1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THÀNH DŨNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN
BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2

Nghệ An - Năm 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THÀNH DŨNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN
BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Tác giả luận văn
Lê Thành Dũng

MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU...............................................................................................................................1
1.

Lý do chọn đề tài.............................................................................................................1

2.

Mục đích nghiên cứu.......................................................................................................2

3.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................................2

4.

Giả thuyết khoa học.........................................................................................................3


4

5.

Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu...................................................................................3

6.

1.3.1.Vị trí, vai trò của người CBQL trường tiểu học...................................................12
1.3.2. Chức năng, nhiệm vụ của CBQL trong trường TH ............................................12
1.3.3 Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của CBQL trường TH .....................................14
1.4. Một số vấn đề về công tác phát triển đội ngũ CBQL trường TH...........................19
1.4.1. Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ CBQL trường TH ......................................19
1.4.2. Nội dung phát triển đội ngũ CBQL trường TH......................................................20
1.4.3. Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ CBQL trường
Tiểu học

24

Chương 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN BÌNH TÂN..................................29
2.1.

Khái quát về điều kiện tự nhiên, về đặc điểm KT-XH, giáo dục quận Bình Tân,

TP. Hồ Chí Minh................................................................................................................29
2.1.1. Khái quát về đặc điểm KT-XH quận Bình Tân TP HCM...................................29
2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục của quận Bình Tân...............................................30
2.1.3. Tình hình phát triển giáo dục tiểu học của quận Bình Tân.................................30
2.2. Khái quát về điều tra thực trạng...............................................................................33
2.2.1. Mục đích điều tra.................................................................................................33
2.2.2. Nội dung điều tra................................................................................................ 33


5

2.2.3. Đối tượng điều tra...............................................................................................33
2.2.4. Phương pháp điều tra..........................................................................................33



6

3.2.3. Cụ thể hóa tiêu chuẩn CBQL các trường tiểu học quận Bình Tân TP Hồ Chí
Minh

67

3.2.4. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL.........................................73
3.2.5. Đổi mới công tác đánh giá CBQL.......................................................................81
3.2.6. Hoàn thiện chế độ chính sách đối với đội ngũ CBQL.........................................86
3.3. Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp đề xuất..................................90
3.3.1. Mục đích thăm dò................................................................................................90
3.3.2. Nội dung thăm dò............................................................................................... 90
3.3.3. Đối tượng thăm dò............................................................................................. 91
3.3.4. Phương pháp thăm dò..........................................................................................92
3.3.5. Kết quả thăm dò................................................................................................. 93
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................................96
1. Kết luận....................................................................................................................96
2. Kiến nghị..................................................................................................................97
TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................................100
PHỤ LỤC


7

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Chữ viết tắt


- TP:

Thành phố

- UBND:

Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Quy mô phát triển trường, lớp, học sinh, giáo viên TH của quận Bình Tân từ
năm 2010 đến năm 2015 (hệ công lập)................................................................................31
Bảng 2.2: Số lượng, trình độ đào tạo đội ngũ giáo viên các trường Tiểu học quận Bình Tân
từ năm 2010  2015............................................................................................................32
Bảng 2.3: Số lượng CBQL các trường Tiểu học năm học 2014-2015.................................34
Bảng 2.4: Bảng thống kê độ tuổi và thâm niên làm công tác quản lý của CBQL các trường
Tiểu học quận Bình Tân tính đến năm học 2014-2015...........................................................35
Bảng 2.5: Bảng thống kê giới tính, dân tộc của CBQL các trường Tiểu học quận Bình Tân
tính đến năm học 2014-2015................................................................................................36
Bảng số 2.6: Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến đánh giá về phẩm chất, đạo đức nghề
nghiệp của CBQL trường Tiểu học quận Bình Tân.............................................................38


8

Bảng 2.7: Trình độ đào tạo chuyên môn đội ngũ CBQL các trường Tiểu học, quận Bình
Tân năm học 2014-2015.......................................................................................................40
Bảng 2.8: Trình độ quản lý, chính trị, tin học, ngoại ngữ của CBQL các trường tiểu học
quận Bình Tân năm học 2014-2015....................................................................................41
Bảng 2.9: Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến đánh giá về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ
sư phạm của CBQL các trường Tiểu học quận Bình Tân....................................................42

các lực lượng xã hội; sự quan tâm cha mẹ học sinh; môi trường giáo dục và
công tác xã hội hoá giáo dục,… trong đó đội ngũ CBQL và giáo viên là yếu
tố quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục rõ nét nhất. Lời cha ông tổng
kết “Một người lo bằng kho người làm” đã nói lên vai trò to lớn cũng như
nhiệm vụ quan trọng của nhà quản lý - mà nhà quản lý các trường học phổ
thông hiện nay là hiệu trưởng. Chính vì nhiệm vụ quan trọng đối với hiệu
trưởng trường phổ thông như vậy mà Phó Thủ tướng kiêm bộ trưởng Bộ
GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới giáo dục
có thành công hay không một phần quan trọng phụ thuộc ở năng lực quản lý
và điều hành của người hiệu trưởng”.


10

Vai trò của người làm công tác quản lý ở một cơ sở giáo dục là vô
cùng quan trọng, đặc biệt là người đứng đầu. Tuy nhiên, từ trước đến nay
vấn đề bồi dưỡng cho cán bộ lãnh đạo nói chung, CBQL trường TH nói
riêng chưa được đặt ra và giải quyết đúng với vị trí của nó.
Xác định tầm quan trọng của đội ngũ CBQL ngành giáo dục, trong
những năm qua, quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh đã có nhiều cố gắng
trong công tác xây dựng, quy hoạch, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ hiệu
trưởng. Tuy nhiên, trước sự phát triển chung của đất nước, trước đòi hỏi đổi
mới của ngành giáo dục, đội ngũ CBQLGD nói chung, CBQL các trường
TH nói riêng vẫn còn những tồn tại, hạn chế và bất cập, đặc biệt là năng
lực chuyên môn quản lý và khả năng thích ứng với bối cảnh phát triển và
hội nhập hiện nay. Điều này đòi hỏi cần phải tăng cường công tác bồi
dưỡng để nâng cao năng lực đội ngũ CBQL nói chung, CBQL các trường
TH nói riêng.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Một số giải pháp phát
triển đội ngũ CBQL các trường TH quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh”.

Bình Tân, TP Hồ Chí Minh trong thời gian qua và bước đầu đề xuất
các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trong giai đoạn 2012 - 2015.
Để thực hiện luận văn, chúng tôi đã trưng cầu ý kiến của 60
người, gồm những đối tượng như sau:
- CBQL các trường TH quận Bình Tân: 30 người.
- Giáo viên các trường TH: 20 người.
- Lãnh đạo, chuyên viên Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, Phòng
Nội Vụ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường: 10 người.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân tích và
tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa lý thuyết, mô hình hoá để thực hiện nhiệm
vụ nghiên cứu lý luận của đề tài.


12

6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Sử dụng các phương
pháp điều tra, quan sát, tổng kết kinh nghiệm giáo dục, lấy ý kiến chuyên gia,
phân tích, đánh giá thực trạng công tác phát triển đội ngũ CBQL để thực hiện
nhiệm vụ 2, 3 của đề tài.
6.3. Phương pháp thống kê toán học: Nhằm xử lý các kết quả nghiên
cứu.
7. Đóng góp của luận văn
7.1. Về lý luận: Góp phần khái quát hóa lý luận về vấn đề phát triển đội
ngũ Hiệu trưởng các trường TH. Đề xuất một số giải pháp phát triển đội
ngũ CBQL các trường TH quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh.
7.2. Về thực tiễn: Đưa ra bức tranh xác thực về thực trạng chất lượng
đội ngũ CBQL và thực trạng công tác phát triển đội ngũ Hiệu trưởng các
trường TH quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh.
8. Cấu trúc của luận văn

phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc”, khi bàn về công tác cán bộ, Người khẳng định:
“Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hay thất bại đều
do cán bộ tốt hay kém”, “Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong”. Như vậy, xây
dựng đội ngũ CBQL là một nội dung lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Suốt
cuộc đời, Người không ngừng chăm lo bồi dưỡng, huấn luyện đội ngũ cán bộ
cho Đảng đủ đức và tài để phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức và xu hướng “Toàn cầu hoá”, Việt
Nam đang đứng trước những thách thức có tính chất sống còn, con đường duy
nhất để nhanh chóng đưa đất nước hoà nhập cùng thế giới không gì hơn là tập
trung vào mũi nhọn có tính đột phá, đó là giáo dục. Vì phát triển GD&ĐT là


15

một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH là điều
kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng
cường kinh tế nhanh và bền vững. Với sứ mạng quan trọng như vậy nên
Chiến lược phát triển giáo dục 2011- 2020 đã nêu 8 nhóm giải pháp phát triển
giáo dục, “Trong đó, các giải pháp đổi mới QLGD là giải pháp đột phá và giải
pháp phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQLGD là giải pháp then chốt” [35].
Trong những năm qua, có nhiều bài viết của các tác giả bàn về vấn đề
xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo nói chung và CBQLGD nói riêng.
Một số tác phẩm, trong đó có đề cập đến nội dung xây dựng và phát triển đội
ngũ nhà giáo và CBQL như: Đặng Quốc Bảo: “Hoạt động quản lý và sự vận
dụng vào quản lý nhà trường phổ thông” [18]; “Phạm trù nhà trường và
nhiệm vụ phát triển nhà trường trong bối cảnh hiện nay” [18]; Trần Kiểm:
“Khoa học quản lý nhà trường phổ thông” [35]; Thái Văn Thành: “Quản lý
giáo dục, quản lý nhà trường” [32]; Phùng Đình Mẫn: “Giải pháp phát triển
đội ngũ CBQL trường THPT tỉnh Quảng Bình, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục phổ thông hiện nay” [29],... Các công trình nghiên cứu trên là cẩm nang

hình thức tuyển cử và bổ nhiệm [35; tr295].
CBQL là chủ thể quản lý, gồm những người giữ vai trò tác động, ra lệnh,
kiểm tra đối tượng quản lý. CBQL là người chỉ huy, lãnh đạo, tổ chức thực
hiện các mục tiêu nhiệm vụ của tổ chức. Người quản lý vừa là người lãnh
đạo, quản lý cơ quan đó vừa chịu sự lãnh đạo, quản lý của cấp trên.
CBQL có thể là trưởng, phó trưởng của một tổ chức được cơ quan cấp
trên bổ nhiệm bằng quyết định hành chính nhà nước. Cấp phó giúp việc cho
cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và chịu trách nhiệm trước pháp
luật về công việc được phân công.
1.2.1.2. Khái niệm về CBQL trường TH
Theo đó, CBQL trường TH là chủ thể quản lý trường TH, gồm hiệu
trưởng, các phó hiệu trưởng, là người chỉ huy, lãnh đạo, giữ vai trò tác động,


17

ra lệnh, kiểm tra và tổ chức thực hiện các mục tiêu nhiệm vụ của các trường
tiểu học. Như vậy, theo giới hạn của đề tài, khi bàn đến đội ngũ CBQL trường
TH, đề tài sẽ đề cập đến Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường TH trên địa
bàn quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh.
1.2.2. Đội ngũ CBQL trường tiểu học
1.2.2.1. Khái niệm về đội ngũ
Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, đội ngũ là “khối
đông người được tổ chức và tập hợp thành lực lượng”, “tập hợp số đông
người cùng chức năng, nghề nghiệp” [37 ,tr328]. Ví dụ: Đội ngũ tri thức, đội
ngũ nhà giáo, đội ngũ CBQL,…
Như vậy, đội ngũ CBQL gồm tất cả những người có chức vụ trong các
tổ chức, đơn vị trong hệ thống chính trị - xã hội của đất nước. Đội ngũ CBQL
cũng phân thành nhiều cấp: CBQL cấp trung ương, cấp địa phương, cấp cơ
sở. Xuất phát từ tầm quan trọng của người CBQL, nên họ phải có những

làm cho đội ngũ trưởng thành, đáp ứng đòi hỏi yêu cầu của sự nghiệp GD&ĐT
nói chung, từng nhà trường TH nói riêng.
Phát triển đội ngũ CBQL trường TH cũng phải thực hiện các nội dung
như: Kế hoạch hoá đội ngũ CBQL, bổ nhiệm, đề bạt, bố trí sử dụng, bồi
dưỡng, đào tạo, đánh giá, sàng lọc, thuyên chuyển, miễn nhiệm, thực hiện
công tác thi đua, khen thưởng đội ngũ.
Tuy nhiên, phát triển đội ngũ CBQL trường TH là phát triển tập thể
những con người nhưng là tập thể những con người có học vấn, có nhân cách,
phát triển ở trình độ cao. Vì thế, trong phát triển đội ngũ CBQL trường TH
chúng ta cần chú ý một số yêu cầu chính sau đây:
+ Phát triển đội ngũ CBQL trường TH, trước hết phải giúp cho đội ngũ
này phát huy được vai trò chủ động, sáng tạo, khai thác ở mức cao nhất năng
lực, tiềm năng của đội ngũ, để họ có thể cống hiến được nhiều nhất cho việc
thực hiện mục tiêu giáo dục đề ra.


19

+ Phát triển đội ngũ CBQL trường TH phải nhằm hướng vào phục vụ
những lợi ích của tổ chức, cộng đồng và xã hội, đồng thời phải đảm bảo thỏa
đáng lợi ích vật chất và tinh thần cho họ.
+ Phát triển đội ngũ CBQL trường TH phải nhằm đáp ứng mục tiêu
trước mắt và mục tiêu phát triển lâu dài của tổ chức, đồng thời phải được thực
hiện theo một quy chế, quy định thống nhất trên cơ sở Pháp luật của Nhà
nước.
Phát triển đội ngũ CBQL các trường TH là những tác động liên tục, có tổ
chức, có định hướng của chủ thể quản lý tới đội ngũ CBQL các trường TH,
làm cho đội ngũ này đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu; có kế hoạch, quy
hoạch, chuẩn hoá nhằm phát huy năng lực, vai trò, trách nhiệm của họ trong
việc đảm bảo chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu vừa tăng quy mô vừa

1.3. Một số vấn đề về CBQL trường TH
1.3.1. Vị trí, vai trò của người CBQL trường TH
CBQL trường TH (bao gồm cả Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng) là
những nhà QLGD, Điều 16 của Luật Giáo dục năm 2005 đã quy định vai trò
trách nhiệm của CBQLGD như sau [30]:
- CBQLGD giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều
hành các hoạt động giáo dục;
- CBQLGD phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm chất
đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân;
- Nhà nước có kế hoạch xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ
CBQLGD nhằm phát huy vai trò và trách nhiệm của CBQLGD, bảo đảm phát
triển sự nghiệp giáo dục.
1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của người CBQL trong trường TH
* Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng:
a) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức
thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện


21

trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;
b) Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn
trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó;
c) Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển
dụng, thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên, nhân
viên theo quy định;
d) Quản lý hành chính; quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài
chính, tài sản của nhà trường;
e) Quản lý học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường;
tiếp nhận, giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỉ luật,

vừa chuyên”. Những biểu hiện cụ thể là:
a) Phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp
a.1) Phẩm chất chính trị:
- Yêu Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vì lợi ích dân tộc, vì hạnh
phúc nhân dân, trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam;
- Gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách,
pháp luật của Nhà nước; quy định của ngành, của địa phương và của nhà
trường;
- Tích cực tham gia các hoạt động chính trị - xã hội, thực hiện đầy đủ
nghĩa vụ công dân;
- Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng, quan liêu,
lãng phí; thực hành tiết kiệm.
a.2) Đạo đức nghề nghiệp:
- Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; trung thực, tận tâm
với nghề nghiệp và có trách nhiệm trong quản lý nhà trường;


23

- Hoàn thành nhiệm vụ được giao và tạo điều kiện cho cán bộ, giáo
viên, nhân viên thực hiện và hoàn thành nhiệm vụ; chịu trách nhiệm về kết
quả hoạt động của nhà trường;
- Không lợi dụng chức quyền vì mục đích vụ lợi;
- Được tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và cộng đồng tín
nhiệm; là tấm gương trong tập thể sư phạm nhà trường.
a.3) Lối sống, tác phong:
- Có lối sống lành mạnh, văn minh, phù hợp với bản sắc văn hoá dân
tộc và môi trường giáo dục;
- Sống trung thực, giản dị, nhân ái, độ lượng, bao dung;
- Có tác phong làm việc khoa học, sư phạm.

nhằm phát huy tính tích cực, tự giác và sáng tạo của học sinh;
- Có khả năng hướng dẫn tư vấn, giúp đỡ giáo viên về chuyên môn,
nghiệp vụ sư phạm của giáo dục TH;
- Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng ngoại ngữ hoặc
tiếng dân tộc nơi công tác phục vụ cho hoạt động quản lý và giáo dục.
b.2) Năng lực quản lý trường TH:
* Hiểu biết nghiệp vụ quản lý:
- Hoàn thành chương trình bồi dưỡng CBQLGD theo quy định;
- Vận dụng được các kiến thức cơ bản về lý luận và nghiệp vụ quản lý
trong lãnh đạo, quản lý nhà trường.
* Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà
trường:


25

- Dự báo được sự phát triển của nhà trường phục vụ cho việc xây dựng
quy hoạch và kế hoạch phát triển nhà trường;
- Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch phát triển nhà trường toàn
diện và phù hợp;
- Xây dựng và tổ chức thực hiện đầy đủ kế hoạch năm học.
* Quản lý tổ chức bộ máy, cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường:
- Thành lập, kiện toàn tổ chức bộ máy, bổ nhiệm các chức vụ quản lý
theo quy định; quản lý hoạt động của tổ chức bộ máy nhà trường nhằm đảm
bảo chất lượng giáo dục;
- Sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá xếp loại, khen thưởng kỷ luật,
thực hiện các chế độ chính sách đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên theo quy
định;
- Tổ chức hoạt động thi đua trong nhà trường; xây dựng đội ngũ cán bộ,
giáo viên, nhân viên nhà trường đủ phẩm chất và năng lực để thực hiện mục