Đề bài: Phân tích cách nhìn độc đáo mang tính phát hiện và nét riêng trong lối
hành văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường ở đoạn văn sau:
“Trong những dòng sông đẹp ở các nước...trong những hang đá dưới chân núi
Kim Phụng.
Bài làm
Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong số những nhà văn xuất sắc của nền văn học Việt Nam hiện
đại. Ông là nhà văn có phong cách sáng tác độc đáo và đặc biệt sở trường về thể văn bút kí, tùy
bút. Kí của ông có một diện mạo riêng – vừa giàu chất trí tuệ, vừa giàu chất thơ, vừa phong phú
về phương diện tri thức văn hóa lịch sử. Chính vì vậy, các bài kí của Hoàng Phủ Ngọc Tường đã
đóng góp rất nhiều cho văn xuôi hiện đại Việt Nam. Đặc biệt với bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng
sông?”, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã có cách nhìn độc đáo mang tính phát hiện về dòng sông
Hương đẹp dịu dàng của xứ Huế và thể hiện điều đó bằng lối hành văn mang phong cách rất
riêng và độc đáo của mình. Đoạn văn miêu tả dòng sông Hương vùng thượng lưu đã chứng minh
điều đó.
Sông Hương và xứ Huế là vùng thẩm mĩ của Hoàng Phủ Ngọc Tường, là quê hương văn hóa
đích thực của ông. Ông viết về đối tượng này với một tình yêu say đắm, một vốn liếng ngôn từ
tinh luyện và một kho tri thức phong phú để tạo nên những trang văn vừa đẹp, vừa sang, vừa lấp
lánh trí tuệ và chan chứa ân tình. Đặc biệt ở đoạn đầu khi viết về sông Hương vùng thượng lưu,
Hoàng Phủ Ngọc Tường đã thể hiện cái nhìn mang tính khám phá mới mẻ về vẻ đẹp ít ai biết đến
của dòng sông xứ Huế: vẻ đẹp thiên tạo với sức sống mãnh liệt, hoang dại và đầy cá tính mà
sông Hương luôn giấu kín khi nó còn ở rừng già. Vẻ đẹp ấy được thể hiện một cách sáng tạo, độc
đáo và đặc sắc thông qua lối hành văn riêng biệt của tác giả: một lối hành văn hướng nội, súc
tích, độc đáo và vô cùng tài hoa, uyên bác.
Hoàng Phủ Ngọc Tường có cái nhìn vô cùng độc đáo về Sông Hương: ông tìm về nguồn cội của
dòng sông để phát hiện ra vẻ đẹp man dại, phong khoáng của dòng sông tưởng như hiền hòa, dịu
dàng này. Mở đầu đoạn trích, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã nhận xét vô cùng chút quan: “Trong
những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như chỉ sông Hương là thuộc
về một thành phố duy nhất.” Lời nhận xét tràn đầy tình yêu say đắm ấy không chỉ thể hiện tình
cảm gắn bó sâu nặng của của Hoàng Phủ Ngọc Tường đối với dòng sông quê hương mà còn thể
hiện niềm tự hào, kiêu hãnh của bản thân khi đặt ngang hàng sông Hương với những dòng sông
đẹp trên thể giới. Cách nhận xét chủ quan này thể hiện tình cảm thiên vị của Hoàng Phủ Ngọc

sông dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá chẹt lòng
sông Đà như một cái yết hầu....” Còn Hoàng Phủ Ngọc Tường, ông không miêu tả đá bờ sông,
không vẽ nên cảnh đá bờ sông cheo leo nguy hiểm mà ông nhìn con sông Hương như một cô gái
với cá tính mạnh mẽ, hoang dã. Không chỉ dừng lại ở thủ pháp đối lập, bằng biện pháp tu từ nhân
hóa, Hoàng Phủ Ngọc Tường còn thấy sông Hương tựa như một “cô gái Di-gan phóng khoáng và
man dại với một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng. Chính vẻ đẹp cuồng dã gợi
cảm, sự mạnh mẽ man dại của bộ tộc yêu thích sự tự do được gắn với dòng chảy hoang dã,
phong phú sắc thái đã khí sông Hương mang vẻ đẹp quyến rũ đắm say một cách kì lạ, bí ẩn. Vẻ
đẹp ấy càng sâu sắc thêm khi Hoàng Phủ Ngọc Tường so sánh vùng thượng lưu sông Hương và
khi con sông chảy về miền châu thổ. Trong cái nhìn đầy suy tư sâu sắc của nhà văn, Sông Hương
từ một cô gái dân tộc gợi cảm cuồng dã đã dần thu mình lại, khoác lên mình “một sắc đẹp dịu
dàng và trí tuệ” khi về đến kinh thành Huế - sự dịu dàng bình yên tựa như phần lắng đọng sâu
lắng của tâm hồn mà con người ta luôn hướng tới sau khi phải trải qua phong ba bão táp. Đến
đây, sông Hương đã giấu đi dự man dại, sự phóng túng tự do của một con người từng trải, ẩn sâu
dưới cái vỏ êm đềm, tĩnh lặng, dịu dàng của dòng sông mang trong mình nét văn hóa, lịch sử của
vùng đất kinh kì. Tất cả phần tâm hồn sâu thẳm nhất, quá khứ tự do, oanh liệt nhất của người con
gái ấy dường như đã vĩnh viễn “đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khóa trong những hang đá
dưới chân núi Kim Phụng” để trở thành “người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở”. Tóm
lại, khi nói về Sông Hương, Hoàng Phủ Ngọc Tường không chỉ thấy vẻ đẹp dịu dàng của dòng
sông chốn kinh đô xưa mà nhờ việc ngược dòng tìm hiểu về cội nguồn của dòng sông, ông đã
phát hiện ra một phương diện khác, một vẻ đẹp khác ẩn sâu hơn – sự phóng khoáng và man dại.
Tác giả gọi đó là phần bản chất, phần tâm hồn sâu thẳm của dòng sông. Đây là một phát hiện bất
ngờ và sâu sắc: trong cái dịu dàng, thơ mộng vẫn ẩn chứa một sức sống mãnh liệt, hoang dại đầy
cá tình mà dòng sông ấy đã mãi mãi gửi lại nơi cửa rừng.


Vẻ đẹp ấy của dòng sông Hương đã được Hoàng Phủ Ngọc Tường thể hiện qua lối hành văn
mang đậm dấu ấn cá nhân: hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa. Thật vậy, qua từng câu, từng
chữ trong đoạn trích, hình ảnh cái tôi của tác giả hiện lên vô cùng rõ nét. Trước hết, đó là một cái
tôi uyên bác, nghiêm túc cẩn trọng trong tìm kiếm và phát hiện những vẻ đẹp của sông Hương và

kín để cắt nghĩa cho sự thành công mỹ mãn của những trang viết ấy....Phải là sự tương giao, đến
mức hòa quyện chặt chẽ mới sinh ra được những áng văn tài hoa không dễ một lần thứ hai viết
được như thế. Ngỡ như không khác được: viết về sông Hương là phải vậy, viết về "văn hóa
vườn" ở Huế là phải vậy. Đó là những áng văn, câu chữ được chọn lựa cân nhắc kỹ càng, vì hình
ảnh được sáng tạo đẹp đẽ, vì cảm xúc phong phú bất ngờ, mới mẻ.” Ngoài ra, đoạn trích còn thể
hiện phong cách sáng tác riêng biệt và đặc sắc của Hoàng Phủ Ngọc Tường: Sự kết hợp giữa chất
trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén và suy tư đa chiều. Chính nhờ cái nhìn toàn diện về
mọi mặt ấy đã giúp ông phát hiện ra vẻ đẹp ẩn giấu mà dòng sông Hương đã cố ý giấu đi dưới vẻ


đẹp hiền hòa, yên bình. Và chính điều đó cũng tạo nên một tác phẩm bút kí đi vào lòng nhiều thế
hệ bạn đọc như “Ai đã đặt tên cho dòng sông.”
Tóm lại, đoạn trích miêu tả vẻ đẹp phong phú về sắc thái của sông Hương trong bút kí “Ai đã đặt
tên cho dòng sông?” đã thể hiện một cái nhìn độc đáo mang tính phát hiện và nét riêng trong lối
hành văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường. Chính bởi tình yêu mãnh liệt dành cho sông Hương, xứ
Huế, nhà văn mới có thể viết nên những trang văn hay và sâu sắc tới vậy. Quả đúng là “Hoàng
Phủ Ngọc Tường thì thầm cả tâm hồn trong khuôn mặt cuộc đời cùng với đất trời, sông nước của
Huế.”
Vương Thu Hằng