TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
=======***=======
NGUYỄN THỊ VÂN
ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ
THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
HÀ NỘI - 2015
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
=======***=======
NGUYỄN THỊ VÂN
ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ
THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3
TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
TS. Phạm Quang Tiệp
HÀ NỘI - 2015
Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp với đề tài “Ứng dụng phần mềm
Powerpoint để thiết kế trò chơi trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3”
hoàn thành dưới sự hướng dẫn của giảng viên – TS Phạm Quang Tiệp là công
trình nghiên cứu của riêng tôi; các căn cứ, số liệu và kết quả nghiên cứu là
chính xác, trung thực. Đề tài chưa được công bố trong bất cứ một công trình
khoa học nào khác.
Hà Nội, ngày 08 tháng 05 năm 2015
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thị Vân
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
NQTW2
: Nghị quyết Trung ương 2
PGS.TS
: Phó giáo sư Tiến sĩ
CNTT
: Công nghệ thông tin
TRONG DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 ................................ 5
1.1. Cơ sở lí luận .............................................................................................. 5
1.1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy học ............................................................................ 5
1.1.2. Trò chơi học tập ...................................................................................... 7
1.1.3. Đặc điểm của học sinh tiểu học ............................................................ 11
1.1.4. Phần mềm Microsoft PowerPoint ......................................................... 13
1.1.5. Khả năng ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi trong
dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3 ................................................................... 15
1.2. Cơ sở thực tiễn ........................................................................................ 16
1.2.1. Đặc điểm môn học Tự nhiên và Xã hội ................................................. 16
1.2.2. Vài nét về môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 .............................................. 17
1.2.3. Thực trạng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học ở
tiểu học ............................................................................................................ 20
1.2.4. Thực trạng của việc ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò
chơi trong dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3 trong nhà trường thể nghiệm .. 21
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
CHƢƠNG 2. ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH THIẾT KẾ TRÒ CHƠI HỌC
TẬP MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 DỰA VÀO PHẦN MỀM
POWERPOINT ............................................................................................. 26
2.1. Nguyên tắc đề xuất quy trình thiết kế .................................................. 26
2.1.1. Phù hợp với đặc trưng của môn học:.................................................... 26
2.1.2. Phù hợp với đặc điểm của học sinh lớp 3 ............................................. 26
2.1.3. Khai thác được chức năng của các phần mềm: .................................... 27
2.1.4. Phù hợp với thực tiễn dạy học ở tiểu học: ............................................ 28
động trong học tập. Trong đó, ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục
được lựa chọn nhằm đáp ứng những yêu cầu cấp bách nêu trên và là một
trong số lựa chọn ưu tiên của hầu hết hệ thống giáo dục trên thế giới.
Môn Tự nhiên – Xã hội ở trường tiểu học là môn học tích hợp những
kiến thức của khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Môn học này đóng vai
trò quan trọng trong hình thành những phẩm chất năng lực đạo đức của con
người và trong thực hiện nhiệm vụ cụ thể của hệ thống giáo dục quốc dân. Để
đáp ứng mục tiêu của hệ thống giáo dục và của giáo dục tiểu học, chương
trình môn Tự nhiên - Xã hội đề ra mục tiêu phải khơi dậy tính tích cực trong
hoạt động của học sinh. Trên cơ sở đó đòi hỏi hoạt động tổ chức, hướng dẫn
1
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
của giáo viên phải hướng tới hoạt động tự chiếm lĩnh kiến thức và học tập rèn
luyện khả năng học tập cho học sinh. Học sinh phải được hoạt động, được bộc
lộ mình và được phát triển một cách tối đa thông qua hoạt động học tập. Mục
tiêu này đòi hỏi giáo viên trong tổ chức phải phối hợp linh hoạt các phương
pháp dạy học có tác dụng phát huy tính tích cực, chủ động trong nhận thức
của người học.
Trò chơi có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với học sinh tiểu học
bởi vì ở lứa tuổi này đặc điểm tâm lý nổi bật của các em là: ''Học mà chơi,
chơi mà học", các em chưa thể tập trung chú ý quá lâu vào một hoạt động vì
vậy đưa trò chơi vào học tập vừa là món quà tinh thần trong mỗi tiết học là
phương tiện góp phần phát triển trí tuệ của học sinh. Trong quá trình chơi
học sinh phải sử dụng các giác quan để thực hiện các thao tác chơi, nhiệm
Đề xuất quy trình ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi
học tập trong dạy học ở tiểu học. Đồng thời thực hành thiết kế một số trò chơi
học tập minh họa trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu
Việc ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi học tập trong
dạy học ở tiểu học.
b. Khách thể nghiên cứu
Ứng dụng trò chơi học tập trong dạy học ở tiểu học.
4. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu việc ứng dụng phần mềm Powerpoint để
thiết kế trò chơi học tập trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
a. Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng phần mềm
Powerpoint để thiết kế trò chơi học tập trong dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
b. Đề xuất quy trình thiết kế trò chơi học tập dựa vào phần mềm
Powerpoint. Áp dụng quy trình đã đề xuất để thiết kế một số trò chơi học tập
minh họa trong môn Tự nhiên và xã hội lớp 3.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:
Để thực hiện đề tài tôi tiến hành nghiên cứu, phân tích tài liệu các công
trình nghiên cứu có liên quan tới vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin trong
3
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
TRONG DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng
công nghệ thông tin trong dạy học
1.1.1.1. Cơ sở của việc đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học
- Xuất phát từ đặc điểm của thời đại:
Do sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật và công nghệ,
do đòi hỏi của sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước nên nhà trường phải
trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản, hiện đại, cập nhật thành tựu
mới mẻ của khoa học, công nghệ, gần gũi với đời sống và trình độ nhận thức
của học sinh tiểu học. Thực tế đổi mới phương pháp dạy học để tránh tình
trạng quá tải giữa kiến thức cần trang bị cho học sinh với thời gian có hạn của
nhà trường, khả năng nhận thức của các em. Mặt khác, từ thực tiễn nói trên
cũng đòi hỏi giáo dục và đào tạo nói chung và dạy học nói riêng phải đào tạo
ra những con người có phẩm chất: linh hoạt, năng động, sáng tạo, thích hợp
với đòi hỏi đa dạng về nhu cầu lao động của nền kinh tế thị trường.
- Xuất phát từ đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng:
+ Từ Nghị Quyết 4 Ban chấp hành trung ương Đảng khóa 7, Đảng ta đã
đề ra yêu cầu là phải đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các bậc học.
+ NQTW2 khóa 8, Đảng nêu rõ phương pháp giáo dục đào tạo chậm
được đổi mới, chưa phát huy được sáng tạo của người học, quán triệt tư
5
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
tưởng, đường lối của Đảng thì đổi mới phương pháp dạy và học là một việc
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
phương pháp dạy học vừa phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí, đặc điểm
nhận thức của học sinh, vừa phải tổ chức môi trường học tập để học sinh tham
gia. Do đó, phương pháp dạy học cần huy động sức làm việc của tập thể, sử
dụng quy luật lây lan cảm xúc, sự bắt chước góp phần nâng cao tính tích cực
học tập của học sinh.
1.1.1.3. Một số định hướng đổi mới dạy học ở tiểu học
Đổi mới dạy học thể hiện ở những định hướng cơ bản sau:
- Đổi mới cách học của người học. Tức là thay vì người học chờ đợi được
mang cho cái gì đó sẵn có từ giáo viên thì giờ đây người học cần chủ động
học, chủ động tìm cách học và học cách học, học với nhiều phong cách học và
với đa dạng các môi trường học tập, học trong sự tương tác với đa dạng các
đối tượng,....
- Đổi mới cách dạy của người dạy: đó là việc dạy học sinh cách học, cách tìm
kiếm tri thức, cách chuyển dịch tri thức vào cuộc sống, cách giải quyết các
vấn đề phức hợp của cuộc sống hiện đại, cách sống trong xã hội công nghệ.
- Đổi mới nhận thức về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: đó là
không chỉ coi CNTT là cách để trình diễn, phô diễn; mà là phương tiện hỗ trợ
học sinh tìm kiếm thông tin, giải quyết vấn đề, giải trí, tương tác, mở rộng
hiểu biết, …
Trong các định hướng trên, thì việc ứng dụng CNTT trong dạy học
được xác định là phương tiện hỗ trợ đắc lực để tiến đến một xã hội học tập.
Với tác động của CNTT, môi trường dạy học cũng sẽ thay đổi, nó sẽ tác động
mạnh mẽ đến quá trình quản lí, giáo dục, đào tạo và học tập dựa trên sự hỗ trợ
của các phần mềm ứng dụng và hạ tầng CNTT đi kèm.
1.1.2. Trò chơi học tập
1.1.2.1. Khái niệm
+ Bản chất TCHT là dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động cho học sinh.
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được hoạt động bằng cách tự chơi
trò chơi, trong đó mục đích của trò chơi là chuyển tải mục tiêu của bài học.
Luật chơi (cách chơi) thể hiện nội dung và phương pháp học, đặc biệt là
phương pháp học tập có sự hợp tác và tự đánh giá.
8
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
1.1.2.2. Vai trò của trò chơi học tập
Trò chơi học tập có vai trò to lớn trong hình thành và phát triển các
năng lực cho học sinh, cụ thể:
+ Mô phỏng môi trường hoạt động giúp học sinh trải nghiệm.
+ Phát triển các năng lực xã hội.
+ Phát huy tính sáng tạo, tích cực, chủ động.
+ Hình thành và phát triển năng lực phán đoán, giải quyết vấn đề,…
1.1.2.3. Quy trình thiết kế trò chơi học tập
Thông thường khi xây dựng, thiết kế TCHT gồm có 4 bước như sau:
Bước 1: Chuẩn bị trò chơi:
- Nghiên cứu tài liệu
+ Chương trình sách giáo khoa (tài liệu hướng dẫn học tập)
+ Hệ thống sách tham khảo: sách báo, tạp chí giáo dục…
- Nghiên cứu thực tế lớp học:
+ Nghiên cứu tình hình lớp học: có học sinh khuyết tật không, nhu cầu,
sở thích, hoàn cảnh …
+ Tìm hiểu xem học sinh lớp yếu ở mạch kiến thức nào, để lựa chọn trò
người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường.
+ Trò chơi phải tạo được hứng thú đối với học sinh.
- Thiết kế TCHT thường qua các bước như sau:
+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến
thức, kỹ năng nào?
+ Đồ dùng đồ chơi
+ Nêu luật chơi
+ Số người tham gia
+ Nêu cách chơi
Bước 4: Cách tiến hành trò chơi
- Giới thiệu trò chơi:
+ Nêu tên trò chơi.
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ quy
định chơi.
- Chơi thử: Thông qua chơi thử để nhấn mạnh luật chơi.
10
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
- Chơi thật.
- Nhận xét kết quả chơi, thái độ:
+ Giáo viên hoặc trọng tài là HS nhận xét về thái độ tham gia trò chơi
của từng đội, những việc làm chưa tốt của các đội để rút kinh nghiệm.
+ Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần
thưởng cho đội thắng (nếu có).
+ Một số học sinh nêu kiến thức, kỹ năng trong bài học mà trò chơi đã
1.1.3.2. Đặc điểm nhận thức
- Nhận thức cảm tính:
+ Các cơ quan cảm giác đang trong quá trình hoàn thiện.
+ Tri giác: mang tính đại thể, ít đi vào chi tiết, không ổn định, thích
quan sát các màu sắc sặc sỡ, hấp dẫn,…
=> Nhận thấy điều này, giáo viên cần thu hút trẻ bằng các hoạt động
mới, mang tính màu sắc,khác lạ. Từ đó, kích thích trẻ cảm nhận, tri giác tích
cực và chính xác.
- Nhận thức lí tính:
+ Tư duy: mang đậm màu sắc xúc cảm, chiếm ưu thế ở tư duy trực
quan hành động, chuyển từ tư duy cụ thể sang khái quát.
+ Tưởng tượng: phát triển và bền vững, bị chi phối mạnh bởi xúc cảm.
+ Chú ý: còn yếu và thiếu bền vững, dễ phân tán, trẻ chỉ chú ý đến
những môn học, hoạt động có đồ dùng trực quan sinh động, màu sắc, có nhiều
tranh ảnh,… Cuối tiểu học, chú ý đã bền vững hơn và đã có sự xuất hiện của
yếu tố thời gian.
=> Nên khi dạy học, giáo viên nên sử dụng nhiều đồ dùng trực quan
với hình ảnh sinh động, hấp dẫn, tổ chức các hoạt động như trò chơi, đóng
vai,… để thu hút trẻ.
Từ đặc điểm nhận thức của học sinh, trò chơi hoàn toàn phù hợp để đáp
ứng được các nhu cầu nhận thức của học sinh. Một trong những đặc điểm tâm
lý của học sinh tiểu học là “vừa dạy, vừa dỗ”, “vui mà học, học mà vui”.
Chính vì vậy TCHT là một trong những phương pháp dạy học dễ tạo được
hứng thú nhất, từ đó thúc đẩy nhanh quá trình nhận thức và rèn luyện kỹ năng
của học sinh. Phần mềm Powerpoint chính là công cụ đắc lực hỗ trợ cho giáo
12
Khóa luận tốt nghiệp
(Handout).
13
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
+ Thêm vào các biểu đồ hình ảnh, clipart cũng như những định dạng và
đối tượng khác vào nội dung.
1.1.4.3. Các trình diễn của Powerpoint
Với Powerpoint ta có thể dễ dàng tạo một trình diễn cơ bản bằng nhiều
cách khác nhau. Tùy số lượng nội dung, sự hỗ trợ thiết kế mà người sử dụng
yêu cầu, chúng ta có thể:
- Tạo một trình diễn sử dụng một kiểu mẫu thiết kế: cho phép bổ sung
các slide và nội dung của riêng mình nhưng vẫn giữ được khuôn mẫu nhất
quán.
- Tạo một trình diễn trống: cung cấp những đề nghị về thiết kế, màu sắc
hoặc nội dung định sẵn.
1.1.4.4. Các chức năng của Powerpoint
Các chức năng tạo bố cục của Powerpoint
- Giúp tạo bố cục đẹp mắt và linh hoạt, giúp học sinh theo dõi dễ dàng.
- Giúp giáo viên tạo ra các hộp, bảng, ảnh với nội dung chú ý, nhận xét
cho các slide một cách đơn giản và tiện ích.
Các chức năng nhấn mạnh của Powerpoint
Là một trong những chức năng mạnh nhất của Powerpoint. Giáo viên
không chỉ nhấn mạnh khái niệm, tính chất, ý quan trọng, cử chỉ, lời nói mà
còn qua hình ảnh, trình diễn của Powerpoint giáo viên có thể sử dụng hiệu
ứng màu sắc, hình dạng của ảnh để nhấn mạnh chú ý và nhận xét.
dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3
Qua nghiên cứu cơ sở lý luận tôi thấy rằng:
Tri giác của học sinh vẫn mang tính đại thể, ít đi vào chi tiết. Tư duy
của trẻ là tư duy cụ thể, thiên về hình thức. Tưởng tượng còn tản mạn, ít tổ
chức. Sự tập trung chú ý còn kém, khả năng phân tích chưa cao.
Trò chơi là hoạt động không thể thiếu đối với con người và trò chơi học
tập có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong dạy học tiểu học vì nó phù hợp với
đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh.
Phần mềm Microsoft Powerpoint với những tính năng nổi bật đó là khả
năng trình chiếu hình ảnh, video,… với những hiệu ứng vô cùng đẹp mắt, phù
hợp với đặc điểm tâm sinh lí học sinh, tạo cho học sinh sự hứng thú, tập trung
vào bài học, chủ động ghi nhớ kiến thức dễ dàng hơn. Với những hiệu ứng
thông minh chính là công cụ hữu hiệu cho việc thiết kế các trò chơi học tập
cho học sinh, chỉ với các thao tác nhanh gọn trên máy tính giáo viên đã có thể
tạo ra được những trò chơi hấp dẫn mà không tốn quá nhiều thời gian chẩn bị
các đồ dùng, dụng cụ thủ công như trước nữa.
Nội dung môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 rất phong phú, các kiến thức
trên các mảng tự nhiên và xã hội rất đa dạng. Do vậy, để dạy tốt môn học này,
15
Khóa luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị Vân
giáo viên cần sử dụng nhiều phương pháp dạy học và trong đó sử dụng công
nghệ thông tin để thiết kế trò chơi là vô cùng cần thiết, mới đáp ứng được yêu
cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
1.2. Cơ sở thực tiễn
trẻ có khả năng tiếp thu kiến thức về mặt bản chất do đó chương trình cấu tạo
dưới dạng phân môn: Khoa học, Lịch sử và Địa lý.
1.2.1.2. Môn Tự nhiên và Xã hội xây dựng theo hướng đồng tâm
Các kiến thức trong chương trình được trình bày từ gần đến xa, từ đơn
giản đến phức tạp. Đặc biệt tăng dần tính phức tạp và khả năng khái quát ở
các lớp cao hơn.
1.2.1.3. Môn Tự nhiên và Xã hội là môn học cung cấp cho học sinh các kiến
thức khoa học
Các kiến thức khoa học cung cấp cho học sinh về Tự nhiên và Xã hội,
con người gần gũi với đời sống hằng ngày của trẻ vì vậy học sinh có thể vận
dụng những hiểu biết của mình về cuộc sống để tham gia vào quá trình dạy
học.
1.2.1.4. Môn Tự nhiên và Xã hội là môn thực hiện theo định hướng đổi mới
Môn Tự nhiên và Xã hội tạo điều kiện tối đa cho giáo viên đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng tích cực trên cơ sở phát huy tính độc lập
sáng tạo, tự chủ cho học sinh.
1.2.2. Vài nét về môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3
1.2.2.1. Mục tiêu
Môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 giúp học sinh:
Có một số kiến thức cơ bản, thiết thực về:
- Con người và sức khỏe (cơ thể người, cách giữ vệ sinh cơ thể và
phòng chống bệnh tật, tai nạn).
- Một số sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên, xã hội.
Bước đầu hình thành và phát triển các kĩ năng:
- Tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân, ứng xử hợp lí trong đời sống để
phòng tránh một số bệnh tật và tai nạn.
- Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt
17
+ Vệ sinh cơ quan bài tiết nước tiểu, phòng một số bệnh đường tiết niệu
+ Vệ sinh hệ thần kinh
Xã hội
18
Copyright: Tài liệu đại học ©