh de hit kiP nhip phat trien ths gim, khong nhling bao v~ duqc vi tri
hi~n t\li ma con phat trien len mQt tim cao mm.

1.1.2 Myc tieu phat tri~n cia Han Quae trong the kY 21
Han QuBc gin day di thoat ra k:hoi cern s6ng gi6 kinh t~ xay ra vao cu6i
,

nam 1997. CUQC khling hoang lam dieu dirng cac thi truemg tren toan chau A


din (GNI) cua Han Quae tang tir 2,3

tY do Ia My len 786,8 tY do Ia My, vro

thu nh~p binh quan tinh theo diu nguCri tang vQt tir 87 do Ia My/nam len
16.291 do Ia My/nam. Sa li~u GDP diu nguCri nam 2006 Ia 20.000 do Ia
My/nam. Nhiing con sa dAy in tuqng nhu v~y cho thiy nhiing chuang trinh

kinh tS nay ro rang da thanh cong f\lC ro.
Nam 1998, do tY gia hai doai biSn dQng, tAng thu ~p quae dan va thu
nh~p quae dan binh quan diu nguCri giam m~ xuang con 340,4 tj do Ia My

va 7.335 do Ia My nhl.Dlg con sa nay nam 2002 da tang

tra I~ va d~t mtrc

truoc khling hoang kinh tS.

Nha chinh sach t\l do hoa va mtrc thu nh~p dAu nguoo tang nen kim
ng~ch nh~p khiu clia Han Quae ciing tang dhn. La mQt trong nhiing thi truang
nh~p khiu Ian nhit thS giro, khai luqng ~P khiu clia Han Qu6c da vuqt qua

Trung Quae nam 1995 va c6 th~ so sanh vro khai luqng nh~p khiu CUa 3
nu6c Malaysia, Indonesia va Philippines CQng l~i. Nhiing m~t hang nh~p khiu
chu ySu Ia nguyen li~u cho cong nghi~p nhu dAu tho va khoang san t\l nhien,

san phim tieu dilng thong dvng, thvc phim va hang hoa nhu may m6c, thiSt
bi di~n ru va thiSt hi giao thong.


- Xay d7plg nhilng h~ th6ng kinh ti trong S(JCh, /anh m(Jnh blzng cac
[o(Ji bo S7! th6ng trj cdu kit VQ t(JO aiJu /d~n nhanh chong thuiJn /(li cho /uu
thOng tai chinh
- Xay d1:lflg m9t ca so h(J tdng tai chinh tien tiin blzng each s&p xip
h(lp /y, co hi~u qua v&i S'! pMi h(IJJ cUa nhilng h~ th6ng kidm toan
- Cai each cac h~ th6ng thui va tai chinh blzng each t(JO ra ca cdu tai
chinh minh b(Jch

Phtit triln Han QuAe trit thanh trung tim kinh tl ella Bong Bie A
- Xuc tiin phat tridn can a6i ddt dai va cong nghi~p cac dja phwng
- T(JO ra nhilng vung kinh ti 11! do va phat tridn cac thi tnmng tai chinh
va ngo(Ji thr.tcmg phil ht;!p v&i vi tri m9t trung tam tai chinh cua Dong Biic A.
- Xay d7plg m9t trung tam ki ho(Jch. chiin lr.t(IC gdn cac cting va san bay
alncheon
- Xay d1:lflg m9t trung tam kinh doanh, xuc tiin Jcy thutJt cong ngh~ tin
h(Jc va cac nganh cong nghi~p phUr: ht;!p

GVHD: GS. TS Le Quang Thiem

15


Chu(Jilg_l

Trdn Thi Thu Hrrung

- Xuc tiin nhilng trao a6i va h(IJJ tac kinh ti giiia Han Qu6c va
CHDCND TriJu Tien va

me tiin m9t moi truimg cho h(IJJ tac hoa binh a

Han QuBc da nh~ thuc ro vai tro va S\f cAn

thiet phai d6i mm va xay d\IIlg n~n kinh te sao cho phu hw vm tinh hinh phat
phat tri~n chung cua thS gi6i. N~n kinh tS m6i d6 chinh Ia n~n kinh tS tri thuc.

GVHD: GS. TS Le Quang Thiem

16


Chuang 1

Trdn Thi Thu Huung

1.2 Nhin diin nin kinh ti tri thD-c
Trong vai nam gin day, nAi len mQt S\f oong nhifl rQng rii v~ vai tro
ngay cang tang cua tri thtrc trong cac quy trinh san xu!t va S\l chuy~n biSn clia
cac n~n kinh tS oong nghi~p thanh n~n kinh tS d\la tren co

sa tri thtrc. N~n

kinh tS tri thtrc, con gQi Ia kinh tS d\la vao tri thuc (KBE - Knowledge - Based
Economy) Ia n~n kinh tS chu ySu d\la vao tri thtrc, tren co

sa phat tri~n

KH&CNcao.

1.2.1 Mpt s8 djnh nghia
Trong bao cao "Kinh tS lAy tri thtrc lam n~n tang"' co quan nghiem ctru


CUa

EC da ti~n ha.nh danh gia v~ p~ vi, rna trong d6 c6 th~ ap d"png cac d~c tinh
GVHD: GS. TS Le Quang Thiem

18


Tr&n Thi Thu Huung

.Chuang 1

cua KBE cho cac n~n kinh tS APEC. DBng thm tiSn hanh xem xet Icy Iuemg
moi truimg chinh sach rna cac n~n kinh tS APEC di va nen tu8n theo nhim

~t duqc nang suit lao d{)ng cao han CUa m{)t "ki8u miu n~n kinh tS moo".
EC da tiSn hanh nghien c{ru 16 truimg hqp di8n hinh, trong s& 12 n~n

kinh tS APEC d8 phat hi~n ra nhtrng bing ch1lng kinh tS vi mo va vi mo minh
ho~ v~ nhitng ich lqi va nhUn.g thach thuc miy sinh trong khi theo du6i cac

chinh sach co ciu, rna nSu thiSu S\I ap d\ll}g cac chinh sach nay trong cac linh
.V\fc nhu ICT, vAn con ngum, dBi moo va tinh thin kinh doanh, thl se khong
.

~

mang l~i hi~u qua cho vi~c khlch I~ S\l chuy8n biSn cAn thiSt d8 dua cac n~n


Til dinh nghia cua OECD choog ta co th8 thiy n~n kinh tS tri thuc Iiy
.tri thuc, tri tu~ lam ysu tA then chAt d8 phat tri8n kinh ts va tri thuc, tri tu~

tra

~~~~~~~~~trinh·~~~kinhtS.
GVHD: GS. TS U Quang Thiem

19


Trdn Thi Thu Huung

Chuang 1

ilhu y~u t6 sue lao d9ng va t8.i nguyen. Trong qua trinh phat tri~n san xuit ctia
nSn kinh ~' tri thtrc c6 th~ hlnh thanh nen m9t nganh kinh t~, tftc Ia kinh t~
chuyen nganh vm tieu chi Ia nganh khoa hQc Icy thui,t cao.
C6 th~ thiy ba n9i dung ca ban ctia nSn kinh t~ tri thuc, d6 Ia:

* Kinh ti h6a tri thlN: nghia Ia nhin t6 tri thuc vm chimg lo~ ngay cang
phong phU, trinh d9 ngay cang cao hoa nhi,p vao qua trinh ho~.t. d9ng kinh t~
va ciing chi ra k~t qua cua vi~c hoa nhi,p nay. Trinh d9 "Kinh t~ h6a" cua tri
thtrc c6 th~ danh gia bAng

tY trQng cua san n~p tri th(rc trong n~n kinh t~

qu6c din.

* Tri thlN: h6a kinh ti Ia xu huang tri th(rc cua qua trinh kinh t~ va k~t



Trdn Thi Thu Huung

Chuang I

NSn kinh ~ cong nghi~p d\18. chu ySu vao may moe, tai nguyen; con
nSn kinh tS tri thuc thl cac ySu td thong tin va tri thuc c6 vai tro hang diu. Cac
nganh cong

ngh~

cao (thong tin, sinh hQC, t\l d()ng hoa,

V~t li~u

moo V. V... )

phat tri~n-nhanh chong va co gia tri gia tang nhanh. Nhjp d() tang GOP trong
nganh cong ngh~ thong tin cao han 3 - 4 lin nhjp d() tang tAng GOP; tdc dQ
tang vi~c lam do cong ngh~ thong tin ~0 ra nhanh han tir 14 dSn 16 IAn so voo
toan b() cac nganb kinh ts con I~.
Trong nSn kinh tS tri thuc, vi~c phat tri~n kinh tS co lien quart nhiSu dSn
so hiiu tri

tu~,

sang

~0

hem ca kha nang thich nghi cua con ngum. Phat
nhiSu va

~

khoa hQC ngay cang

rna ra kha nang khoa hQC co th~ giai quySt duqc hiu hSt nhling gi

con ngum mudn lam d~ ph\lc V\1 cho cu()c sdng cua minh.
Lvc luqng

sim xuit tinh thin

dang chiSm uu thS va co

y nghia quan

trQng han nhiSu so voo Ivc luqng sim xuit v~t chit; tri thuc (ttrc Ia cac thanh

t\TU cua KH&CN) tra thinh sim phAm co gia tri kinh ~ cao han nhiSu so voo
cac san phAm v~t chit khac, vi no ~o ra gia tri moo ngay cang chiSm tY trQng

16n han trong GOP.
GVHD: GS. TS Le Quang Thiem

21