Xã hội học, sự ra đời và chức năng của Xã hội học
Xã hội học là khoa học về các quy luật và tính quy luật xã hội chung, và đặc
thù của sự phát triển và vận hành của hệ thống xã hội xác định về mặt lịch sử; là
khoa học về các cơ chế tác động và các hình thức biểu hiện của các quy luật đó
trong các hoạt động của cá nhân, các nhóm xã hội, các giai cấp và các dân tộc.
Xã hội học là môn khoa học xã hội còn rất non trẻ, mặc dù vậy nó cũng có
một lịch sử phát triển riêng biệt. Trước thế kỷ 19, xã hội học chưa tồn tại như một
môn khoa học độc lập mà bị hòa tan vào trong các khoa học khác như nhân chủng
học, dân tộc học, nhân học, tâm lý học, tâm lý học xã hội và đặc biệt là triết học môn khoa học của mọi khoa học.chínhh vì vậy nên xã hội học chưa được xem là 1
nghàh khoa học riêng biệt, đây là lý do chính để xã hội học ra đời muộn
Xã hội học xuất hiện ở châu Âu thế kỷ XIX với tư cách là một tất yếu lịch sử
xã hội. Tính tất yếu đó thể hiện ở nhu cầu và sự phát triển chín muồi các điều kiện
và tiền đề biến đổi và nhận thức đời sống xã hội. Các biến động to lớn trong đời
sống kinh tế, chính trị và xã hội châu Âu vào thế kỷ XVIII và nhất là thế kỷ XIX đã
đặt ra những nhu cầu thực tiễn mới đối với nhận thức xã hội.
Bắt đầu từ thế kỷ 18, đời sống xã hội ở các nước Châu Âu trở nên hết sức
phức tạp. Cuộc cách mạng công nghiệp 1750 đã đưa đến những đảo lộn ghê
gớm. Chủ nghĩa tư bản đã tạo ra những đô thị công nghiệp khổng lồ gây nên những
làn sóng chuyển dịch dân cư lớn, kèm theo đó là những mâu thuẫn giai cấp, mâu
thuẫn dân tộc, mâu thuẫn tôn giáo căng thẳng, các quan hệ xã hội ngày càng thêm
đa dạng và phức tạp. Xã hội rơi vào trạng thái biến động không ngừng: chiến
tranh, khủng hoảng kinh tế, xung đột chính trị, suy thoái đạo đức, phân hoá giàu
nghèo, bùng nổ dân số, tan rã hàng loạt các thiết chế cổ truyền,... Trước tình hình
như thế, phải có 1 mộn khoa học để chỉ ra trạng thái thật của xã hội đó, phát hiện ra
những vấn đề xã hội, dự báo khuynh hướng phát triển của xã hội, và chỉ ra những
giải pháp có tính khả thi.
Emile Durkheim - một trong các bậc tiền bối của khoa học xã hội học đã
phát biểu rằng: cuối cùng thì nhà xã hội học phải chẩn đoán xem xã hội ở trong tình
trạng "khỏe mạnh" hay "bệnh tật" và sau đó nhà xã hội học phải kê đơn những loại
thuốc cần cho sức khỏe của xã hội. Và mãi cho đến nửa sau của thế kỷ XIX, xã hội
học mới xuất hiện với tư cách là một môn khoa học độc lập có đối tượng, chức

của xã hội học. Đó là vấn đề làm thế nào phát hiện và sử dụng các quy luật tổ chức
xã hội để góp phần tạo ra trật tự và tiến bộ xã hội.
Bối cảnh về Lý luận và nghiên cứu
Tiền đề lý luận và phương pháp luận làm nảy sinh xã hội học bắt nguồn từ
những tư tưởng khoa học và văn hóa thời đại Phục Hưng thế kỷ XVIII
Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và đặc biệt là phương pháp luận nghiên
cứu khoa học cũng là nhân tố quan trọng cho sự ra đời xã hội học. Các cuộc cách


mạng khoa học diễn ra ở thế kỷ XVI, XVII và đặc biệt là thế kỷ XVIII đã làm thay
đổi căn bản thế giới quan và phương pháp luận khoa học.
Các nhà triết học, các nhà khoa học xã hội thế kỷ XVIII và thế kỷ XIX khát
khao nghiên cứu các hiện tượng, quá trình xã hội để phát hiện ra các quy luật tự
nhiên của tổ chức xã hội, đặc biệt là"các quy luật của sự phát triển, tiến bộ xã hội"

Chức năng của xã hội học
A. Chức năng nhận thức. Xã hội học cũng giống như các môn khoa học khác
là trang bị cho người nghiên cứu môn học những tri thức khoa học mới, nhờ đó mà
chúng ta có được nhãn quan mới mẻ hơn khi tiếp cận tới các hiện tượng xã hội, sự
kiện xã hội và quá trình xã hội vốn rất gần gũi rất quen thuộc quanh chúng ta, và
như thế xã hội hiện ra dưới mắt chúng ta sáng rõ hơn mà trước đó chúng ta chưa
bao giờ được biết đến hoăc biết đến rất ít.
B. Chức năng tư tưởng. Xã hội học giúp chúng ta nhận thức đầy đủ sức
mạnh và vị trí của con người trong hệ thống xã hội, góp phần nâng cao tính tích
cực xã hội của cá nhân và hình thành nên tư duy khoa học trong khi xem xét, phân
tích, nhận định, dự báo về các sự kiện, hiện tượng và quá trình xã hội.
C. Chức năng dự báo. Trên cơ sở nhận diện được hiện trạng xã hội thực tại
và sử dụng các lý thuyết dự báo, các nhà xã hội học sẽ mô tả được triển vọng vận
động của xã hội trong tương lai gần cũng như tương lai xa hơn. Dự báo xã hội là
một thế mạnh của xã hội học. Có thể nói trong tất cả các môn khoa học xã hội thì