i hc Quc gia H Ni
Khoa Lut

Phỏp lut x pht hnh chớnh trong lnh vc bo v mụi
trng

Nguyn Th Thu Thy
Lun vn ThS. Lý lun v lch s nh nc v phỏp lut

H Ni, 2003
Phần mở đầu

1.Tính cấp thiết của đề tài
Môi tr-ờng hiện nay đang là vấn đề nóng bỏng của mọi quốc gia, dù
đó là quốc gia phát triển hay là quốc gia đang phát triển. Sự ô nhiễm, suy
thoái và những sự cố môi tr-ờng diễn ra ngày càng nghiêm trọng và trở
thành vấn đề lớn thách thức nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Chính vì
vậy, bảo vệ môi tr-ờng đã trở thành một vấn đề trọng yếu của toàn cầu và
đang đ-ợc nhiều quốc gia trên thế giới đặt thành quốc sách. Bảo vệ môi
tr-ờng gắn liền với sự phát triển bền vững đã trở thành một nội dung quan


trọng của các chiến l-ợc và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của mọi
quốc gia.
ở Việt nam, bảo vệ môi tr-ờng ngày nay đã trở thành một trong những
chính sách quan trọng của Đảng và Nhà n-ớc ta. Bằng những biện pháp và
chính sách khác nhau, Nhà n-ớc ta đang can thiệp mạnh mẽ vào các hoạt
động của cá nhân, tổ chức trong xã hội để bảo vệ môi tr-ờng, ngăn chặn
các hành vi gây ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi tr-ờng. Trong những biện
pháp mà nhà n-ớc sử dụng, pháp luật đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Sự
xuất hiện và vai trò ngày càng tăng của các quy định pháp luật về môi

pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002, các quy định pháp luật về
xử phạt hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà n-ớc trong đó có lĩnh vực
bảo vệ môi tr-ờng cũng cần phải đ-ợc sủa đổi theo cho phù hợp.
Xuất phát từ nguy cơ môi tr-ờng của toàn cầu nói chung, của Việt
Nam nói riêng, xuất phát từ vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ môi
tr-ờng, từ thực tế quy định của pháp luật bảo vệ môi tr-ờng trong đó có quy
định về xử phạt vi phạm hành chính còn mới mẻ đối với n-ớc ta, các công
trình khoa học pháp lý nghiên cứu về vấn đề này ch-a nhiều, hơn thế nữa
để tạo nên một hệ thống pháp luật xử lý vi phạm hành chính đồng bộ, hoàn
chỉnh, việc nghiên cứu pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực bảo vệ môi tr-ờng là cần thiết, đáp ứng yêu cầu nghiên cứu lý luận và
áp dụng trong thực tiễn đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật về bảo
vệ môi tr-ờng. Với những lý do trên, chúng tôi đã chọn đề tài nghiên cứu:
Pháp luật xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
2. Tình hình nghiên cứu
Trong thời gian qua đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về
pháp luật xử phạt vi phạm hành chính như: Chế tài hành chính - Lý luận và


thực tiễn của Tiến sỹ Vũ Thư, NXBCTQG năm 2000; Luận văn cao học
Hoàn thiện quy định pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm hành
chính của tác giả Nguyễn Trọng Bình, trường Đại học Luật HN năm 2000;
Luận văn cao học Vi phạm hành chính và tội phạm - Những vấn đề lý luận
và thực tiễn của tác giả Trần Thu Hạnh, khoa Luật tr-ờng ĐHTHHN năm
1998 ...
Trong các công trình nghiên cứu trên đây, các tác giả trên cơ sở lý
luận và thực tiễn chỉ giới thiệu, phân tích, đánh giá về hoạt động xử phạt vi
phạm hành chính nói chung chứ không chuyên sâu đề cập cụ thể tới vấn
đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng. Luận văn
này tập trung nghiên cứu về vấn đề đó.

môi tr-ờng và pháp luật xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi
tr-ờng
- Thứ hai: đánh giá thực trạng các quy định của pháp luật xử phạt
hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng.
- Thứ ba: Trên cơ sở những bất cập trong pháp luật thực định cũng
nh- thực tiễn áp dụng, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện
pháp luật xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng và tổ chức
thực hiện.
5. Cơ sở lý luận và ph-ơng pháp nghiên cứu


Đề tài đ-ợc nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác
LêNin và t- t-ởng Hồ Chí Minh về Nhà n-ớc và Pháp luật; các t- t-ởng,
quan điểm mang tính nguyên tắc của Đảng và chính sách pháp luật của
Nhà n-ớc Việt Nam về hoàn thiện hệ thống pháp luật và xây dựng Nhà
n-ớc pháp quyền, về vấn đè bảo vệ môi tr-ờng.
Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng các ph-ơng pháp cụ thể nh-:
ph-ơng pháp phân tích tổng hợp, ph-ơng pháp so sánh, ph-ơng pháp
thống kê ...
6. Những đóng góp của đề tài
Đây là công trình chuyên khảo đầu tiên trong khoa học pháp lý n-ớc
ta nghiên cứu về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng một
cách t-ơng đối toàn diện và có hệ thống
Luận văn chỉ ra một cách có hệ thống sự điều chỉnh của pháp luật
trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng, mối t-ơng quan giữa các ngành luật trong
sự điều chỉnh đó
Luận văn chỉ rõ thực trạng các quy định của pháp luật xử phạt hành
chính trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng và thực tiễn áp dụng để từ đó đ-a ra
những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật xử phạt hành
chính trong lĩnh vực bảo vệ môi tr-ờng cũng nh- những giải pháp khác

về môi tr-ờng là một bộ môn khoa học còn hết sức non trẻ so với các bộ
môn khoa học truyền thống khác, cùng với sự tiến triển của thời gian, khái
niệm về môi tr-ờng ngày càng đ-ợc bổ sung, hoàn thiện và chính xác hoá
dần; thứ hai, với các mục đích nghiên cứu hoặc ứng dụng khác nhau ng-ời
ta đ-a ra những khái niệm khác nhau về môi tr-ờng cho phù hợp. Trong
các lĩnh vực của đời sống xã hội chúng ta sử dụng nhiều khái niệm khái
niệm môi tr-ờng nh-: môi tr-ờng s- phạm, môi tr-ờng xã hội, môi tr-ờng
kinh tế v.v...


Môi trường theo định nghĩa thông thường là toàn bộ nói chung những
điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con ng-ời hay một sinh vật tồn tại,
phát triển trong mối quan hệ với con người hay sinh vật ấy [16. tr 5].
Bách khoa toàn th- về môi tr-ờng (1994) đ-a ra định nghĩa môi
trường như sau: Môi trường là tổng thể các thành tố sinh thái tự nhiên, xã
hội - nhân văn và các điều kiện tác động trực tiếp hay gián tiếp lên phát
triển, lên đời sống và hoạt động của con người trong thời gian bất kỳ.
Các quan niệm trên đều cho rằng môi tr-ờng bao gồm tập hợp các
yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con ng-ời có ảnh h-ởng tới con ng-ơì
và tác động qua lại với các hoạt động sống của con ng-ời nh-: không khí,
n-ớc, đất, sinh vật, xã hội loài ng-ời v.v...
Môi tr-ờng sống của con ng-ời theo chức năng đ-ợc chia thành các
loại:
- Môi tr-ờng tự nhiên: bao gồm các yếu tố tự nhiên nh- các yếu tố vật
lý, hoá học và sinh học, tồn tại khách quan ngoài ý muốn của con ng-ời