VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

SỞ GD&ĐT NINH THUẬN

ĐỀ THI HỌC KÌ I NĂM HỌC 2015 - 2016

TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 12
Thời gian làm bài: 90 phút

Phần I. Đọc - hiểu (2,0 điểm)
Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi, từ Câu 1 đến Câu 4
Lá đỏ
- Nguyễn Đình Thi Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
Em đứng bên đường như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường.
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa.
Chào em, em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn.
Em vẫy tay cười đôi mắt trong.
(Trường Sơn, 12/1974)
Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào? (0,5 điểm)
Câu 2. Xác định những phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ? (0,5
điểm)
Câu 3. Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu thơ “Em đứng bên đường như quê
hương”? (0,5 điểm)
Câu 4. Không khí hành quân hào hùng, thần tốc được thể hiện qua những hình ảnh nào
trong bài thơ? Hãy ghi lại một câu thơ nói về khí thế của đoàn quân ra trận trong một bài


NĂM HỌC 2015 - 2016
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 12

Phần Câu
I.

1

Nội dung

Điểm

Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
a. Mục đích câu hỏi: Kiểm tra kiến thức về luật thơ và khả
năng nhận diện đúng thể thơ trong văn bản được đọc hiểu.
b. Mức độ đánh giá:
- Mức đầy đủ: Thí sinh trả lời đúng ý sau: Bài thơ được viết theo

0,5

thể thơ tự do.
- Mức không tính điểm:

0,0

+ Trả lời không đúng.
+ Không trả lời
2


từ vựng và khả năng phát hiện, vận dụng các biện pháp tu từ
trong văn bản nghệ thuật để tăng khả năng biểu đạt.
b. Mức độ đánh giá
- Mức đầy đủ: Thí sinh trả lời đúng ý sau: Câu thơ sử dụng biện

0,5

pháp tu từ so sánh (em… như quê hương)
- Mức không tính điểm:

0,0

+ Trả lời không đúng.
+ Không trả lời
4

Không khí hành quân hào hùng, thần tốc được thể hiện qua
những hình ảnh nào trong bài thơ? Hãy ghi lại một câu thơ
nói về khí thế của đoàn quân ra trận trong một bài thơ khác
mà em đã học ở chương trình Ngữ văn 12.
a. Mục đích câu hỏi: Nhằm đánh giá năng lực đọc - hiểu, cảm
thụ văn bản văn học qua một bài thơ cụ thể.
b. Mức độ đánh giá:
- Mức đầy đủ: Thí sinh trả lời đúng các ý sau:

0,5

+ Không khí hành quân hào hùng thần tốc được thể hiện qua
hình ảnh đoàn quân đi vội vã; bụi Trường Sơn nhòa trong trời
lửa

không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
2. Yêu cụ thể
a) Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

0,5

- Điểm 0,5: Trình bày đầy đủ các phần mở bài, thân bài, kết
luận.
+ Phần Mở bài nêu được vấn đề và biết dẫn dắt hợp lí
+ Phần Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn, liên kết chặt
chẽ với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề
+ Phần Kết bài khái quát được vấn đề và thể hiện được nhận
thức của bản thân.
- Điểm 0,25: Trình bày đầy đủ ba phần mở bài, thân bài, kết
luận, nhưng các phần chưa thể hiện được đầy đủ yêu cầu trên;
phần Thân bài chỉ có 1 đoạn văn.
- Điểm 0: Thiếu mở bài hoặc kết luận, thân bài chỉ có 1 đoạn
văn hoặc cả bài viết chỉ có 1 đoạn văn.
b) Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Điểm 0,5: Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: sự đánh giá,
thái độ, quan điểm của bản thân đối với mối quan hệ giữa “cho”

0,5


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

và “nhận” trong cuộc sống”
- Điểm 0,25: Xác định chưa rõ vấn đề cần nghị luận, chỉ nêu
chung chung.

phú bao gồm cả vật chất lẫn tinh thần.
. Con người phải biết cho cuộc đời này những gì tốt đẹp nhất.
Đó là sự yêu thương, cảm thông chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau cả về
vật chất lẫn tinh thần. “Cho” ở đây thực sự là sự tương thân,
tương ái.
. Được “nhận” và được “cho” đều là niềm hạnh phúc. Trao đi
yêu thương, chúng ta sẽ nhận lại hạnh phúc xứng đáng. Khi ta
quan tâm, giúp đỡ mọi người, ta sẽ nhận lại niềm vui, sự thanh
thản trong tâm hồn…
. Ngược lại “cho” điều ác sẽ nhận lại sự đau khổ, dằn vặt, day
dứt…
. Phải biết “cho” mà không hi vọng sẽ được đáp đền; khi được
“nhận” từ người khác một điều gì, chúng ta phải biết ơn, tri ân
tấm lòng của họ…
+ Bình luận (khẳng định, phê phán, nhận thức):
. Ca ngợi những con người biết “cho” mà không đòi hỏi được
“nhận”…
. Phê phán những người “cho” vì mục đích vụ lợi, vì tham vọng
cá nhân; và những người chỉ chờ đợi để được nhận từ người
khác, hoặc chỉ biết “nhận” mà không biết ơn.
. Con người cần phải cố gắng phấn đấu rèn luyện và hoàn thiện
bản thân, làm cho mình giàu có cả về vật chất lẫn tinh thần để
có thể yêu thương cuộc đời này nhiều hơn.
- Cho điểm 0,75 khi: Cơ bản đáp ứng được các yêu cầu trên,
song một trong các luận điểm (giải thích, phân tích chứng minh,
bình luận) còn chưa đầy đủ hoặc liên kết chưa thật chặt chẽ.


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí


Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của hai đoạn thơ:
1. Yêu cầu chung: Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng về
dạng bài nghị luận văn học để tạo lập văn bản. Bài viết phải có
bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; thể hiện khả năng
cảm thụ văn học tốt; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết;
không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.
2. Yêu cầu cụ thể:
a) Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận:
- Điểm 0,5: Trình bày đầy đủ các phần mở bài, thân bài, kết

0,5


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

luận.
+ Phần Mở bài nêu được vấn đề và biết dẫn dắt hợp lí.
+ Phần Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt
chẽ với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề.
+ Phần Kết bài đánh giá khái quát được vấn đề và thể hiện được
ấn tượng, cảm xúc sâu đậm của cá nhân.
- Điểm 0,25: Trình bày đầy đủ ba phần mở bài, thân bài, kết
luận, nhưng các phần chưa thể hiện được đầy đủ yêu cầu trên;
phần Thân bài chỉ có 1 đoạn văn.
- Điểm 0: Thiếu mở bài hoặc kết luận, thân bài chỉ có 1 đoạn
văn hoặc cả bài viết chỉ có 1 đoạn văn.
b) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

0,5


. Bút pháp lãng mạn tô đậm cái khắc nghiệt, hùng vĩ, dữ dội của
thiên nhiên, cái gian nan vất vả, sự hồn nhiên lạc quan của
người lính trên những chặng đường hành quân nhi ều dốc
cao, vực thẳm và hoang vắng
. Các từ láy “khúc khuỷu” “thăm thẳm” “heo hút” có giá trị gợi
hình, gợi tả (gợi cái quanh co gập ghềnh, gợi độ cao, sâu, gợi sự
xa xôi hoang vắng)
. Hình ảnh “súng ngửi trời”. Nòng súng chiến sĩ được nhân hóa
đem đến cho câu thơ một hình ảnh độc đáo, lãng mạn. Vừa tả
được núi cao, vừa nói được cái gian nan cực khổ của người lính
khi phải vượt qua những ngọn núi cao quanh năm phủ đầy mây
trắng, vừa nói được chất lính hồn nhiên, lạc quan trong gian
khổ.
. Nghệ thuật đối lập: Tác giả đưa ra các cực đối lập nhau: “Dốc
lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm”, “Ngàn thước lên cao ngàn
thước xuống” diễn tả hai bên dốc núi gần như thẳng đứng, nhìn
lên rất cao, nhìn xuống rất sâu. Nghệ thuật đối lập ấy giúp người
đọc cảm nhận được sự hùng vĩ, hiểm trở của thiên nhiên và cái
gian khổ vất vả mà các chiến sĩ ta phải trải qua.


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

. Điệp từ “dốc…dốc, ngàn thước….” đem lại cảm giác con
đường hành quân trùng điệp, hết dốc lại đến đèo, lên cao lại
xuống thấp…
. Điệp thanh: Ba câu thơ đầu gân guốc nhiều thanh trắc, diễn tả
cái vất vả gian truân của người lính khi phải vượt đèo leo dốc.
Câu cuối tác giả dùng toàn thanh bằng như muốn xoa dịu cả khổ
thơ: “Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”. Cái gian khổ mệt mỏi

dậy cả một quá vãng đầy những kỉ niệm gắn bó ở Việt Bắc;
. Đoạn thơ với những câu lục bát rất chuẩn về thanh luật, cách
ngắt nhịp đều đặn đã tạo nên nhạc điệu trầm bổng ngân nga.
Hơn nữa, tác giả còn sử dụng phép trùng điệp, lặp lại cấu trúc
câu sáu:
“Mình đi …
Mình về…”
Tạo nên một nhịp điệu dìu dặt êm ái như ru. Chính nhạc điệu ấy
đã làm cho các kỉ niệm trở thành tha thiết ngân nga, trầm bổng,
réo rắt thấm sâu vào tâm tư.
* Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt của hai đoạn thơ để thấy
được vẻ đẹp riêng của mỗi đoạn: Thí sinh có thể diễn đạt theo
những cách khác nhau, nhưng cần làm nổi bật được:
- Sự tương đồng: Hai đoạn thơ tiêu biểu cho thơ ca thời kì
kháng chiến chống Pháp, thể hiện thiên nhiên khắc nghiệt mà
hữu tình, cuộc sống gian khổ mà vẫn lạc quan yêu đời, giàu ý
chí cách mạng và tình cảm gắn bó của tác giả đối với con người
và miền đất xa xôi của Tổ quốc.
- Sự khác biệt:
+ Đoạn thơ trong bài Tây Tiến là nỗi nhớ của một người lính về
đồng đội thân yêu, về con đường hành quân chiến đấu gian khổ
nơi miền Tây Bắc khắc nghiệt, dữ dội, hoang vu nhưng thơ
mộng trữ tình.


VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí

Thể thơ thất ngôn mang âm hưởng vừa cổ điển vừa hiện đại.
Cảm hứng lãng mạn là cảm hứng chủ đạo của cả đoạn thơ.
+ Đoạn thơ trong bài Việt Bắc là nỗi nhớ của người cách mạng


- Điểm 0: Không có cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo; không
có quan điểm và thái độ riêng hoặc quan điểm, thái độ trái với
chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
e) Chính tả, dùng từ, đặt câu

0,5

- Điểm 0,5: Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.
- Điểm 0,25: Mắc một số lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.
- Điểm 0: Mắc nhiều lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.
* Lưu ý: Trên đây là một số gợi ý, Giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong vận dụng
đáp án để đánh giá và cho điểm.