Chữ viết tắt
CBQL
QLGD
CNTT
csvc

Chữ viết đầy đủ
1
Cán bộ quản lý
Quản lý giáo dục
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Công nghệ thông tin
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
KÝ HIẸU VIÉT TẮT
Cơ sở vật chất

THCS

Trung học cơ sở

XH

Xã hội

CBGV
GD&ĐT
SL

Cán bộ giáo viên
Giáo dục và đào tạo
VÒ TRỌNG VINH


Hiệu trưởng, hiệuTRUNG
phó
HỌC Cơ SỞ

PHVH
PTN
PTB
PVT
PTNTH
PNN
PHNT
PCMK

Phòng học văn hoá
THÀNH PHỐ VINH TỈNH NGHỆ AN
Phòng thí nghiệm
Phòng thiết bị
Phòng vi tính
LUẬN
VÃN THẠC
Phòng
thí nghiệm
thực sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC
hành
Phòng ngoại ngữ
Phòng học nghệ thuật
CHƯYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Phòng chuyên môn khác
MÃ SỐ: 60.14.05

Nghệ An, tháng 9 năm 2013.


3

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU..........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu............................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.....................................................4
4. Giả thuyết khoa học.............................................................................4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu...........................................................................4
6. Phạm vi nghiên cứu..............................................................................4
7. Phưong pháp nghiên cứu......................................................................4
8. Những đóng góp của đề tài..................................................................5
9. Cấu trúc của luận văn...........................................................................5

Chương 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TRƯNG HỌC cơ SỞ...............................6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề...................................................................6
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài......................................................7
1.2.1.................................................................................................................... D

ạy học, hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn Âm nhạc.............7
1.2.2........................................ Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

............................................................................................................10
1.2.3...................Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS


39

2.4 Điều tra thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các

trường
THCS thành phố Vinh....................................................................................41
2.4.1.................................................................................................................. Một

số định hướng điều tra........................................................................41
2.4.2

Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các

trường Trung
học cơ sở thành phố Vinh tỉnh Nghệ An........................................................42
2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm

nhạc ở
các trường THCS trong thành phố Vinh....................................................58
2.5.1...................................................................................... Thành công

................................................................................................58
TỈNH NGHẸ
AN.......................................................................................62
3.1. Các nguyên tắc đề xuất giải pháp.......................................................62


3.1.1............................................................. Nguyên tắc đảo bảo tính mục tiêu

............................................................................................................62

3.2.4.

Quản lý tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Âm nhạc.. 70
3.2.5.................................................................................................................. Qu

ản lý tốt việc sử dụng thiết bị dạy học Âm nhạc................................72
3.2.6.

Tăng cường quản lý công tác kiểm tra đánh giá chất lượng dạy

học môn
Âm nhạc..........................................................................................................74
3.2.7.

Xây dựng môi trường dạy học thân thiện, học sinh tích cực


DANH MỤC BẢNG, sơ ĐÒ
Bảng 1: Tổng hợp số lớp, số học sinh các trường THCS thành phố Vinh năm
2012-2013 ......................................................................................................33
Bảng2:Thống kê số lượng trường, lớp, học sinh THCS trong 03 năm gần đây:
34
Bảng 3: Tổng họp xếp loại học lực học sinh trung học cơ sở thành phố Vinh,
năm 2012-2013...............................................................................................35
Biẻu đồ 1: Tống họp xếp loại học lực học sinh THCS thành phố Vinh năm học
2012-2013.......................................................................................................35
Bảng 4: Tổng họp xếp loại hạnh kiểm học sinh trung học cơ sở thành phố
Vinh,

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6/1996) đã đề ra mục tiêu
“ từ nay đến 2020, ra sức phấn đấu đua nước ta cơ bản thành một nước công
nghiệp”. Đe thực hiện mục tiêu này nghị quyết hội nghị TW2 klioá VII (tháng
12/1996) đã đưa ra định hướng chiến lược phát triển Giáo dục- Đào tạo của
nước ta trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá và nhiệm vụ, mục tiêu
phát triển đến năm 2000. Đồng thời nghị quyết cũng đã nêu ra giải pháp chủ
yếu là: Tăng cường các nguồn lực cho giáo dục đào tạo, xây dựng đội ngũ
giáo viên, tạo động lực cho người dạy, người học. Tiếp tục đổi mới nội dung,
phương pháp giáo dục đào tạo và tăng cường cơ sở vật chất cho các trường
học, đổi mới công tác quản lý giáo dục. Trong đó công tác quản lý giáo dục
được xem là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
đào tạo. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX một lần nữa đã khắng định: “phát
triển giáo dục là một trong những động lực quan trọng, thúc đấy sự nghiệp
công nghiệp hoá hiện đại hoá, là điều kiện đê phát huy nguồn lực con người,
yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.
Đại hội chủ trương tiếp tục nâng cao chất lượng toàn diện, đổi mới nội dung
phương pháp dạy và học. Hệ thống trường lóp và hệ thống quản lý giáo dục,
thực hiện chuân hoá, hiện đại hoá, trong đó đối mới công tác quản lý giáo dục
được xem như một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục Đào tạo. Với chủ trương tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục một cách toàn
diện, bộ môn Ầm nhạc trong nhà trường cũng được chú trọng và đã thực sự
phát huy được vai trò giáo dục thẩm mĩ cho học sinh.
Ầm nhạc là một loại hình nghệ thuật gắn bó mật thiết với đời sống con
người. Nó có sức hấp dẫn kì lạ, có khả năng tác động mạnh mẽ vào tâm hồn
con người, làm cho con người tốt đẹp hơn, trong sáng hơn. Bản chất của Ảm


2


Thành phố Vinh là thành phố loại 1, là trung tâm văn hóa, kinh tế,
chính trị của tỉnh Nghệ An. Đây cũng là nơi mà các hoạt động giáo dục thể
hiện nhiều ưu thế vượt trội so với các địa phương khác trong tỉnh. Môn Âm
nhạc cũng có những lợi thế riêng khi được dạy học trong các trường TH,
THCS trên địa bàn thành phố xét từ các góc độ: người dạy, người học, người
quản lý, cơ sở vật chất ... Tuy vậy, trong nhiều năm qua, kết quả dạy học
môn Âm nhạc trong các trường THCS (phạm vi mà chúng tôi quan tâm khảo
sát) chưa thật sự nổi bật; hiệu quả giáo dục thấm mỹ qua môn Am nhạc chưa
đạt được như mong muốn. Tồn tại ấy một phần xuất phát từ thực tiễn quản lý
dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS Thành phố Vinh đang có nhiều bất
cập, chưa phát huy hết khả năng đê nâng cao chất lượng dạy học. Vì vậy việc
xây dựng một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các
trường THCS trong Thành phố Vinh hiện nay là rất quan trọng và cần thiết
nhằm nâng cao hiệu quả dạy học Ảm nhạc trong nhà trường.
Mặc dù trong những năm gần đây đã có những công trình khoa học đề
cập đến các vấn đề khác nhau liên quan đến việc quản lý hoạt động dạy học
nói chung và quản lý dạy học môn âm nhạc nói riêng. Nhưng khảo sát thực
tiễn đê từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy
học môn Âm nhạc trong các trường THCS Thành phó Vinh của tỉnh Nghệ An
thì cho đến nay vẫn chưa có một đề tài khoa học nào trực tiếp nghiên cứu. Với
những nhận thức trên cùng với việc xác định trách nhiệm của bản thân, chúng
tôi chọn cho mình đề tài nghiên cứu: “ Một số giải pháp quản lý hoạt động
dạy học môn Am nhạc ở các trường Trung học cơ sở thành pho Vinh, tỉnh
Nghệ An
2. Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc đế
góp phần nâng cao chất lượng dạy học.



các trương THCS thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
6. Phạm vi nghiên cúu

Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường
Trung học cơ sở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.


5

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
7.3. Phương pháp thống kê toán học để xứ lý số liệu
8. Những đóng góp của đề tài
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý quản lý dạy học và quản lý

dạy
học môn Âm nhạc.
- Nêu lên thực trạng quản lý dạy học môn Âm nhạc ở các trường

THCS
trong thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
- Đe xuất các giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Am nhạc ở

trường THCS nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục Âm nhạc, đáp ứng mục tiêu
giáo dục dục Ầm nhạc ở trường THCS.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể ứng dụng cho:

I Cán bộ quản lý các trường THCS
+ Giáo viên giảng dạy Âm nhạc ở trường THCS.
+ Các trường sư phạm đào tạo giáo viên Âm nhạc THCS

- Nguyễn Minh Toàn - Nguyễn Hoành Thông (2000) “Âm nhạc và

phương pháp dạy học” Nhà xuất bản Giáo dục.
- Hoàng Long, Hoàng Lân (2002) “Phương pháp dạy học Âm nhạc”

Nhà xuất bản Giáo dục.
- Hoàng Long, Hoàng Lân (2005) “ Phương pháp dạy học Âm nhạc”

Nhà xuất Đại học Sư phạm
- Đoàn Tiến Dũng - “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn

Âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở thành phố Thanh Hoá”, luận văn thạc
sĩ khoa học giáo dục, Đại học Vinh
- Phạm Anh Tuấn “ Phương pháp dạy học âm nhạc Tiểu học, Trung

học cơ sở”, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm


7

- Năm 2005, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường cao đẳng sư phạm Nhạc,

Hoạ Trung ương tố chức hội thảo khoa học về đổi mới nội dung, phương pháp
dạy, học Âm nhạc ở các trường sư phạm nhằm tiến tới đổi mói phương pháp
dạy học Âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở.
- Năm 2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho xuất bản tập 1 “Tài liệu bồi

dưỡng thường xuyên cho giáo viên Trung học cơ sở chu kỳ III môn Âm
nhạc”.
- Năm 2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho xuất bản tập 2 “Tài liệu bồi

- ^Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh

nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng kỹ xảo,
hoạt động nhận thức và thực tiễn, đế trên cơ sở đỏ phát triến năng lực tư duy
và hình thành thế giới quan khoa học” (PGS.TS. Thái Văn Thành; Th.s. Chu
Thị Lục)

- Theo tác giả Võ Quang Phúc ” Dạy học là những hệ thong những tác

động qua lại lẫn nhau, giữa nhiều nhân tổ nhằm mục đích trang bị kiến thức,
hình thành kỹ năng, kỹ xảo tưong ứng và rèn luyện đạo đức cho người công
dân. Chỉnh những nhân tổ hợp thành hoạt động này cùng với hệ thong tác
động qua lại lẫn nhau giữa chủng làm cho dạy học thực sự tòn tại như một
chỉnh thế toàn vẹn - một hệ thong ”

- Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tông thế, là một trong

những con đường đế thực hiện mục đích giáo dục. (PGS.TS. Phạm Viết
Vượng)

1.2.1.2.

Khải niệm về hoạt động dạy học

- Hoạt động dạy học được hiểu là: Hoạt động được tô chức trong nhà

trường bằng phương pháp sư phạm đặc biệt, nhằm trang bị cho học sinh hệ
trò chủ đạo.





10

Ăm nhạc cho học sinh, học sinh nhận thức và lĩnh hội chủng, qua đó thực
hiện được mục đích giáo dục Âm nhạc. [17]
Nhiệm vụ của hoạt động dạy học Âm nhạc ở trường THCS đó là cung
cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản về lý thuyết Âm nhạc, một số hiểu
biết về nghệ thuật Âm nhạc, rèn luyện một số kỹ năng cơ bản về tập đọc nhạc,
hát. Thông qua hoạt động dạy học Ầm nhạc để giáo dục cho học sinh về văn
hoá Âm nhạc, giáo dục về đạo đức, thâm mĩ về Âm nhạc, tình yêu quê hương
đất nước, góp phần đào tạo có chất lượng về phát triển toàn diện nhân cách
của học sinh.
1.2.2.

Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

1.2.2.1.

Khái niệm quản lỷ

Có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý:
- Quản lý là chức năng của hệ thống có tố chức và những bản chất khác

nhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy
trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động.
- Hoạt động có sự tác động qua lại giữa hệ thống và môi trường do đó:

quản lý được hiểu là bảo đảm hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sự
biến đối liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống đến trạng

bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng
những qui luật chung của xã hội cũng như các qui luật của quá trình giáo dục,
của sự phát triển thể lực và tâm lý trẻ em.

1.2.2.3.

Quản ìỷ nhà trường

- Quản lý nhà trường là quản lý vi mô, nó là một hệ thống con của

quản
lý vĩ mô. Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi tác
động hợp lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức -


12

Quản lý nhà trường là những tác động quản lý của cơ quan quản lý giáo
dục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học
tập của nhà trường.
Qnản lý cũng gồm những chỉ dẫn, qui định của các thực thể bên ngoài
nhà trường nhưng có liên quan trực tiếp nhà trường như cộng sự được đại
diện dưới hình thức Hội đồng giáo dục nhằm định hướng sự phát triển của
nhà trường và hộ trợ tạo điều kiện cho việc thực hiện phương hướn phát triển
đó.
- Tác động của những chủ thể quản lý bên trong nhà trường:
Quản lý nhà trường do chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồm
các hoạt động:
I Quản lý giáo viên
I Quản lý học sinh

nhạc thường thức
- về kĩ năng :

+ Luyện tập kĩ năng hát đúng giai điệu, lời ca và bước đầu tập hát diễn
cảm.
+ Luyện kĩ năng đọc nhạc và ghi chép nhạc đưn giản.
+ Luyện tập kỹ năng nghe và cảm nhận âm nhạc.
+ Luyện tập một số kỹ năng khác như gõ đệm, đánh nhịp, vận động
theo nhạc, các động tác biểu diễn đơn nhạc với các loại ca khúc.
- về thái độ :

+ Bồi dưỡng tình cảm trong sáng, lòng yêu âm nhạc, nhằm phát triển
hài hoà nhân cách.
+ Thông qua các hoạt động âm nhạc làm cho đời sống tinh thần thêm
phong phú, lành mạnh, đem đến cho học sinh, niềm vui tinh thần lạc quan, sự
mạnh dạn, tự tin, hoà đồng với bạn bè, thầy cô giáo và mọi người xung quanh.
+ khuyến khích các em tham gia các hoạt động âm nhạc trong và ngoài
trường học. Đây là những mục tiêu của môn Âm nhạc được qui định trong
chương trình Giáo dục phổ thông. Trong mỗi phân môn, mỗi bài học lại có


14

mục tiêu cụ thể và chi tiết hơn. Thông qua những mục tiêu cụ thể đó, nhằm
đạt được mục tiêu của môn học.
* Mục tiêu dạy học các phân môn Ảm nhạc ở trường THCS:
- Đối với phân môn học hát:

I Rèn luyện cho học sinh những kỹ năng ca hát thông thường như tư
thế hát, hơi thở, cách lấy hơi, cách phát âm nhả chữ, hát đồng đều, hát liền

+ Giới thiệu một số trích đoạn tác phấm, tác giả trong và ngoài nước
+ Giới thiệu một số thể loại âm nhạc thường gặp
+ Giới thiệu một số hình thức biểu diễn âm nhạc
+ Giới thiệu một số làn điệu dân ca ở các miền của Tố quốc, một số tập
tục sinh hoạt âm nhạc, các loại nhạc cụ dân tộc của Việt Nam và một số nhạc
cụ thường gặp của các nước trên thế giới.
* Phương pháp dạy học Âm nhạc ở THCS:
Phương pháp dạy học Âm nhạc ở trường trung học cơ sở gồm các
phương pháp cơ bản như các môn học khác, bao gồm các phương pháp sau:
+ Phương pháp thuyết trình
+ Phương pháp thực hành, luyện
tập
+ Phương pháp kiểm tra đánh giá
+ Phương pháp trực quan
Ngoài các phương pháp cơ bản trên, dạy học Âm nhạc ở Trung học cơ
sở còn sử dụng một phương pháp đặc thù của bộ môn đó là phương pháp trình
bày tác phẩm âm nhạc.

1.2.3.2.

Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

Hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, quan trọng nhất trong trường
học, là một hoạt động chủ yếu của nhà trường, là con đường thuận lợi nhất
giúp cho con người rèn luyện tri thức , kỹ năng, thái độ.
Quản lý hoạt động dạy học là tổ chức một cách khoa học cho lao động


16




17

1.3. Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc

ở
trường THCS
1.3.1.

Y nghĩa của việc quản lý hoạt động dạy học môn Am nhạc ở

trường
THCS

Hoạt động dạy học môn Ảm nhạc ở trường THCS bao gồm các hoạt
động liên quan đến việc giảng dạy của giáo viên và các hoạt động học tập của
học sinh. Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc là công cụ và biện pháp
dùng sử dụng đê huy động các nguồn lực nhằm đem lại hiệu quả cuối cùng là
dạy học tốt môn Ảm nhạc, góp phần hoàn thiện giáo dục con người toàn diện
trong trường THCS. Thực hiện tốt mục tiêu giáo dục Âm nhạc trong nhà
trường.
1.3.2.

Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Am nhạc ở trường

THCS

1.3.2.1.


môn

Am

nhạc.
Đê đảm bảo chất lượng dạy học môn âm nhạc ở trường THCS, người
quản lý chuyên môn cần hướng dẫn giáo viên làm các công việc sau:
- Lập kế hoạch soạn bài
- Chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức trao đổi phương hướng giảng dạy

từng bài, nhừng bài khó, những thủ pháp khắc phục những vướng mắc khi
dạy nội dung khó, những tư liệu mới cần bổ sung vào bài giảng, những điều
kiện vật chất, kỹ thuật cần cho bài giảng.
- Cố gắng xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp cho từng loại bài

Trích đoạn Các nguyên tắc đề xuất giải pháp

---