TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích:Tắt đèn – Ngô Tất Tố)
I. Tìm hiểu chung:
1.Tácgiả: Ngô Tất Tố (1893- 1954)
2.Tác phẩm : Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố
3.Tức nước vỡ bờ: Trích trong chương XVIII

II/- Phân tích:
1- Tên cai lệ:
* Cai lệ là một viên cai chỉ huy một tốp lính ở nông thôn thời trước CM, thường được bọn quan lại cho phép sử dụng bạo
lực để dàn áp người dân theo lệnh của chính quyền.
* Thuế sưu là thứ thuế mà người đàn ông là dân thường tuổi từ 18-60 hằng năm phải nộp cho nhà nước phong kiến thực
dân.
* – Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn … : Thằng kia…

– Trợn ngược hai mắt hắn quát: Mày định nói…
– Giọng vẫn hầm hè: Nếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ …
– Tha này! Tha này! Vừa nói hắn vừa bịch …
* Tàn bạo, không chút tính người là bản chất , tính cách của hắn. Tên cai lệ mang tính cách dã thú đó là một trong những
hiện thân sinh động của trật tự thực dân phong kiến đương thời .
2. Phân tích tình thế của chị Dậu khi bọn tay sai xông đến.
* Anh Dậu ốm nặng ,bị đánh, trói, cùm kẹp. Chị Dậu phải bán con, ổ chó tưởng đủ nộp sưu cho chồng. Nào ngờ lại còn
cả suất sưu người chết. Anh rũ người như một xác chết, bọn hào lí sai khiêng trả anh về nhà. Anh vừa được cứu tỉnh, cai
lệ và người nhà lí trưởng xông vào – chị Dậu đứng trước tình thế mạng sống của chồng rất mong manh.
3. Diễn biến tâm lí, hành động chị Dậu.
* Chị Dậu
– “van xin tha thiết”
-“liều mạng cự lại” cư lại" bằng lí lẽ – quyết ra tay đấu lực với chúng.
– (tìm các từ ngữ thể hiện ngôn ngữ của chị Dậu )
* Ông – cháu -> tôi – ông -> Mày – bà
* Ban đầu chị cố khơi gợi từ tâm và lương tri của “ông cai”. Tức quá không thể chịu được chị mới liều mạng cự lại, bằng

* Đoạn văn tuyệt khéo:
– Sự dồn nén, “ tức nước'' để đến ''vỡ bờ'' được Ngô Tất Tố diễn tả rất tự nhiên, hợp lí.

– Nghệ thuật diễn tả câu chuyện, hành động cũng thật tài tình, sinh động. Chú ý cách diễn tả theo lối tăng tiến động tác,
lời nói của nhân vật cai lệ và chị Dậu. Đoạn văn này sống động như một màn kịch ngắn.
Nhân vật được khắc hoạ rất chân thực, sinh động, rõ nét, thể hiện sự diễn biến tâm lí của nhân vật chi Dậu rất hợp lí.