MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ
DANH MỤC BẢNG, BIỂU
TÓM TẮT ĐỀ TÀI
H
TẾ
-H
U
Ế
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ ......................................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài. ................................................................................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu. ........................................................................................................................................... 2
3. Phƣơng pháp nghiên cứu...................................................................................................................................... 2
3.1. Phương pháp thu thập số liệu. .................................................................................................................. 2
3.2. Phương pháp xử lý số liệu. ....................................................................................................................... 3
4. Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu. ........................................................................................................................ 4
4.1. Phạm vi nghiên cứu. ................................................................................................................................ 4
4.2. Đối tượng nghiên cứu. ............................................................................................................................. 4
5. Tính mới của đề tài. ............................................................................................................................................. 4
6. Kết cấu của đề tài................................................................................................................................................. 5
TR
Ư
1.1.2.5. Giám sát. ................................................................................................................................ 11
1.2. NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ HỆ THỐNG KSNB TRONG NHTM ...................................................................... 12
1.2.1. Những vấn đề cơ bản về NHTM. ........................................................................................................... 12
1.2.1.1. Khái niệm NHTM. ................................................................................................................... 12
1.2.1.2. Các hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM. ....................................................................... 12
1.2.2. Kiểm soát nội bộ trong hoạt động kinh doanh của NHTM. ..................................................................... 13
1.2.2.1. Mục tiêu KSNB trong hoạt động của NHTM. ........................................................................... 13
1.2.2.2. Nhiệm vụ của hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động Ngân hàng. ...................................... 14
1.2.2.3. Sự cần thiết của hệ thống KSNB tại các NHTM........................................................................ 15
1.2.2.4. Kiểm soát nội bộ trong hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM........................................... 16
1.3. CHẤT LƢỢNG KSNB TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. .................................................................. 17
1.3.1. Khái niệm và các tiêu chí đánh giá chất lƣợng KSNB của NHTM. ......................................................... 17
1.3.1.1. Khái niệm. .............................................................................................................................. 17
1.3.1.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng hệ thống KSNB của NHTM. .................................................. 17
1.3.2. Các nhân tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng KSNB của NHTM. ..................................................................... 20
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG HOẠT ĐỘNG
KINH DOANH TẠI NHNo & PTNT HÀ TĨNH – CHI NHÁNH HUYỆN HƢƠNG SƠN. ..................................... 20
2.1. TỔNG QUAN VỀ CHI NHÁNH NHNo & PTNT HƢƠNG SƠN, HÀ TĨNH. ................................................ 20
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển. ........................................................................................................... 20
2.1.2. Khái quát hoạt động kinh doanh của NHNo & PTNT Hƣơng Sơn. ......................................................... 21
2.1.2.1.Công tác huy động vốn. ............................................................................................................ 21
2.1.2.2. Tình hình sử dụng vốn. ............................................................................................................ 23
2.1.2.3. Kết quả tài chính. .................................................................................................................... 25
2.2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CỦA CHI NHÁNH NHNO & PTNT HƢƠNG SƠN, HÀ TĨNH27
Ư
Ờ
N
2.2.1.3. Cách thức phân định quyền hạn và trách nhiệm. ...................................................................... 30
2.2.1.4. Chính sách nhân sự. ................................................................................................................ 32
2.2.1.5. Môi trường bên ngoài và các nguyên tắc kế toán áp dụng. ...................................................... 38
2.2.2. Phân tích và đánh giá rủi ro.................................................................................................................. 39
2.2.3. Hoạt động kiểm soát. ........................................................................................................................... 46
2.2.3.1. Cơ chế kiểm soát. .................................................................................................................... 46
2.2.3.2. Thủ tục kiểm soát. .................................................................................................................. 47
2.2.4. Hệ thống thông tin và truyền thông. .................................................................................................... 55
2.2.5. Giám sát. ........................................................................................................................................... 58
2.3. ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG HIỆN NAY CỦA HỆ THỐNG KSNB TẠI CHI NHÁNH NHNo & PTNT HƢƠNG
SƠN, HÀ TĨNH. ................................................................................................................................................... 60
2.3.1. Môi trƣờng kiểm soát......................................................................................................................... 61
2.3.1.1. Ưu điểm. ................................................................................................................................. 61
2.3.1.2. Nhược điểm. ........................................................................................................................... 62
2.3.2. Phân tích và đánh giá rủi ro. ............................................................................................................... 64
2.3.2.1. Ưu điểm. ................................................................................................................................. 64
2.3.2.2. Nhược điểm. ........................................................................................................................... 64
2.3.3. Hoạt động kiểm soát. ......................................................................................................................... 65
2.3.3.1. Ưu điểm. ................................................................................................................................. 65
2.3.3.2. Nhược điểm. ........................................................................................................................... 65
2.3.4.
Hệ thống thông tin và truyền thông. ............................................................................................ 66
2.3.4.1. Ưu điểm. ................................................................................................................................. 66
2.3.4.2. Nhược điểm. ........................................................................................................................... 67
2.3.5. Giám sát. ........................................................................................................................................... 68
2.3.6. Nhận xét chung.................................................................................................................................. 68
CHƢƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CHI NHÁNH NHNo
& PTNT HƢƠNG SƠN, HÀ TĨNH. ...................................................................................................................... 68
3.1. PHƢƠNG HƢỚNG HOÀN THIỆN. ............................................................................................................... 68
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NHNo & PTNT HÀ TĨNH –
5.
BCTC
6
KSNB
7
VND
triển Nông thôn.
H
IN
Tài sản Có
K
Báo cáo tài chính
IH
Ọ
C
Kiểm soát nội bộ
10
Ư
Ngân hàng Nông nghiệp và Phát
Tài sản Nợ
NHNN
G
9
-H
2.
TẾ
NHTM
8
TR
Ngân hàng thƣơng mại
1.
K
Sơ đồ 2. Quy trình phê duyệt tín dụng.
TR
Ư
Ờ
N
G
Đ
Ạ
IH
Ọ
C
Sơ đồ 3. Hệ thống thông tin tín dụng của hệ thống NHNo.
DANH MỤC BẢNG, BIỂU.
-H
C
Bảng 8. Tình hình nợ quá hạn, nợ xấu (2009 – 2011).
IH
Bang 10. Tỷ lệ trích dự phòng rủi ro tín dụng.
Ạ
Bảng 11. Số liệu trích dự phòng rủi ro tín dụng (2009 – 2011).
Đ
Bảng 12. Bảng hỏi về hoạt động kiểm soát.
TR
Ư
Ờ
N
G
Bảng 13. Bảng hỏi về hệ thống thông tin và truyền thông.
TÓM TẮT ĐỀ TÀI.
Khóa luận trình bày những kiến thức đã đƣợc học, nghiên cứu về lý luận hệ thống
C
KSNB và chất lƣợng hệ thống KSNB trong một đơn vị, tổ chức nói chung và của NHTM
Ọ
nói riêng. Khóa luận khái quát các yếu tố cấu thành nên hệ thống KSNB và chức năng,
IH
nhiệm vụ của KSNB trong việc đảm bảo, duy trì các mục tiêu của đơn vị, tổ chức hay
Ạ
doanh nghiệp.
Đ
Khóa luận cũng trình bày khái quát những hiểu biết cơ bản về NHNo & PTNT
Hƣơng Sơn, Hà Tĩnh và tình hình sản xuất kinh doanh của ngân hàng trong 3 năm từ 2009
G
đến 2011. Nội dung chính của khóa luận là tìm hiểu thực trạng hoạt động của hệ thống
Ờ
N
đất nƣớc. Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, hệ thống ngân hàng Việt Nam bộc lộ những
yếu kém trong điều hành và hoạt động nghiệp vụ, đặc biệt là việc quản lý hoạt động của
TẾ
các NHTM với các loại hình sỡ hữu khác nhau. Những yếu kém đó là khó tránh khỏi khi
các lý thuyết cũng nhƣ kinh nghiệm về quản lý các NHTM trong quá trình chuyển sang
IN
H
nền kinh tế thị trƣờng ở nƣớc ta chƣa đƣợc nghiên cứu đầy đủ.
Hoạt động kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh có rất nhiều rủi ro, dễ bị
K
tổn thƣơng khi có gian lận và sai sót, việc bảo đảm an toàn trong hoạt động kinh doanh
C
của NHTM không những đƣợc các nhà kinh doanh ngân hàng quan tâm mà còn là mối
Ọ
quan tâm của ngƣời gửi tiền, của các cơ quan quản lý Nhà nƣớc, của toàn xã hội. Sự phá
IH
sản của một ngân hàng, có thể gây nên đỗ vỡ dây chuyền trong hệ thống tài chính, ngân
ngoài sẽ có nhiều hoạt động phong phú đa dạng tại Việt Nam và đƣợc đối xử ngang bằng
1
theo đúng nguyên tắc tối huệ quốc của WTO, lúc đó các ngân hàng Việt Nam sẽ phải
cạnh tranh với những đối thủ vƣợt trội hơn về mọi mặt ngay trên thị trƣờng Việt Nam.
Nghiêm trọng hơn là kết quả một cuộc điều tra gần đây của Chƣơng trình Phát triển Liên
hợp quốc cho biết: Có 45% khách hàng sẽ chuyển sang vay vốn của ngân hàng nƣớc
Ế
ngoài, 50% chọn dịch vụ ngân hàng nƣớc ngoài thay thế, và 50% chọn ngân hàng nƣớc
-H
U
ngoài gửi tiền.
Trƣớc những cảnh báo rủi ro tong hoạt động kinh doanh và nguy cơ bị thu hẹp thị
phần, bị thâu tóm cạnh tranh… đòi hỏi các NHTM Việt Nam phải cải cách đổi mới toàn
TẾ
diện, phải “thay máu” để nâng cao năng lực cạnh tranh, để có thể đứng vững và phát triển
H
an toàn trong nền kinh tế hội nhập quốc tế. Một trong những yêu cầu cấp bách nhất trong
Ờ
N
dụng.
G
yếu của NHNo & PTNT Hà Tĩnh – chi nhánh Hƣơng Sơn, đặc biệt là hoạt động tín
Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB trong hoạt động kinh
TR
Ư
doanh của chi nhánh NHNo & PTNT Hƣơng Sơn mà chủ yếu là hoạt động tín
dụng.
(1)
Tạp chí ngân hàng (2/2012)
(2)
Theo Vietnamnet (7/11/2011)
2
3. Phƣơng pháp nghiên cứu
-
tổ chức, sổ tay chính sách, sơ đồ hạch toán, các báo cáo tài chính trình bày những
K
dữ liệu thực tế và kế hoạch.
C
Quan sát các mặt hoạt động và quá trình hoạt động của chi nhánh NHNo & PTNT
Ọ
-
IH
Hƣơng Sơn. Công việc này giúp biết rằng những quy định, chế độ của ngân hàng
có đƣợc thực hiện trên thực tế hay không? Và bảng hỏi có đƣợc trả lời một cách
Ạ
chính xác và khách quan không?
Tổng hợp, phân tích các tạp chí trong ngành Ngân hàng, Kế toán, Kiểm toán, Kinh
Đ
-
Trong đó y là chênh lệch tƣơng đối của các chỉ tiêu kinh tế.
U
của hệ thống KSNB tại chi nhánh NHNo & PTNT Hƣơng Sơn.
Ế
Phƣơng pháp so sánh giữa lý luận và thực tiễn nhằm đánh giá thực trạng hoạt động
-H
Phƣơng pháp phân tích, tổng hợp tất cả các khía cạnh của hệ thống KSNB từ các
thông tin thu thập đƣợc qua bảng hỏi, quan sát đƣợc và kiểm tra tài liệu.
TẾ
4. Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu
H
4.1. Phạm vi nghiên cứu
IN
Về nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung tìm hiểu cách thức hoạt động của hệ
K
thống KSNB trong hoạt động kinh doanh chủ yếu của ngân hàng NHNo & PTNT
TR
Ư
4.2. Đối tƣợng nghiên cứu.
Hệ thống lý luận và thực tiễn hoạt động của hệ thống kiểm soát, thủ tục kiểm soát
trong hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHNo & PTNT Hà Tĩnh – chi nhánh huyện
Hƣơng Sơn.
5. Tính mới của đề tài.
Để thực hiện đề tài này, tôi đã nghiên cứu, tham khảo đề tài của các tác giả sau:
4
Ths. Lê Phƣơng Hồng, ĐH Kinh tế HCM, Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát
-
nội bộ, kiểm toán nội bộ tại ngân hàng Công thương (2006)
Sv. Võ Anh Tuấn, ĐH Kinh tế Huế, Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội
-
bộ tại ngân hàng Công thương chi nhánh Huế (2010).
Sv. Lê Tự Quang Hƣng, ĐH Kinh tế Huế, Đánh giá hệ thống KSNB trong việc
Ế
-
-
Khác biệt nguồn tài liệu tham khảo, phƣơng pháp nghiên cứu.
-
Từ việc mô tả thực trạng, đánh giá và đƣa ra giải pháp hoàn thiện đƣợc bám sát
Ọ
C
K
-
IH
theo các bộ bận cấu thành hệ thống KSNB của ngân hàng theo CoSo.
Sử dụng bảng hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng.
-
Ạ
6. Kết cấu của đề tài.
G
chính sau:
U
KHÁI NIỆM VÀ MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ HỆ THỐNG KIỂM
1.1.
-H
SOÁT NỘI BỘ
TẾ
1.1.1. Định nghĩa về kiểm soát nội bộ
Khái niệm kiểm soát nội bộ đã hình thành và phát triển dần trở thành một hệ thống
H
lý luận về vấn đề kiểm soát trong tổ chức. Quá trình nhận thức và nghiên cứu về KSNB
IN
dẫn đến các quy định khác nhau từ đơn giản đến phức tạp về hệ thống này. Đến nay, định
K
nghĩa đƣợc chấp nhận khá rộng rãi là:
C
N
Trong khái niệm trên, bốn nội dung cơ bản là quá trình, con ngƣời, đảm bảo hợp lý và
TR
Ư
mục tiêu. Chúng đƣợc hiểu nhƣ sau:
(3)
Định nghĩa này đƣợc đƣa ra vào năm 1992 bởi Committee of Sponsorning organization (viết tắt là
COSO). COSO là một ủy ban thuộc hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về việc chống gian lận về báo cáo tài
chính.
6
Kiểm soát nội bộ là một quá trình.
Kiểm soát nội bộ bao gồm một chuỗi hoạt động kiểm soát hiện diện ở mọi bộ phận
đơn vị và đƣợc kết hợp với nhau thành một thể thống nhất. Quá trình kiểm soát giúp cho
Ế
các đơn vị đạt đƣợc các mục tiêu của mình.
U
ngăn chặn những sai phạm nhƣng không thể đảm bảo chúng là không bao giờ xảy ra. Hơn
IH
nữa, một nguyên tắc cơ bản trong việc đƣa ra quyết định của các nhà quản lý là chí phí
Ạ
cho quá trình kiểm soát không đƣợc vƣợt qua lợi ích đƣợc mong đợi từ quá trình kiểm
Đ
soát đó. Do đó, tuy ngƣời quản lý nhận thức đƣợc đầy đủ các rủi ro, thế nhƣng nếu chi phí
G
cho quá trình kiểm soát quá cao thì họ cũng không áp dụng các thủ tục kiểm soát rủi ro.
Ờ
N
1.1.2. Các bộ phận cấu thành của hệ thống KSNB
Mặc dù có sự khác biệt đáng kể về tổ chức hệ thống KSNB giữa các đơn vị vì phụ
Ư
thuộc vào nhiều yếu tố nhƣ quy mô, tổ chức hoạt động, mục tiêu…của từng đơn vị thế
TR
-H
thống KSNB. Các nhân tố chính về môi trƣờng kiểm soát là:
U
đến ý thức về kiểm soát của các nhân viên. Nó là nền móng cho các yếu tố còn lại của hệ
Tính chính trực và giá trị đạo đức: Sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trƣớc tiên phụ
TẾ
thuộc vào tính chính trực và việc tôn trọng các giá trị đạo đức của những ngƣời
liên quan đến quá trình kiểm soát. Để đáp ứng yêu cầu này, các nhà quản lý cao
H
cấp phải xây dựng những chuẩn mực về đạo đức trong đơn vị và cƣ xử đúng đắn
IN
để có thể ngăn cản không cho các thành viên có các hành vi thiếu đạo đức hoặc
K
phạm pháp. Muốn vậy, những nhà quản lý cần phải làm gƣơng cho cấp dƣới về
C
nhiều quốc gia là thiết lập ủy ban kiểm toán độc lập để giúp Hội đồng quản trị thực
hiện những nhiệm vụ của họ. Đây là ủy ban gồm một số thành viên trong và ngoài
hội đồng quản trị nhƣng không tham gia vào điều hành đơn vị. Các nhân tố đƣợc
xem xét để đánh giá sự hữu hiệu của Hội đồng quản trị và Ủy ban kiểm toán gồm
mức độ độc lập, kinh nghiệm và uy tín của các thành viên.
8
Triết lý và phong cách điều hành của nhà quản lý: Triết lý quản lý thể hiện qua
quan điểm và nhận thức của ngƣời quản lý còn phong cách điều hành lại đƣợc thể
hiện qua cá tính, tƣ cách thái độ của nhà quản lý khi điều hành đơn vị.
Cơ cấu tổ chức: Cơ cấu tổ chức thực chất là sự phân chia trách nhiệm và quyền
U
Ế
hạn giữa các bộ phận trong đơn vị, nó góp phần rất lớn trong việc đạt đƣợc mục
-H
tiêu. Cơ cấu phù hợp sẽ là cơ sở cho việc lập kế hoạch, điều hành, kiểm soát và
giám sát các hoạt động.
TẾ
Cách thức phân định quyền hạn và trách nhiệm: Đây đƣợc xem là phần mở rộng
của cơ cấu tổ chức. Nó cụ thể hóa về quyền hạn và trách nhiệm của từng thành
kiểm soát thông qua tác động đến các nhân tố trong môi trƣờng kiểm soát nhƣ đảm
G
bảo năng lực, tính chính trực và giá trị đạo đức…
Ờ
N
1.1.2.2. Đánh giá rủi ro
Ư
Kiểm soát nội bộ đƣợc thiết lập nhằm đạt mục tiêu mà tổ chức đề ra, tất cả các hoạt
TR
động diễn ra trong đơn vị đều có thể phát sinh rủi ro và khó có thể kiểm soát tất cả. Vì
vậy, các nhà quản lý phải thận trọng khi xác định và phân tích những nhân tố đe dọa đến
mục tiêu của đơn vị mình.
Việc phân tích và đánh giá rủi ro nhằm thu hẹp vào những rủi ro chủ yếu. Việc
nhận dạng rủi ro chủ yếu hết sức quan trọng, không chỉ liên quan đến đe dọa của rủi ro mà
còn liên quan đến sự phân chia trách nhiệm và nguồn lực đối phó rủi ro. Đánh giá rủi ro
9
bao gồm quá trình nhận dạng và phân tích các rủi ro một cách thích hợp để đạt đƣợc mục
tiêu của tổ chức và xác định biện pháp xử lý phù hợp.
C
Hoạt động kiểm soát là những chính sách và thủ tục để đảm bảo cho các chỉ thị của
Ọ
nhà quản lý đƣợc thực hiện nhằm kiểm soát các rủi ro mà đơn vị đang hay có thể gặp
IH
phải. Một số các hoạt động kiểm soát nhằm đạt mục tiêu của tổ chức nhƣ:
Ạ
Phân chia trách nhiệm: Là không cho phép một thành viên nắm giữ mọi mặt của
Đ
nghiệp vụ từ khi hình thành đến khi kết thúc; không cho kiêm nhiệm các chức
năng phê chuẩn, thực hiện, ghi chép nghiệp vụ và bảo quản tài sản. Tuy nhiên, nếu
Ờ
N
G
việc thông đồng giữa các nhân viên xảy ra thì điều này sẽ làm hoặc phá hủy sự hữu
hiệu của hệ thống KSNB.
của ngƣời thực hiện nghiệp vụ, hoặc không độc lập với bất kỳ lý do gì.
Phân tích soát xét và thực hiện: Là quá trình xem xét lại những việc đã thực hiện
H
bằng cách so sánh số liệu thực tế và số liệu kế hoạch, dự toán, kỳ trƣớc và những
IN
dữ liệu khác có liên quan nhƣ những thông tin không có tính chất tài chính, đồng
K
thời còn xem xét trong mối quan hệ với tổng thể để đánh giá quá trình thực hiện.
C
1.1.2.4. Thông tin và truyền thông.
Ọ
Hỗ trợ việc xác định, nắm bắt và trao đổi các thông tin theo một hình thức và
IH
khuôn khổ thời gian tạo điều kiện cho các thành viên thực hiện các nhiệm vụ của mình.
Hệ thống thông tin và báo cáo, bao gồm cả hệ thống công nghệ thông tin, các cơ chế giao
Ạ
Giám sát định kỳ: Phạm vi và tần số giám sát định kỳ phụ thuộc vào mức độ rủi ro
đƣợc kiểm soát tính hiệu lực của các thủ tục giám sát thƣờng xuyên.
NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ HỆ THỐNG KSNB TRONG NHTM.
1.2.
Khái niệm NHTM.
U
1.2.1.1.
Ế
1.2.1. Những vấn đề cơ bản về NHTM.
-H
Ngân hàng là một loại hình tổ chức quan trọng đối với nền kinh tế. Các ngân hàng
có thể đƣợc định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ hay vai trò mà chúng thực hiện trong
TẾ
nền kinh tế.
H
Theo luật Mỹ: NHTM là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các
G
gửi, phát hành các công cụ nợ hoặc có thể vay mƣợn lẫn nhau trên thị trƣờng tiền
Ờ
N
tệ liên ngân hàng, NHTW.
Ư
Hoạt động tín dụng và đầu tƣ: Đây là hoạt động kinh doanh mang lại phần lớn thu
TR
nhập, tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng. Hoạt động này đã thể hiện vai trò trung gian
của NHTM; từ nguồn vốn tiền tệ tập trung qua hoạt động huy động vốn, NHTM
cho vay và đầu tƣ để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Hoạt động này bao gồm
cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn và hoạt động đầu tƣ , góp vốn liên doanh, liên
kết.
12
Các hoạt động kinh doanh khác: Dịch vụ thanh toán (trong nƣớc và quốc tế), hoạt
động kinh doanh ngoại hối, dịch vụ ủy thác và làm đại lí, dịch vụ bảo lãnh…
1.2.2. Kiểm soát nội bộ trong hoạt động kinh doanh của NHTM.
Mục tiêu KSNB trong hoạt động của NHTM.
Ế
-
C
Với mục tiêu thứ nhất, nhà quản lý ngân hàng mong muốn các chính sách mà họ
Ọ
đƣa ra phải đƣợc đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả nghĩa là đảm bảo việc sử dụng các
IH
nguồn lực của ngân hàng, kể cả nguồn nhân lực một cách tối ƣu; đảm bảo sự trung thực
và độ tin cậy của các thông tin hoạt động của ngân hàng việc bảo vệ tài sản và thông tin
Ạ
của ngân hàng; đảm bảo việc bảo quản tài sản; thực hiện thành công các chính sách, hoàn
Đ
thành các mục tiêu hoạt động của ngân hàng.
G
Với mục tiêu thứ hai, các nhà quản lý ngân hàng mong muốn là các báo cáo tài
Ờ
N
Bảo vệ ngân hàng trƣớc những thất thoát tài sản có thể tránh.
-
Đảm bảo việc chấp hành các chính sách kinh doanh.
U
-H
a, Ngăn ngừa thiếu sót trong hệ thống xử lý nghiệp vụ
Ế
-
TẾ
Các thủ tục kiểm soát phải đƣợc thiết kế sao cho có thể hƣớng các nghiệp vụ kinh
tế xảy ra đúng nguyên tắc quy định, nhằm ngăn chặn kịp thời sai sót, nhầm lẫn vô tình
H
hay cố ý có thể gấy thất thoát tiền bạc hoặc tài sản của ngân hàng, gây ra thiệt hại trong
IN
kinh doanh.
K
thiết một quy trình chặt chẽ bảo đảm kiểm soát đầy đủ các tài sản nợ và tài sản có của
TR
Ư
c, Đảm bảo việc chấp hành các chính sách kinh doanh
Cơ cấu KSNB cần đƣợc thiết lập bao gồm những thủ tục để đảm bảo chính sách
kinh doanh của ngân hàng đƣợc tất cả các nhân viên ngân hàng chấp hành. Chẳng hạn,
cần phải thiết kế các biện pháp kiểm tra để đảm bảo các cán bộ tín dụng sẽ thực hiện các
khoản cho vay theo đúng quy định của ngân hàng, các kế toán giao dịch thực hiện đúng
quy trình ngân hàng đã quy định về mở tài khoản, chuyển tiền…
14
1.2.2.3. Sự cần thiết của hệ thống KSNB tại các NHTM
NHTM và những trung gian tài chính lớn, nói chung cũng giống nhƣ những doanh
nghiệp khác trong nền kinh tế thị trƣờng: chúng đều đƣợc tổ chức ra để kinh doanh kiếm
lợi cho mình và chủ nợ. Tuy nhiên khác với các doanh nghiệp bình thƣờng, NHTM là một
U
-H
thanh toán liên quan đên toàn bộ nền kinh tế và có những đặc thù riêng:
Ế
xuất phát từ lỗi máy tính và gian lận máy tính gây nên. Từ đó đặt ra yêu cầu phải
IH
có một hệ thống kế toán tốt và tổ chức hệ thống KSNB chặt chẽ, với đội ngũ cán
bộ tinh thông nghề nghiệp để hạn chế mức tối đa những rủi ro có thể xảy ra.
Các ngân hàng thƣờng tổ chức hoạt động kinh doanh với mạng lƣới các chi nhánh,
Ạ
-
Đ
các phòng giao dịch trải rộng theo các khu vực hành chính, khó tránh khỏi tình
G
trạng vƣợt quyền, sự tác động của chính quyền địa phƣơng trong hoạt động kinh
Ờ
N
doanh, sự phân tán về hoạt động hạch toán kế toán, hoạt động kiểm tra, kiểm soát,
từ đó dẫn đến khó khăn trong việc duy trì tính đồng bộ, tính thống nhất của hoạt
TR
Ư
TẾ
rủi ro nhƣ: rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro ngoại hối…(4). Nhƣng loại rủi ro đƣợc
quan tâm hàng đầu là rủi ro tín dụng, do hoạt động tín dụng là hoạt động kinh doanh chủ
IN
và quản trị rủi ro tín dụng bao gồm các khâu:
H
yếu tạo ra doanh thu cho NHTM. Quy trình kiểm soát nội bộ đối với nghiệp vụ tín dụng
K
Quá trình xử lý nghiệp vụ phát sinh và giải ngân
Kiểm soát việc thực hiện tiêu chuẩn cho vay
-
Kiểm soát việc thực hiện phân tích TTTD
-
Kiểm soát thực hiện hạn mức tín dụng cho vay vốn do các chuyên viên lập
-
Kiểm soát thực hiện quyền phán quyết tín dụng
-
Kiểm soát việc thực hiện đánh giá và thẩm định định kỳ các mặt nhƣ:
-
Tiêu chuẩn lập dự phòng cho khoản vay có khả năng thu hồi đƣợc
-
Đánh giá độ an toàn của tài sản thế chấp
-
Vấn đề trích trƣớc hay ngƣng trích trƣớc khoản lãi cho vay
16
Kiểm soát và quản lý rủi ro tín dụng
-
Kiểm soát việc xây dựng hệ thống hạn mức tín dụng
-
Kiểm soát việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu phân loại khách hàng và việc thực hiện
Kiểm soát việc thực hiện các nguyên tắc phân quyền.
Chất lượng hệ thống KSNB của NHTM: Là chỉ tiêu xem xét, đánh giá hệ thống
Ọ
KSNB của NHTM đã thực sự hoạt động hiệu quả, đảm bảo thực hiện một cách tốt nhất
IH
các mục tiêu hoạt động của NHTM đặt ra.
Ạ
1.3.1.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng hệ thống KSNB của NHTM
Đ
Môi trƣờng kiểm soát
Việc ban hành dƣới dạng văn bản các quy tắc, chuẩn mực phòng ngừa ban lãnh
G
-
Ờ
N
đạo và các nhân viên lâm vào tình thế xung đột quyền lợi với doanh nghiệp, kể cả
việc ban hành các quy định xử phạt thích hợp khi các quy tắc chuẩn mực này bị vi
Ế
hiệu do đƣợc trực tiếp báo cáo độc lập, cởi mở với cơ quan kiểm toán cấp trên
-H
U
hoặc với các lãnh đạo cao cấp của tổ chức.
Các văn bản quy định chung cũng nhƣ hƣớng dẫn cụ thể trong hoạt động quản lý
-
TẾ
tổng thể và trong các hoạt động chuyển ngân.
Sự hiện diện và tính tuân thủ của hệ thống văn bản thống nhất quy định chi tiết
-
H
việc tuyển dụng. đào tạo, đánh giá nhân viên, đề bạt, trả lƣơng, phụ cấp để khuyến
IN
khích mọi ngƣời làm việc liêm chính, hiệu quả.
toán không phù hợp.
Công tác luân chuyển nhân sự trong các khu vực vị trí nhạy cảm. Quan tâm, nhắc
Ờ
N
-
nhở, bảo vệ quyền lợi của những ngƣời làm việc trong các khu vực vị trí độc hại,
Ư
nặng nhọc theo đúng quy định.
TR
Đánh giá rủi ro
-
Sự quan tâm và khuyến khích nhân viên quan tâm phát hiện, đánh giá và phân tích
định lƣợng tác hại của các rủi ro hiện hữu và tiềm ẩn của ban lãnh đạo.
-
Đề ra các biện pháp, kế hoạch, quy trình hành động cụ thể nhằm giảm thiểu tác hại
rủi ro đến một giới hạn chấp nhận nào đó hoặc ngân hàng đã có biện pháp để toàn
18
IN
H
thu đƣợc với các định mức, chỉ số định trƣớc để điều chỉnh, bổ sung kịp thời.
Quyền hạn, trách nhiệm và nghĩa vụ trong ba lĩnh vực: Cấp phép và phê duyệt các
-
K
vấn đề Tài chính, Kế toán và Thủ quỹ đƣợc phân định độc lập rõ ràng.
C
Ban hành văn bản quy định rõ ràng những ai có quyền và/ hoặc đƣợc uỷ quyên phê
Ọ
-
IH
duyệt toàn bộ hay một loại vấn đề tài chính nào đó.
Lƣu giữ các chứng cứ dƣới dạng văn bản tạo điều kiện phân định rõ ràng phần
-
Ạ
Công tác cập nhật các thông tin quan trọng cho ban lãnh đạo và những ngƣời có
thẩm quyền.
19
Copyright: Tài liệu đại học ©