KẾ HOẠCH GIẢNG BÀI
PHÊ DUYỆT
Ngày…. tháng…. năm 20…

Môn học: Tư tưởng Hồ Chí Minh
Bài : T ư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn
kết dân tộc
Đối tượng: ĐẠI HỌC

Phần một: Ý ĐỊNH BÀI GIẢNG
I . MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU.
1. Mục đích:
Trang bị cho người học nắm được cơ sở hỡnh thành, những quan điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc, trên cơ sở đó vận dụng tốt vào quá
trỡnh nhận thức và thực hiện chớnh sỏch dõn tộc của Đảng và Nhà nước ta, quá
trỡnh cụng tỏc vận động quần chúng xõy dựng khối đại đoàn kết dân tộc trên địa
bàn biên giới.
2. Yêu cầu:
- Nắm được những quan điểm của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc.
- Trên cơ sở nắm vững nội dung cơ bản, vận dụng tốt vào quá trình học
tập, sinh hoạt và công tác sau khi ra trường.
- Đấu tranh có hiệu quả với những luận điểm xuyên tạc, sai trái xung
quanh vấn đề đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay.
II . NỘI DUNG
Nội dung (gồm 3 phần)
Phần 1. Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân
tộc
Phần 2. Nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết
dân tộc
Phần 3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc vào
xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân hiện nay

- Kiểm tra bài cũ, đánh giá nhận xét.
- Giới thiệu kế họach nội dung bài mới
II. TRÌNH TỰ GIẢNG BÀI
THỨ TỰ, NỘI DUNG

THỜI
2

PHƯƠNG

V.CHẤT


THỦ TỤC LÊN LỚP
I. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG
HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT
DÂN TỘC
1. Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa
Mác-Lênin về vấn đề đoàn kết tập hợp
lực lượng cách mạng
2. Truyền thống yêu nước, đoàn kết
của dân tộc Việt Nam
3. Tư tưởng và bài học kinh nghiệm
về đoàn kết, tập hợp lực lượng trên thế
giới và ở nước ta

GIAN

PHÁP



10

Point

và phương

phút

tài liệu

tiện trình
chiếu

II. NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ
TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI
ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
1. Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề
chiến lược, bảo đảm thành công của
cách mạng Việt Nam
2. Đại đoàn kết dân tộc là một mục
tiêu, một nhiệm vụ hàng đầu của cách
mạng Việt Nam
3. Đại đoàn kết dân tộc là đoàn kết
toàn dân Việt nam
4. Mặt trận dân tộc thống nhất là
tổ chức thể hiện khối đại đoàn kết dân
tộc
5. Đại đoàn kết dân tộc phải gắn liền
với đoàn kết quốc tế

phút

nêu vấn đề,

15
phút

kết hợp với
trình

chiếu

Power Point

Giáo án,


III. VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
VÀO XÂY DỰNG VÀ CỦNG CỐ
KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN
HIỆN NAY
1. Giáo dục nâng cao nhận thức về tính
cấp thiết xây dựng và củng cố khối đại
đoàn kết dân tộc hiện nay theo tư tưởng
Hồ Chí Minh
2. Quán triệt và thực hiện tốt những
quan điểm, chủ trương, biện pháp xây
dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong
tình hình mới

05

Point

Power

Thuyết trình

Giáo án

phút
III. KẾT THÚC BÀI GIẢNG
1. Kết luận
Hoàn cảnh sẽ không ngừng đổi thay theo các quy luật khách quan. Tư
tưởng Hồ Chí minh về đại đoàn kết dân tộc và Mặt trận thống nhất sẽ ngày
càng phát triển, hoàn thiện cùng với thực tiễn đang biến đổi của đất nước trên
con đường đi vào thế kỉ XXI. Tư tưởng của Người vẫn là ngọn nguồn tạo nên
sức mạnh vô địch của cách mạng Việt Nam để đi tới thắng lợi hoàn toàn và
triệt để của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

2. Nội dung nghiên cứu
Câu 1. Trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn của sự hình thành tư tưởng Hồ
Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc?
Câu 2. Phân tích những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về
đại đoàn kết dân tộc. Rút ra ý nghĩa thực tiễn của vấn đề?
Ngày.....tháng......năm 20
4


NGƯỜI BIÊN SOẠN

huy khi họ được tổ chức, tập hợp thành một khối thống nhất.
Lênin kế thừa và phát triển khẩu hiệu của C.Mác: “Vô sản tất cả các nước
và các dân tộc bị áp bức đòan kết lại..”
- Chủ nghĩa Mác - Lênin còn chỉ rõ vấn đề bạn đồng minh của giai cấp vô
sản là vấn đề có ý nghĩa chiến lược trong cách mạng vô sản.
Tổng kết Công xã Pa ri, C. Mác -Ph. Ăngghen viết: “Công nhân pháp
không thể tiến lên được một bước nào và cũng không thể đụng đến một sợi tóc
nào của chế độ tư sản trước khi đông đảo nhân dân đứng giữa giai cấp vô sản
và giai cấp tư sản tức là nông dân và giai cấp tiểu tư sản nổi dậy chống lại chế
độ tư sản chống lại sự thống trị của tư bản, chưa bị tiến trình của cách mạng
buộc phải đi theo những người vô sản” (C. Mác -Ph. Ăngghen toàn tập, tập 7
Nxb CTQG H., 1993, Tr 30).
Lênin khẳng định: “Không có sự đồng tình và ủng hộ của đại đa số nhân
dân lao động đối với đội tiên phong của mình, tức là đối với giai cấp vô sản thì
6


cách mạng vô sản không thể thực hiện được.”( V.I. Lênin toàn tập, tập 39, Nxb
TBM 1979, T.r 251). “Chỉ có một giai cấp vô sản tiến hành cách mạng thì đó là
điều dại dột và còn là một tội ác nữa”.
=> Như vậy, chủ nghĩa Mác - Lênin đã nhận định và đánh giá một cách đúng
đắn về vai trò và khả năng to lớn của quần chúng nhân dân; chỉ ra chiến lược, sách
lược để thực hiện đoàn kết, tập hợp lực lượng cho cách mạng.
2. Truyền thống yêu nước, đoàn kết của dân tộc Việt Nam
- Đây là truyền thống tốt đẹp được hình thành cùng với sự hình thành
dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và giặc
ngoại xâm.
Câu hỏi nêu vấn đề : Tại sao truyền thống này của dân tộc lại được hình
thành từ nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và giặc ngoại xâm ?
+ Nền kinh tế bản địa của Việt Nam là nông nghiệp trồng lúa nước, phụ thuộc

thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy
lại sôi nổi, kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn. Nó lướt qua mọi hiển
nguy, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước” (Hồ Chí Minh toàn
tập, tập 6, NXB Chính trị Quốc gia, H.2000, tr. 171, 172).
3. Tư tưởng và bài học kinh nghiệm về đoàn kết, tập hợp lực lượng
trên thế giới và ở nước ta
- Hồ Chí Minh nghiên cứu, kế thừa những kinh nghiệm của các cuộc
đấu tranh chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta.
+ Hồ Chí Minh nghiên cứu rút ra bài học kinh nghiệm từ những thành
công và thất bại của các cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta
trong lịch sử.
+ Hồ Chí Minh nghiên cứu các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp
cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX của nhân dân ta, thấy được những hạn chế trong
việc tập hợp lực lượng của các sĩ phu yêu nước.
Hồ Chí Minh rút ra bài học: “Lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như
một thì nước ta độc lập tự do, trái lại, lúc nào nước ta không đoàn kết thì bị
nước ngoại xâm lấn” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, NXB Chính trị Quốc gia,
H.2000, tr. 217).
- Hồ Chí Minh nghiên cứu, kế thừa những kinh nghiệm của các phong
trào cách mạng trên thế giới.
+ Người nghiên cứu các cuộc cách mạng tư sản: nguyên nhân thắng lợi ?
Tại sao cách mạng tư sản chỉ là “cách mạng nửa vời”?
8


+ Nghiên cứu các cuộc cách mạng thuộc địa, Hồ Chí Minh thấy rõ sức
mạnh tiềm ẩn của họ, cũng như những hạn chế: chưa biết đoàn kết, chưa có tổ
chức và chưa biết tổ chức…
+ Nghiên cứu cách mạng tháng Mười Nga, đã giúp Người hiểu được một
cách thấu đáo con đường và những bài học kinh nghiệm quý báu, đặc biệt là bài học

tốt”,
+ Đoàn kết là chìa khoá của thành công,
Đoàn kết đoàn kết đại đoàn kết,
Thành công thành công đại thành công”
- Trong thực tiễn Người đã phát huy tốt khối đại đoàn kết dân tộc, tạo
nên một sức mạnh vô địch cho cách mạng và cho đất nước.
+ Trong cách mạng giải phóng dân tộc: tiến hành tập hợp rông rãi mọi lực
lượng yêu nước vào mặt trận Việt Minh
+ Những năm sau cách mạng tháng 8, trước tình thế cách mạng “ngàn cân
treo sợi tóc” Người đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp để tập hợp lực lượng,
thu phục nhân tài, đoàn kết dân tộc .v.v.
+ Trong kháng chiến chống Pháp, Người đã động viên và tổ chức được
toàn dân đứng lên kháng chiến: “Muốn đánh Pháp, Nhật ta chỉ có một điều là
đoàn kết”.
+ Trong kháng chiến chống Mỹ, Người xác định vai trò quan trọng của
khối đại đoàn kết dân tộc trên cả hai miền đất nước trong Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam “Một ngón tay thì yếu, năm ngón tay chụm lại thì tạo nên sức mạnh
to lớn”.
+ Trước lúc “đi xa”, điều mong muốn cuối cùng của Hồ Chí Minh là: toàn
Đảng, toàn dân đoàn kết phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống
nhất, đôc lập, dân chủ và giàu mạnh.
+ Người là hiện thân của khối đại đoàn kết dân tộc.
2. Đại đoàn kết dân tộc là một mục tiêu, một nhiệm vụ hàng đầu của
cách mạng
- Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc phải được quán triệt trong mọi đường
lối, chủ trương, chính sách của Đảng, lực lượng lãnh đạo duy nhất đối với
cách mạng Việt nam.

10




+ Hồ Chí Minh mở rộng “ biên độ” toàn dân đến tất cả những ai vẫn còn
tán thành thống nhất, hoà bình, độc lập, dân chủ mặc dù trước đây họ chống lại
chúng ta.
Như vậy, dân, nhân dân vừa là một tập hợp đông đảo quần chúng, vừa
được hiểu là mỗi con người Việt Nam cụ thể và cả hai đều là chủ thể của đại
đoàn kết dân tộc.
- Nhân dân là chủ thể của đại đoàn kết dân tộc, nên đại đoàn kết
dân tộc có nghĩa là phải tập hợp được mọi người dân vào một khối thống
nhất.
+ Người chỉ rõ: “Ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất và độc lập
của Tổ quốc; ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà. Ai có tài, có đức,
có sức, có lòng phụng sự Tổ quốc và phụng sự nhân dân thì ta đoàn kết với
họ” (Sđd, tập 7, tr. 438).
+ Hồ Chí Minh dùng khái niệm đại đoàn kết dân tộc để định hướng cho
việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân trong suốt tiến trình của cách mạng
Việt Nam.
- Muốn thực hiện được đại đoàn kết dân tộc theo Hồ Chí Minh.
+ Phải kế thừa truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, đoàn kết của dân tộc,
phải có tấm lòng khoan dung, đại lượng với con người.
Hồ Chí Minh viết: “Bất kỳ ai mà thật thà tán thành hoà bình, thống nhất,
độc lập, dân chủ thì dù những người đó truớc đây chống chúng ta, bây giờ
chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ” (Sđd, tập 7, tr. 438).
+ Phải tin vào dân, dựa vào dân, coi đó là cơ sở xây dựng khối đại đoàn
kết dân tộc.
“Dễ trăm lần không dân cũng chịu
Khó vạn lần dân liệu cũng xong”
“Trên bầu trời không gì quý bằng nhân dân”
+ Phải xóa bỏ mọi thành kiến, phải thật thà đoàn kết, đoàn kết thực sự,

Mặt trận dân chủ - 1936
Mặt trận nhân dân phản đế - 1939
Mặt trận Việt Minh - 1941
Mặt trận Liên Việt - 1946
Mặt trận dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam -1960
13


Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - 1955 - 1976 - nay
- Theo Hồ Chí Minh, Mặt trận dân tộc thống nhất phải được xây dựng
trên những nguyên tắc cơ bản sau đây:
+ Mặt trận dân tộc thống nhất phải được xây dựng trên nền tảng liên
minh công nông (về sau Người bổ sung thêm lao động trí óc) dưới sự lãnh đạo
của Đảng Cộng sản.
Theo Hồ Chí Minh, lực lượng tham gia Mặt trận rất đông đảo, phong
phú, đa dạng nên phải xác định rõ lực lượng nòng cốt, nền tảng. Nền tảng đó là
liên minh công-nông-lao động trí óc
 Trong Mặt trận, Đảng Cộng sản vừa là thành viên của Mặt trận, vừa là
lực lượng lãnh đạo Mặt trận.
+ Mặt trận hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ, lấy việc
thống nhất tối cao lợi ích của dân tộc và lợi ích của các tầng lớp nhân dân làm
cơ sở để củng cố và không ngừng mở rộng.
Theo nguyên tắc này, mọi việc của mặt trận đều do bàn bạc thống nhất
quyết định một cách thực sự dân chủ.
Phải làm cho mọi người thuộc bất cứ giai tầng nào cũng đặt lợi ích tối
cao của dân tộc lên trên hết, trước hết.
+ Đoàn kết lâu dài, chặt chẽ; đoàn kết thật sự, chân thành; thân ái giúp
đỡ nhau cùng tiến bộ.
 Đoàn kết không phải chỉ một thời gian nhất định mà phải lâu dài và
chặt chẽ.

chống phá của kẻ thù đang có ảnh hưởng không nhỏ tới xây dựng và phát
triển khối đại đoàn kết dân tộc.
+ Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã và đang phát huy
tác dụng tích cực, nhưng những tiêu cực của nó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến
xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.
+ Hiện nay, các thế lực thù địch đang ra sức chống phá cách mạng nước
ta, chia rẽ, phân hóa, gây ra tình trạng đối đầu giữa các bộ phận trong dân cư để
phá ta từ bên trong. Lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, tôn giáo để chống phá
khối đại đoàn kết dân tộc...
Thực tế đó, đòi hỏi phải tăng cường giáo dục để nâng cao nhận thức cho
cán bộ và nhân dân về sự cần thiết phải tiếp tục xây dựng và củng cố khối đại
đoàn kết dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
2. Quán triệt và thực hiện tốt những quan điểm, chủ trương, biện
pháp xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong tình hình mới
16


Câu hỏi gợi mở: Đảng Cộng sản Việt nam đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí
Minh về đại đoàn kết dân tộc như thế nào trong thời kỳ đổi mới?
- Tư tưởng chỉ đạo
Qua bảy kỳ đại hội Đảng toàn quốc (Từ đại hội IV – X) và nhiều hội nghị
BCHTƯ, đều toát lên những tư tưởng chủ đạo là:
+ Phải khơi dậy và phát huy đến mức cao nhất sức mạnh dân tộc, đặt lợi
ích chung của dân tộc, của đất nước và con người lên hàng đầu, lấy đó làm cơ sở
để xây dựng các chủ trương, chính sách kinh tế - xã hội.
Trước đây... sức mạnh đại đoàn kết dân tộc để chiến thắng giặc ngoại xâm. Bây
giờ đại đoàn kết dân tộc để chiến thắng nghèo nàn lạc hậu.
+ Phải xuất phát từ lợi ích dân tộc mà mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, tranh
thủ mọi khả năng có thể tranh thủ được để xây dựng và phát triển đất nước.
- Những tư tưởng chủ đạo trên đây đã được thể hiện nhất quán

+ Xây dựng và thực hiện các chính sách bảo đảm công bằng và bình
đẳng xã hội, chăm lo lợi ích thiết thực, chính đáng, hợp pháp của các giai cấp,
tầng lớp; tăng cường đẩy mạnh chống các tiêu cực trong Đảng, Nhà nước và
xã hội.

18