ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
---------------------

NGÔ QUỐC CƯỜNG

Tên đề tài :
"ẢNH HƯỞNG CỦA HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC THAN
TỚI MÔI TRƯỜNG TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CỔ PHẦN
GANG THÉP THÁI NGUYÊN - MỎ THAN PHẤN MỄ "

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
Lớp
Khóa học

: Chính quy
: Khoa học Môi trường
: Môi trường
: K42D- Khoa học Môi trường
: 2010 - 2014

Thái Nguyên, 2014


MỤC LỤC
Trang
PHẦN 1: MỞ ĐẦU.......................................................................................... 1

3.3.2. Trữ lượng và công nghệ khai thác than của mỏ than Phấn Mễ. .. 19


3.3.3. Tác động của việc khai thác than của mỏ than Phấn Mễ tới môi
trường. ................................................................................................ 19
3.3.4. Ý kiến của người dân sống xung quanh mỏ than Phấn Mễ về ảnh
hưởng của hoạt động khai thác than tới môi trường. ...................... 19
3.3.5. Đề xuất giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục các tác
động tiêu cực của hoạt động khai thác than đến môi trường của mỏ
than Phấn Mễ. .................................................................................... 19
3.4. Các phương pháp nghiên cứu ........................................................... 19
3.4.1. Nghiên cứu các văn bản pháp luật, văn bản dưới luật đối với
hoạt động khai thác than .................................................................. 19
3.4.2. Phương pháp kế thừa sử dụng tài liệu thứ cấp ............................ 20
3.4.3. Phương pháp thu thập thông tin theo phương pháp điều tra .... 20
3.4.4. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa ...................................... 20
3.4.5. Phương pháp lấy mẫu và chỉ tiêu phân tích ................................. 20
3.4.5.1. Loại mẫu và số lượng mẫu .......................................................... 20
3.4.5.2. Phương pháp lấy mẫu và chỉ tiêu phân tích .............................. 20
3.4.6. Phương pháp xử lý số liệu .............................................................. 22
3.4.7. Phương pháp đối chiếu, so sánh .................................................... 22
PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .......................................................... 24
4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực mỏ than Phấn Mễ
............................................................................................................. 24
4.1.1. Điều kiện tự nhiên ........................................................................... 24
4.1.1.1. Vị trí địa lý .................................................................................... 24
4.1.1.2. Địa hình và địa chất ..................................................................... 24
4.1.1.3. Khí hậu thủy văn .......................................................................... 24
4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội tại khu vực ........................................... 26
4.1.2.1. Đánh giá tổng quát về các chỉ tiêu kinh tế xã hội...................... 26

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................... 49
5.1. Kết luận ............................................................................................... 49
5.2. Kiến nghị ............................................................................................. 50


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Tải lượng tác nhân ô nhiễm do con người đưa vào môi trường nước ........ 7
Bảng 3.1.Kết quả lấy mẫu ............................................................................... 21
Bảng 4.1: Lưu lượng nước tại sông Đu, suối làng Cẩm ................................ 26
Bảng 4.2: Sản lượng than đã khai thác ở mỏ tính đến năm 1994 ................... 28
Bảng 4.3: Sản lượng than khai thác trong những năm gần đây ...................... 29
Bảng 4.4: Công nghệ xử lý chất thải mỏ than Phấn Mễ ..................................... 31
Bảng 4.5. Kết quả phân tích mẫu đất .............................................................. 32
Bảng 4.6: Kết quả phân tích mẫu nước mặt .................................................... 34
Bảng 4.7: Kết quả phân tích mẫu nước ngầm ................................................. 36
Bảng 4.8: Kết quả đo, phân tích nước thải...................................................... 38
Bảng 4.9: Kết quả đo, phân tích nước thải sinh hoạt ...................................... 40
Bảng 4.10: Kết quả phân tích khí thải khu vực sản xuất ................................ 41
Bảng 4.11: Kết quả phân tích không khí xung quanh ..................................... 42
Bảng 4.14. Ý kiến của người dân về các tác động của khai thác than tại mỏ
than Phấn Mễ tới môi trường ................................................................. 44
Bảng 4.15. Thống kê các bệnh của người dân sốngxung quanh khu vực khai
thác .......................................................................................................... 45


DANH MỤC HÌNH
Hình 4.1. Sơ đồ công nghệ khai thác lộ thiên ................................................. 29
Hình 4.2: Sơ đồ công nghệ khai thác hầm lò .................................................. 30
Hình 4.3. Kết quả phân tích chỉ tiêu kim loại nặng trong đất ......................... 33
Hình 4.4. Kết quả phân tích chỉ tiêu COD, BOD5 trong nước mặt ................ 35

4.1.2.1. Đánh giá tổng quát về các chỉ tiêu kinh tế xã hội...................... 26
4.1.2.2. Cơ sở hạ tầng ................................................................................ 26
4.1.2.3. Văn hóa, giáo dục, y tế ................................................................. 27
4.2. Trữ lượng và công nghệ khai thác than của mỏ. ............................ 27
4.2.1 Trữ lượng than tại mỏ than Phấn Mễ. .......................................... 28
4.2.2. Công nghệ khai thác của mỏ than Phấn Mễ ................................. 29
4.2.3. Công nghệ xử lý chất thải của mỏ than Phấn Mễ. ....................... 31
4.3. Tác động của việc khai thác than của mỏ than Phấn Mễ tới môi trường.
............................................................................................................. 32


1

PHẦN 1
MỞ ĐẦU
1.1. Đặt vấn đề
Công nghiệp khai thác khoáng sản có sức ảnh hưởng to lớn đến đời sống kinh
tế - xã hội. Chính vì vậy, việc đánh giá hiệu quả của ngành khai khoáng không chỉ
dựa trên những đóng góp vào sự phát triển kinh tế, mà còn phải xét đến những tác
động tiêu cực ảnh hưởng đến đời sống xã hội. Ở Việt Nam, ngành khai khoáng là
ngành kinh tế mũi nhọn, chiếm tỷ trọng GDP lớn, và cũng là một trong những
ngành công nghiệp gây nhiều tác động nhất đến môi trường và xã hội.
Khai thác khoáng sản là quá trình con người bằng phương pháp khai thác lộ
thiên hoặc hầm lò đưa khoáng sản từ lòng đất phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Các hình thức khai thác bao gồm: khai thác thủ công, khai thác quy mô nhỏ và khai
thác quy mô vừa. Bất cứ hình thức khai thác khoáng sản nào cũng dẫn đến sự suy
thoái môi trường. Nghiêm trọng nhất là khai thác ở các vùng mỏ, đặc biệt là hoạt
động của các mỏ khai thác than. Năm 2006 các mỏ than của Tập đoàn Công nghiệp
Than và Khoáng sản Việt Nam đã thải vào môi trường tới 182,6 triệu m3 đất đá và
khoảng 70 triệu m3 nước thải từ mỏ.

1.4.1.Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu:
- Nâng cao hiểu biết về kiến thức môi trường và các phương pháp đánh
giá hiện trạng môi trường.
- Củng cố, vận dụng và phát huy được kiến thức đã học tập và nghiên cứu.
1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn:
- Từ việc tìm hiểu được thực trạng môi trường đất, nước và không khí
do hoạt động khai thác của mỏ than Phấn Mễ để thấy được những tồn tại và
khó khăn, giúp các ban nghành chức năng đưa ra các giải pháp khả thi để hoạt
động khai thác được tiến hành an toàn.


3

PHẦN 2
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
2.1.1. Cơ sở pháp lý
Luật Bảo vệ môi trường do Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khoá
XI kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày
01/07/2006. Luật Khoáng sản được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa
XII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 17/11/2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày
01/07/2011. Nghị định số 07/2009/NĐ-CP ngày 21 tháng 01 năm 2009 của
Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật
khoáng sản. Quyết định số 769/QĐ-BTNMT ngày 24 tháng 4 năm 2009 của
Bộ Tài nguyên & Môi trường về việc tổng kiểm tra tình hình thực hiện công
tác quản lý nhà nước về khoáng sản và hoạt động khoáng sản. Quyết định số
18/2013/QĐ-TTg của Bộ Tài nguyên & Môi trường về cải tạo, phục hồi môi
trường và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác
khoáng sản được Thủ tướng chính phủ đã ký ngày 29/3/2013
2.1.2. Cơ sở lý luận

sinh vật cạn, là nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp
và văn hóa của con người.
+ Ðất theo nghĩa thổ nhưỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo độc lập
lâu đời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: đá gốc, động thực vật, khí
hậu, địa hình và thời gian. Thành phần cấu tạo của đất gồm các hạt khoáng
chiếm 40%, hợp chất humic 5%, không khí 20% và nước 35%. Giá trị tài
nguyên đất được đo bằng số lượng diện tích (ha, km2) và độ phì (độ mầu mỡ
thích hợp cho trồng cây công nghiệp và lương thực).
Tài nguyên đất của thế giới hiện đang bị suy thoái nghiêm trọng do xói
mòn, rửa trôi, bạc mầu, nhiễm mặn, nhiễm phèn và ô nhiễm đất, biến đổi khí
hậu. Hiện nay 10% đất có tiềm năng nông nghiệp bị sa mạc hoá. (Tủ Sách Thư
Viện Khoa Học, 2011)[12]
* Ô nhiễm môi trường đất
Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt động của con người làm
thay đổi các nhân tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái của các quần
xã sống trong đất.
Ðất là một hệ sinh thái hoàn chỉnh nên thường bị ô nhiễm bởi các hoạt
động của con người. Ô nhiễm đất có thể phân loại theo nguồn gốc phát sinh
thành ô nhiễm do chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt, chất thải của các
hoạt động nông nghiệp.
+ Chất thải công nghiệp: Các hoạt động công nghiệp xả vào môi trường
đất một lượng lớn các chất thải của chúng qua các ống khói, bãi tập trung rác,
cống thoát nước... các chất thải này rơi xuống đất làm thay đổi thành phần của
đất, pH, quá trình nitơrat hoá... Hệ sinh vật trong đất sẽ bị ảnh hưởng bởi các
loại chất thải này.Quá trình khai khoáng gây ô nhiễm và suy thoái môi trường
đất ở mức độ nghiêm trọng nhất. Do khai mỏ, một lượng lớn phế thải,quặng...
từ lòng đất đưa lên trên bề mặt. Mặt khác thảm thực vật trong khu vực khai


5

Các tác nhân gây ô nhiễm có thể phân loại thành tác nhân hoá học, sinh
học và vật lý.
+ Tác nhân hóa học: Các chất hoá học mang tính độc hại cao đối với
môi trường đất là Asen, Flo và chì..


4.3.1 Tác động của việc khai thác than tới môi trường đất ..................... 32
4.3.2 Tác động của việc khai thác than tới môi trường nước ............... 34
4.3.1.1. Đánh giá chất lượng nước mặt .................................................... 34
4.3.1.2. Đánh giá chất lượng nước ngầm................................................. 36
4.3.1.3. Đánh giá chất lượng nước thải.................................................... 37
4.3.2. Tác động của việc khai thác than tới môi trường không khí ...... 40
4.4. Ý kiến của người dân sống xung quanh mỏ than Phấn Mễ về ảnh
hưởng của hoạt động khai thác than tới môi trường..................... 43
4.4.1. Ảnh hưởng của hoạt động khai thác than tới cuộc sống của người
dân....................................................................................................... 43
4.4.2. Tình hình sức khỏe người dân xung quanh khu vực khai thác .. 45
4.5. Đề xuất giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục các tác động
tiêu cực của hoạt động khai thác than đến môi trường của mỏ than
Phấn Mễ. ............................................................................................. 46
4.5.1. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường đất ............................ 46
4.5.2. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường nước ......................... 46
4.5.2. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường không khí................. 46
4.5.3. Phương hướng hoàn thổ và đóng cửa mỏ sau khai thác ............. 47
4.5.4. Các định hướng trong công tác quản lý môi trường tại địa
phương................................................................................................ 48
PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................... 49
5.1. Kết luận ............................................................................................... 49
5.2. Kiến nghị ............................................................................................. 50


2
3
4
5
6
7

Tác nhân ô nhiễm

Tải lượng (g/người/ngày)
BOD5
45 – 54
COD
(1,6 – 1,9) x BOD5
Tổng chất rắn hòa tan (TDS)
170 – 220
Tổng chất rắn lơ lửng (TSS)
70 – 145
Clo (Cl )
4–8
Tổng Nitơ (tính theo N)
6 – 12
Tổng Photpho (Tính theo P)
0,8 – 4
(Nguồn: Dư Ngọc Thành, 2008) [8]


8

+ Nước thải công nghiệp: nước thải từ các nhà máy, cơ sở sản xuất

+ Amon (NH4-): Trong tự nhiên, nồng độ của amon vào nhỏ hơn
0,05ppm. Đối với các nguồn nước bị ô nhiễm amon, nồng độ thường cao hơn
trong tự nhiên rất nhiều.


9

+ Nitrat (NO3-): Có vai trò quan trọng trong việc đánh giá nguồn nước.
Nếu trong nước hàm lượng nitrat cao sẽ gây ra hiện tượng phù dưỡng, nếu
nước uống bị nhiễm nitrat sẽ ảnh hưởng xấu đến máu.
+ Phosphat (PO43-): Có nhiều trong phân người, súc vật, nơi có các nhà
máy sản xuất phân lân. Nước không bị ô nhiễm phosphat nếu nồng độ PO43trong nước nhỏ hơn 0,01 mg/l.
+ Sunfat (SO42-): Nếu nguồn nước có nồng độ các ion sunfat cao sẽ gây
ăn mòn, phá huỷ các công trình, hại cây cối, mùa màng…
+ Clorua (Cl-): Tạo ra độ mặn trong nước gây tác hại đến cây trồng, ăn
mòn công trình…
- Các kim loại nặng:
Các kim loại nặng cũng là những tác nhân gây ô nhiễm nước, gây nguy
hại đến sức khoẻ của đối tượng sử dụng nước. Các kim loại nặng điển hình gây
ô nhiễm nước là Chì (Pb), Thủy ngân (Hg), Asen (As), Cadimi, Selen, Crôm,
Niken... là các tác nhân gây hại cho người và thủy sinh ngay ở nồng độ thấp.
- Các chất rắn:
Các chất rắn có trong nước tự nhiên là do quá trình xói mòn, do nước
chảy tràn từ đồng ruộng, do nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Chất rắn có
thể gây trở ngại cho việc nuôi trồng thủy sản, cấp nước sinh hoạt...
- Các chất màu:
Màu nước trong tự nhiên và nước thải thường có nguồn gốc từ các
chất hữu cơ dễ phân hủy bởi các tác nhân vi sinh vật, sự phát triển của
một số loài thực vật nước như tảo, rong rêu, các hợp chất sắt, mangan ở
dạng keo gây màu và các tác nhân gây màu khác như kim loại (Cr,

* Tài nguyên không khí
Tài nguyên không khí hay chính là khí quyển trái đất khá ổn định theo
phương nằm ngang và phân dị theo phương thẳng đứng. Phần lớn khối lượng
5.1015 tấn của toàn bộ khí quyển tập trung ở tầng đối lưu và bình lưu. Thành
phần khí quyển trái đất gồm chủ yếu là Nitơ, Oxy, hơi nước, CO2, H2, O3,
NH4, các khí trơ.
Trong tầng đối lưu, thành phần các chất khí chủ yếu tương đối ổn
định, nhưng nồng độ CO2 và hơi nước dao động mạnh. Lượng hơi nước
thay đổi theo thời tiết khí hậu, từ 4% thể tích vào mùa nóng ẩm tới 0,4 %
khi mùa khô lạnh. Trong không khí tầng đối lưu thường có một lượng nhất
định khí SO2 và bụi.
Trong tầng bình lưu luôn tồn tại một quá trình hình thành và phá huỷ
khí ozon, dẫn tới việc xuất hiện một lớp ozon mỏng với chiều dày trong
điều kiện mật độ không khí bình thường khoảng vài chục xentimet. Lớp khí
này có tác dụng ngăn các tia tử ngoại chiếu xuống bề mặt trái đất. Hiện
nay, do hoạt động của con người, lớp khí ozon có xu hưởng mỏng dần, có
thể đe doạ tới sự sống của con người và sinh vật trên trái đất.
* Ô nhiễm môi trường không khí
"Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi
quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Tải lượng tác nhân ô nhiễm do con người đưa vào môi trường nước ........ 7
Bảng 3.1.Kết quả lấy mẫu ............................................................................... 21
Bảng 4.1: Lưu lượng nước tại sông Đu, suối làng Cẩm ................................ 26
Bảng 4.2: Sản lượng than đã khai thác ở mỏ tính đến năm 1994 ................... 28
Bảng 4.3: Sản lượng than khai thác trong những năm gần đây ...................... 29
Bảng 4.4: Công nghệ xử lý chất thải mỏ than Phấn Mễ ..................................... 31
Bảng 4.5. Kết quả phân tích mẫu đất .............................................................. 32

niken, thiếc, cađimi...
+ Khí quang hoá như ozôn, FAN, FB2N, NOX, anđehyt, etylen...
+ Chất thải phóng xạ
+ Nhiệt độ
+ Tiếng ồn
Tác nhân ô nhiễm được chia làm hai loại: sơ cấp và thứ cấp. Sunfua
đioxit sinh ra do đốt cháy than đó là tác nhân ô nhiễm sơ cấp. Nó tác động
trực tiếp tới bộ phận tiếp nhận. Sau đó, khí này lại liên kết với ôxy và nước
của không khí sạch để tạo thành axit sunfuric (H2SO4) rơi xuống đất cùng với
nước mưa, làm thay đổi pH của đất và của thủy vực, tác động xấu tới nhiều
thực vật, động vật và vi sinh vật. Như vậy, mưa axit là tác nhân ô nhiễm thứ
cấp được tạo thành do sự kết hợp SO2 với nước. Cũng có những trường hợp,
các tác nhân không gây ô nhiễm, liên kết quang hoá với nhau để tạo thành tác
nhân ô nhiễm thứ cấp mới, gây tác động xấu. Cơ thể sinh vật phản ứng đối
với các tác nhân ô nhiễm phụ thuộc vào nồng độ ô nhiễm và thời gian
tác động. (Trịnh Xuân Báu, 2012)[5].


13

2.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
2.2.1. Tình hình khai thác than trên Thế giới
Công nghiệp khai thác than xuất hiện tương đối sớm và được phát
triển từ nửa sau thế kỉ XIX. Sản lượng than khai thác được rất khác nhau
giữa các thời kì, giữa các khu vực và các quốc gia, song nhìn chung, có xu
hướng tăng lên về số lượng tuyệt đối. Trong vòng 50 năm qua, tốc độ tăng
trung bình là 5,4%/năm, còn cao nhất vào thời kì 1950 - 1980 đạt 7%/năm.
Từ đầu thập kỉ 90 đến nay, mức tăng giảm xuống chỉ còn 1,5%/năm. Mặc
dù việc khai thác và sử dụng than có thể gây hậu quả xấu đến môi trường
(đất, nước, không khí...),song nhu cầu than không vì thế mà giảm đi.Các

Sau Hiệp định Giơnevơ 1954, Đảng và Nhà nước đã tập trung đầu tư để
phát triển, công nghiệp khai thác than trở thành một trong những nghành kinh
tế chủ đạo. Cùng với sự trợ giúp của Liên Xô, các thiết bị khai thác cơ giới
như ô tô, máy xúc, máy khoan, tầu điện… lần lượt được trang bị cho các mỏ,
các nhà máy cơ khí, sửa chữa, sàng tuyển, cơ sở hạ tầng mới được xây dựng.
Nhờ vậy sản lượng khai thác than đã từng bước được nâng lên, đến năm 1987
sản lượng đạt gần 7 triệu tấn.
Từ năm 1987, nền kinh tế nước ta bắt đầu chuyển sang hoạt động theo
cơ chế thị trường, Nhà nước xóa bỏ chế độ bao cấp, các mỏ than từ chỗ được
ngân sách bao cấp haonf toàn chuyển sang tự hạch toán, cân đối tài chính.
Đây là giai đoạn gặp nhiều khó khăn của nhành than, sản lượng khai thác đạt
4,5 đến 6 triệu tấn. Cuối năm 1994, Tổng công ty Than Việt Nam ra đời tạo
nên động lực mới cho sự phát triển của nhành than. Nmă 1995, sản lượng than
thương phẩm đạt 7 triệu tấn, năm 1997 đạt hơn 10 triệu tấn, năm 2001 đạt 13
triệu tấn, năm 2004 là 28 triệu tấn, trong năm 2013 ngành than đã khai thác
37,3 triệu tấn than.
* Than ở Việt Nam có 5 loại chính:
- Than mỡ
Trữ lượng tiềm năng được đánh giá sơ bộ là 27 triệu tấn, trong đó trữ
lượng địa chất là 17,6triệu tấn, chủ yếu tập trung ở 2 mỏ Phấn Mễ (Thái
Nguyên) và mỏ Khe Bố (Nghệ An).
Ngoài ra, than mỡ còn có ở các tỉnh: Sơn La, Lai Châu, Hoà Bình
nhưng với trữ lượng nhỏ.
Than mỡ được dùng chủ yếu cho ngành luyện kim với nhu cầu rất lớn
sau năm 2000, nhưng trữ lượng than mỡ ở ta lại rất ít, điều kiện khai thác rất
khó khăn. Sản lượng than mỡ khó có khả năng cao hơn 0,2 - 0,3triệu tấn/năm,
trong khi nhu cầu sẽ tăng đến 5 - 6triệu tấn/năm vào giai đoạn 2010 - 2020.
- Than antraxit (than đá)
Trữ lượng than đá được đánh giá là 3,5tỷ tấn trong đó ở vùng Quảng
Ninh trên 3,3tỷ tấn (tính đến độ sâu -300m), còn lại gần 200 triệu tấn là nằm

- Than ngọn lửa dài
Chủ yếu tập trung ở mỏ Na Dương (Lạng Sơn), với trữ lượng địa chất
trên 100 triệu tấn. Hiện nay khai thác được thực hiện bằng phương pháp lộ
thiên, than khai thác chủ yếu phục vụ sản xuất xi măng ở Hải Phòng và Bỉm
Sơn với sản lượng trên dưới 100nghìn tấn/năm. Nhưng do nhà máy Xi măng
Hải Phòng sẽ ngừng hoạt động, nhà máy xi măng Bỉm Sơn được cải tạo với
công nghệ mới, nên không dùng than Na Dương từ 1999 trở đi. Than Na
Dương là loại than có hàm lượng lưu huỳnh cao, có tính tự cháy, nên việc khai
thác, vận chuyển, chế biến sử dụng rất khó khăn và hạn chế. Do đó, Tổng Công
ty Than Việt Nam đang nghiên cứu hợp tác với nước ngoài xây dựng nhà máy
điện trong vùng mỏ, để sử dụng loại than này. Vì nếu không khai thác, than sẽ
tự cháy và phá huỷ nguồn tài nguyên đồng thời gây tác động xấu hơn
đến môi trường.


16

- Than Nâu
Tập trung chủ yếu ở đồng bằng Bắc Bộ, trữ lượng dự báo 100 tỷ tấn.
Theo đánh giá sơ bộ, than có chất lượng tốt, có thể sử dụng cho sản xuất điện,
xi măng và công nghiệp hoá học.
Nhưng để có thể khai thác được, cần tiến hành thăm dò ở khu vực Bình
Minh - Khoái Châu Hưng Yên, để đánh giá một cách chính xác trữ lượng, chất
lượng than, điều kiện kiến tạo của vỉa than, nghiên cứu công nghệ khai thác
thiết kế. Nói chung việc khai thác than này rất khó khăn về mặt địa hình, dân
cư trong vùng và về phương pháp khai thác v.v... Theo đánh giá của một số nhà
nghiên cứu địa chất và khai thác, đối với than Nâu ở đồng bằng sông Hồng thì
có thể đưa vào đầu tư xây dựng mỏ và khai thác từ 2015 - 2020 trở đi. (Hoàng
Văn Khánh, 2006)[9].
2.2.3. Ảnh hưởng của hoạt động khai thác than tới môi trường

phần hoá học của nước (tác động hoá học).
Quá trình đào xới, vận chuyển đất đá và quặng làm địa hình khu khai
trường bị hạ thấp, ngược lại, quá trình đổ chất thải rắn làm địa hình bói thải
được tâng cao. Những thay đổi này sẽ dẫn đến những biến đổi về điều kiện
thuỷ văn, các yếu tố của dòng chảy trong khu mỏ như thay đổi khả năng thu,
thoát nước, hướng và vận tốc dòng chảy mặt, chế độ thuỷ văn của các dòng
chảy như mực nước, lưu lượng,v.v... Sự tích tụ chất thải rắn do tuyển rửa
trong các lòng hồ, kênh mương tưới tiêu có thể làm thay đổi lưu lượng dũng
chảy, dung tích chứa nước, biến đổi chất lượng nguồn nước và làm suy giảm
công năng của các công trình thuỷ lợi nằm liền kề với các khu khai thác mỏ.
Khi tiến hành khai thác than sẽ hình thành các moong sâu đến hàng
trăm mét, là nơi tập trung nước cục bộ. Ngược lại, để đảm bảo hoạt động của
mỏ, phải thường xuyên bơm tháo khô nước ở đáy moong, hầm lũ, hình thành
các phễu hạ thấp mực nước dưới đất với độ sâu mực từ vài chục đến hàng
trăm mét và bán kính phễu hàng trăm mét. Điều đó dẫn đến tháo khô các công
trình chứa nước trên mặt như hồ ao,... xung quanh khu mỏ. Kèm theo đó là
ảnh hưởng do hoạt động của các phương tiện máy móc khai thác và sản xuất
than như: máy xúc, máy ủi, nổ mìn…
Song song với những tác động cơ học đến nguồn nước nói chung và
nguồn nước nông nghiệp nói riêng, những tác động hoá học đối với nguồn
nước cũng rất đáng kể. Sự phá vỡ cấu trúc của đất đá chứa quặng khi tiến
hành đào bới và khoan nổ sẽ thúc đẩy các quá trình hoà tan, rửa khô các thành
phần chứa trong quặng và đất đá, quá trình tháo khô mỏ, đổ các chất thải vào
nguồn nước, chất thải rắn, bụi thải không được quản lý, xử lý chặt chẽ, tham
gia vào thành phần nước mưa, nước chảy tràn cung cấp cho nguồn nước tự
nhiên,... là những tác động hoá học làm thay đổi tính chất vật lý và thành phần
hoá học của nguồn nước xung quanh các khu mỏ. Mức độ ô nhiễm hoá học
các nguồn nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đặc điểm thân quặng, thành
phần thạch học và độ bền vững của đất đá chứa quặng, phương pháp và trình
độ công nghệ khai thác, chế biến quặng, biện pháp quản lý và xử lý chất thải.