MỤC LỤC

1


LỜI MỞ ĐẦU
Chi cục Hải quan Cửa khẩu Trà Lĩnh là đơn vị trực thuộc Cục Hải quan tỉnh
Cao Bằng, được Cục giao nhiệm vụ làm thủ tục cho hàng hoá xuất nhập khẩu,
phương tiện vận tải, hành khách xuất nhập cảnh qua cửa khẩu Trà Lĩnh, đây là một
trong những cửa khẩu trọng điểm có số thu thuế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cao
của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng.
Để nâng cao sự hiểu biết về hoạt động xuất nhập khẩu nói chung và quy trình
thủ tục Hải quan tại Cửa khẩu Trà Lĩnh nói riêng, em đã chọn đề tài: “Quy trình thủ
tục Hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu thương mại tại Chi cục Hải
quan cửa khẩu Trà Lĩnh - Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng”.
Mục đích nghiên cứu của đề tài là trình bày quy trình thực hiện thủ tục Hải
quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu thương mại tại cửa khẩu Trà Lĩnh Từ
đó phân tích điểm mạnh, điểm yếu để rút ra những thuận lợi, khó khăn trong quá
trình thực hiện quy trình và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục
Hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu thương mại tại cửa khẩu này.
Nội dung đề tài gồm ba phần:
- Phần I: Giới thiệu về Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
- Phần II: Quy trình thủ tục Hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
thương mại tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
- Phần III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình thủ tục Hải quan đối
với hàng hóa XK, NK thương mại tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế nên khi trình
bày về đề tài này em không tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy kính mong cô giáo
quan tâm đóng góp ý kiến để bài viết của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.


khẩu Trà Lĩnh nói riêng, đến nay đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế
đất nước và hội nhập, là một trong những cửa khẩu trọng điểm chiếm trên 60% tổng
kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua địa bàn tỉnh Cao Bằng.
3


2. Cơ cấu tổ chức và bộ máy nhân sự của Chi cục Hải quan cửa khẩu
Trà Lĩnh
2.1. Cơ cấu tổ chức của Chi cục
Sơ đồ 2.1:
Cơ cấu tổ chức của Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh
Chi cục trưởng

Chi cục phó

Đội tổng hợp
Đội trưởng

Đội nghiệp vụ
Đội trưởng

BP thủ
tục

BP kiểm
soát

BP TH
báo cáo


3. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà
Lĩnh
3.1. Chức năng, nhiệm vụ của Chi cục
Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh có chức năng trực tiếp thực hiện các quy
định quản lý Nhà nước về hải quan; tổ chức thực hiện pháp luật về thuế và thu khác;
phòng, chống buôn lậu, chống gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hoá
qua biên giới trong địa bàn huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng.
Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh thực hiện nhiệm vụ theo quy định của
Luật Hải quan, các quy định khác của pháp luật có liên quan. Chi cục Hải quan cửa
khẩu Trà Lĩnh có những nhiệm vụ cụ thể sau:
1. Tiến hành thủ tục hải quan, thực hiện kiểm tra, giám sát hải quan đối với
các hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, chuyển cửa khẩu, phương tiện vận tải
xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo qui định của pháp luật.
2. Tiến hành kiểm soát hải quan để phòng, chống buôn lậu, chống gian lận
thương mại, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới trong phạm vi địa bàn hoạt
động của Chi cục Hải quan.
Phối hợp với các lực lượng chức năng khác để thực hiện công tác phòng,
chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới
ngoài phạm vi địa bàn hoạt động Hải quan.
3. Tiến hành thu thuế và các khoản thu khác theo qui định của pháp luật đối
với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu; thực hiện việc theo dõi đốc thu thuế nợ đọng,

5


cuỡng chế thuế và phúc tập hồ sơ hải quan; đảm bảo thu đúng, thu đủ, nộp kịp thời
vào ngân sách nhà nước.
4. Thực hiện thống kê Nhà nước về Hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu,
nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh thuộc
phạm vi quản lý của Chi cục Hải quan.

Sử dụng con dấu riêng để giải quyết các công việc nghiệp vụ của Hải quan
cửa khẩu theo quy định.
Bố trí, phân công công tác, luân chuyển cán bộ, công chức trong nội bộ Chi
cục theo thẩm quyền được phân cấp.
Thực hiện quyền khác theo pháp luật quy định.
II/ QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT
KHẨU, NHẬP KHẨU THƯƠNG MẠI TẠI CHI CỤC HẢI QUAN CỦA
KHẨU TRÀ LĨNH
1. Giới thiệu chung về thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập
khẩu thương mại tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
1.1. Hệ thống pháp lý
Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thương mại, Chi cục Hải quan cửa
khẩu Trà Lĩnh thực hiện theo đúng quy trình thủ tục hải quan quy định tại:
- Luật Hải quan số 29/2001/QH10, Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật hải
quan số 42/2005/QH11 và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
- Nghị định 154/2005/NĐ-CP ngày 15/12/2005 của Chính phủ quy định chi
tiết một số điều của Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan.
- Thông tư số 194/2010/TT-BTC ngày 06/12/2010 của Bộ Tài chính Hướng
dẫn về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu.
- Quyết định 1171/QĐ-TCHQ ngày 15/6/2009 của Tổng cục Hải quan về việc
ban hành quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu thương
mại.
1.2. Tổ chức thực hiện
Cửa khẩu Trà Lĩnh là một trong những cửa khẩu có hoạt động giao thương
hàng hoá phát triển mạnh trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Hàng năm, Chi cục Hải quan
cửa khẩu Trà Lĩnh đóng góp số thu thuế lớn vào Ngân sách Nhà nước.

7


(USD)
(tấn)
Xuất khẩu

Kim ngạch XNK 2011
Số lượng
(tấn)

Trị giá (USD)

472.142,69
6.511.017,0
7

5.298,60 29.845.826,03

Cao su
các loại

9.871.176,68

(tấn)
Hàng hóa

13.800,00

khác
Tổng XK

6.996.959,76


160,00

30.891,00

19.397,40

điện tử và

loại

8.625.305,39
28.954,00

tính, SP
linh kiện
Vải các

0

768.565,24

710,37

993.817,80

266.001,17
8



4.191.194,97

9.867.234,39

11.362.185,77

(Nguồn Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng)
Trong thời gian qua, Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh luôn quán triệt
chức năng, nhiệm vụ của mình, nghiêm chỉnh thực hiện đúng các quy định của pháp
luật về Hải quan và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Phối hợp chặt chẽ
với các lực lượng chức năng trên địa bàn, hoàn thành tốt nhiệm vụ cấp trên giao
phó. Thực hiện tốt tuyên ngôn phục vụ khách hàng với phương châm hành động
“chuyên nghiệp – minh bạch – hiệu quả”, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho hoạt động
xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Trà Lĩnh. Đồng thời, đảm bảo quản lý Nhà nước về
Hải quan một cách chặt chẽ, có hiệu quả cao.
2. Tình hình thực hiện quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất
khẩu, nhập khẩu thương mại tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh
2.1. Trường hợp xuất khẩu hàng hóa
2.1.1. Trình tự thực hiện
- Đối với cá nhân, tổ chức: Khi làm thủ tục hải quan người khai hải quan
nộp, xuất trình cho cơ quan hải quan hồ sơ hải quan.
- Đối với cơ quan hành chính nhà nước:
Bước 1: Cơ quan hải quan tiếp nhận hồ sơ; kiểm tra điều kiện và đăng ký tờ
khai hải quan; kiểm tra hồ sơ và thông quan đối với lô hàng miễn kiểm tra thực tế
hàng hoá.
+ Tiếp nhận hồ sơ hải quan từ người khai hải quan theo qui định tại Điều 11
Thông tư số 194/2010/TT-BTC.

9


10


2.1.4. Thời hạn giải quyết: 8 giờ kể từ khi tiếp nhận hồ sơ.
2.1.5. Đối tượng thực hiện thủ tục hành chính: Tổ chức, cá nhân.
2.1.6. Cơ quan thực hiện thủ tục hành chính:
- Cơ quan có thẩm quyền quyết định: Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
- Cơ quan hoặc người có thẩm quyền được uỷ quyền hoặc phân cấp thực hiện
(nếu có): Chi cục Hải quan Cao Bằng.
- Cơ quan trực tiếp thực hiện TTHC: Chi cục Hải quan Cao Bằng.
2.1.7. Kết quả thực hiện thủ tục hành chính: Xác nhận thông quan.
2.1.8. Lệ phí: 20.000 đồng.
2.1.9. Tên mẫu đơn, mẫu tờ khai (nếu có và đề nghị đính kèm ngay sau thủ
tục): Tờ khai hàng hóa xuất khẩu HQ/2002-XK.
2.1.10. Yêu cầu, điều kiện thực hiện thủ tục hành chính: Không có.
2.2. Trường hợp nhập khẩu hàng hóa
2.2.1. Trình tự thực hiện
- Đối với cá nhân, tổ chức: Khi làm thủ tục hải quan người khai hải quan nộp,
xuất trình cho cơ quan hải quan hồ sơ hải quan.
- Đối với cơ quan hành chính nhà nước:
Bước 1: Cơ quan hải quan tiếp nhận hồ sơ; kiểm tra điều kiện và đăng ký tờ
khai hải quan; kiểm tra hồ sơ và thông quan đối với lô hàng miễn kiểm tra thực tế
hàng hoá.
+ Tiếp nhận hồ sơ hải quan từ người khai hải quan theo qui định tại Điều 11
Thông tư số 194/2010/TT-BTC.
+ Nhập mã số thuế, kiểm tra điều kiện đăng ký tờ khai (cưỡng chế, vi phạm,
chính sách mặt hàng).
+ Nhập thông tin khai trên tờ khai hải quan hoặc khai qua mạng, hệ thống sẽ
tự động cấp số tờ khai và phân luồng hồ sơ.
+ Đăng ký tờ khai (ghi số tờ khai do hệ thống cấp lên tờ khai).

2.2.6. Cơ quan thực hiện thủ tục hành chính:
- Cơ quan có thẩm quyền quyết định: Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
- Cơ quan hoặc người có thẩm quyền được uỷ quyền hoặc phân cấp thực hiện
(nếu có): Chi cục Hải quan Cao Bằng.
- Cơ quan trực tiếp thực hiện TTHC: Chi cục Hải quan Cao Bằng.
12


2.2.7. Kết quả thực hiện thủ tục hành chính: Xác nhận thông quan.
2.2.8. Lệ phí: 20.000 đồng.
2.2.9. Tên mẫu đơn, mẫu tờ khai (nếu có và đề nghị đính kèm ngay sau thủ
tục):
- Tờ khai hàng hóa nhập khẩu HQ/2002-NK;
- Mẫu Biên bản bàn giao hồ sơ.
2.2.10. Yêu cầu, điều kiện thực hiện thủ tục hành chính (nếu có): Không có
3. Đánh giá quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập
khẩu thương mại tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh
3.1. Thành tựu đạt được
31.1. Về công tác giám sát - quản lý Nhà nước về Hải quan
Chi cục luôn tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng tham gia xuất nhập
khẩu, xuất nhập cảnh được nhanh chóng, đúng pháp luật. Bên cạnh đó Chi cục luôn
phối hợp cùng cơ quan chức năng quản lý tốt các hoạt động tại cửa khẩu, thu hút đối
tượng kinh doanh qua địa bàn.
Bảng 3.1.1:
Kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu tại cửa khẩu Trà Lĩnh
Giai đoạn 2007 – 6/2011
(Đơn vị: USD)
Năm
2008
2009



đạt 9.867.234,39 USD, tăng 135% so với năm 2009. Kim ngạch xuất khẩu đạt
40.516.746,22 USD, tăng 479% so với năm 2009.
3.1.2. Về công tác thu thuế xuất khẩu, nhập khẩu
Chi cục luôn bám sát nhiệm vụ thu thuế với phương châm thu đúng, thu đủ,
tận thu, không để thất thu thuế xảy ra.
Bảng 3.1.2:
Số nộp ngân sách thuế xuất khẩu, thuế GTGT, thuế nhập khẩu và thu
khác tại cửa khẩu Trà Lĩnh
Giai đoạn 2009 – 6/2011
(Đơn vị: VND )
Năm

Thuế XK

Thuế GTGT

Thuế NK

Thu khác

2009

1.602.398.687

4.097.081.260

10.092.522.230


lại giảm đáng kể từ 1.602.398.687 tỉ đồng xuống còn 27 triệu đồng.
Các khoản thu khác bao gồm: Phạt chậm nộp thuế, phạt vi phạm hành chính
(trong và ngoài lĩnh vực thuế), bán hàng tịch thu giảm hơn 1/3 so với 2009 (tương
đương -81.575.622 triệu đồng).
3.1.3. Những thành tựu khác

14


Thực hiện cải cách hành chính về thủ tục hải quan: “một cửa, một dấu” một
cách linh hoạt, hiệu quả.
Thông quan nhanh chóng hàng hóa xuất nhập khẩu, tạo thuận lợi cho hoạt
động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp, khuyến khích các doanh nghiệp tăng
cường hoạt động xuất nhập khẩu.
Áp dụng phương pháp quản lý hải quan tiên tiến (quản lý rủi ro) vào hoạt
động kiểm tra, giám sát hải quan theo hướng dẫn của Cục Hải quan tỉnh và Tổng cục
Hải quan.
Quan tâm đầu tư, nâng cấp sữa chữa cơ sở vật chất và trang thiết bị tại Chi
cục nhằm phục vụ tốt hoạt động quản lý hải quan, đào tạo chuyên môn, nâng cao
nghiệp vụ cho cán bộ công chức nhằm tăng hiệu quả và hiệu suất làm việc.
Tích cực tham gia góp ý, đề xuất và kiến nghị những vướng mắc khó khăn
tồn tại trong việc thực hiện quản lý nhà nước về hải quan nói chúng và quy trình thủ
tục hải quan nói riêng nhằm hoàn thiện hơn hệ thống văn bản pháp quy.
3.2. Khó khăn tồn tại
3.2.1. Về nghiệp vụ
Công tác quản lý rủi ro tuy đã đạt được những kết quả bước đầu, nhưng kết
quả kiểm tra thực tế để phát hiện hàng cấm, hàng lậu vẫn còn hạn chế. Tỷ lệ các vụ
phát hiện được từ việc chuyển sang luồng đỏ còn thấp.
Công tác tập hợp, rà soát hệ thống văn bản pháp luật về hải quan để loại bỏ
các văn bản hết hiệu lực chưa được các Tổ, Đội chú trọng đúng mức, phần nào làm

hải quan chưa thật sự đạt được kết quả tốt, phần lớn do ý thức lảng tránh và có thành
kiến không tốt với cơ quan hải quan của doanh nghiệp.
Về công tác phối hợp với Hải quan Trung Quốc cũng gặp phải những khó
khăn phát sinh trong việc thực hiện “kiểm tra một lần”.
III/ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH THỦ
TỤC HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT KHẨU – NHẬP KHẨU
THƯƠNG MẠI TẠI CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU TRÀ LĨNH
1. Tích cực đóng góp ý kiến xây dựng và hoàn thiện các văn băn quy
phạm pháp luật liên quan đến quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất
khẩu, nhập khẩu thương mại

16


Tiếp tục kiểm tra, rà soát hệ thống các văn bản pháp quy, chủ động phát hiện
và đề xuất, kiến nghị giải pháp đối với các vướng mắc khó khăn trong khi thực hiện
quy trình thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh.
Kịp thời báo cáo Cục Hải quan tỉnh để Cục Hải quan tỉnh báo cáo Tổng cục
xin ý kiến chỉ đạo đối với các vướng mắc khó khăn và những quy định bất hợp lý
trong các văn bản pháp quy.
Tích cực tham gia góp ý xây dựng văn bản pháp luật về hải quan, góp phần
làm cho các quy định của pháp luật trở nên khách quan, hợp lý, phù hợp với thực tế
và có tính khả thi cao.
Đề nghị Tổng cục Hải quan tiếp tục nghiên cứu các nội dung trong công tác
phối kết hợp kiểm tra hải quan một lần giữa Hải quan hai nước Việt Nam – Trung
Quốc nhằm bảo đảm tính pháp lý, tính hiệu quả và thống nhất, đồng bộ những nội
dung cụ thể mà hai bên đã cam kết trên tinh thần dễ thực hiện, đảm bảo lợi ích của
hai nước và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu.
2. Nâng cao chất lượng cán bộ, công chức hải quan
Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ chiến sĩ, đẩy

cửa khẩu phục vụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan có hiệu quả, chuyên nghiệp.
Nâng cấp hệ thống máy tính đồng bộ, tạo lập đường truyền dữ liệu chất lượng
cao làm nền tảng cho việc triển khai thực hiện thủ tục hải quan điện tử trong tương
lai.
5. Cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách trong thủ tục hải quan
Tiếp tục thực hiện cơ chế “một cửa, một điểm dừng” trong việc thực hiện quy
trình thủ tục hải quan, tập trung nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi tối đa
cho doanh nghiệp.
Tích cực triển khai các văn bản pháp luật mới và quy trình thủ tục mới một
cách khẩn trương và theo đúng nội dung, tinh thần cải cách hành chính, áp dụng
quản lý rủi ro một cách có hiệu quả cao.
6. Tăng cường kiểm tra, thanh tra nghiệp vụ
Tổ chức kiểm tra, thanh tra nội bộ (lập đoàn kiểm tra, thanh tra định kỳ).
Đồng thời tự rà soát, đánh giá lại việc thực hiện nhiệm vụ được giao, từ đó phát huy
những ưu điểm và tự kiểm điểm, phê bình những thiếu sót, tồn tại.

18


7. Tuyên truyền, phát huy tính tự giác tuân thủ pháp luật hải quan của
doanh nghiệp
Quan tâm đặc biệt công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật để nhân dân và
doanh nghiệp biết và thực hiện đúng. Công khai niêm yết tại cửa khẩu đối với các
bước thủ tục cơ bản.
Phối hợp soạn thảo các thủ tục hải quan và các thủ tục khác của các cơ quan
liên quan làm việc tại cửa khẩu thành các khâu quy trình thủ tục, trình bày theo hệ
thống, phù hợp với các bước thủ tục xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh.
Công khai niêm yết tại cửa khẩu đối với các bước thủ tục cơ bản, đồng thời
phát trên loa phát thanh, vô tuyến của cửa khẩu và hiển thị trên màn hình điện tử
bằng tiếng Việt, tiếng Anh tạo thuận lợi cho thủ tục qua cửa khẩu.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình Kinh tế Hải quan (phần 1 và 2) – Tác giả Hoàng Đức Thân –
NXB Đại học Kinh tế Quốc dân.
2. Luật Hải quan sửa đổi năm 2005.
3. Nghị định 154/2005/NĐ-CP ngày 15/12/2005 của Chính phủ quy định chi
tiết một số điều của Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan.
4. Thông tư số 194/2010/TT-BTC ngày 06/12/2010 của Bộ Tài chính Hướng
dẫn về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu.
5. Quyết định 1171/QĐ-TCHQ ngày 16/5/2009 của Tổng cục Hải quan về
việc ban hành quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hoá XK, NK thương mại.
6. Quyết định 1257/QĐ-TCHQ ngày 04/12/2001 v/v ban hành mẫu tờ khai
hải quan hàng hóa XK, NK, giấy thông báo thuế và quyết định điều chỉnh thuế
7. Báo cáo tổng kết Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng năm 2009, 2010, 6/2011.
8. Báo cáo thu nộp ngân sách nhà nước Chi cục Hải quan cửa khẩu Trà Lĩnh
năm 2009, 2010, 6/2011.
9. Thống kê mặt hàng xuất nhập khẩu Cục Hải quan Cao Bằng năm 2009,
2010, 6/2011.
10. Thủ tục Hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu thương mại:
http://customs.gov.vn/Lists/ThuTucHaiQuan/ChiTiet.aspx?ID=88
11. Thủ tục Hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu thương mại:
http://customs.gov.vn/Lists/ThuTucHaiQuan/ChiTiet.aspx?ID=120
12. Hải quan Việt Nam - Lịch sử:
http://www.customs.gov.vn/Lists/HaiQuanVietNam/Details.aspx?ID=5

21