ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
HỖ TRỢ GIẢNG DẠY Ở TIỂU HỌC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Thế giới hôm nay đang chứng kiến những đổi thay có tính chất
khuynh đảo trong mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhờ những
thành tựu của công nghệ thông tin (CNTT). CNTT đã góp phần quan trọng
cho việc tạo ra những nhân tố năng động mới, cho quá trình hình thành nền
kinh tế tri thức và xã hội thông tin.
Xuất phát từ các văn bản chỉ đạo của Đảng và nhà nước nhất là
chỉ thị 58-CT/UW của Bộ Chính Trị ngày 07 tháng 10 năm 2000 về việc
đẩy mạnh ứng dụng CNTT phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa và Hiện
đại hóa đã chỉ rõ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực
về CNTT và đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác giáo dục và đào
tạo, đây là nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành giáo dục
giai đoạn 2001 – 2005 thông qua quyết định số 81/2001/QĐ-TTg;
Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới
các phương pháp và hình thức dạy học. Những phương pháp dạy học theo
cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện
và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi. Các
hình thức dạy học như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân
cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin và truyền
thông. Chẳng hạn, cá nhân làm việc tự lực với máy tính, với Internet, dạy
học theo hình thức lớp học phân tán qua mang, dạy học qua cầu truyền
hình. Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho học
sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển
cho học sinh các phương pháp học chủ động. Nếu trước kia người ta
thường quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ
năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo
của học sinh. Như vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang
“lấy học sinh làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Công nghệ phần mềm phát triển mạnh, trong đó các phàn mềm

Công nghệ thông tin ( IT – Information Technology) là ngành ứng
dụng công nghệ quản lý và xử lý thông tin, là ngành sử dụng máy tính và các
phần mềm của nó để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền và thu thông
tin. Theo Nghị quyết 49/CP của Chính phủ ngày 4 tháng 8 năm 1993 thì
“Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện
và công cụ kĩ thuật hiện đại- chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông- nhằm
tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất
phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã
hội”
Như vậy, công nghệ thông tin là tập hợp các phương tiện và công cụ kĩ
thuật hiện đại như máy tính, máy chiếu Projector, mạng Internet… để cung
cấp nguồn tài nguyên vô cùng phong phú, đa dạng cho mọi lĩnh vực trong đời
sống con người và xã hội. Đặc biệt, ngày nay Internet với các kết nối băng
tầng rộng đã đi tới tất cả các trường học, giúp cho việc ứng dụng các kiến
thức, kĩ năng và hiểu biết về công nghệ thông tin vào dạy học.
I.

Thực trạng chung
Ngày nay, việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường học
đang rất được ngành giáo dục và xã hội quan tâm. Với mục tiêu dạy học
tích cực – lấy học sinh làm trung tâm của hoạt động dạy và học để có thể
phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tạo cho học
sinh hứng thú trong học tập. Người giáo viên cần phải bồi dưỡng cho học
sinh kĩ năng nhận biết bản chất vấn đề, có năng lực tư duy độc lập và vận
dụng sáng tạo kiến thức đã học vào thực tiễn. Để đạt mục tiêu trên, giáo
viên phải vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực. Một trong

2



công nghệ vào quá trình học tập của bản thân.
Tuy nhiên, hiện nay việc ứng dụng CNTT trong dạy học tích cực chưa
mang lại hiệu quả mong muốn. Một trong những nguyên nhân khách quan đó
là:
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho dạy học ứng dụng CNTT
của nhà trường còn nhiều hạn chế: Thiếu các phòng học chức năng dẫn đến
khó khăn trong việc đăng kí phòng dạy.
- Bên cạnh đó việc ứng dụng CNTT để đổi mới phương pháp dạy học
chưa được nghiên cứu kỹ, dẫn đến việc ứng dụng nó không đúng chỗ, không
đúng lúc, nhiều khi lạm dụng nó. Nhiều giáo viên vẫn còn quá lạm dụng máy
chiếu để thay cho tấm bảng đen, biến “đọc- chép” thành “chiếu-chép”. Thời
gian qua, nhiều giáo viên vẫn còn quan niệm đồng nhất giữa “ứng dụng công
nghệ thông tin vào dạy học” với giáo án điện tử. Do đó, khi soạn một bài
3


giảng bằng Powerpoint, giáo viên đưa tất cả những công việc của mình (ổn
định lớp, kiểm tra bài cũ, câu hỏi kiểm tra bài cũ, dặn dò…) và toàn bộ nội
dung bài giảng lên các Slides để “chiếu cho học sinh chép”. Theo tôi, đây là
một quan niệm chưa thật sự chuẩn xác vì công nghệ thông tin không phải là
một giáo án, nó chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho quá trình giảng dạy và giúp giáo
viên cung cấp cho học sinh nhiều nguồn tư liệu khác nhau về một sự vật, hiện
tượng như: kênh chữ, kênh hình, phim tư liệu…để cho học sinh tự tìm ra tri
thức cho mình. Từ đó, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của
học sinh trong học tập.
- Chính vì tính ưu việt khi soạn thảo giáo án ứng dụng công nghệ thông
tin dễ trao đổi, sao chép, nên làm cho một số giáo viên không tích cực soạn
giáo án mà trở thành người “đao giáo án” bằng cách copy của đồng nghiệp
rồi chỉnh sửa thêm thắt một cách hời hợt.
- Một số giáo viên đôi khi chủ quan vì tin tưởng vào giáo án mà cá nhân



soạn giảng hàng ngày như lấy thông tin, các bước soạn một bài trình chiếu,
các phần mềm thông dụng, cách chuyển đổi các loại phông chữ, cách sử dụng
một số phương tiện như máy chiếu, máy quay phim, chụp ảnh, cách thiết kế
bài kiểm tra,...
-Tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề để trao đổi về kinh nghiệm
ứng dụng CNTT trong giảng dạy.
-Định hướng cho giáo viên luôn có ý thức sưu tầm tài liệu hướng dẫn
ứng dụng CNTT hiệu quả, bộ phận chuyên môn nghiên cứu chọn lọc photo
phát cho giáo viên như: tài liệu hướng dẫn soạn giáo án powerpoint, hướng
dẫn sử dụng máy chiếu, hướng dẫn thiết kế bài giảng điện tử e- Learning,…
-Bố trí phòng Hội đồng, phòng thư viện đều có kết nối Internet để cán
bộ, giáo viên được truy cập Internet thường xuyên;
-Lắp đặt thêm phòng học chức năng để giáo viên dễ dàng trong việc
đăng kí và sử dụng.
2. Đối với giáo viên:
- Cần mạnh dạn, không ngại khó, tự thiết kế và sử dụng bài giảng điện
tử của mình sẽ giúp cho giáo viên rèn luyện được nhiều kỹ năng và phối hợp
tốt các phương pháp dạy học tích cực khác.
-Tự xây dựng ngân hàng tư liệu (phim, ảnh…) phục vụ cho các tiết dạy
ứng dụng CNTT.
-Khi thiết kế Bài giảng điện tử cần chuẩn bị trước kịch bản, tư liệu
(Video, hình ảnh), chọn giải pháp cho sử dụng công nghệ, sau đó mới bắt tay
vào soạn giảng.
- Không lạm dụng công nghệ nếu chúng không tác động tích cực đến
quá trình dạy học và sự phát triển của học sinh.
-Tích cực tham gia các cuộc thi ứng dụng CNTT do ngành tổ chức. Bởi
vì thông qua đó giáo viên sẽ rèn luyện được các kỹ năng, có thêm nhiều kinh
nghiệm từ học hỏi đồng nghiệp.

- Trên thẻ Borders lần lượt bỏ đi các viền khung tuỳ biến bằng cách nhấp
chọn vào các nút đường viền tương ứng (xem hình A.2).

Hình A.2: Thao tác trên thẻ Borders
* Chú ý: Thao tác này phụ thuộc vào vị trí của từ khoá nằm trên bảng.

6


- Tiến hành loại bỏ các viền khung với phương pháp tương tự đến khi Table
ban đầu chỉ còn lại các ô ứng với ô chữ do các từ khoá tạo thành (xem hình
A.3).

Hình A.3: Table sau khi đã xử lý
4. Tiến hành tạo nội dung cho các từ khoá bằng cách tận dụng chức năng
WordArt trong PowerPoint.
- Nên tạo riêng từng âm của từ khoá để có thể dễ dàng điều chỉnh kích thước
cho phù hợp với ô đã thiết kế.
- Đặt từng âm vào đúng từng vị trí trong ô chữ.
- Sử dụng kỹ thuật Group các âm lại thành một từ khối thống nhất để tiện
việc di chuyển
* Chú ý: Tại các chổ giao nhau của hai từ khoá ta phải thiết kế chữ đó lại
hai lần, ví dụ ở đây đối với chữ “I” tôi phải thiết kế lại hai lần, sau đó đặt
chúng chồng khớp lên nhau.
5. Tiếp theo tiến hành thiết kế nội dung các gợi ý và các nút lệnh tương ứng
(ví dụ ở đây tôi thiết kế 2 nút lệnh cho một câu hỏi: nút gợi ý và nút đáp án)
với thứ tự của từ khoá bằng cách dùng các Textbox và AutoShapes.
6. Hoàn chỉnh xong vị trí phù hợp cho các đối tượng trên Slide trình diễn ta
bắt đầu thiết kế hiệu ứng cho các nút lệnh.
* Tạo hiệu ứng cho nút gợi ý:

Hình A.7: Thiết lập hiệu ứng cho TextBox gợi ý
9. Tiếp theo ấn giữ trái chuột vào tên hiệu ứng Shape 71 và kéo thả xuống
dưới sao cho hiệu ứng này phải có vị trí nằm phía dưới hiệu ứng của nút “?”
đã thiết lập ban đầu (xem hình A.8)

9


Hình A.8: Thao tác kéo thả thay đổi vị trí
* Chú ý: Cả hai hiệu ứng lúc này đều phải nằm dưới mụcTrigger: Rectangle
14: ?
* Tạo hiệu ứng cho nút đáp án:
1. Việc tạo hiệu ứng cho nút đáp án của câu hỏi một cũng tiến hành các bước
tương tự như khi thiết lập với nút gợi ý “?”: tạo hiệu ứng tuỳ biến cho nút
nhấp đáp án, tạo hiệu ứng cho từ khoá đáp án xuất hiện (chữ WordArt).
2. Điểm khác nhau ở đây là phải tạo thêm một hiệu ứng thứ ba có vị trí nằm
sau hiệu ứng xuất hiện của dòng từ khoá WordArt đáp án, hiệu ứng này có tác
dụng khi từ khoá đáp án xuất hiện trên Slide trình diễn cũng là lúc TextBox
chứa gợi ý sẽ biến mất (nếu không thiết lập khi chạy tiếp gợi ý của câu hỏi thứ
hai sẽ xảy ra hiện tượng chồng chéo: nhiều TextBox gợi ý sẽ xuất hiện đan
xen vào nhau trên cùng Slide trình diễn).
3. Nhấp chọn TextBox gợi ý của câu hỏi thứ nhất và thiết lập một hiệu ứng
biến mất (Exit) tuỳ biến, nhấp phải vào hiệu ứng vừa tạo chọn Start with
Previous.
4. Tiến hành thao tác dùng chuột nắm và kéo thả hiệu ứng này xuống vị trí
dưới cùng (vị trí thứ ba) chung nhóm với hai hiệu ứng đã thiết lập cho nút đáp
án.
--> Mô tả hoạt động: Khi nhấp chuột vào nút giải đáp thì từ khoá đáp án của
câu hỏi một là VISTA sẽ xuất hiện; đồng thời lúc này TextBox chứa nội dung
gợi ý của câu cũng sẽ biến mất: để lại giao diện nền trắng cho nội dung gợi ý

- Tương tự như vậy lần lượt tạo hiệu ứng xuất hiện Appear cho đối tượng
Texbox 2 (FOR - DO) và 3 (WHILE - DO), xem hình B.2.
- Kế tiếp ta dùng kỹ thuật Trigger để tạo mối liên quan cho 3 Textbox này
vào đối tượng nút Nội dung bài: nhấp trái chuột vào hiệu ứng 1 ứng với
textbox 1 ở cửa sổ bên phải giao diện thiết kế của PP, chọn dòng Timing.

11


- Trên cửa sổ Appear > thẻ Timing > nhấp nút Triggers > trong dòng Start
Effect on click of tìm và chọn nút tên Nội dung bài > OK để chấp nhận xác
lập, xem hình B.1.

Hình B.1: Ràng buộc trigger cho textbox1 vào nút nội dung bài
- Tiến hành ràng buộc trigger tương tự cho textbox2 và 3.
- Quan sát khung cửa sổ hiệu ứng bên phải ta thấy có 3 Effect của trigger nút
nội dung bài lần lượt được đánh số là 1,2 và 3. Nếu trình diễn lúc này thì khi
nhấp chuột vào nút Nội dung bài thì 3 textbox sẽ lần lượt xuất hiện; như vậy
yêu cầu đặt ra vẫn chưa đạt vì mục đích ta muốn là cả 3 textbox sẽ xuất hiện
cùng lúc khi ra lệnh tương tác vào nút nội dung bài.
- Nhấp trái vào hiệu ứng của Textbox2 và 3 > Timing > trên thẻ Timing chọn
chức năng With Previous trong khung thoại Start, xem hình B.2.

12


Hình B.2: Thiết lập With Previous cho Textbox 2 và 3
- Lúc này quan sát thứ tự các hiệu ứng ở cửa sổ bên phải ta thấy 3 hiệu ứng
ban đầu đã được gộp chung thành 1 nhóm (điều này đồng nghĩa với việc khi
nhấp chuột vào nút Nội dung bài thì cả 3 textbox sẽ xổ xuống cùng một lúc),

Kết quả nghiên cứu
Tôi đã áp dụng một số kĩ thuật cũng như cách thức trên ứng dụng hỗ
trợ vào để giảng dạy.Cái được đầu tiên phải kể đến đó chính là giáo viên đã có
sự chuyển đổi về nhận thức, từ qui định (mang tính áp đặt) lúc ban đầu sang
tâm thế thích thú với bài giảng ứng dụng CNTT. Từ yêu thích đến chủ động
học hỏi cho nên kỹ năng soạn giảng các tiết có ứng dụng CNTT của giáo viên
không ngừng được nâng lên, chất lượng bài dạy cũng tốt hơn, hấp dẫn với học
sinh hơn.
- Hiện nay, 100% giáo viên nhà trường có trình độ A trở lên và đều soạn bài
bằng máy vi tính; 100% giáo viên biết sử dụng kỹ thuật trình chiếu hỗ trợ
giảng dạy, sử dụng các phần mềm dạy học bộ môn, các tư liệu điện tử,...
- Tổng số tiết ứng dụng CNTT trong năm học qua tăng lên đáng kể gần 90%
giáo viên có tiết dạy CNTT
- Năm học này nhà trường tiếp tục triển khai ứng dụng CNTT trong giảng dạy
và làm đồ dùng dạy học cho tất cả giáo viên trong trường để chọn cử các GV
có thành tích tốt .
C. KẾT LUẬN
I.

Kiến nghị đề xuất

- Giáo viên cần mạnh dạng, không ngại khó, tự thiết kế và sử dụng bài giảng
điện tử của mình sẽ giúp cho giáo viên rèn luyện được nhiều kỹ năng và phối
14


hợp tốt các phương pháp dạy học tích cực khác;
- Khi thiết kế Bài giảng điện tử cần chuẩn bị trước kịch bản, tư liệu (Vedeo,
hình ảnh, bảng đồ, ….), chọn giải pháp cho sử dụng công nghệ, sau đó mới
bắt tay vào soạn giảng. Nếu sử dụng MS PowerPiont làm công cụ chính cần

hay giải “ Bàn phím vàng”, … để kích thích lòng đam mê sáng tạo phục vụ
cho sự nghiệp giáo dục.
- Các chuyên gia, các nhà quản lý giáo dục sớm đưa ra tiêu chí đánh giá tiết
dạy có sử dụng công nghệ thông tin, Chuẩn bài giảng điện tử để có cơ sở thẩm
định, tạo ra ngân hàng bài giảng điện tử có chất lượng.
- Sở Giáo dục cần có Máy chủ Web (WebServer) để triển khai các văn bản,
tạo kho tư liệu giáo dục, www, elearning, … hơn thế nữa là cấp tên miền cho
các đơn vị trực thuộc (host Domian name) để giảm chi phí và quản lý dữ liệu
tập trung.
15


II.

Kết luận

Đổi mới phương pháp dạy học hiện đang là vấn đề cốt tử để nâng cao
chất lượng dạy học. Đó là một trong những mục tiêu quan trọng nhất trong cải
cách giáo dục ở nước ta hiện nay. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ thông
tin và truyền thông nhằm đổi mới nội dung, phương pháp dạy học là một công
việc lâu dài, khó khăn đòi hỏi rất nhiều điều kiện về cơ sở vật chất, tài chính
và năng lực của đội ngũ giáo viên. Do đó, để đẩy mạnh việc ứng dụng và phát
triển công nghệ thông tin trong dạy học trong thời gian tới có hiệu quả, không
có gì khác hơn, là nhà nước tăng dần mức đầu tư để không ngừng nâng cao,
hoàn thiện và hiện đại hoá thiết bị, công nghệ dạy học; đồng thời hoàn thiện
hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông để mọi trường học đều có thể kết
nối vào mạng Internet. Bên cạnh đó, có sự chỉ đạo đầy đủ, đồng bộ, thống
nhất bằng các văn bản mang tính pháp quy để các trường có cơ sở lập đề án,
huy động nguồn vốn đầu tư cho hoạt động này, góp phần làm thay đổi nội
dung, phương pháp, hình thức dạy học và quản lý giáo dục, tạo nên được sự