1

1

VÀI NÉT VỀ ĐẤU TRANH TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN TRONG THỜI KỲ
QUÁ ĐỘ ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Như chúng ta đã biết, đấu tranh tư tưởng là một bộ phận của cuộc đấu
tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp; nó phản ánh một cách sâu sắc cuộc đấu
tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp đó. Về cơ bản, đấu tranh tư tưởng bao gồm
đấu tranh trên các lĩnh vực như: quan điểm lý luận, tư tưởng chính trị, cương
lĩnh, đường lối sách lược, chiến lược… Nó diễn ra trên tất cả các bình diện, cả
kinh tế, chính trị, quân sự, ngoại giao, văn hoá…và được thực hiện bằng
nhiều hình thức, biện pháp đa dạng, phong phú.
Đấu tranh tư tưởng là một lĩnh vực hết sức phức tạp, mặc dù đó là mặt
trận không có tiếng súng nhưng tính gay go, quyết liệt, căng thẳng của nó
không thể xem thường. Nó đòi hỏi mỗi chúng ta phải có một trình độ lý luận và
trí tuệ nhất định, đồng thời phải phát huy tối đa sức mạnh của hệ thống chính
trị, sức mạnh của toàn dân tộc để giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh ấy.
Có như vậy, chúng ta mới củng cố vững chắc trận địa tư tưởng, bảo vệ nền tảng
tư tưởng của chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ và phát triển sáng tạo lý luận chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn
chống phá của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam.
Trước bối cảnh phức tạp của tình hình chính trị thế giới, khu vực và
trong nước; đặc biệt khi đất nước ta đang tiến hành đẩy mạnh toàn diện công
cuộc đổi mới, phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, thực hiện mở
cửa, giao lưu, hội nhập với khu vực và trên thế giới, kẻ thù đang tìm mọi cách
để chống phá cách mạng Việt Nam, thì cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng
đang là vấn đề đặc biệt quan trọng và cấp bách hiện nay.
Tính tất yếu của cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận trong thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay

của thói quen, tập quán, nếp nghĩ… của mỗi người dân mà nó vẫn tồn tại, thậm

1 V. I. Lênin, toàn tập, Nxb Tiến bộ, M. 1977, t. 39, tr. 318.


3

3

chí lâu dài. Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội luôn đặt ra nhiệm vụ phải cải
tạo tư tưởng cũ để phát triển ý thức xã hội xã hội chủ nghĩa.
Sự phát triển kinh tế tư bản tư nhân trong kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa ở nước ta làm cho tư tưởng tư sản vẫn có cơ sở sự tồn tại,
phát triển.. Trong chiến lược chống phá cách mạng Việt Nam, phá hoại về tư
tưởng luôn được chủ nghĩa đế quốc chú trọng và đầu tư về mọi mặt. Chúng
dùng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa trên
lĩnh vực tư tưởng, để từng bước chuyển hoá và tự chuyển hoá chế độ chính trị
ở nước ta. Chiến lược "diễn biến hoà bình" của chủ nghĩa đế quốc là một
trong bốn nguy cơ của cách mạng nước ta.
Trên thực tế, công tác tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay đã thu được
nhiều thành tựu quan trọng, nhưng vẫn chưa ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ.
Hiệu quả cuộc đấu tranh chống những tư tưởng sai trái chưa cao.“Hiện tượng
phai nhạt lý tưởng cách mạng, sa sút phẩm chất đạo đức, tệ quan liêu, tham
nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội xét lại, thực dụng có
chiều hướng phát triển. Tính chiến đấu của nhiều tổ chức Đảng và đảng viên
sút kém. Tình trạng không coi trọng nguyên tắc đổi mới, dập khuôn mô hình
nước ngoài, chạy theo lợi ích kinh tế đơn thuần …diễn ra ở nhiều lĩnh vực. Tệ
mê tín có chiều hướng tăng lên. Công tác lý luận còn bộc lộ nhiều yếu kém,
một số mặt còn biểu hiện lạc hậu"2.
1. Nội dung của cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận trong thời kỳ quá độ lên

Trong điều kiện chủ nghĩa Mác - Lênin bị tiến công, xuyên tạc, phủ nhận
bản chất khoa học, cách mạng, nhưng lý luận đó, vẫn được Đảng ta xác định là
nền tảng kim chỉ nam cho mọi hoạt động. Thành tựu lớn nhất ở mặt này là lý
luận về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội đã rõ, giải đáp được những vấn đề
bức xúc đặt ra và đi vào cuộc sống hiện thực. Những thắng lợi đó là điểm tựa
vững chắc cho cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay.
Khi các Đảng Cộng sản ở một số nước xã hội chủ nghĩa bị mất vai trò
lãnh đạo thì ở nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn thể hiện là người lãnh
đạo duy nhất, có đủ năng lực lãnh đạo sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội đi


5

5

đến thắng lợi cuối cùng. Trong bối cảnh phức tạp, Đảng ta vẫn thể hiện bản
lĩnh chính trị vững vàng, trung thành tuyệt đối với chủ nghĩa Mác - Lênin và
luôn vận dụng sáng tạo lý luận đó vào cách mạng nước ta. Những thành tựu to
lớn của sự nghiệp đổi mới vừa qua có nguyên nhân cơ bản từ sự lãnh đạo của
Đảng. Đảng đổi mới ngang tầm nhiệm vụ được coi như điều kiện quan trọng
nhất bảo đảm cho cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta có phương
hướng, nội dung và phương pháp đúng, phù hợp.
Cùng với sự phát triển lý luận, đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng cũng có
những thắng lợi to lớn. Quá trình tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ngày càng có hiệu quả. Niềm tin vào sự lãnh
đạo của Đảng, vào tất thắng của sự nghiệp đổi mới, vào chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng ngày càng cao. Sự chống
phá quyết liệt của chủ nghĩa đế quốc bằng chiến lược diễn biến hoà bình đối với
nước ta, nhưng cách mạng vẫn từng bước giành thắng lợi.
Tuy vậy, những khó khăn vẫn tồn tại như một thách thức với cuộc đấu

Những khó khăn từ những nhân tố cũ và mới, bên trong và bên ngoài, khách
quan và chủ quan. Toàn bộ những nội dung đó hợp thành một hoàn cảnh mới
của đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay.
* Nội dung cuộc đấu tranh tư tưởng ở nước ta hiện nay
Cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay có nội dung toàn
diện, sâu sắc, trên tất cả các mặt của ý thức xã hội. Nội dung cuộc đấu tranh
này, giải quyết những vấn đề tư tưởng, lý luận của thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội trong điều kiện mới. Nội dung đó vẫn là “ai thắng ai” giữa chủ
nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội, nhưng biểu hiện mới ở các phương diện
khác nhau. Vấn đề “ai thắng ai” giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội
trên lĩnh vực tư tưởng cũng rất rộng lớn, không chỉ ở lĩnh vực ý thức lý luận,
mà ở cả lĩnh vực ý thức thông thường. Nội dung đó hướng tới làm rõ con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội, làm cho tư tưởng về con đường đó thâm nhập


7

7

sâu, rộng vào các tầng lớp nhân dân và những tư tưởng lạc hậu từng bước
được đẩy lùi.
Đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay, đặt lên hàng đầu nội
dung giải quyết vấn đề giữ vững chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
là nền tảng, kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng và của cách mạng Việt
Nam hay từ bỏ nó đi theo quỹ đạo hệ tư tưởng tư sản. Cuộc đấu tranh này giải
quyết mâu thuẫn giữa hai hệ tư tưởng đối lập nhau, tư sản và vô sản; giữa một
bên là quá trình làm cho hệ tư tưởng của giai cấp vô sản phát triển sâu, rộng
trong đời sống tinh thần nhân dân với một bên là khuynh hướng hệ tư tưởng tư
sản, đang từng giờ, từng phút cạnh tranh địa vị chủ đạo đối với chủ nghĩa MácLênin. Để sự nghiệp đổi mới ở nước ta giành thắng lợi, đấu tranh tư tưởng, lý
luận phải thực hiện kế thừa, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí

giai cấp lao động bị áp bức, bị mê muội, bị giam hãm trong cảnh bần cùng,
dốt nát dã man trong hàng thế kỷ không thể nào hoàn thành cách mạng mà lại
không mắc phải sai lầm và như tôi đã nhiều lần đã nói, cái xác chết của xã hội
tư sản, ta không thể bỏ nó vào áo quan đem chôn nó đi được, cái xác chết của
chủ nghĩa tư bản thối ra, tan rã giữa chúng ta, làm nhơ bẩn xung quanh chúng
ta, đầu độc chúng ta bằng hàng ngàn sợi dây, cái cũ, cái thối nát, cái đã chết
bám lấy cái mới”3.
Đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay còn giải quyết các nội
dung về giai cấp, dân tộc, mối quan hệ giữa giai cấp với dân tộc và vấn đề
nhân loại trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Vấn đề có tính quy luật
và truyền thống của dân tộc Việt Nam là đấu tranh giai cấp dù ở lĩnh vực nào
đều gắn liền với đấu tranh dân tộc. Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội, đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc vẫn quan hệ hữu cơ với nhau và nó
nổi lên trong cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận hiện nay. Hiện nay, các giai
cấp, các dân tộc ở nước ta vẫn có sự khác nhau về điều kiện sinh hoạt vật
chất, tinh thần, chính sách đầu tư cho phát triển… tư tưởng, ý thức cũng có sự
3 V. I. Lênin, Về chiến tranh quân đội, Nxb Quân đội nhân dân, H. 1985, tr. 270.


9

9

khác nhau về trình độ và khuynh hướng vận động. Chủ nghĩa đế quốc lợi
dụng vấn đề nhân quyền, dân chủ và dân tộc, tôn giáo … để chia rẽ, phá hoại
khối đại đoàn kết toàn dân tộc thì đấu tranh tạo sự đồng thuận về tư tưởng
trong xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa là nội dung cơ bản của cuộc
đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Hiện nay, vấn đề nhân loại cũng nổi lên đòi hỏi giải quyết không chỉ ở
từng quốc gia, dân tộc, mà phạm vi quốc tế, bởi nó đe doạ trực tiếp đến sự

phải phù hợp với bản chất của mâu thuẫn đối kháng không điều hoà, nhưng
với hình thức linh hoạt, sáng tạo hơn. Ở đây, cần phân biệt và giải quyết tốt
mối quan hệ giữa đối tác và đối tượng. Khi là đối tác phải được xác định
trong phạm vi, phương diện cụ thể và có giới hạn quan hệ cụ thể. Khi là đối
tượng cũng như vậy. Trong quan hệ, không lẫn lộn về mặt nhận thức và tư
tưởng để có cách thức phù hợp.
Cũng là bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin, nhưng không thể với
hình thức rập khuôn, giáo điều nhiều như trước, mà linh hoạt, sát với thực tiễn
mới của cách mạng. Kế thừa, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh phải thông qua nhiều hình thức khác nhau, cả chiều sâu và chiều
rộng; cả lý luận cơ bản và lý luận vận dụng, ở tất cả các tổ chức, đơn vị. Phát
triển chủ nghĩa Mác - Lênin ở các lĩnh vực khác nhau thì với hình thức khác
nhau, nhưng phải phù hợp với thực tiễn, hiện thực xã hội Việt Nam. Trong đó
khắc phục kiểu rập khuôn, giáo điều chỉ đạo xuyên suốt các hình thức đấu
tranh tư tưởng, lý luận hiện nay. Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt
Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay có những đặc điểm mới. Bảo vệ Tổ quốc
không chỉ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, mà còn bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa,
bảo vệ Đảng, trật tự an ninh chính trị, cho nên cách thức tổ chức nghiên cứu
lý luận, đấu tranh với quan điểm sai trái cũng không giống với chiến tranh
giải phóng và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.
Quá trình tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
quan điểm của Đảng vào trong quần chúng nhân dân cũng không đơn điệu, áp


11

11

đặt mà bằng nhiều kênh, nhiều hình thức khác nhau, chú trọng vào tính thuyết
phục. Mở rộng dân chủ gắn liền với giữ vững nguyên tắc định hướng xã hội


không can thiệp vào nội bộ của nhau, hai bên cùng có lợi. Như vậy, trong tư
tưởng, lý luận giải quyết mối quan hệ giữa đối tác và đối tượng với các nước
có chế độ chính trị khác nhau.
Trong bối cảnh giao lưu, hội nhập ngày càng lớn, giữ gìn, phát huy bản sắc
văn hoá dân tộc cũng là một hình thức đấu tranh tư tưởng, lý luận mới hiện nay.
Hiện nay, lãnh thổ có thể toàn vẹn, nhưng tổ quốc không còn nếu chế độ chính trị,
sự lãnh đạo của Đảng và bản sắc văn hoá dân tộc không được giữ vững. Trong
cuộc đấu tranh chống phá chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa đế quốc âm mưu làm
chuyển hoá chế độ chính trị, đánh mất bản sắc văn hoá của một dân tộc. Gần đây,
thuật ngữ “Đế quốc thông tin” ; “Xâm lược văn hoá” đã xuất hiện trên mặt trận
đấu tranh tư tưởng, lý luận. Cuộc đấu tranh giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân
tộc, chống lại sự xâm lược văn hoá là nội dung mới hiện nay. Cho nên hình thức
đấu tranh tư tưởng, lý luận trên lĩnh vực này cũng có biểu hiện mới. Vấn đề làm rõ
thực chất, vai trò của văn hoá đối với phát triển xã hội; luận giải quan điểm,
nguyên tắc trong giao lưu, hội nhập văn hoá; quá trình tuyên truyền nâng cao nhận
thức, thái độ, trách nhiệm của mọi người đối với giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá
dân tộc, đẩy lùi cuộc xâm lược văn hóa của chủ nghĩa đế quốc …đều là những
hình thức đấu tranh tư tưởng, lý luận hiện nay cần tập trung thực hiện.
Cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận hiện nay phản ánh sự cọ sát giữa tư tưởng
cách mạng và tư tưởng lạc hậu một cách quyết liệt, một mất một còn. Tính chất một
mất một còn của đấu tranh tư tưởng, lý luận tác động trực tiếp đến sự sống còn của
dân tộc, của chế độ xã hội chủ nghĩa. Cuộc đấu tranh này là sự thử thách đối với
toàn Đảng, toàn dân và toàn quân về bản lĩnh chính trị, trình độ lý luận, trình độ vận
dụng lý luận và sự sắc sảo, nhậy bén chính trị.
Tính chất phức tạp của cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận hiện nay; âm
mưu, thủ đoạn xảo quyệt của các thế lực thù địch…đòi hỏi mỗi chủ thể vừa có
bản lĩnh chính trị, vừa phải có trình độ lý luận, đặc biệt sự sắc bén, nhậy cảm



4 V. I. Lênin, toàn tập, Nxb Tiến bộ, M. 1980, t. 23, tr. 57.


14

14

công bằng “diễn biến hoà bình”, “chuyển hoá hoà bình” dùng chúng để thao
túng, chuyển hoá dần chủ nghĩa xã hội ngả sang quỹ đạo chủ nghĩa tư bản.
Với chiến lược mới này, chủ nghĩa đế quốc đã gặt hái được nhiều thành
tựu ngoài sức tưởng tượng. Sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các
nước Đông Âu sụp đổ, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế lâm vào
thoái trào, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch lại càng có điều kiện để
đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình” nhằm xoá bỏ các nước xã hội chủ
nghĩa con lại, trong đó chúng coi Việt Nam là một trọng điểm.
Trong chiến lược chống phá cách mạng Việt Nam hiện nay, chúng coi
mặt trận tư tưởng - văn hoá là mũi “đột phá khẩu”, là “cây cầu” để “dẫn vào
trận địa”. Nguyên Tổng thống Mỹ R. Ních- Sơn từng khẳng định rằng: Mặt
trận tư tưởng là mặt trận quyết định nhất, toàn bộ vũ khí của chúng ta, các
hoạt động mậu dịch, viện trợ, quan hệ kinh tế sẽ không đi đến đâu nếu chúng
ta thất bại trên mặt trận tư tưởng. Chính vì vậy, kẻ thù điên cuồng chống phá
chúng ta về tư tưởng - văn hoá với đủ mọi âm mưu thủ đoạn, vừa tinh vi, vừa
nham hiểm, vừa trắng trợn. Chúng ra sức xuyên tạc, bôi nhọ lích sử; xuyên
tạc phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm truyền bá
những quan điểm, tư tưởng sai trái phản động. Chúng tìm mọi cách để làm
cho chúng ta rối loạn về tư tưởng, mất phương hướng, khủng hoảng về niềm
tin, lý tưởng và coi đây là mũi nhọn thọc sâu, tạo ra sự chống đối ngầm từ bên
trong để phá ta từ trong phá ra. Lợi dụng chính sách mở cửa, giao lưu, hợp tác
và hội nhập, đa phương hoá, đa dạng hoá các mối quan hệ của nước ta, chủ
nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đang tìm mọi cách để xâm nhập vào nội

vu cáo ta đàn áp tôn giáo, vi phạm dân chủ, nhân quyền, tìm cơ hội để can thiệp
vào công việc nội bộ của ta. Chúng lợi dụng các diễn đàn công khai như hội
nghị, hội thảo…để tuyên truyền “tự do”, “dân chủ”, “nhân quyền”, tuyên
truyền và truyền bá quan điểm tư tưởng cá nhân vị kỷ, lối sống thực dụng,
buông thả, suy đồi, sùng bái đồng tiền…đặc biệt là chúng nhằm vào thế hệ trẻ.
Thậm chí gần đây chúng còn trắng trợn tuyên bố: “Mục tiêu nhân quyền sẽ là
lưỡi gươm để buộc Hà Nội đi chệch hướng trong đối sách”. Đặc biệt, các trung


16

16

tâm phá hoại về tư tưởng ở nước ngoài đang ráo riết tăng cường các hoạt động
thông tin, truyền thông, rỉ tai, kích động…để chống phá ta. Chúng sử dụng 53
đài phát thanh và truyền hình 370 tờ báo và tạp chí tiếng Việt, trong đó có
những tờ báo và tạp chí rất phản động, để tuyên truyền chống phá cách mạng
Việt Nam. Chúng tìm mọi cách để tuồn một số lượng lớn tài liệu, sách báo,
truyền đơn, băng hình, băng nhạc có nội dung phản động, kích động bạo lực,
đồi truỵ vào nước ta. Lợi dụng thư từ góp ý, diễn đàn, hội thảo, tranh luận nội
bộ của ta để xuyên tạc, vu khống, cắt xén, nhào nặn sai lệnh rồi đưa phát tán
trên mạng In-tơ-nét. Tổ chức gặp gỡ, phỏng vấn, lôi kéo những đối tượng cơ
hội, bất mãn. Triết để khai thác, sử dụng các thông tin, tài liệu có được từ
những phần tử cơ hội chống Đảng, chống chủ nghĩa xã hội; tâng bốc, kích động
những phần tử cơ hội chống Đảng, có quan điểm tư tưởng sai trái, phản động.
Chúng hà hơi, tiếp sức cho các tổ chức phản động người Việt lưu vong
ở nước ngoài, kích động các tổ chức này sử dụng chiêu bài chống tham
nhũng, dòi dân chủ, nhân quyền để tuyên truyền, kích động, chia rẽ trong nội
bộ của ta; tìm mọi cách để câu kết, móc nối với những phần tử bất mãn trong
nước để gây mất ổn định bên trong. Đặc biệt, gần đây chúng dấy lên phong

lối sai lầm, do trình độ lãnh đạo và quản lý yếu kém của Đảng, Nhà nước gây
ra. Thậm chí, chúng còn cho rằng đường lối đổi mới là “không có cơ sở lý
luận và thực tiễn” là “khập khiễng, chắp vá”, là “mò mẫm” và “sớm muộn
cũng đi vào bế tắc và khủng hoảng”.
Thứ hai, chúng phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh. Chúng cho rằng, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin là sai lầm, là không
tưởng, hoặc nếu có đúng thì chỉ đúng ở Phương Tây ở những thế kỷ 17, 18,
19, cùng lắm là nửa đầu của thế kỷ 20 mà thôi. Đến nay, lý luận đó không còn
phù hợp nữa, đặc biệt là sau sự sụp đổ của mô hình xã hội chủ nghĩa ở Liên
Xô và Đông Âu, lại càng chứng minh cho tính sai lầm, không phù hợp của lý
luận Mác - Lênin. Với nước ta, chúng cho rằng Chủ Tịch Hồ Chí Minh đưa lý
luận chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam là một sai lầm, bởi lý luận đó,


18

18

không thể phù hợp với nước ta. Lý luận đó được Mác - Lênin rút ra từ thực
tiễn ở Châu Âu, ở Phương Tây, vì vậy nó không thể phù hợp ở Phương Đông,
ở Việt Nam được.
Thứ ba, chúng phủ nhận con đường xã hội chủ nghĩa, cho rằng Việt
Nam đi lên chủ nghĩa xã hội là viển vông, là không tưởng; kinh tế thị trường
không thể tương dung với chủ nghĩa xã hội; muốn đất nước giàu mạnh thì
phải đi theo con đường tư bản chủ nghĩa. Việt Nam quá độ bỏ qua tư bản chủ
nghĩa, tiến thẳng lên chủ nghĩa là một bước đi sai lầm, là xây dựng không
móng và kéo lùi lịch sử.
Thứ tư, chúng phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
đối với toàn thể xã hội. Chúng cho rằng, nếu như chiến tranh bảo vệ tổ quốc,
thì Đảng Cộng sản đã có một vai trò rất lớn, không thể phủ nhận. Tuy nhiên,

đảng viên, nhất là những người giữ cương vị cao trong quá trình thực hiện
đường lối đổi mới; thì cuộc đấu tranh tư tưởng lý luận hiện nay là hết sức
nguy hiểm và khó lường. Nó đòi hỏi mỗi chúng ta cần phải nhận thức đúng
đắn, không mơ hồ, mất cảnh giác trước những âm mưu, thủ đoạn mới của kẻ
thù, có những đối sách phù hợp, có hiệu quả để giữ vững trận địa tư tưởng,
đánh bại mọi âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù. Rõ ràng, công tác tư tưởng luôn
giữ một vị trí, vai trò hết sức quan trọng, có thể nói, nó quyết định sự tồn
vong của mỗi quốc gia, dân tộc. Nhận thức rõ điều này, Đảng, Nhà nước ta
luôn quan tâm chỉ đạo thường xuyên và chặt chẽ cuộc đấu tranh bảo vệ nền
tảng tư tưởng, bảo vệ đường lối, quan điểm, làm thất bại mọi âm mưu, thủ
đoạn của kẻ thù trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận. Tuy nhiên trong quá trình
triển khai thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về công tác
đấu tranh tư tưởng của các cấp, các ngành còn có rất nhiều hạn chế, thiếu sót.
Nhiều người, trong đó có cả cán bộ, đảng viên, còn nhận thức mơ hồ, chưa
đầy đủ về bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại. Họ cho rằng hiện nay, tình
hình thế giới đã có nhiều biến chuyển nhanh chóng, các nước Phương Tây
thường xuyên điều chỉnh chủ trương, chính sách và biện pháp; khái niệm


20

20

“diễn biến hoà bình” đối với các nước xã hội chủ nghĩa đã không mấy được
nhắc tới ở các nước Phương Tây nữa, vì vậy nguy cơ đối với chế độ xã hội
chủ nghĩa ở nước ta là không đáng kể. Có một thực tế là, hiện nay có không ít
cán bộ, đảng viên chỉ chú ý đến công tác chuyên môn đơn thuần, không chú ý
đến vấn đề chính trị, ngại học tập, nghiên cứu lý luận chính trị. Một bộ phận
không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu vững vàng về chính trị, phai nhạt lý tưởng,
dao động về niền tin. Sức chiến đấu của nhiều tổ chức đảng bị giảm sút

bối cảnh đó, chúng ta dễ dàng nhận diện kẻ thù, phân rõ địch - ta. chính vì
vậy, mà toàn thể dân tộc ta đã đoàn kết một lòng dưới sự lãnh đạo của Đảng,
không tiếc máu xương, sẵn sàng hy sinh để dành cho được độc lập dân tộc và
kiên quyết bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa. Nhưng ngày
nay, khi mà kẻ thù điều chỉnh chiến lược, thay đổi phương thức và thủ đoạn,
ranh giới địch - ta không rõ ràng; thì không ít người chưa nhận rõ được âm
mưu, thủ đoạn của kẻ thù, lơ là mất cảnh giác, mơ hồ về chính trị, bàng
quang, thờ ơ trước những diễn biến phức tạp xảy ra, chỉ quan tâm đến phát
triển kinh tế mà không quan tâm đến vấn đề chính trị.
Để cuộc đấu tranh tư tưởng có hiệu quả trong điều kiện, hoàn cảnh mới
hiện nay, là quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, đòi hỏi Đảng, Nhà nước và
nhân dân ta cần tập trung làm tốt một số nội dung, biện pháp cơ bản sau đây:
Một là, các cấp uỷ đảng cần nhận thức sâu sắc, đầy đủ và đúng đắn về
cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công
tác đấu tranh tư tưởng lý luận. Thường xuyên đẩy mạnh công tác tuyên truyền
giáo dục cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân nắm vững tình hình,
nâng cao cảnh giác, nhận rõ âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ thù trên lĩnh
vực tư tưởng lý luận, sẵn sàng đối phó có hiệu quả và đạp tan mọi âm mưu,
thủ đoạn của chúng. Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong việc
bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ thành quả
cách mạng và bảo vệ công cuộc đổi mới, thực hiện thảnh lợi mục tiêu cơ bản
của cách mạng Việt Nam: Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Các cấp uỷ
đảng cần phải nhận thức sâu sắc rằng, sự vững mạnh của Đảng, Nhà nước và


22

22

hệ thống chính trị, sự đoàn kết chặc chẽ của toàn thể dân tộc ta xung quanh


động trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh trong điều kiện, hoàn cảnh mới.
Đi sâu nghiên cứu có hệ thống chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh theo từng mảng, từng chuyên đề, từng vấn đề; để làm rõ các quan điểm,
tư tưởng sai trái trên từng lĩnh vực mà kẻ thù chống phá. Đẩy mạnh công tác
nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn để phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, làm rõ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam.
Ba là, phát huy vai trò và sức mạnh tổng hợp các tổ chức trong hệ
thống chính trị và các tổ chức xã hội trong cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận
hiện nay. Đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận đòi hỏi phải có sức mạnh
tổng hợp của tất cả các tổ chức, các thành viên trong xã hội, dưới sự lãnh đạo
tập trung thống nhất của Đảng. Chỉ có sức mạnh đó mới đủ khả năng tạo ra
sự đồng thuận về tư tưởng trong toàn xã hội và đẩy lùi mọi sự chống phá của
các thế lực thù địch trên mặt trận tư tưởng lý luận hiện nay.
Nâng cao tinh thần tự lực tự cường, chủ động, sáng tạo trong đấu tranh
với quan điểm sai trái, làm vô hiệu hoá sự chống phá tư tưởng của các thế lực
thù địch. Tính chất của đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay rất gay
go, phức tạp, phải đối phó với sự chống phá rộng khắp và tinh vi. Đấu tranh
tư tưởng, lý luận chỉ có thể thắng lợi khi các chủ thể phát huy được tinh thần
tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo để có thế trận lòng dân rộng khắp và với
sự cảnh giác cao, mọi lúc, mọi nơi trước âm mưu chống phá của các thế lực
thù địch. Hơn nữa, những hạn chế, yếu kém về mặt tư tưởng của mỗi người
phải tự mình chủ động học tập, nâng cao nhận thức để tự khắc phục thì tính
hiệu quả mới cao. Nó giúp cho mỗi chủ thể có nhận thức và thái độ trách
nhiệm; có ý chí và quyết tâm; niềm tin vào chính mình trong cuộc đấu tranh
này.


24



25

25

kết chặt chẽ với Đảng, với chế độ thì không một kẻ thù nào, không một nguy
cơ nào có thể làm lung lay được chế độ xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang
xây dựng và đi tới. Để xây dựng được “thế trận lòng dân”, đòi hỏi chúng ta
phải giải quyết một cách đồng bộ và có hiệu quả trên nhiều mặt, cả kinh tế,
chính trị, tư tưởng, văn hoá, đạo đức, lối sống…Từ đó mà tác động sâu sắc tới
đời sống tâm lý, tư tưởng của mọi tầng lớp nhân dân, tạo nên sự chuyển biến
mạnh mẽ, tích cực trong thái độ, tình cảm, tâm lý, ý thức của mỗi người dân
đối với vận mệnh của tổ quốc, sự tồn vong của Đảng, của chế độ xã hội chủ
nghĩa, để mọi người cùng chung sức đồng lòng chăm lo, bảo vệ Đảng, bảo vệ
chế độ. Đời sống vất chất và tinh thần của mỗi người dân được cải thiện và
không ngừng nâng cao; dân chủ xã hội chủ nghĩa được mở rộng và thực thi
đầy đủ, nghiêm túc; quan liêu, tham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội khác
bị ngăn chặn và đẩy lùi; Đảng trong sạch vững mạnh; bộ máy Nhà nước thực
sự vì dân, phát huy được hiệu lực trong điều hành, quản lý xã hội; có như vậy
chúng ta mới củng cố được lòng tin yếu của nhân dân với Đảng, Nhà nước và
chế độ xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở đó mà từng bước hiện thực hoá mục tiêu
“Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh”.
Nhiệm vụ đấu tranh tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay là: Bảo vệ bản chất
khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
đường lối quan điểm của Đảng ta. Nhiệm vụ đó hướng vào tổng kết thực tiễn
đổi mới ở nước ta, phát triển lý luận, làm cho chủ nghĩa Mác – Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh có sức sống trên hiện thực nước ta. Quá trình đó phải làm
rõ cơ sở khoa học của mục tiêu, con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở