Đề bài: Anh chị hãy phân tích giá trị lịch sử và giá trị văn chương trong tác
phẩm “Bản tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh”
I/ Mở bài :
II/ Thân bài
Nêu khái quát suy nghĩ của mình :
_ Một tác phẩm văn học thường gắn với số phận của một cá nhân nào đó. Nhưng
những áng thiên cổ hùng văn lại gắn liền với số phận của cả một dân tộc một quốc
gia. Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh là một tác phẩm như thế.
_ Sau 80 năm quất khởi đánh đổ ách thống trị của thực dân Pháp, nhân dân ta lại ca
khúc khải hoàn : Độc lập tự do. Tác phẩm không chỉ ghi dấu một thời hào hùng
của lịch sử dân tộc mà còn tác động mạnh mẽ đến tâm trí muôn triệu người đọc,
người nghe
_ Nên cho rằng “ Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh không chỉ có giá trị lịch
sử to lớn mà còn là một tác phẩm văn chương mẫu mực…” là rất chí lí ( đồng
tình )
Phân tích và chứng minh làm sáng tỏ suy nghĩ trên
1/ Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh có giá trị lịch sử to lớn :
a/ nó ra đời trong không khí và thời điểm trọng đại đối với vận mệnh của một dân
tộc, lại được người con ú tú nhất của dân tộc ấy đại diện nói lên ý chí và khát vọng
của đất nước mình
– Sau bao nhiêu năm vùng lên phá bỏ xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp, ngày
19/8/45, chính quyền ở Hà Nội đã về tay nhân dân. Và ngày 26/8 Hồ Chí Minh từ
chiến khu Việt Bắc về tới Hà Nội. Tại căn nhà 48 Hàng Ngang nNgười soản thảo
Tuyên ngôn Độc lập. Ngày 2/9/45, tại quảng trường Ba Đình Hà Nội, Người thay
mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đọc bản Tuyên ngôn
Độc lập trước 50 vạn quốc dân đồng bào.
– Đó là áng văn mở nước của thời đại cách mạng vô sản, mở ra một kỉ nguyên mới
cho dân tộc : kỉ nguyên độc lập tự do
b/ Nó thực sự là một văn kiện lịch sử to lớn :
– Khái quát đầy đủ, toàn diện về lịch sử Việt Nam của hơn 80 năm trước ngày Độc
lập

tuyên bố “Nước Việt Nam có quyền được hưởng tự do và Độc lập, và thực sự đã
trở thành một nước tự do và Độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả
tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập
ấy”. Hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc ta sau đó đã được Bác dự báo
trước từ thời điểm ấy. Và Bác cũng đã chuẩn bị tâm thê cho dân tộc ta từ buổi trưa
lịch sử ấy.
2/ Tuyên ngôn Độc lập còn là một tác phẩm văn chương mẫu mực
mà ở tác phẩm ta cảm nhận được sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất chính luận
với chất văn chương mang tư tưởng lớn lao của thời đại mới.
a/ Tuyên ngôn Độc lập là bài văn chính luận mẫu mực :
– Sức thuyết phục mạnh mẽ được toát ra từ lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép tác
động mạnh đến lí trí người đọc người nghe
Nhiệm vụ của phần mở đầu của một bản tuyên ngôn là nêu nguyên lí chung làm cơ
sở tư tưởng cho toàn bài.
Để xác định cơ sở pháp lí cho bản tuyên ngôn của mình Bác đã mở đầu bằng cách
trích dẫn 2 câu nói nổi tiếng trong hai bản tuyên ngôn nổi tiếng thế giới
Bản Tuyên ngôn Độc Lập 1776 của Mĩ viết :“Tất cả mọi người sinh ra đều có
quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được;
trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh
phúc”;
Bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp 1791 cũng nói :
“Người ta sinh ra có quyền tự do và bình đẳng về quyền lợi. Và phải luôn luôn
được tự do và bình đẳng về quyền lợi”.
–>Bằng cách ấy, Bác không chỉ đặt cơ sở tư tưởng vững chắc cho bản Tuyên ngôn
Độc lập mà còn khéo léo và kiên quyết khẳng định quyền độc lập tự do của dân tộc
ta bằng chính những lời lẽ của người Pháp người Mĩ, dùng gậy ông đập lưng ông
nhằm rung lên hôi chuông cảnh báo ngăn chặn âm mưu xâm lược của chúng
–>Bằng cách mở đầu như thế, Bác đã đặt ba cuộc cách mạng ngang nhau, ba nền
độc lập ngang nhau. Bác đã nâng tầm vóc văn hóa Việt Nam sánh ngang với ánh
sáng văn minh thế giới

“Tin” là tỏ vẻ tôn trọng là giả định phẩm chất tốt đẹp của họ. Đó là cách Bác buộc
họ không thể không công nhận quyền độc lập của nhân dân Việt Nam. Bác đã lùi
một bước “tin” để tiến thêm hai bước dài “quyết không thể không công nhận…”,
hai lần phủ định “không” để dẫn tới sự khẳng định mạnh mẽ “quyền độc lập của
dân tộc Việt Nam”
Một bài văn chính luận chặt chẽ không thể thiếu
– Hệ thống luận điểm, luận chứng chặt chẽ toàn diện, tiêu biểu và đầy ấn tượng
Để bóc trần bộ mặt giả danh khai hóa bảo hộ của thực dân Pháp, để chứng minh
chúng là kẻ làm trái nguyên lí, Bác đã


+ Khái quát hai loại tội ác
về chính trị …
Về kinh tế …
–>Với ngòi bút hiện thực sắc sảo, Bác không chỉ tái hiện sinh động chân dung tên
khổng lồ thực dân Pháp với bàn tay sắt bóp chết một sinh vật nhỏ bé mà còn xé
toang chiêu bài khai hóa bảo hộ giả dối bịp bợp bấy lâu nay của chúng
Không chỉ khái quát hai loại tội ác trên, Bác còn :
+ Vạch trần bộ mặt hèn nhát và phản bội của chúng “…”
. Quì gối đầu hàng mở cửa rước Nhật- bán nước ta 2 lần cho Nhật
. Chúng quang thêm một ách lên đầu lên cổ nhân dân Việt Nan, kết quả là 2 triệu
người chết đói
. Chúng biến Việt minh thành kẻ thù chính và thẳng tay khủng bố
Đối lập với cái dã man ti tiện của chúng là
Nhân dân Việt Nam – những người làm đúng nguyên lí
Đối với những kẻ bàn tay còn vấy máu
+ Việt minh vẫn đối xử nhân đạo “giúp cho nhiều người Pháp chạy qua biên thùy,
lại cứu cho nhiều người Pháp ra khỏi nhà giam Nhật và bảo vệ tính mạng tài sản
cho họ”.
–>Đến đây hình ảnh thực dân Pháp hoàn toàn nhỏ bé yếu đuối đáng thương. Ta

dồn nén bao căm giận bao cảm xúc
–> Cảm xúc hòa quyện với lí trí tạo lên sức mạnh chiến đấu sắc sảo trong văn
phong chính luận Hồ Chí Minh
– Để nêu bật chân dung tên khổng lồ Pháp đang bị teo tóp co quắp run sợ,
Bác đã dùng nhiều động từ miêu tả : Quì gối, đầu hàng, mở cửa rước Nhật, bỏ
chạy…
Dùng từ nhấn mạnh cái ti tiện cái dã man của chúng : thậm chí, nhẫn tâm, giết nốt,
số đông…
– Khi đập lại luận điệu xảo trá của thực dân Pháp
rằng Đông dương là thuộc địa của chúng, Bác đã dùng điệp ngữ , lặp cú pháp “sự
thật là…chứ không phải”. Cách nói trùng lặp ấy khẳng định mạnh mẽ chiến thắng
của ta và phủ nhận dắt khoát mọi sự bắt mối ảo tưởng về chủ quyền của Pháp trên
đất Việt Nam
– Tuyên bố với nhân dân thế giới về việc thành lập của một nhà nước mới,
tác giả đã đanh thép và triệt để : “chúng tôi – lâm thời chính phủ của nước Việt
Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam tuyên bố thoát li hẳn quan hệ với Pháp,
xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã kí về nước Việt Nam, xóa bỏ tất mọi đặc
quyền của Pháp trên đất Việt Nam”. Những cụm từ “thoát li hẳn”, “xóa bỏ hết”,


“xóa bỏ tất” như những nhát gươm chém sắc chém thẳng vào những dây dợ còn
dính líu của thực dân Pháp, phủ nhận tuyệt đối mọi quan hệ lệ thuộc của Pháp và
Việt Nam
Bác còn sử dụng những câu văn có kết cấu song song : “Một dân tộc đã gan góc
chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe
đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do, dân tộc đó
phải được độc lập”àTao điệp khúc âm vang hào hùng.
Bản tuyên ngôn kết thúc băng nhưng câu móc xích trùng điệp nêu bật ý chí khát
vọng độc lập tự do của dân tộc Việt Nam : “Nước Việt Nam có quyền được hưởng
tự do độc lập và thực sự đã là một nước tự do độc lập.Toàn thể dân tộc Việt Nam