BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM
KHOA LUẬT KINH TẾ


TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI:
HÀNH VI GÂY RỐI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
KHÁC VÀ THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM

Giáo viên hướng dẫn :

TS. Trần Thăng Long

Sinh viên thực hiện

Trương Công Luật

:

Nguyễn Đức Anh
Lớp

:

ALA 01

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 09 năm 2015


GVHD : TS. Trần Thăng Long

II. Hành vi gây rối hoạt động kinh doanh đối với doanh nghiệp khác..........................................................6
1. Khái niệm:............................................................................................................................................6
2. Phân biệt hành vi gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác và hành vi cạnh tranh thông
thường :...................................................................................................................................................6
3. Hành thức xử lý:...................................................................................................................................6
III. THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM.......................................................................................................................7
1. Thực trạng xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh ở nước ta hiện nay........................................7
2. Một số kiến nghị và giải pháp ...........................................................................................................10

Trang 3


GVHD : TS. Trần Thăng Long

HÀNH VI GÂY RỐI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
KHÁC VÀ THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM

I. CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH
1. Khái niệm hành vi cạnh tranh không lành mạnh:
Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh trạnh của doanh nghiệp trong quá
trình kinh doanh trái với các chuẩn muwcjthoong thường về đạo đức kinh doanh gây thiệt
hại hoặc có thể gây thiệt hại đén lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh
nghiệp khác hoặc người tiêu dùng (Theo khoản 4 , Điều 3 Luật cạnh tranh năm 2004).
Hành vi cạnh tranh không lành mạnh có những đực điểm sau:
-Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh do các chủ thể kinh doanh
trên thị trường thực hiện nhằm mục đích lợi nhuận.
-Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là những hành vi có tính chất đối lập, đi ngược lại
các thông lệ tốt, các nguyên tắc đạo đức kinh doanh, có thể hiểu là các quy tắc xử sự
chung đã được chấp nhận rộng rãi và lâu dài trong hoạt động kinh doanh trên thị trường.
-Hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích

• Các Quy định về Cạnh tranh không lành mạnh tại Nhật.
Theo Luật Cạnh tranh Việt Nam, 9 hành vi bị xác định là hành vi cạnh tranh không lành
mạnh được quy định trong Luật Cạnh tranh từ diều 39 đến điều 48. Tương tự với các
hành vi được quy định trong pháp luật Việt Nam, tại Nhật, các hành vi dạng đó không chỉ
được quy định trong Luật cạnh tranh mà được quy định rải rác trong nhiều Luật khác
nhau. Theo các tiêu chí xác định hành vi cạnh tranh không lành mạnh của Việt Nam, các
hành vi cạnh tranh không lành mạnh của Nhật được quy định chủ yếu trong Luật Cạnh
tranh, Luật cấm cạnh tranh không lành mạnh, Luật về các giao dịch thương mại đặc biệt
và Luật cấm bán hàng đa cấp dạng hình tháp. Ngoài ra, liên quan đến các quy định về chỉ
dẫn gây nhầm lẫn, có rất nhiều bộ luật khác tại Nhật có liên quan, ví dụ như Luật Thương
hiệu, Luật Tiêu chuẩn nông nghiệp Nhật Bản…

Trang 5


GVHD : TS. Trần Thăng Long
II. Hành vi gây rối hoạt động kinh doanh đối với doanh nghiệp khác
1. Khái niệm:
Hành vi gây rối hoạt động kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp khác bị cấm là
hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp cản trở, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp đó.
Ví dụ : Một số doanh nghiệp vận tải hành khách tại tỉnh X chặn đầu không cho xe
khách của 1 đối thủ cạnh tranh xuất bến dẫn đến tình trạng hành khách không được vận
chuyển, ảnh hưởng đến trật tự công cộng và tắc nghẽn giao thông. Hành vi trên bị coi là
gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác .
2. Phân biệt hành vi gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác và hành
vi cạnh tranh thông thường :
-

Trên thực tế, hành vi gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác được


hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm:
Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm bao gồm cả

-

tịch thu toàn bộ khoản lợi nhuận thu được từ việc thực hiện hành vi vi phạm.
Buộc cải chính công khai.
III. THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM
1. Thực trạng xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh ở nước ta hiện nay
Cạnh tranh là một trong những quy luật kinh tế cơ bản của nền kinh tế thị trường.
Đảm bảo cạnh tranh tự do và công bằng thường được coi là giải pháp quan trọng nhằm
đảm bảo môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế
chung của đất nước. Tuy nhiên, cạnh tranh bao giờ cũng là thứ áp lực rất lớn đối với mỗi
doanh nghiệp trên thị trường. Để chống lại đối thủ cạnh tranh, duy trì sự tồn tại, mở rộng
thị trường, thu nhiều lợi nhuận, không phải lúc nào doanh nghiệp cũng sử dụng phương
pháp cạnh tranh công bằng, lành mạnh. Thay vào đó, nhiều trường hợp, doanh nghiệp sẵn
sàng sử dụng cả các thủ đoạn cạnh tranh bị coi là “xấu”, là “không đẹp” hay nói cách
khác là “không lành mạnh”. Thậm chí tình trạng làm hàng giả cũng diễn ra một cách hết
sức phức tạp .
Kể từ khi chuyển sang kinh tế thị trường, nhất là khi áp lực cạnh tranh trên thị
trường ngày một lớn, nền kinh tế Việt Nam cũng chứng kiến sự tồn tại của nhiều loại
hành vi cạnh tranh được coi là không lành mạnh. Trong số các hành vi đó phải kể đến các
dạng hành vi như: “gây nhầm lẫn cho khách hàng” (bằng cách nhái nhãn mác, ăn theo
các thương hiệu nổi tiếng: chẳng hạn Lavie và La Ville, Lavier, Lavige v.v.; xe máy
WAVE và WAKE UP, WASE, WAYTHAI ; DREAM và DEALIM, DLEAM; thuốc
cảm cúm Decolgen, Decoagen v.v.); “quảng cáo, khuyến mại nhằm cạnh tranh không
lành mạnh” (vụ dây cáp điện CADIVI và CADISUN); “Hành vi gièm pha, gây rối hoạt
động kinh doanh đối thủ cạnh tranh” (chẳng hạn tin đồn rằng ăn bột ngọt (mì chính) của
hãng bột ngọt Ajinomoto là “gây ung thư”. Ăn nước mắm Chinsu“gây ung thư”, trong

của Công ty CP Hoàng Anh để Công ty TNHH YAMANI thuê lại với hình thức không
phải trả tiền thuê đất cho địa phương (thực chất là YAMANI thuê lại của Công ty Hoàng
Anh).
Hiện nay, Công ty TNHH YAMANI đã đi vào hoạt động, tạo việc làm và thu nhập ổn
định (3 triệu đến 4 triệu đồng/người/ tháng) cho 2.800 lao động (chủ yếu là người trong
khu vực); dự kiến sẽ tuyển thêm 600 lao động trong thời gian tới.
Tuy nhiên, sự việc phát sinh phức tạp khi ngày 19-1-2014, các hộ dân xóm Đông Trung
Thắng có đơn kiến nghị, sau năm 2013, Nhà nước tiếp tục đền bù, hỗ trợ đối với số diện
tích đất đã thu hồi trước đó. Vì họ cho rằng "đất chỉ cho thuê đến hết năm 2013".
Huyện Nam Trực cùng các ngành chức năng của tỉnh Nam Định tổ chức ba cuộc đối
thoại với đại diện các hộ dân xóm Đông Trung Thắng. Sau khi nghe ý kiến phát biểu của
đại diện các hộ dân, các phòng, ban chuyên môn của huyện, Bí thư Huyện ủy kiêm Chủ
tịch UBND huyện Nam Trực Vũ Đức Hạnh kết luận: Việc thu hồi đất để xây dựng CCN
Nam Hồng được thực hiện đúng quy định của pháp luật. Đến nay, các khiếu nại về việc
đền bù, thu hồi đất ở CCN này không còn thời hiệu xem xét giải quyết. Xét điều kiện
kinh tế -xã hội cụ thể của xóm Đông Trung Thắng hiện nay, huyện quyết định hỗ trợ an
Trang 8


GVHD : TS. Trần Thăng Long
sinh (học nghề, ngoài độ tuổi lao động) cho 78 hộ gồm 255 khẩu, với tổng số tiền hơn
một tỷ đồng; giao UBND xã Nam Hồng xây dựng phương án hỗ trợ xóm Đông Trung
Thắng cải tạo, nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng với kinh phí dự trù ban đầu là 4,5 tỷ
đồng.
Tuy vậy, đại diện các hộ dân không nhất trí với phương án giải quyết của huyện; tiến
hành họp để thống nhất việc tổ chức tụ tập tại doanh nghiệp YAMANI, nhằm gây sức ép
với tỉnh, huyện phải đáp ứng những yêu cầu không chính đáng của họ. Huyện Nam Trực
thành lập tổ công tác trực tiếp xuống các hộ dân giải thích, tuyên truyền, vận động người
dân hiểu đúng bản chất của sự việc, nghiêm túc chấp hành các quy định của Nhà nước,
không nghe các phần tử quá khích làm mất an ninh trật tự trên địa bàn.

kinh tế - xã hội của địa phương.
2. Một số kiến nghị và giải pháp .
Trong thời gian qua, để triển khai Luật Cạnh tranh cũng như các quy định xử lý hành vi
cạnh tranh không lành mạnh, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quan trọng như: Nghị
định số 110/2005/NĐ-CP ngày 24-08-2005 về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp; Nghị
định 116/2005/NĐ-CP ngày 15-09-2005 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật
Cạnh tranh; Nghị định số 120/2005/NĐ-CP ngày 30-09-2005 quy định về xử lý vi phạm
pháp luật trong lĩnh vực cạnh tranh; Nghị định 05/2006/NĐ-CP ngày 09-01-2006 về việc
thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Hội đồng
cạnh tranh; Nghị định số 06/2006/NĐ-CP ngày 9/1/2006 quy định chức năng, nhiệm vụ,
quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý cạnh tranh.
Tuy nhiên, để triển khai có hiệu quả các quy định về cạnh tranh không lành mạnh, vẫn
còn nhiều vấn đề về mặt pháp lý cần phải được hoàn thiện như sau:
Thứ nhất, hoàn thiện pháp luật về bồi thường thiệt hại
Luật Cạnh tranh tuy có quy định các hành vi cạnh tranh không lành mạnh nhưng chỉ mới
điều chỉnh các hành vi này bằng mệnh lệnh hành chính. Vấn đề bồi thường thiệt hại do
hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây ra không được quy định cụ thể mà Luật lại dẫn
chiếu đến pháp luật dân sự (Điều 117 Luật Cạnh tranh).
Như vậy, vấn đề khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại đối với hành vi cạnh tranh không lành
mạnh sẽ được áp dụng theo các quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Bộ
luật dân sự năm 2005.
Để cho các quy định về bồi thường thiệt hại liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành
mạnh triển khai được trong thực tế rất nhiều vấn đề pháp lý được đặt ra cần có sự hướng
dẫn, giải thích từ các cơ quan có thẩm quyền (nhất là từ phía Tòa án nhân dân tối cao,
Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Thương mại). Trong các vấn đề ấy, cần quan tâm
giải quyết các vấn đề sau:
- Xác định rõ chủ thể có quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi cạnh
tranh không lành mạnh gây ra?
Theo thông lệ chung của các nước, đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh, chủ thể
tiến hành khởi kiện chủ yếu là các đối thủ cạnh tranh. Vậy nên chăng, pháp luật nước ta

sự đối với một số hành vi cạnh tranh không lành mạnh như tội sản xuất, buôn bán hàng
giả (Điều 156, Điều 157, Điều 158), tội lừa dối khách hàng (Điều 162), tội quảng cáo
gian dối (Điều 168).
Tuy nhiên, còn nhiều hành vi cạnh tranh không lành mạnh mà pháp luật nhiều quốc gia
quy định là tội phạm mà Bộ luật hình sự của Việt Nam chưa quy định trong đó có hành vi
xâm phạm bí mật kinh doanh, hoạt động tình báo công nghiệp v.v.
Chúng tôi cho rằng, trong thời gian tới, khi nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự
năm 1999, hành vi chiếm đoạt bí mật kinh doanh (nhất là hoạt động tình báo công
nghiệp) cần phải được nghiên cứu để tội phạm hóa và xử lý bằng biện pháp hình sự.
Thêm vào đó, vấn đề trách nhiệm hình sự của pháp nhân áp dụng cho các doanh nghiệp
có hành vi cạnh tranh không lành mạnh cũng nên được nghiên cứu để thể chế hóa vào
trong pháp luật hình sự Việt Nam.
Thứ ba, hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh
không lành mạnh
Trang 11


GVHD : TS. Trần Thăng Long
Khoản 1 Điều 115 Luật Cạnh tranh quy định: “Trường hợp không nhất trí với quyết định
giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, các bên có liên quan có
quyền khởi kiện vụ án hành chính đối với một phần hoặc tòan bộ nội dung của quyết định
giải quyết khiếu nại ra Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có thẩm
quyền”.
Việc giải quyết đơn kiện tại Toà Hành chính đối với Quyết định giải quyết khiếu nại
quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, trong đó có hành vi cạnh tranh không lành mạnh
được thực hiện theo pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành chính. Vấn đề đặt ra là
Toà Hành chính sẽ xem xét lại toàn bộ vụ việc từ đầu, xem xét lại cả nội dung và thủ tục
cạnh tranh đã được áp dụng bởi các cơ quan tiến hành tố tụng cạnh tranh hay chỉ xem xét
về mặt hình thức? Giá trị pháp lý của Quyết định giải quyết khiếu nại của Toà án như thế
nào? Quyết định có giá trị chung thẩm như kinh nghiệm một số quốc gia trên thế giới hay

GVHD : TS. Trần Thăng Long
Đối tượng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh chủ
yếu nên hướng tới là cộng đồng doanh nghiệp.
Nội dung tuyên truyền cần giúp các doanh nghiệp nhận diện rõ những hành vi bị coi là
cạnh tranh không lành mạnh và quyền khiếu nại, khởi kiện của doanh nghiệp bị xâm hại,
các hình thức chế tài có thể được áp dụng đối với doanh nghiệp có hành vi vi phạm.
Các nội dung khác như trình tự, thủ tục khiếu nại, khởi kiện đối với hành vi cạnh tranh
không lành mạnh, phạm vi chứng minh, kinh nghiệm xử lý hành vi cạnh tranh không lành
mạnh cũng cần được tuyên truyền, phổ biến.
Pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh cũng nên được đưa thành một nội dung trong
công tác đào tạo cử nhân luật, cử nhân kinh tế, thương mại ở nước ta.
Thứ sáu, tăng cường công tác đào tạo cán bộ.
Xử lý cạnh tranh không lành mạnh là những vấn đề pháp lý rất mới ở nước ta. Chính vì
thế, trong thời gian tới, Bộ Thương mại cần có biện pháp thích hợp để đào tạo cán bộ,
nhất là các cán bộ hoạt động thực tiễn trong vấn đề này (điều tra viên). Hình thức đào tạo
cán bộ có thể đa dạng (đào tạo chính quy hoặc ngắn hạn; đào tạo trong nước hoặc đào tạo
ở nước ngoài).
Bên cạnh đó, phía Toà án nhân dân Tối cao cũng cần có biện pháp đào tạo, bồi dưỡng
thẩm phán thích hợp để chuẩn bị kiến thức, kinh nghiệm cần thiết khi phải xử lý các hành
vi cạnh tranh không lành mạnh.
Thứ bảy, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh
Đấu tranh với các hành vi cạnh tranh không lành mạnh là nhiệm vụ khá mới mẻ đối với
Việt Nam nhưng lại là lĩnh vực mà nhiều quốc gia trên thế giới rất có kinh nghiệm.
Quá trình xây dựng Luật Cạnh tranh năm 2004 cho thấy các nhà lập pháp Việt Nam cũng
còn nhiều lúng túng khi phải đối mặt với lĩnh vực đầy mới mẻ này. Trong bối cảnh ấy,
việc tham khảo, học tập kinh nghiệm nước ngoài trong việc xử lý các vấn đề về cạnh
tranh trong đó có cạnh tranh không lành mạnh là rất cần thiết. Chúng tôi cho rằng, trong
thời gian tới Bộ Thương mại cần có các chương trình hợp tác nghiên cứu, học tập trao đổi
kinh nghiệm với các nước có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực pháp luật cạnh tranh
nói chung và trong việc đấu tranh chống hành vi cạnh tranh không lành mạnh nói riêng

 http://avi.org.vn/

Trang 15