TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
=======***=======

NGUYỄN THỊ VÂN

ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ
THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học

HÀ NỘI - 2015


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
=======***=======

NGUYỄN THỊ VÂN

ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ



Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp với đề tài “Ứng dụng phần mềm
Powerpoint để thiết kế trò chơi trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3”
hoàn thành dưới sự hướng dẫn của giảng viên – TS Phạm Quang Tiệp là công
trình nghiên cứu của riêng tôi; các căn cứ, số liệu và kết quả nghiên cứu là
chính xác, trung thực. Đề tài chưa được công bố trong bất cứ một công trình
khoa học nào khác.
Hà Nội, ngày 08 tháng 05 năm 2015
Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Vân


Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu .............................................................. 3
4. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3
6. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 3
7. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 4
NỘI DUNG....................................................................................................... 5
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG
DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ THIẾT KẾ TRÒ CHƠI
TRONG DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 ................................ 5
1.1. Cơ sở lí luận .............................................................................................. 5
1.1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy học ............................................................................ 5
1.1.2. Trò chơi học tập ...................................................................................... 7
1.1.3. Đặc điểm của học sinh tiểu học ............................................................ 11
1.1.4. Phần mềm Microsoft PowerPoint ......................................................... 13
1.1.5. Khả năng ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi trong

PHỤ LỤC


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Ngày nay, khi cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật phát triển như vũ
bão kéo theo những thay đổi lớn lao trong đời sống kinh tế - xã hội, khi mà
thế giới đang bước vào thời đại của toàn cầu hóa và phát triển bền vững thì
ngành giáo dục và đào tạo đang đứng trước thách thức và vận hội mới: “Nhà
trường cần phải đào tạo ra những con người lao động tự chủ, năng động, sáng
tạo, có năng lực giải quyết vấn đề thực tế, góp phần xây dựng một đất nước
giàu mạnh về kinh tế, một xã hội công bằng và văn minh”. Giáo dục Tiểu học
là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò quan trọng
trong giáo dục con người. Để nâng cao hiệu quả giáo dục đáp ứng yêu cầu của
thời đại, yêu cầu đặt ra cho giáo dục tiểu học phải có những đổi mới nhất định
và đổi mới phương pháp giáo dục giữ vị trí quan trọng. Nhiều chính sách và
chiến lược giáo dục đã được áp dụng nhằm đổi mới phương pháp, giúp cho
học sinh thích nghi với cách học mới, tăng cường sự sáng tạo, tích cực, chủ
động trong học tập. Trong đó, ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục

hút được sự chú ý của học sinh. Vì vậy việc tổ chức trò chơi trong dạy học
chưa đạt được hiệu quả cao và chưa lôi cuốn được học sinh tham gia chơi
một cách tích cực. Vì những lý do trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ứng
dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi trong dạy học môn Tự
nhiên và Xã hội lớp 3”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất quy trình ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi
học tập trong dạy học ở tiểu học. Đồng thời thực hành thiết kế một số trò chơi
học tập minh họa trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu
Việc ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi học tập trong
dạy học ở tiểu học.
b. Khách thể nghiên cứu
Ứng dụng trò chơi học tập trong dạy học ở tiểu học.
4. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu việc ứng dụng phần mềm Powerpoint để
thiết kế trò chơi học tập trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
a. Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng phần mềm
Powerpoint để thiết kế trò chơi học tập trong dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
b. Đề xuất quy trình thiết kế trò chơi học tập dựa vào phần mềm
Powerpoint. Áp dụng quy trình đã đề xuất để thiết kế một số trò chơi học tập
minh họa trong môn Tự nhiên và xã hội lớp 3.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:
Để thực hiện đề tài tôi tiến hành nghiên cứu, phân tích tài liệu các công
trình nghiên cứu có liên quan tới vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin trong

3

kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

NỘI DUNG
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG
PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ THIẾT KẾ TRÒ CHƠI
TRONG DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụng
công nghệ thông tin trong dạy học
1.1.1.1. Cơ sở của việc đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học
- Xuất phát từ đặc điểm của thời đại:
Do sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật và công nghệ,
do đòi hỏi của sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước nên nhà trường phải
trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản, hiện đại, cập nhật thành tựu
mới mẻ của khoa học, công nghệ, gần gũi với đời sống và trình độ nhận thức
của học sinh tiểu học. Thực tế đổi mới phương pháp dạy học để tránh tình
trạng quá tải giữa kiến thức cần trang bị cho học sinh với thời gian có hạn của
nhà trường, khả năng nhận thức của các em. Mặt khác, từ thực tiễn nói trên
cũng đòi hỏi giáo dục và đào tạo nói chung và dạy học nói riêng phải đào tạo
ra những con người có phẩm chất: linh hoạt, năng động, sáng tạo, thích hợp
với đòi hỏi đa dạng về nhu cầu lao động của nền kinh tế thị trường.
- Xuất phát từ đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng:

Theo PGS.TS Đỗ Đình Hoan thì đổi mới phương pháp dạy học được
hiểu là: “Đưa các phương pháp mới vào nhà trường tiểu học trên cơ sở phát
huy mặt tích cực của phương pháp dạy học truyền thống để nâng cao chất
lượng dạy học, nâng cao hiệu quả giáo dục, đào tạo”.
Theo tác giả Đào Quang Trung trong “Phát huy tính tích cực học tập của
học sinh, con đường triển vọng trong dạy học” thì việc đổi mới phương pháp dạy
học phải làm sao phát huy được tính tích cực trong học tập của học sinh.
Phương pháp dạy học thích hợp không chỉ giúp học sinh lĩnh hội mà
phải tổ chức hoạt động, tạo môi trường cho học sinh tích cực học tập. Vì vậy,

6


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

phương pháp dạy học vừa phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí, đặc điểm
nhận thức của học sinh, vừa phải tổ chức môi trường học tập để học sinh tham
gia. Do đó, phương pháp dạy học cần huy động sức làm việc của tập thể, sử
dụng quy luật lây lan cảm xúc, sự bắt chước góp phần nâng cao tính tích cực
học tập của học sinh.
1.1.1.3. Một số định hướng đổi mới dạy học ở tiểu học

định và có những quy định mà người tham gia phải tuân thủ.
Nếu vui chơi là một thuật ngữ chỉ một dạng hoạt động giải trí tự
nguyện của mọi người tạo ra sự sảng khoái, thư giãn về thần kinh, tâm lí, thì
trò chơi là sự vui chơi có nội dung, có tổ chức của nhiều người, có quy định,
luật lệ mà người tham gia phải tuân theo.
Nếu vui chơi của cá nhân được tổ chức dưới dạng trò chơi thì nó sẽ
mang lại ý nghĩa giáo dục, rèn luyện đối với người chơi – đặc biệt là đối với
thiếu niên, nhi đồng và sẽ có tác dụng góp phần hình thành nên những phẩm
chất, nhân cách cho trẻ.
Tóm lại, trò chơi là một hoạt động của con người nhằm mục đích trước
tiên và chủ yếu là vui chơi, giải trí, thư giãn sau những giờ làm việc căng
thẳng. Nhưng qua trò chơi, người chơi còn có thể được rèn luyện thể lực, rèn
luyện các giác quan, tạo cơ hội giao lưu với mọi người, cùng hợp tác với bạn
bè, đồng đội trong nhóm, tổ,…
- Trò chơi học tập (TCHT):
+ Trong tâm lý học đại cương và giáo dục học trẻ em đưa ra khái niệm TCHT
như sau: TCHT là “Trò chơi có luật và những nội dung cho trước, là trò chơi
của sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hoá, hệ thống hóa các
biểu tượng đã có nhằm phát triển các năng lực trí tuệ, giáo dục lòng ham
hiểu biết của trẻ - trong đó nội dung học tập kết hợp với hình thức chơi”.
+ Bản chất TCHT là dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động cho học sinh.
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được hoạt động bằng cách tự chơi
trò chơi, trong đó mục đích của trò chơi là chuyển tải mục tiêu của bài học.
Luật chơi (cách chơi) thể hiện nội dung và phương pháp học, đặc biệt là
phương pháp học tập có sự hợp tác và tự đánh giá.

8


Ket-noi.com

- Việc lựa chọn các trò chơi học tập phải đáp ứng những yêu cầu của
mục đích dạy học. Các trò chơi phải đặt ra cho học sinh các nhiệm vụ học tập
tương ứng với nội dung dạy học. Mỗi trò chơi cần có một vị trí đóng góp cụ
thể trong tiến trình thực hiện mục đích dạy học. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu
dạy học bộ môn hệ thống các trò chơi phải được lựa chọn sao cho đa dạng về
chủ đề, phong phú về cách chơi.
- Lựa chọn trò chơi phải đảm bảo các yếu tố: lứa tuổi, vừa sức; áp dụng

9


Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

vào khi nào trong tiến trình bài dạy và trong chương trình, thông thường là:
+ Sau khi hoàn thành một bài học. Cách này có ưu điểm là kích thích
được sự hứng thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí suy
nghĩ căng thẳng trở thành “ Vui mà học, học mà chơi” hết sức sinh động.
+ Sau khi hoàn thành một chương. Với cách này sẽ giúp cho học sinh
hệ thống lại kiến thức một cách sinh động và hiệu quả.
 Bước 3: Xây dựng và thiết kế trò chơi
- Khi xây dựng và thiết kế trò chơi thường tuân thủ các nguyên tắc sau:
+ Phải dựa vào ND bài học; điều kiện về thời gian trong mỗi tiết học.
+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục.
+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học.
+ Trò chơi phải phù hợp với tâm lý học sinh, phù hợp với khả năng
người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường.
+ Trò chơi phải tạo được hứng thú đối với học sinh.
- Thiết kế TCHT thường qua các bước như sau:

của từng đội, những việc làm chưa tốt của các đội để rút kinh nghiệm.
+ Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần
thưởng cho đội thắng (nếu có).
+ Một số học sinh nêu kiến thức, kỹ năng trong bài học mà trò chơi đã
thể hiện.
1.1.3. Đặc điểm của học sinh tiểu học
1.1.3.1. Đặc điểm sinh lí
- Hệ xương đang trong thời kì phát triển nên dễ bị cong vẹo, gãy dập.
Vì thế mà trong các hoạt động vui chơi, cần phải chú ý, quan tâm đến các em,
hướng các em đến các hoạt động vui chơi lành mạnh, an toàn, phát triển trí
tuệ và thể chất.
- Hệ cơ đang trong thời kì phát triển mạnh nên các em thích các trò
chơi chạy nhảy, nô đùa,… Vì vậy, giáo viên nên đưa các em vào các trò chơi
vận động từ mức độ đơn giản đến phức tạp đảm bảo sự an toàn cho trẻ.
- Hệ thần kinh cấp cao đang hoàn thiện về mặt chức năng, do vậy tư
duy của các em chuyển dần từ trực quan hành động sang tư duy trừu tượng.
Do đó, các em rất hứng thú với các trò chơi trí tuệ như đố vui trí tuệ, các cuộc
thi trí tuệ,… dựa vào cơ sở sinh lí này mà các nhà giáo dục nên cuốn hút các
em với các câu hỏi nhằm phát triển tư duy của các em.
Đặc điểm này dẫn đến trong quá trình dạy học, giáo viên cần lựa chọn
trò chơi phù hợp với đặc điểm thể chất của học sinh mà vẫn phát triển được trí
tuệ được cho các em. Trò chơi học tập chính là 1 trong những lựa chọn tối ưu,
không những an toàn với học sinh, mà còn củng cố tri thức, phát triển trí tuệ
nhạy bén, sáng tạo cho học sinh. Với hệ thống những câu hỏi của giáo viên

11


Khóa luận tốt nghiệp


12


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

viên khi tổ chức TCHT cho học sinh với những hình ảnh, hiệu ứng phong
phú, hấp dẫn giúp cho học sinh hứng thú, chủ động trong khi tiếp thu bài học.
1.1.4. Phần mềm Microsoft PowerPoint
1.1.4.1. Giới thiệu về Powerpoint
Năm 1984, Bob Gaskim một nghiên cứu sinh về khoa học máy tính tại
California và các cộng sự của ông đã sang tạo ra phần mêm Powerpoint. Tên
ban đầu là Presenter. Khi đăng kí thương hiệu phần mềm được đổi là
Powerpoint như hiện nay.
Phần mềm Powerpoint cho phép giáo viên xây dựng các trình chiếu
dưới dạng slide. Phần mềm cho phép:
- Lựa chọn slide có sẵn hoặc xây dựng mẫu mới.
- Thực hiện liên kết đến 1 file văn bản, âm thanh, hình ảnh hoặc file có
dạng exe…
- Chọn hiệu ứng sinh động.
1.1.4.2. Những khả năng của Powerpoint
- Tính linh hoạt là điểm mạnh của Powerpoint.

hoặc nội dung định sẵn.
1.1.4.4. Các chức năng của Powerpoint
 Các chức năng tạo bố cục của Powerpoint
- Giúp tạo bố cục đẹp mắt và linh hoạt, giúp học sinh theo dõi dễ dàng.
- Giúp giáo viên tạo ra các hộp, bảng, ảnh với nội dung chú ý, nhận xét
cho các slide một cách đơn giản và tiện ích.
 Các chức năng nhấn mạnh của Powerpoint
Là một trong những chức năng mạnh nhất của Powerpoint. Giáo viên
không chỉ nhấn mạnh khái niệm, tính chất, ý quan trọng, cử chỉ, lời nói mà
còn qua hình ảnh, trình diễn của Powerpoint giáo viên có thể sử dụng hiệu
ứng màu sắc, hình dạng của ảnh để nhấn mạnh chú ý và nhận xét.
 Các chức năng thay thế bảng phụ của Powerpoint
Trong quá trình dạy việc sử dụng bảng phụ rất quan trọng. Do vậy giáo
viên đưa ra các bảng phụ một cách hiệu quả, giáo viên có thể sử dụng bảng
phụ hiển thị các hình ảnh, yêu cầu, trắc nghiệm,…
 Chức năng tạo sơ đồ động của Powerpoint
Giáo viên có thể tạo sơ đồ động, việc sử dụng sẽ hiệu quả hơn hẳn với

14


Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi
Khóa luận tốt nghiệp


thông minh chính là công cụ hữu hiệu cho việc thiết kế các trò chơi học tập
cho học sinh, chỉ với các thao tác nhanh gọn trên máy tính giáo viên đã có thể
tạo ra được những trò chơi hấp dẫn mà không tốn quá nhiều thời gian chẩn bị
các đồ dùng, dụng cụ thủ công như trước nữa.
Nội dung môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 rất phong phú, các kiến thức
trên các mảng tự nhiên và xã hội rất đa dạng. Do vậy, để dạy tốt môn học này,

15


Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân

giáo viên cần sử dụng nhiều phương pháp dạy học và trong đó sử dụng công
nghệ thông tin để thiết kế trò chơi là vô cùng cần thiết, mới đáp ứng được yêu
cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Đặc điểm môn học Tự nhiên và Xã hội
1.2.1.1. Môn Tự nhiên và Xã hội là môn học xây dựng theo quan điểm tích hợp
- Dạy học theo quan điểm tích hợp là sự trình bày các khái niệm, các
nguyên lí khoa học cho phép sự diễn đạt thống nhất một cách cơ bản của tư
tưởng khoa học, tránh nhấn mạnh quá sớm hoặc quá muộn về sự khai thác
giữa các lĩnh vực khác nhau.
Tính tích hợp trong môn Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học được thể hiện
như sau:
+ Môn Tự nhiên và Xã hội xem xét con người trong một thể thống nhất
có mối quan hệ qua lại và tác động khác nhau trong đó con người là yếu tố cốt
lõi, quyết định.
+ Môn Tự nhiên và Xã hội được hình thành từ tri thức của nhiều lĩnh

giản đến phức tạp. Đặc biệt tăng dần tính phức tạp và khả năng khái quát ở
các lớp cao hơn.
1.2.1.3. Môn Tự nhiên và Xã hội là môn học cung cấp cho học sinh các kiến
thức khoa học
Các kiến thức khoa học cung cấp cho học sinh về Tự nhiên và Xã hội,
con người gần gũi với đời sống hằng ngày của trẻ vì vậy học sinh có thể vận
dụng những hiểu biết của mình về cuộc sống để tham gia vào quá trình dạy
học.
1.2.1.4. Môn Tự nhiên và Xã hội là môn thực hiện theo định hướng đổi mới
Môn Tự nhiên và Xã hội tạo điều kiện tối đa cho giáo viên đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng tích cực trên cơ sở phát huy tính độc lập
sáng tạo, tự chủ cho học sinh.
1.2.2. Vài nét về môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3
1.2.2.1. Mục tiêu
Môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 giúp học sinh:
 Có một số kiến thức cơ bản, thiết thực về:
- Con người và sức khỏe (cơ thể người, cách giữ vệ sinh cơ thể và
phòng chống bệnh tật, tai nạn).
- Một số sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên, xã hội.
 Bước đầu hình thành và phát triển các kĩ năng:
- Tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân, ứng xử hợp lí trong đời sống để
phòng tránh một số bệnh tật và tai nạn.
- Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt

17


Khóa luận tốt nghiệp

Nguyễn Thị Vân