- Gợi dẫn\r\n\r\n1. Về tác giả (xem bài Vội vàng).\r\n\r\n2. Đây
mùa thu tới thể hiện sự nhạy cảm và mới mẻ của hồn thơ Xuân
Diệu. Bài thơ buồn nhưng có nhiều sự sống. Thiên nhiên đẹp và có
hồn qua cảm nhận của thi sĩ.
Cảnh thu, tình thu đẹp nhưng buồn là nét nổi bật nhất của bài thơ. Đồng thời bài thơ còn thể hiện sự nối
tiếp truyền thống và những cách tân sáng tạo của Xuân Diệu khi tiếp tục khai thác đề tài vô cùng quen
thuộc của thơ ca cổ điển.
3. Đọc chậm, diễn cảm, xuống giọng ở câu cuối mỗi khổ thơ. Nhấn giọng ở những từ và cụm từ có chú
thích.
II - Kiến thức cơ bản
Là nhà thơ của cảm thức về thời gian, Xuân Diệu rất nhạy cảm với những bước đi của các mùa trong
năm. Thời điểm giao mùa vốn dễ gợi nhiều cảm xúc cho con người và với thi nhân đó là thời điểm sản
sinh ra ý thơ. Mỗi mùa trôi qua bao giờ nhà thơ cũng có những dòng cảm xúc. Khi thì “giục giã”, “vội
vàng”, khi thì reo vui chào đón, khi lại tiếc nuối… Với tâm hồn nhạy cảm, nhà thơ đã cảm nhận được
bước đi rất nhẹ nhàng của mùa thu. Điều này đã được thể hiện ở Đây mùa thu tới.
Mùa thu với vẻ đẹp riêng rất lãng mạn và rất thơ nên đã chiếm được cảm tình đặc biệt của thi nhân.
Dường như thu là mùa của tâm trạng, của cảm xúc. Trước cảnh thu người ta thường tức cảnh sinh tình.
Đỗ Phủ khi xa quê trong cảnh loạn li, trước mùa thu đã có chùm Thu hứng nổi tiếng. Nguyễn Khuyến với
tâm sự u uất của một nhà nho đau đời trước cảnh nước mất nhà tan, ở một làng quê yên ả đã có cả “chùm
thơ thu” nức tiếng. Cuộc chia tay đầy dự cảm của Thúc Sinh – Thuý Kiều được diễn ra trong cảnh thu hiu
hắt với rừng phong đã “nhuốm màu quan san”. Lưu Trọng Lư lại xao động trước “Tiếng thu” huyền diệu.
Còn thu đến dưới cặp mắt xanh non của thi sĩ đa tình, đa sầu, đa cảm Xuân Diệu là sự kết hợp của cả hai
yếu tố cổ điển và hiện đại.
Cảnh thu thường gợi buồn, đó là lẽ thường và Xuân Diệu cũng không vượt qua cái lẽ thường ấy. Nhưng
không phải chỉ là buồn. Khổ thơ đầu thể hiện hai trạng thái cảm xúc trái ngược nhau. Hai câu đầu là cảnh
thu thật buồn, vẻ buồn trực tiếp thể hiện qua những từ ngữ đìu hiu, buồn, lệ ngàn hàng.
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng ;
Hình ảnh liễu rủ vốn là một thi liệu quen thuộc trong thơ ca cổ điển. Đây là hình ảnh đặc trưng của mùa
thu. Hai câu thơ tiếp theo lại là tiếng reo vui đầy phấn khởi :
Đây mùa thu tới – mùa thu tới

Mây vẩn từng không, chim bay đi.
Khí trời u uất hận chia li.
ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì.
Hai câu thơ trên có thể coi như là lời kết luận cho cảnh thu, tình thu ở ba khổ trước. Tình người cô đơn
buồn bã nên cảnh vật cũng quạnh quẽ, đìu hiu, u uất. Khí trời ấy khiến ta nhớ đến câu thơ của Đỗ Phủ viết
khi ông chạy loạn và nhớ đến quê hương đang rên xiết dưới nạn đao binh máu lửa :
Tái thượng phong vân tiếp địa âm
(Mặt đất mây đùn cửa ải xa)
Khí trời u uất như cũng đang nuối tiếc trước sự chia phôi. Trước cảnh chia lìa của cảnh vật, của một cánh
chim đầy tâm trạng, con người càng trầm mặc hơn :
ít nhiều thiếu nữ buồn không nói


Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì.
Thiếu nữ là lứa tuổi nhạy cảm, đa sầu và cũng thường hay rung động mơ hồ. Xuân Diệu cũng gần như lứa
tuổi ấy. Thiếu nữ ấy mang tâm sự gì ? Chắc chắn là tâm sự buồn. Nỗi buồn mông lung không xác định,
thiếu một đường viền cụ thể, rất mơ hồ. Nỗi buồn không xác định : “ít nhiều”, không thành hình thành
tiếng : “buồn không nói “. ý nghĩ thì mông lung : “nghĩ ngợi gì”. Nỗi buồn mơ hồ nhưng thấm thía. Thiếu
nữ không nhìn cái gì cụ thể, nhìn xa và mơ hồ, bởi vì lúc này thiếu nữ đang nhìn vào chính lòng mình,
lắng nghe tiếng nói của trái tim mình để cảm nhận nỗi buồn khi thu đến và thời gian qua đi.
Câu thơ kết không nói gì rõ rệt mà gợi mở rất nhiều. Nỗi buồn thu đến hay chính là nỗi buồn của con
người về cuộc đời đã nhuốm lên cảnh vật. Nỗi buồn của Xuân Diệu cũng chính là nỗi buồn của thế hệ các
nhà Thơ mới. Từ góc độ này có thể thấy Đây mùa thu tới không chỉ thể hiện tình yêu thiên nhiên, niềm
khát khao giao cảm mãnh liệt của Xuân Diệu mà còn gợi lên tình cảm đối với quê hương đất nước. Bài
thơ khép lại mà ý thơ lại mở ra bao suy nghĩ.
Đây mùa thu tới diễn tả cảnh thu đến qua đó thể hiện tâm trạng nhân vật trữ tình. Bài thơ đem đến một
cảm giác buồn, mặc dù có tiếng reo vui. Buồn vì hình ảnh hàng liễu rủ tang tóc, buồn vì cái lạnh se sẽ len
lỏi đâu đó giữa một khung cảnh trống vắng hắt hiu, buồn vì có sự tàn phai, chia lìa của cây cỏ chim
muông…, và tất cả đều gợi một cái gì đó tựa như nỗi nhớ nhung bâng khuâng phảng phất khắp không

nguyên của cái sầu vạn cổ ấy chắc không phải ngoài niềm thương đối với bao bất hạnh coi như định mệnh
trong xã hội bóc lột. Kẻ có tâm huyết không ai dửng dưng nên sinh ra sầu. Đối với thế hệ Xuân Diệu, trên


mối sầu ấy còn chồng lên một nỗi buồn khác mà những kẻ không bắt được mạch cách mạng đều không
nhận thức ra, đó là nỗi buồn mất nước nó lẫn vào trong xương thịt mà mình không hay, không biết, chỉ
thấy nó hiện lên trong tâm hồn mình và thấm vào cảnh vật thiên nhiên một cách bất ngờ khiến mình
tưởng đó là nỗi buồn tự thân của thiên nhiên. Các cô thiếu nữ trong bài thơ chỉ buồn và ôm ấp nỗi buồn
mà không nói ra được và dù có suy nghĩ đi nữa cũng chưa dễ đã tìm ra được nguyên do rất sâu của nó.
loigiaihay.com
Xem thêm: Video bài giảng môn Văn học