TÀI LIỆU NGHIỆP VỤ
GIÁO VIÊN THIẾT BỊ - THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM

Mục Lục
Chương I
Chương II
Chương III
Chương IV
Chương V
Chương VI
Chương VII

Các Hoạt Động Và Chỉ Tiêu Chính Của Bộ Phận Thiết
Bị - THTN
Trách Nhiệm Của Các Thành Viên Trong Nhà Trường
Đối Với Hoạt Động Thiết Bị - THTN
Chuẩn Bị Thiết Bị Minh Hoạ Trên Lớp
Và Tổ Chức Một Giờ Thí Nghiệm Thực Hành
Xây Dựng Cơ Sở Vật Chất
Bảo Quản Thiết Bị
Qui Trình Tiếp Nhận Và Thanh Lý Thiết Bị
Dự Kiến Kế Hoạch Công Tác Hàng Tháng
Thiết Lập Hồ Sơ Sổ Sách

Chương I: CÁC HOẠT ĐỘNG VÀ CHỈ TIÊU CHÍNHCỦA BỘ
PHẬN THIẾT BỊ – THỰC HÀNH TN
A. CÁC HOẠT ĐỘNG
I. Trang thiết bị mới cho nhà trường :
* Nguồn trang bị :
- Phòng GD sẽ trang cấp các thiết bị chủ yếu, đồng bộ từ ngân sách nhà nước.
- Nhà trường tự trang bị các thiết bị khác từ các nguồn như : quỹ học phí, quỹ xây

1) Tạo mọi điều kiện thuận lợi để làm xuất hiện nhu cầu sử dụng trong giáo viên
như : Trang bị và không ngừng bổ sung để đồng bộ hóa các thiết bị; đẩy mạnh việc giới
thiệu thiết bị, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng, động viên khen thưởng kịp thời những giáo
viên sử dụng tốt và có sáng tạo, khen thưởng những giáo viên thiết bị hỗ trợ tốt việc sử
dụng .
2) Liên kết được giữa bộ phận Thiết bị với các lực lượng chuyên môn, đoàn thể
trong trường để có những yêu cầu thống nhất trong việc phát huy thiết bị hiện có. Phải
làm cho việc sử dụng thiết bị trở thành ý chí, nguyện vọng chung của trường.
3) Qui chế hóa việc sử dụng thiết bị trong giảng dạy, coi đó là một trong những tiêu
chuẩn đánh giá trong chuyên môn – xét chọn giáo viên giỏi – công nhận trường tiên tiến .
Đây cũng là điều kiện tiên quyết buộc phải có của công cuộc đổi mới PP giảng dạy và
thay sách .
Vận dụng nghiêm túc tiêu chuẩn về mức độ sử dụng thiết bị trong việc kiểm tra
công nhận cơ sở thiết bị đạt tiêu chuẩn.

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 2


4) Tổ chức tốt việc bồi dưỡng kỹ thuật và phương pháp sử dụng thiết bị ở từng
trường hoặc liên trường; giáo viên Thiết bị cần phối hợp vơi tổ bộ môn và Phòng GD để
tổ chức các buổi hội thảo thực tập ngắn hạn đảm bảo tất cả các giáo viên dạy lớp đều có
thể sử dụng thiết bị dạy học đúng kỹ thuật và sư phạm.
5) Thực hiện tốt chương trình Thực hành thí nghiệm.
* Vấn đề đổi mới : Cần áp dụng “thiết bị điện tử “ và “giáo án điện tử “ vào giảng
dạy.
III. Tự làm :
Chú trọng tự làm các thiết bị xuất phát từ yêu cầu của bài giảng. Thiết bị tự làm phải
thật sự giúp ích cho giáo viên và học sinh trong việc dạy và học.
- Đối với bậc tiểu học : Tự làm theo các quyết định ban hành danh mục TB tối thiểu
các khối thay sách của Bộ . Các khối khác làm theo quyển sách “Hướng dẫn sử dụng

- Cải tiến các thiết bị dạy học đã tự làm trước đây hoặc đã sản xuất phục vụ cho
ngành nhưng cần cải tiến để tăng hiệu quả sử dụng của thiết bị.
- Thiết bị tự làm có thể hoàn toàn tự thực hiện, sưu tầm những dụng cụ có sẵn, mua
sắm lắp ghép áp dụng vào bài dạy.
d. Tiêu chuẩn đánh giá thiết bị tự làm :
- YÊU CẦU SƯ PHẠM : TBDH phải giúp cho việc truyền thụ tri thức khoa học
mau chóng và chính xác, giúp học sinh tiếp thu dễ dàng, khắc sâu được kiến thức, gây
hứng thú học tập … Đồng thời giảm được sức lao động của giáo viên và tiết kiệm thời
gian trong giảng dạy. Yêu cầu này phải là yêu cầu hàng đầu của một thiết bị giáo dục.
- YÊU CẦU KỸ THUẬT : TBDH cần phải đảm bảo nguyên lý cấu tạo, đơn giản,
bền chắc, chính xác, thao tác sử dụng hợp lý, dễ lắp ráp, an toàn và không mất nhiều thời
gian. Nếu là bộ TBDH sử dụng cho nhiều bài phải có sự sắp xếp hợp lý tiện cho việc sử
dụng, kiểm tra và bảo quản.
- YÊU CẦU MỸ THUẬT : Kích thước phù hợp, đẹp, hài hòa về màu sắc, phù hợp
tâm sinh lý lứa tuổi, tác động mạnh đến nhận thức học sinh.
- YÊU CẦU KINH TẾ : TBDH được làm bằng nguyên vật liệu dễ kiếm, dễ mua, dễ
thay thế, giá thành hạ, có thể phổ biến rộng rãi để nhiều người cùng làm theo hoặc nhân
mẫu với số lượng lớn.
- YÊU CẦU SÁNG TẠO : Nếu thỏa mãn các yêu cầu trên thì TBDH đã đạt được
một mức độ nhất định về yêu cầu sáng tạo. Song cần xem xét cụ thể với TBGD có sự
sáng tạo đặc trưng về loại hình, về nội dung, về cơ cấu, về lựa chọn nguyên vật liệu …
Các yêu cầu trên đây có sự liên quan mật thiết với nhau, do đó trong quá trình chọn
lựa cần có sự vận dụng linh hoạt để xếp loại một cách chính xác.
* Thang điểm cho các yêu cầu xếp loại :
- Yêu cầu sư phạm :
8 điểm
- Yêu cầu kỹ thuật :
4 điểm
- Yêu cầu mỹ thuật :
4 điểm

thi GV giỏi , HS giỏi …
3) Hành Chánh : GV phụ trách phải thực hiện đủ các hồ sơ sổ sách danh
mục ; Thực hiện kiểm kê, hội họp, nhận thiết bị, gởi báo cáo cho PGD đúng qui định Báo cáo hoạt động TB-THTN chung với báo cáo tháng của đơn vị (khi có yêu cầu báo
cáo TB bằng văn bản riêng, PGD sẽ có thông báo cụ thể) - Kiểm kê 3 lần trong 1 năm
học (đầu năm, cuối HKI & cuối năm học), ghi số liệu KK vào sổ tài sản thiết bị. Nếu có
biến động lớn về TB phải báo cáo kịp thời. Kiểm kê bất thường trong các trường hợp
sau : Thay đổi Hiệu Trưởng, thay đổi giáo viên phụ trách Thiết bị - Thực hành thí
nghiệm, phân chia, giải thể trường, xảy ra mất mát do thiên tai hoặc trộm cắp, khi Phòng
Giáo dục có yêu cầu.
4) Lịch Mở Cửa Phục Vụ TB :
* Đ/V trường có người phụ trách Thiết bị – Thư viện là kiêm nhiệm : Hiệu trưởng
qui định lịch mở của theo số tiết kiêm nhiệm.
* Trường có người phụ trách Thiết bị – Thư viện là chuyên trách :
Mở cửa 6 buổi/tuần vào các ngày thứ Hai (Sáng, Chiều), Ba (Chiều), Tư (Sáng,
Chiều), Sáu (Sáng)
GV phụ trách phòng THTN làm việc theo lịch thực hành của Trường.
Các ngày không mở cửa GV – TB Làm Công Tác nghiệp vụ , chuẩn bị cho mượn
trước hay để TB vào một nơi dành riêng tại văn phòng, bảo đảm vẫn phục vụ tốt.

-

5) Kế Hoạch Một Ngày Làm Việc Của GV TB
Mở cửa phòng TB theo đúng lịch

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 5


-

Điều động Đội học sinh TB, vệ sinh, sắp xếp phòng TB.

9
10
11
12
13
14
15
16

Tên sổ

Phòng Thiết
Bị (Trường có
(Trường O có PTN )
Phòng Thiết Bị

Phòng THTN

PTN )

Sổ Tài Sản (sổ DM ĐDDH)
Sổ Nhập TB &Lưu Hoá Đơn
Sổ Tiêu hao
Sổ Sử Dụng (mượn ) TB
Kế hoạch trang bị
Sổ Tự Làm
Danh Mục TB (giới thiệu)
Lịch Thực Hành Tháng
Sổ Theo Dõi THTN
Lịch TN CM (nếu cần)

























Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 6






- Thiết Bị hoàn chỉnh .
- Thiết Bị tiên tiến
- Thiết bị trường học

MỐI LIÊN HỆ
- Trường đạt chuẩn QG
- Trường Tiên Tiến Cấp Tỉnh
- Trường Tiên Tiến Cấp Huyện
- Trường loại khá

-

TB – THTN hoàn chỉnh
TB – THTN Tiên tiến trở lên
TB – THTN Trường học
TB – THTN Khá

Chương II :
TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÀ TRƯỜNG ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG THIẾT BỊ – THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM :
I. Phòng Giáo Dục : Sẽ nghiên cứu phát triển, tổ chức phong trào, định hướng
chung, cung cấp thiết bị, bồi dưỡng nghiệp vụ, đánh giá hoạt động Thiết bị - Thực hành
thí nghiệm của các trường.
Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 7


II. Hiệu Trưởng : Có trách nhiệm kiểm tra, chỉ đạo và hỗ trợ cho công tác Thiết bị Thực hành thí nghiệm. Phát huy hết tác dụng của ĐDDH. Chấm dứt tình trạng dạy
“chay”. Đôn đốc giáo viên, học sinh sử dụng và tự làm tốt ĐDDH, Thực hành thí nghiệm
đúng chương trình.
Hiệu Trưởng chức quản lý toàn bộ tài sản, ĐDDH của nhà trường theo đúng qui



Sự phân chia này phải hợp lý ; cân đối công việc ; và dựa trên mục đích duy nhất là
phục vụ tốt cho giảng dạy & học tập .

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 9


Chương III:
CHUẨN BỊ THIẾT BỊ MINH HOẠ TRÊN LỚP
VÀ TỔ CHỨC MỘT GIỜ THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM
I. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH CHUNG :
1. Nghiên cứu chương trình :
Giáo viên Thiết bị - Thực hành thí nghiệm cần nghiên cứu kế hoạch giảng dạy,
chương trình , sách hướng dẫn GD , phối hợp với các tổ chức chuyên môn để nắm được
các tiết dạy có sử dụng TB và các tiết có thí nghiệm thực hành. Biết được yêu cầu về
dụng cụ, hóa chất, mẫu vật … để chuẩn bị.
2. Xây dựng kế hoạch :
Cân đối với dụng cụ thí nghiệm hiện có để lên kế hoạch, nêu được bộ môn, thời
gian, khối lớp, dụng cụ, hóa chất cần có. Kế hoạch này được BGH duyệt và được thông
báo đến các giáo viên có liên quan.
3. Thực hiện kế hoạch :
BGH tạo mọi điều kiện thuận lợi về mặt chuyên môn, kinh phí, kết hợp với các bộ
phận khác để thực hiện kế hoạch. BGH thường xuyên thăm lớp, dự giờ các tiết có sử
dụng thiết bị, các tiết thực hành thí nghiệm, có gắn kỹ thuật sử dụng thiết bị với việc đánh
giá tay nghề một giáo viên. Đặc biệt cần kiểm tra việc thực hiện các thí nghiệm chứng
minh trên lớp và việc thực hiện chương trình Thực hành thí nghiệm.
II. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ MINH HOẠ DẠY TRÊN LỚP :
- Bậc TH , MN cho mượn trọn bộ , trọn năm .
- Giáo viên Thiết bị cần nắm được nhu cầu đăng ký mượn của giáo viên dạy lớp để

Lưu ý :
- Cần bố trí bàn ghế , dụng cụ sao cho ít cản trở nhất .
- Cần tạo điều kiện cho HS chủ động tự làm việc , hướng dẫn đúng lúc và chỉ can
thiệp khi thấy thật cần thiết .
- Bài thu hoạch không quá nặng nề , nên thiết kế theo kiểu điền khuyết .
* CƠ SỞ ĐÁNH GIÁ 1 TIẾT THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM :
- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
- Nề nếp học sinh trong quá trình làm bài.
- Kỹ năng, thao tác thực hành của học sinh.
- Kết quả thực hành.
- Vệ sinh nơi thực hiện & dụng cụ làm việc, bảo quản dụng cụ.

2 ĐIỂM
2 ĐIỂM
2 ĐIỂM
2 ĐIỂM
2 ĐIỂM

* XẾP LOẠI 1 TIẾT THTN :
- Loại A từ 8 điểm trở lên
- Loại B từ 5 điểm đến 7 điểm

Chương IV :
XÂY DỰNG CƠ SỞ VẬT CHẤT BẢO QUẢN THIẾT BỊ
I. PHÒNG DÙNG LÀM PHÒNG THIẾT BỊ – THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM:
Diện tích phòng TB ít nhất ½ phòng học ; Phòng THTN 1 phòng học
Phòng dùng làm Phòng Thiết bị hay P. Thực hành thí nghiệm phải là phòng kiên cố
có khóa riêng, thoáng mát, cửa sổ có song chắc chắn, có đủ kệ, tủ chức thiết bị và hồ sơ
sổ sách, bàn làm việc. Phòng Thực hành thí nghiệm có thêm bàn để dụng cụ cho giáo
Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 11

I) TIẾP NHẬN
1. Nhà trường nhận thiết bị tại SGD (PGD) theo đúng lịch, đúng giờ, trường tự lo
phương tiện vận chuyển, tránh đổ vỡ mất dọc đường.

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 12


2. Sau đó trường tiến hành kiểm kê các dụng cụ có trong bộ theo danh mục có
trong từng thùng, nếu có hư, mất, thiếu thì lập biên bản gởi về phòng 2 bản (phòng sẽ gởi
về nơi cung cấp 1 bản ) .GV TB (kết hợp với tổ trưởng chuyên môn) tiến hành phân loại
dụng cụ theo từng khối lớp, môn.
3. GV Thiết bị vào sổ nhập TB - lưu hoá đơn và sổ Tài sản thiết bị rồi trình Hiệu
trưởng duyệt nhâph kho trên hoá đơn .
4. GV TB sẽ xử lý kỹ thuật các dụng cụ bao gồm : Dán nhãn, chuẩn bị chỗ chứa
( giá treo tranh, tủ chứa dụng cụ), sắp xếp dụng cụ vào giá, tủ theo từng loại.
5. Vào danh mục giới thiệu .
6. Tổ chức một buổi giới thiệu thiết bị mới , qua đó hướng dẫn cách sử dụng lắp
ráp, chạy thử các dụng cụ thí nghiệm.
7. Đưa vào sử dụng & bảo quản .
8 . Đổi hoá đơn có chữ ký của HT về phòng GD .

II) THANH LÝ :
- Thiết bị cần thanh lý được ghi vào sổ tiêu hao rồi đóng gói lại .
- Kiểm kê lần 1 , lần 2 thì ghi vào sổ tài sản , cột hỏng , mất (cột 13,14) .
- Kiểm kê lần 3 ghi tiếp vào 2 cột trên và ghi vào cột còn (15)
Sau đó lập danh sách thanh lý vào biên bản KK lần 3 (cuối STS)
– Trình hiệu trưởng duyệt cho thanh lý , rồi chuyển PGD duyệt.

Chương VI:
DỰ KIẾN KẾ HOẠCH CÔNG TÁC HÀNG THÁNG

- Báo cáo hoạt động TB THTN lần 1 cho hiệu trưởng.
- Tham gia thi GV giỏi THTN
* Tháng 2 – 3 :
- Tiếp tục tổ chức và theo dõi các hoạt động TBTH, đôn đốc hoàn thành các kế
hoạch, chỉ tiêu đề ra.
- Kiểm tra công nhận các dạnh hiệu TB THTN.
* Tháng 4 :
- Tiếp tục kiểm tra .
- Tổng kết hoạt động , gởi bản tổng kết về SGD (PGD) ( 2 bản) .
* Tháng 5 :
- Kiểm kê tài sản TB lần 3, thanh lý , sắp xếp TB vào nơi bảo quản tốt nhất.
- Lập danh sách các TB cần bổ sung cho năm học tới .
* Trong thời gian nghỉ hè :
Định kỳ ít nhất nữa tháng mở kho TB kiểm tra và xử lý mối mọt , ẩm đột một lần .
Nếu phát hiện thấy hư hao mất mát phải báo ngay cho hiệu trưởng xử lý kịp thời .
quay về trang chuyên môn

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 14


Chương VII :

Thiết Lập Hồ Sơ Sổ Sách
(1)

Số
TT

Ngày
nhập


Mẫu nguyên thủy
STT

Tên
ĐDDH

(1)

(2)

Mã
Hiệu

(2B)

Đơn
vị
tính

(3)

Đơn
giá

(4)

Đã có đến 19........

Thay đổi trong năm học 19__

Ghi theo thứ tự thời gian

tổng
cộng
(12)

KK cuối năm
Mất
(13)

Hỏng
(14)

còn
(15)

Có thể kẻ nhiều cột
giống như trên để dùng

được nhiều năm.

Mẫu sửa lại 2009

(2) SỔ TÀI SẢN THIẾT BỊ DẠY HỌC
STT

(1)

Tên
ĐDDH


(6)

Ghi theo thứ tự thời gian

(7)

Thay đổi trong năm học ………..

Kiểm kê lần
1

2

3

(8)

(9)

(10)

kiểm kê cuối năm

(11)

Tổng
số
(12)


Buồi

Tiết

Lớp

Môn

Tên
đề tài

Dụng cụ, hóa chất
cần chuẩn bị trước

DUYỆT HÀNG THÁNG CỦA BGH

(4) SỔ THEO DÕI THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH MÔN ………………
S
ố
T
T

Tên
GV
hướn
g dẫn

Tuần

Ngày

/

2Đ

2Đ

2Đ

Xếp
Chữ
Kết loại tiết ký của
quả THTN
GV
hướng
dẫn
2Đ
A :8↑
B : 5↑

(5) SỔ THEO DÕI THÍ NGHIỆM CHỨNG MINH MÔN ……………
(Bỏ)
S
ố
T
T

Tên GV
hướng
dẫn



Họ và tên giáo viên : ……………………………………………………………

Ngày

Tên bài dạy

Tên
thiết bị

Số
lượng

Mượn

Ký tên

Trả

Ngày

Ngày

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 16

Ký tên

Ghi Chú

Chữ ký

DUYỆT HÀNG THÁNG CỦA BGH

(8) SỔ THEO DÕI TỰ LÀM
Tên giáo viên : ……………………………………………………………..(Mỗi GV từ 1 đến
2 trang)
Tên thiết bị

Cấp lớp

Môn

Bài

Vật liệu

Tiền

Ngày hoàn
thành

Xếp loại

(Nếu có YC)

DUYỆT HÀNG THÁNG CỦA BGH

- Mã số thiết bị THCS :
Môn / Lớp / Tuần
Tiết / Số thứ tự



Tờ giấy rô-ky có khung

Danh Mục Thiết Bị THCS Trường ………

Giấy tập kẽ theo mẫu
như trên.

Toán

Giới thiệu TB mới nhận
hay TB phục vụ theo chủ đề
Bằng một tấm bảng nhỏ.

(10)
STT

Văn

Lý

Sử

Hóa

Sinh

Địa

NgoạiN

2

Cộng tháng
Duyệt / tháng

Các loại sổ phải được ghi chép kịp thời, chính xác và được giữ gìn cẩn thận, có ký
duyệt của BGH. Khi thay người phụ trách thì các loại sổ trên phải được bàn giao đầy đủ.

II / LƯU Ý VỚI MỘT SỐ SỔ :
1. SỔ NHẬP & LƯU HÓA ĐƠN THIẾT BỊ :
TB sau khi nhận về, các hóa đơn xuất kho cần được lưu trữ và ghi đầy đủ vào danh
mục ở bìa hóa đơn. Trường hợp phải giao tài vụ bản chính thì lưu bản photo.
2. SỔ TÀI SẢN TB (SỔ DANH MỤC TB) :
- Khối thay sách có riêng 1 cuốn .
- Mỗi bậc học có một cuốn (MG, TH, THCS, Phòng THTN, Phòng Vi tính, Phòng
Nghe nhìn, Phòng GD âm nhạc) mỗi cuốn có 2 bản, 1 ở trường & 1 lưu ở Phòng GD.
Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 18


- Nội dung ghi theo như hóa đơn. Trường hợp bộ thiết bị có nhiều chi tiết, cần
kiểm kê các chi tiết có trong bộ, lập biên bản và lưu vào một nơi dành riêng trong sổ.
- Kiểm kê mỗi năm học 3 lần : đầu năm, cuối HKI và cuối năm học, lần 1, 2 chỉ ghi
vào các cột tăng, giảm (8, 9, 10, 11, 12, 13, 14), lần 3 mới ghi vào cột “còn” 15. Phần
biên bản ghi từ trang 54, không dùng giấy rời. TB cần thanh lý cũng được đưa vào đây
(thay vì phải lập biên bản thanh lý rời như trước đây). Phòng GD sẽ giao sổ của Phòng để
trường sao y vào khi cần thiết.
3. SỔ CHO MƯỢN THIẾT BỊ DẠY HỌC :
- Dùng để quản lý tài sản cho mượn & quản lý tình hình sử dụng TBDH.
- Cách ghi như sau : Đối với TB khi mượn (hay trả) nếu có hư, mất thì ghi vào cột
ghi chú (N+) ; nếu không hư, mất thì khỏi ghi. Cột tên bài dạy được ghi tên bài dạy (nếu

+ Các bộ tranh ảnh, bản đồ (không thuộc các bộ va li) : thì ghi tên bộ tranh, địa chỉ
sử dụng.
+ Bộ thí nghiệm Hóa sinh Hà Lan THCS có 4 bộ con : Bộ Hóa HL chứng minh, Bộ
Hóa HL thực hành, Bộ Sinh HL chứng minh, Bộ Sinh HL thực hành.
+ Các bộ thí nghiệm rời chỉ phục vụ cho 1, 2 bài như bộ TN về thành phần của đất,
bộ Tuabin nước, bộ TN về giãn nở, bộ TN về từ trường, từ phổ… thì ghi tên từng bộ
(không ghi chi tiết) và địa chỉ sử dụng…

M

ặc dù đã hết sức cố gắng nhưng tài liệu nầy chắc chắn vẫn còn
thiếu sót , mong rằng, qua thực tế, các cấp Lãnh Đạo , các đơn
vị trường có thể đóng góp ý kiến để công tác thiết bị thực hành

ngày càng hoàn thiện.

Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Thiết bị – Thực hành - Trang 20