SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 2A VIẾT ĐƢỢC
MỘT ĐOẠN VĂN NGẮN TỪ 3 ĐẾN 5 CÂU”


I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Dạy học Tiếng Việt là dạy học tiếng mẹ đẻ. Dạy học Tiếng Việt giúp các em hình
thành 4 kỹ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết. Phân môn Tập làm văn trong môn Tiếng
Việt hội tụ đủ 4 kỹ năng trên. Đối với HS lớp 2 thì đây là một phân môn khó. Bởi ở lứa
tuổi của các em, vốn kiến thức và hiểu biết còn hạn hẹp. Bên cạnh đó còn có một số khó
khăn khách quan như điều kiện, hoàn cảnh sống của học sinh ở địa bàn dân cư lao động
nghèo, gia đình không có điều kiện để quan tâm đến các em, việc diễn đạt ngôn ngữ kém,
việc tiếp thu kiến thức khá chậm, học sinh nghèo vốn từ ngữ…Điều này ảnh hưởng
nhiều đến việc học tập nói chung, học phân môn Tập làm văn nói riêng.
Trong chương trình Tiếng Việt lớp 2, ngay từ đầu năm học, các em đựơc làm quen
với đoạn văn và được rèn kỹ năng viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu. Trong quá trình làm bài,
tôi nhận thấy các em còn lúng túng, nhiều học sinh làm bài chưa đạt yêu cầu. Các em
thường lặp lại câu đã viết, dùng từ sai, có em viết không đúng yêu cầu của đề bài hoặc có
những bài làm đảm bảo về số câu nhưng viết không đủ ý.
Là một giáo viên giảng dạy ở lớp 2, tôi rất băn khoăn và trăn trở: Làm thế nào để
giúp các em thực hiện được mục tiêu đã đề ra? Bản thân tôi luôn cố gắng để tìm ra
những giải pháp nâng cao chất lượng học tập cho học sinh của lớp mình. Đây là lý do tôi
chọn và áp dụng “Một số kinh nghiệm để giúp học sinh lớp 2A viết đƣợc đoạn văn


ngắn từ 3 đến 5 câu”. Sau đây, tôi xin trình bày một số giải pháp mà bản thân đã đúc kết
được trong thời gian qua.



III. CƠ SỞ THỰC TIỄN

Thực trạng:


Do đặc điểm tình hình địa phương là vùng nông thôn, điều kiện kinh tế khó khăn
nên việc học của các em ít được phụ huynh quan tâm. Do vậy, gây không ít khó khăn cho
giáo viên, đòi hỏi người giáo viên phải tìm mọi cách để giúp đỡ các em. Qua thực tế
giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm nhiều năm, tôi nhận thấy rằng, muốn học sinh viết
tốt đoạn văn, trước hết học sinh phải viết đúng yêu cầu và nhận thức được tầm quan trọng
của môn Tập làm văn.
Chính vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp đúc rút từ kinh nghiệm của bản
thân về việc giúp học sinh viết đoạn văn ngắn từ 3- 5 câu để cùng trao đổi với đồng
nghiêp, hi vọng sẽ góp một phần nhỏ bé của mình đem lại kết quả khả quan cho học sinh.
Để từ đó, giúp các em học sinh lớp 2A Trường Tiểu học Trương Hoành ngày càng học
giỏi phân môn Tập làm văn hơn, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình
giáo dục.
Trong thực tế hiện nay, việc rèn cho học sinh viết đoạn văn tốt chưa được giáo viên
chú tâm nhiều. Bên cạnh đó, nhiều học sinh khi viết bài còn viết bừa, viết cẩu thả, không
đúng yêu cầu, viết lan man, không đủ số câu, sai ý, trình bày ý lộn xộn, thiếu tự nhiên, sai
nhiều chính tả, … Hơn thế nữa, một số em thiếu tự tin trong giờ Tập làm văn dễ dẫn đến
hậu quả là các em chán nản, thiếu quyết tâm trong học tập. Để khắc phục tình trạng này,
đòi hỏi người giáo viên phải có kinh nghiệm và sáng tạo trong giảng dạy, phải thật kiên


trì và nhẫn nại, giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của môn học. Từ đó, giáo
dục cho các em ý thức rèn luyện bài viết của mình đạt yêu cầu cao hơn.
Nếu vận dụng tốt một số giải pháp mà tôi đưa ra dưới đây thì việc “ Giúp học sinh
lớp 2A viết được một đoạn văn ngắn từ 3- 5 câu” sẽ đem lại nhiều kết quả khả quan hơn.


Học sinh lớp 2 chưa được học về lý thuyết, ngữ pháp, các khái niệm từ và câu
được hình thành thông qua thực hành luyện tập. Chính vì vậy, việc tăng cường sử dụng
phương pháp phân tích ngôn ngữ rất cần thiết trong giờ học Tập làm văn. Sử dụng
phương pháp này để giáo viên có cơ sở giúp học sinh nhận ra cấu tạo câu, nhằm giúp các
em viết câu đúng, đủ bộ phận, diễn đạt ý rõ ràng, dễ hiểu.


Ví dụ:
Dựa vào các mẫu câu được học trong phân môn Luyện từ và câu: “ Ai – là gì?”, “
Ai – làm gì?”, “ Ai – như thế nào?”, GV hướng dẫn HS nhận biết những vấn đề sau:
- Câu văn của em viết ra đã đủ hai bộ phận chưa: Bộ phận trả lời cho câu hỏi Ai?(
hoặc Cái gì?/ Con gì)?, bộ phận trả lời cho câu hỏi Là gì (hoặc Làm gì?/ Như thế nào? (
Đó chính là đảm bảo về hình thức cấu tạo).
- Người đọc, người nghe có hiểu nội dung chưa? (Đảm bảo về mặt nghĩa)
Trên cơ sở đó, giáo viên hướng dẫn học sinh viết dấu chấm câu phù hợp khi hết câu.

d) Phương pháp sử dụng từ ngữ trong câu

Với lứa tuổi của các em học sinh lớp 2, việc sử dụng từ ngữ trong bài tập làm văn
còn nhiều hạn chế. Hầu hết học sinh sử dụng từ ngữ chưa phù hợp, chưa chính xác. Vì
vậy, giáo viên cần cung cấp, giúp các em lựa chọn, phân tích để sử dụng từ ngữ cho hợp
lý. Bên cạnh đó, giáo viên cũng cần giới thiệu, cung cấp thêm các từ đồng nghĩa phù hợp
với bài văn.
Ví dụ:
Khi viết đoạn văn kể về người thân thì HS sẽ có nhiều bài làm khác nhau, Giáo
viên cần giúp học sinh chọn lựa từ ngữ cho phù hợp. Khi kể về bố là thầy giáo thì từ ngữ


sử dụng phải khác với bài viết bố là bộ đội; viết về tình cảm của em đối với với cha mẹ,

- Hình dáng bên ngoài ra sao? Bên trong như thế nào?
- Vì sao em thích loại quả ấy?

 Bài viết về một loài hoa:
- Loài hoa ấy có tên là gì? Em đã thấy ở đâu?
- Hoa có những đặc điểm gì ( màu sắc, các bộ phận: cánh hoa, nhụy, hương thơm…)
- Vì sao em thích loài hoa ấy?


 Bài viết kể về một việc làm tốt mà em hoặc bạn em đã làm:
- Em (hoặc bạn em) đã làm việc tốt khi nào? Ở đâu? Đó là việc gì?
- Em (hoặc bạn ấy) đã làm như thế nào?
- Em suy nghĩ gì khi làm (hoặc thấy bạn làm) việc tốt đó?
 Bài viết kể về gia đình em:
- Gia đình em gồm có mấy người? Đó là những ai?
- Kể từng người trong gia đình em.
- Mỗi người trong gia đình quan tâm nhau như thế nào?
- Tình cảm của em đối với gia đình như thế nào?

b) Giúp học sinh nắm được trình tự các bước khi viết một đoạn văn

- Viết câu mở đầu: Giới thiệu đối tượng cần viết(Có thể diễn đạt bằng một câu).
- Phát triển đoạn văn: Kể về đối tượng: Có thể dựa theo gợi ý, mỗi gợi ý có thể diễn
đạt 2, 3 câu tùy theo năng lực học sinh.
- Câu kết thúc: Có thể viết một câu thường là nói về tình cảm, suy nghĩ , mong ước
của em về đối tượng được nêu trong bài hoặc nêu ý nghĩa, ích lợi của đối tượng đó đối
với cuộc sống, với mọi người.
Ví dụ: Viết về một con vật:



viên phải kiên nhẫn, luôn tái hiện và lặp lại kiến thức cho học sinh trong suốt năm học,
giúp học sinh có được nền móng tốt cho việc học tập môn Tập làm văn ở các lớp trên.

2. Về kiến thức

a) Tổ chức ôn tập tốt cho học sinh

Giáo viên phải nắm các dạng đề Tập làm văn ở lớp 2 để tổ chức ôn tập cho học
sinh. Có thể tập hợp từ chương trình một số đề bài sau đây:

Viết một đoạn văn ngắn về:


Gia đình
Một người thân
Cô giáo cũ (hoặc thầy giáo cũ) của em
Về trường của em
Các mùa trong năm
Một loài chim
Một con vật
Tả ngắn về biển
Tả ngắn về một loài cây
Tả về một loài hoa
Viết về Bác Hồ
Kể về một em bé
Kể một việc làm tốt

Khi học sinh được ôn tập tốt, kiến thức được hệ thống hóa một cách chắc chắn,
phân biệt rõ đặc điểm của các đối tượng sẽ giúp các em tránh được những nhầm lẫn đáng
tiếc, ảnh hưởng đến chất lượng bài viết của các em.

thể chọn từ đồng nghĩa thay thế cho từ ngữ các bạn đã dùng, có thể hướng dẫn mẫu các
câu văn có hình ảnh nhân hóa hoặc so sánh để bài văn sinh động hơn (khuyến khích học
sinh khá giỏi vận dụng, không bắt buộc tất cả các đối tượng học sinh thực hiện vì đây là
phần kiến thức chưa học, giáo viên hướng dẫn mẫu và cung cấp các thành ngữ so sánh,
cách nhân hóa nhưng không đưa những thuật ngữ này ra với đối tượng học sinh lớp 2).
Hướng dẫn học sinh sắp xếp các câu trả lời đó theo một trật tự hợp lý để hoàn
chỉnh bài làm miệng.
Cho một số học sinh làm miệng cả bài. Sau đó hướng dẫn học sinh viết liền mạch
các câu trả lời thành một đoạn văn ngắn đảm bảo số câu theo yêu cầu.
Hướng dẫn các em cách trình bày một đoạn văn; bên cạnh đó cũng không quên
nhắc nhở các em viết chữ rõ ràng, sạch, đẹp. Chú ý không để sai chính tả. Kể cả việc
chọn màu mực khi viết bài cho đẹp hơn.


Giới thiệu những bài văn hay của học sinh ở năm học trước nhằm kích thích tinh
thần học tập của học sinh.

4. Thực hiện nghiêm túc việc chấm và chữa bài

Đây là việc làm hết sức cần thiết, giúp học sinh nhận ra lỗi sai để điều chỉnh, sửa
chữa, hoàn chỉnh bài văn. Học sinh lớp 2 chưa được học và luyện tập nhiều về từ ngữ,
ngữ pháp, chắc chắn trong bài viết của các em sẽ rất nhiều lỗi sai. Trong quá trình chấm
bài, giáo viên phát hiện, giúp học sinh khắc phục, biết lựa chọn, thay thế các từ ngữ cho
phù hợp. Đối với những bài làm có ý hay nhưng chưa hoàn chỉnh, giáo viên giúp học sinh
gọt giũa, trau chuốt thêm cho bài văn được hấp dẫn hơn.
Khi sửa bài, giáo viên nên giới thiệu những bài làm hay ở năm học trước, hoặc
những bài hay của học sinh trong lớp cho các em tham khảo. Từ đó, giúp các em nhận
thấy sự khác nhau về cách diễn đạt trong cùng một đề tài để các em hiểu rằng, những bài
làm thể hiện sự suy nghĩ độc lập của cá nhân luôn được khích lệ và tôn trọng.


phú hơn trong môn Tập làm văn. Nhiều em học giỏi hơn và chất lượng môn Tiếng Việt
rất khả quan. Cụ thể trong từng năm học như sau:
Năm học

Sĩ số

Giỏi

Khá

Trung bình

2010-2011

29

20

7

2

0

2011-2012

25

22


- Đặt các tình huống có vấn đề giúp học sinh luôn suy nghĩ, tìm tòi để phát triển tư duy,
khơi gợi niềm say mê ở các em, học cách ghi nhớ để nhớ lâu kiến thức.
- Sử dụng nhiều hình thức thi đua, khen thưởng để khuyến khích các em nỗ lực học tập.

VII. KẾT LUẬN

Bất kì mỗi ai nhìn đoạn văn của học sinh với những dòng chữ đều tăm tắp, sạch sẽ,
diễn đạt đủ số câu, ý phong phú, lôi cuốn, hấp dẫn người đọc thì cả cha mẹ và thầy cô
đều dấy lên một niềm vui, sự hãnh diện và thiện cảm. Chúng ta như đặt niềm tin vào
tương lai con trẻ. Việc dạy cho học sinh biết cách học tốt phân môn Tập làm văn còn là
môi trường quan trọng bồi dưỡng cho trẻ những phẩm chất tốt như: tính cẩn thận, chịu
khó, tự tin, óc tư duy, sáng tạo.… Qua đó, nhằm bồi dưỡng cho các em thế giới quan và
nhân sinh quan cách mạng. Bên cạnh đó, tôi nhận thấy rằng, những em tiếp thu chậm,
việc viết đoạn văn sạch sẽ, rõ ràng là yêu cầu không quá cao, nhưng muốn viết hay thì
yêu cầu trẻ phải kiên nhẫn, gắng công khổ luyện nhiều hơn.


Tôi nghĩ rằng, để gặt hái được nhiều thành công trong mọi việc đều phải có lòng
say mê và tinh thần quyết tâm thực hiện. Chính vì vậy, ngoài những biện pháp trên thì
người giáo viên còn phải khơi dậy ở các em lòng say mê học tập. Giáo viên phải thổi vào
học sinh luồng sinh khí mới với những ước mơ cao đẹp, khơi gợi lên ở các em lòng say
mê, ham thích học văn. Giáo viên liên tục nhắc nhở, động viên, khích lệ ở lớp những em
học tốt môn học này nhằm động viên phong trào học tập ngày một tốt hơn trong nhà
trường hiện nay.
Cần giữ mối liên hệ thường xuyên với cha mẹ học sinh, vì cha mẹ học sinh là yếu
tố thứ hai sau cô giáo chủ nhiệm, giúp các em thực hiện tốt việc học tập.
Trên đây là một số giải pháp tôi đã thực hiện trong giảng dạy phân môn Tập làm
văn. Tôi nhận thấy học sinh có tiến bộ trong từng năm học. Giải pháp này được áp dụng
cho giáo viên giảng dạy lớp 2 và có thể thực hiện cho các lớp khác ở bậc tiểu học.


đen mượt như nhung. Đôi mắt của nó rất sáng và tròn như hai viên ngọc. Nó thường bắt
chuột để giữ đồ đạc trong nhà. Hằng ngày, em thường vuôt ve và cho nó ăn. Con mèo
tam thể ấy như người bạn thân thiết của em.
c) Bài viết của em: Lê Thị Thùy Trâm - Lớp 2B- Năm học: 2011-2012
Nhà em có nuôi một con gà trống tía. Nó có bộ lông màu đỏ có pha đen. Đôi mắt của
nó rất sáng và cái mào đỏ tươi trông mới oai vệ làm sao! Mỗi sáng, nó thường gáy vang
báo cho mọi người thức dậy làm việc. Hằng ngày, em thường cho nó ăn thóc. Em rất yêu
quý con gà trống của nhà em.

2. Kể về cô giáo cũ của em:

a) Bài viết của em: Nguyễn Thùy Trang- Lớp 2B- Năm học: 2010-2011
Cô giáo dạy em năm lớp Một tên là Đặng Thị Bích Xinh. Cô rất yêu thương và quý
mến học sinh. Em nhớ nhất giọng giảng bài của cô rất rõ ràng, dễ hiểu. Em nguyện suôt
đời lễ phép và kính trọng cô. Hình ảnh của cô luôn in đậm mãi trong trái tim em.
b) Bài viết của em: Lê Thị Thanh Trúc- Lớp 2A- Năm học: 2012-2013


Cô Nguyễn Thị Hồng Loan là cô giáo dạy em năm lớp Một. Cô rất yêu thương và tận
tụy với học sinh. Em nhớ nhất bàn tay của cô sửa cho em từng nét chữ. Dù không còn
học cô nữa nhưng em vẫn nhớ mãi lời dặn của cô. Hình ảnh của cô không bao giờ phai
nhạt trong tâm trí em.

3. Kể về một ngƣời thân của em:

a) Bài viết của em: Lê Thị Thùy Phƣớc- Lớp 2B- Năm học: 2011-2012

Trong gia đình em, bà nội là người em kính trọng nhất. Bà nội em đã sáu mươi tuổi rồi.
Tóc bà đã bạc trắng vì vất vả một đời nuôi con cháu. Bà thường làm việc để giúp các
cháu học bài. Em thích được bà ôm vào lòng và nghe bà kể chuyện cổ tích. Bà thường