Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

MỤC LỤC
A-PHẦN MỞ ĐẦU:
1-Lí do chọn đề tài :............................................................................................... 1
2-Đối tượng nghiên cứu:...................................................................................... 2
3- Mục tiêu nghiên cứu :......................................................................................... 3
4-Phương pháp nghiên cứu:.................................................................................. 4
5- Nhiệm vụ nghiên cứu:..................................................................................... 5

B-NỘI DUNG
1-Cơ sở lí luận:................................................................................................ 6
2-Thực trạng vấn đề:........................................................................................ 7
3Nội dung nghiên cứu:.......................................................................................

9

4-Kết quả:........................................................................................................ 26

C-KẾT LUẬN.

27

D-TÀI LIỆU THAM KHẢO

28

1


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

bậcTHCS” .

2-ĐỐI TƯNG NGHIÊN CỨU
Sự phân công giảng dạy mỗi năm đều có thay đổi ,có năm dạ:
- GDCD6,GDCD7,-GDCD6,GDCD9,- GDCD6,GDCD7,GDCD9…
Nên tôi quyết đònh chọn học sinh khối: 6 ,7 và 9 làm đối tượng nghiên
cứu,từ năm 2004 đến học kì I năm 2008 ở trường THCS Đăng Hưng Phước.
Thuận lợi :
-Có bộ sách giáo khoa GDCD 6,7,9,sách giáo viên GDCD 6,7,9và bộ
tranh GDCD6, một số tranh lớp 7, lớp9.
-Có sự quan tâm giúp đỡ của Ban Giám Hiệu,Tổ chuyên môn (Sử -Đòa
-GDCD),Tổ công đoàn…
-Có sự kết hợp giáo dục đồng bộ của ba môi trường :Gia đình ,nhà trường
và xã hội.
Khó khăn:
-Tài liệu tham khảo quá ít .
-Dụng cụ trực quan cung cấp chưa đầy đủ nên với mỗi bài phải tự thiết kếâ
thêm hoặc sưu tầm, để minh họa cho tiết dạy .
-Sách giáo khoa không có màu đặc trưng. Ví dụ như:Các biển báo thông
dụng ,trong bài 14 :”Thực Hiện An Toàn Giao Thông”…
3


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

3-MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
-Môn GDCD,nhằm giáo dục học sinh ,các chuẩn mực đạo đức phù hợp
với quy đònh xã hội, qua đó hình thành nhân cách con người. Trong giảng dạy,
từng bước phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, học sinh tham
gia tích cực quá trình học tập, để tự phát hiện và chiếm lónh tri thức, hình thành

hợp điều kiện năng lực trình độ của học sinh ở từng khối lớp.

5-PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
a- Qua tài liệu :
-Giáo viên tìm hiểu kó yêu cầu mục tiêu của mỗi bài qua sách giáo viên,
xác đònh trọng tâm cần đạt ,từ đó tìm trong tài liệu ,sách báo có liên quan để
chọn lọc sử dụng những nội dung phù hợp với mục tiêu bài học .
-Đưa ra đựơc số liệu ,sự kiện,bài tập tình huống , xây dựng các tình
huống sắm vai sát với thực tế cuộc sống,..Để tạo sự chú ý và thu hút của học
sinh, người giáo viên phải thường xuyên cập nhật tin tức thời sự ,nắm bắt
những thông tin ,sự kiện đã diễn ra ở đòa phương ,trong nước ,và cả trên thế giới
… , sự đổi mới, phát triển đi lên của quê hương đất nước .
-Áp dụng các trò chơi gây hứng thú học sinh trong tiết học như: Thực các
trò chơi qua chương trình “Ai là triệu phú”,chương trình”Rồng vàng”, chương
trình “Trúc xanh”…,dạy giáo án điện tử….Với phương pháp dạy học phát huy
tính tích cực ,lấy học sinh làm trung tâm là phương pháp phù hợp với mục tiêu
giáo dục nhân cách , giúp người học khi tiếp thu tri thức ,không bao giờ thụ
động nhồi nhét tri thức ,mà luôn tự mình suy nghó ,tiếp cận tri thức ,rèn luyện
phẩm chất năng lực ,phát huy đượctính năng động sáng tạo.
5


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

b- Qua thực tế giảng dạy :
-Không ngừng tìm tòi học hỏi từ :sách ,báo, tư liệu, thông tin ,truyền
thanh…
-Tiếp thu sự đóng ý kiến ,học hỏi kinh nghiệm của bạn đồng nghiệp
,nhằm bổ sung khiếm khuyết của bản thân.
- Qua tham khảo ý kiến của HS về bộ môn, qua kiểm tra chất lượng, qua

Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

lại lời GV vừa giảng , nếu nói không được phạt đứng tại chỗ, hay trong lúc HS
đọc phần truyện đọc, lớp chăm chú lắng nghe , có HS lơ là không chú ý, GV gọi
ngay HS đó đọc tiếp , nếu không đọc đúng phần tiếp theo, phạt cho đứng tại
chỗ và gọi HS khác đọc tiếp. Hay khi cho lớp thảo luận nhóm, chỉ HS khá giỏi
đóng góp ý kiến, còn HS trung bình, yếu không tích cực tham gia thảo luận,
không đóng góp ý kiến, GV phải quan sát, nhắc nhơ,û động viên các em, và khi
đến phần nhận xét tinh thần thảo luận của nhóm, cần nêu lên vấn đề này để
rút kinh nghiệm sửa chữa… .Trong tiết học HS nào trả lời được câu hỏi tư duy
hoặc có ý kiến hay, nên cho điểm để khích lệ tinh thần.

3- NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
-Sau khi được dự các lớp thay sách, đổi mới phương pháp giảng dạy và
khi về trường thực hành trên lớp, quả thực bản thân tôi rất lúng túng, bỡ ngỡ khi
sử dụng phương pháp mới , chưa phát huy nhiều về tính tích cực của học sinh và
khâu dặn dò sau mỗi tiết dạy chưa cụ thể sâu sát . Vài năm sau khi thay sách,
giáo viên có kinh nghiệm về cách sử dụng phương pháp mới, cũng như có sự
đầu tư nghiên cứu, cách giảng dạy phương pháp mới, tích lũy được kinh nghiệm,
bài học có nội dung phong phú, phần hướng dẫn dặn dò sâu sát cụ thể hơn ,nhắc
nhở học sinh những vấn đề nào cần đi sâu, những nội dung nào cần khai thác,
xây dựng các hoạt động phù hợp với bản thân học sinh. Học sinh tự đặt mình
vào vò trí tự học, tự diễn đạt trả lời, phần truyện đọc, tình huống, ở sách giáo
khoa, tự lực suy nghó trả lời câu hỏi thảo luận nhóm ở phần dặn dò về nhà của
giáo viên. Khi vào lớp, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh chủ động
hoạt động. Chính vì vậy, trong những năm gần đây,việc giảng dạy bộ môn
GDCD tương đối nhẹ nhàng và thoải mái, tiết dạy không còn nặng nề, gò bó…,
9



Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

+Cho HS lớp nhận xét và bổ sung câu trả lời .
Giáo viên nhâïn xét ,ghi điểm (cộng một điểm xung phng để khích lệ tinh
thần ).
-Sử dụng trong giảng bài mới :
Ở phẩn đăït vấn đề ,truyện đọc ,tình huống ,thông tin ,sự kiện …,GV chỉ
đònh HS bất kì đọc .Để HS lớp chú tâm nghe không lơ là ,khi HS đọc hết một
đoạn, GVcó thể gọi một HS khác đọc tiếp ,GV theo dõi và uốn nắn cách
đọc. .GVcó thể phân vai HS đọc tình huống trong phần đặt vấn đề,làm cho lớp
sinh động hơn.HS đọc xong GV Nhận xét giọng đoc .
+ Cho HS đọc câu hỏi gợi ý .
+HS tự suy nghó và trả lời(bằng cách giơ tay).
+HS nhận xét câu trả lời của bạn và bổ sung ý kiến của mình .
+GV nhận xét ,ngợi khen HS có câu trả lời đúng chính xác.(Có thể cho
điểm, để động viên tinh thần cácem) .
+Động viên HS chưa phát biểu ,hay phát biểu chưa đúng.
 Hoăïc GV nêu lên vấn cần được tìm hiểu trước lớp.
+Cho HS phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt .
+Ghi tất cả các ý kiến phát biểu trên bảng, không loại trừ ý kiến nào (trừ
ý kiến trùng lập).
+ Phân loại các ý kiến.
+Phân tích làm sáng tỏ ý kiến chưa rõ ràng .
+Tổûng hợp ý kiến HS. Chốt lại vấn đề từ ý kiến HS (đây là kết quả sự
tham gia chung của HS.)
2- Phương pháp thảo luận nhóm :

11




+ Nếu chỉ có một câu hỏi thảo luận  cho 6 nhóm thảo luận cùng câu
hỏi đó. (Trong khi HS thảo luận ,GV cần bao quát lớp, kòp thời nhắc nhở, uốn
nắn HS chưa chú tâm còn lơ là … ).
Khi hết thời gian thảo luận. GV yêu cầu HS đại diện nhóm mang kết quả
thảo luâïn nhóm mình lên bảng treo, và chọn 1 trong 6 nhóm, có nội dung phù
hợp với yêu cầu câu hỏi nhiều nhất, cho trình bày nội dung thảo luận của nhóm
mình, các nhóm còn lại nhận xét bổ sung .
Khi HS trình bày hay bổ sung GV có thể dùng phấn màu để gạch chân
hoặc ghi thêm ý kiến bổ sung nếu đúng, để dễ dàng khi GV nhận xét và chốt
lại vấn đề, giúp HS khắc sâu hơn .
+ Nếu có nhiều câu hỏi thảo luận  có thể phân công 2 nhóm hoặc 3
nhóm thảo luận cùng một câu hỏi. Khi hết thời gian thảo luận, các nhóm treo
kết quả của nhóm mình lên bảng.
GV giải quyết từng câu :
- Yêu cầu HS đại diện (hoặc chỉ đònh HS bất kì ), nêu nội dung thảo luận
của nhóm mình.(Nếu nhóm này trình bày, thì nhóm còn lại nhận xét bổ sung) .
Cho cả lớp nhận xét bổ sung .
- GV chốt lại vấn đề qua kết quả thảo luận, phù hợp với yêu cầu câu hỏi .
- GV nhận xét tinh thần thảo luận của các nhóm, tuyên dương nhóm cóù ý
đúng nhiều nhất, động viên các nhóm chưa tốt .
Ví dụ :Khi dạy bài 9 : “XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HOÁ” - GDCD7
GVcho HS thảo luận nhóm tìm hiểu :Tìm hiểu ý nghóa của việc xây dựng
gia đình văn hoá. Trách nhiệm của HS trong việc xây dựng gia đình văn hoá .
GV chia lớp ra làm 6 nhóm .

13


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

.Vì gia đình là tế bào của xã hội, gia đình có văn hoá thì xã hội
mới tốt đẹp.
+ Cho cả lớp nhận xét bổ sung (gọi HS bất kì của lớp):Nhất trí với ý kiến
của nhóm 1,2,3.
- GV chốt lại vấn đề qua kết quả thảo luận, phù hợp với yêu cầu câu hỏi .
- Nhận xét tinh thần thảo luận nhóm của 1,2,3.
Giải quyết câu 2: Trong 3 nhóm (4,5,6), GV chọn nhóm có kết quả thảo
luận tương đối phù hợp với yêu cầu câu hỏi nhiều nhất để trình bày.(VD:chọn
nhóm 5)
- Yêu cầu HS đại diện (hoặc chỉ đònh HS bất kì )của nhóm 5, nêu nội
dung thảo luận của nhóm mình:
Trả lời:Con cái có thể tham gia xây dựng gia đình văn hoá bằng cách :
.Chăm ngoan học giỏi .
.Kính trọng giúp đỡ ông ,bà ,cha ,mẹ.
.Không đua đòi ăn chơi.
- Nhóm 4 và nhóm 6 nhận xét bổ sung :
* Nhóm 4 nhận xét: nhất trí với ý kiến của nhóm 5, bổ sung
thêm:
. Trong gia đình anh chò em phải thương yêu nhau.
*Nhóm 6 nhận xét : Nhất trí với ý kiến của nhóm 5,4.không bổ
sung.
- Lớp nhâïn xét :nhất trí với ý kiến của nhóm 5,4 ,bổ sung:
. Học sinh không làm điều gì tổn hại đến danh dự gia
đình.

15


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………


- Cả lớp trao đổi :
+Giơ tay phát biểu ý kiến cá nhân .
+HS lớp nhận xét bổ sung
-GV: Nhận xét :
+Tiểu phẩm sắm vai ,cách thể hiện các vai diễn .
+Ngợi khen cách diễn xuất tốt nhập vai.
+Đôïng viên các vai di ễn còn lúng túng chưa nhập vai.
+Nhận xét chung và chốt lại vấn đề.
Ví dụ:
Khi dạy bài 17:”QUYỀN BẤT KHẢ XÂM PHẠM VỀ CHỖ Ở”
-GDCD6
GV cho HS sắm vai:
Tình huống : “Hai chú công an, đang rượt đuổi một phạm nhân trốn trại,
đã có lệnh truy nã. Hắn chạy vào một ngõ hẹp rồi mất hút .Hỏi ông Tá, ông Tá
nói không thấy, hai chú công an đề nghò ông Tá cho vào nhà khám nhưng ông
Tá không đồng ý. Biết rằng chỉ cần lơi lỏng một chút là tên này xổng mất, nên
hai chú công an bàn nhau, quyết đònh cứ vào nhà ông Tá khám”.
a) Chuẩn bò:
- GV cung cấp tình huống ở phần dặn dò của tiết 16.
- HS phân công sắm vai tập vợt (cả lớp thực hiện ).
b) Cách thực hiện :
HS đại diện lớp làm người điều khiển :

17


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

+ Theo sự dặn dò của cô ở tiết trước,hôm nay lớp chúng em trình
bày tình huống sắm vai ,gồm các vai diễn sau (có hoá trang đơn giản ):

-Ông Tá khoát tay không cho vào nhà khám.



-Hai chú công an đi lại kề tai nói nhỏ với nhau .Và cả hai

cùng xông vào nhà khám mặc cho ông Tá cản ngăn.
-Người điều khiển tuyên bố :Tiết mục sắm vai của chúng em đến đây là
hết.
- Các vai diễn xếp hàng chào khán giả, rồi về chỗngồi.
-Người điều khiển nêu câu hỏi :
Câu 1 : Hai chú công an có vi phạm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở
của ông Tá không?

18


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

Câu 2 : Theo em, hai chú công an nên làm thế nào ?
-HS trao đổi .
-GV dẫn dắt HS trả lời cá nhân .
-GV cho HS đọc Qui đònh Điều73 của Hiến Pháp 1992: “Công dân có
quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở. Không ai được tự ý vào chỗ ở của người
khác nếu người đó không đồng ý, trừ trường hợp pháp luật cho phép” .
Trả lời : Dựa vào qui đònh trên.
Câu 1:
Hai chú công an vi phạm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở của ông
Tá .Vì ông Tá không đồng ý cho vào nhà khám.
Câu 2:

-Không chép bài của bạn, tự suy nghó mà làm, măïc dù lần này làm
không được bài bò điểm kém, nhưng bản thân thấy được thiếu sót cuả mình là
chưa chuẩn bò bài tốt, rút kinh nghiệm lần sau làm tốt hơn.
GV : Cách ứng xử trên thể hiện dức tính gì ?
HS : Thể hiện đức tính tự chủ.
GV: Chốt lại vấn đề.
5-Phương pháp tổ chức trò chơi:
Trong mỗi bài GV cần tổ chức trò chơi để gây hứng thú, phát huy được
tính chủ động tích cực, nâng cao sự chú ý, làm giảm đi sự căng thẳng mệt mỏi,
rèn luyện kó năng ứng xử giao tiếp .
Căn cứ vào mục tiêu, nội dung bài học GV sáng tạo trò chơi :

a)Trò chơi “Hái hoa dân chủ”
GV ra một số câu hỏi sát nội dung, mục tiêu bài học và mỗi câu được xếp
thành một cái hoa gắn vào cành cây. Được đặt trước lớp.
Cho HS thi đua giữa các nhóm .
20


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

Đại diện nhóm lên hái hoa và trả lời .
Qui đònh luật chơi:
- HS đại diện nhóm lên hái hoa, trả lời đúng, thì được:10 điểm,
- Nếu HS nhóm bổ sung đúng: 5 điểm.
- HS nào lên hái hoa rồi thì không được lên hái nữa.
-Tổng kết điểm: Nhóm nào nhiều điểm sẽ thắng .
-Thời gian cho trò chơi (3 phút).
GVnhận xét tinh thần tham gia: +Tuyên dương nhóm làm tốt .
+Động viên nhóm chưa tốt .

- HS thứ nhất dùng phấn màu của đội mình, lên bảng ghi ý kiến
của mình.
- HS thứ hai dùng phấn màu của HS thứ nhất trao cho, lên ghi tiếp
ý kiến của mình…và tiếp tục như vậy cho đến HS thứ nắm .
- Qui đònh thời gian :(3 phút ).
- Khi hết giờ đội nào lên chưa hết thì không được lên nữa .
- không được ghi trùng ý của đội bạn.
GV phát tín hiệu tiến hành cuộc chơi: HS 2 đội thi nhau lên ghi ý
kiến.

ĐỘI A
-Nghỉ học phải xin phép.

ĐỘI B
-Mặc đồng phục .

-Đi học đúng giờ .

-Làm đầy đủ bài tập .

-Biết giúp đỡ bạn .

-Không đi xe hàng đôi hàng

-Chấp hành tốt Luật giao ba.
thông .
…

-Không nói chuyện trong giờ
học .

23


Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THCS………………………………………………………………………………

Câu1: Sắp xếp các từ sau thành câu thành ngữ và nêu lên ý nghóa:
1-Nghóa .

2-Trả

3-Đền.

4-Ân .

GV treo bảng phụ có ghi sẳn câu hỏi, đọc cho HS nghe .
- Khi đọc xong GV nói chữ “hết” HS giơ tay trả lời.
- Giáoviên chỉ đònh học sinh giơ tay đầu tiên trả lời.
- Học sinh lớp chú ý lắng nghe và nhận xét câu trả lời của bạn.
Giáo viên treo bảng phụ có ghi đáp án.
Đáp án: 4-2-1-3
Câu thành ngữ : Ân trả nghóa đền.
Ýù nghóa: Câu thành ngữ trên dạy ta: Làm người phải biết đền ơn đáp nghóa đối
với những người đã giúp đỡ mình,những người có công sinh thành nuôi dưỡng
dạy bảo cho ta nên người ….
- GV nhận xét - Ghi điểm, nếu HS đáp đúng.
Câu 2:
Thêm vào cho đầy đủ câu ca dao và nói lên ý nghóa câu ca dao đó .
(Đây là trò chơi trong chương trình “Trúc xanh”).
Câu ca dao :
Đói lòng ăn…………………………….,

- Danh lam thắng cảnh ?
GV chia lớp ra làm 2 đội (AvàB).
Cử 1 HS lên bảng ghi điểm cho 2 đội.
Luật chơi:
- Khi GV cho chiếu bức ảnh lên.(sau 3 giây).
- Nếu đội trả lời trước mà trả lời sai, thì đội còn lại sẽ hưởng trọn số
điểm.
25