Tiết 7+8+ 9 +10: CHỦ ĐỀ QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
Ngày soạn : 14/10/2015
Ngày giảng :
Tiết 7 : 23/10/2015 (Hoạt động 1)
Tiết 8 : 23/10/2015 (Hoạt động 2)
Tiết 9 : 19/10/2015 (Hoạt động 3)
Tiết 10 : 20/10/2015(Hoạt động 3)
I. NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
1. Mô tả chuyên đề.
Chuyên đề này gồm các bài trong chương I, phần 4 sinh học cơ thể - Sinh học 11
THPT
- Bài 8 : Quang hợp ở thực vật
- Bài 9 : Quang hợp ở thực vật C3, C4 và CAM
- Bài 10 : Các yếu tố ảnh hưởng tới quang hợp
-Bài 11 :Quang hợp với năng suất cây trồng
-Bài 12 : Thực hành chiết xuất diệp lục và carotennoit
2. Mạch kiến thức của chuyên đề
I Đại cương về quá trình quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
2. vai trò của quang hợp
3. Lá là cơ quan quang hợp
3.1 Hình thái giải phẫu của lá
3.2. Lục lạp là bào quan quang hợp
3.3 Thí nghiệm chiết rút diệp lục và carotenoit và các hệ sắc tố
III . Bản chất quang hợp ở các nhóm thực vật
1. Bản chất của pha sáng
2. Pha tối ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
2.1 Pha tối ở thực vật C3
2.2 Pha tối ở thực vật C4 và CAM
IV Quang hợp với năng suất cây trồng
1. Các yếu tố quyết định tới năng suất cây trồng

- Nêu được các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng thông qua sự điều tiết
cường độ quang hợp.
1.2. Kỹ năng
Rèn luyện các kĩ năng sau:
- Kĩ năng học tập: tự học; tự nghiên cứu; hợp tác; giao tiếp
- Kĩ năng tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề
- Kĩ năng khoa học: quan sát; định nghĩa; phân loại
-Kĩ năng thể hiện sự tự tin khi trình bày trước nhóm, trước tổ, hợp tác trong thực
hành
- Kĩ năng quản lí thời gian ,đảm nhận trách nhiệm trong khi tiến hành thí
nghiệm .
1.3. Thái độ:
- Có ý thức bảo vệ môi trường, trồng cây.. không vứt rác bừa bãi, bẻ cành hái
hoa, chặt cây….
- Biết cách chăm sóc cây trồng để có thể thu hoạch được năng suất cao , trồng
cây đúng thời vụ....
1.4. Định hướng các năng lực được hình thành
1.4.1. Năng lực chung
- NL tự học
HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:
+ Phân biệt được quang hợp ở thực vật C3,C4 CAM, phân biệt được pha sáng và
pha tối về nguyên liệu và sản phẩm.


+ Nêu được các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất cây trồng, các yếu tố ảnh hưởng
tới quá trình quang hợp .
+Biết cách làm thí nghiệm và chiết xuất diệp lục và carotennoit , phân biệt được
2 loại sắc tố này và vai trò của chúng
+ Đề xuất được giải trồng cây phù hợp với các chế độ chiếu sáng, bón phân hợp
lí để tăng năng suất cây trồng

-Quan sát: Quan sát màu sắc lá cây và sản phẩm quá trình quang hợp… ảnh


hưởng của môi trường đến quá trình quang hợp ….
-Phân loại hay sắp xếp theo nhóm: 2 nhóm , nhóm có chứa sắc tố màu xanh và
nhóm có chứa sắc tố màu đỏ ( vang, cam ) hoặc nếu phân chia theo nhóm cây thì chia 3
loại cây, TV C3, C4 và CAM về hình thái giải phẫu …..
- Đưa ra các tiên đoán, nhận định:
+ màu sắc cây có liên quan gì đến quá trình quang hợp và hiệu suất quang hợp
không
+ Hình thái giải phẫu của cây có phụ thuộc vào chế độ chiếu sáng và có trồng
cây theo chế độ ánh sáng được không ?.
- Hình thành giả thuyết khoa học:
+ Năng suất cây trồng phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó quan trọng là giống,
chế độ chăm sóc và điều kiện sống phù hợp
+ Các cây màu đỏ bao giờ cũng có hiệu suất quang hợp thấp hơn các cây màu
xanh
+ Các nhóm thực vật khác nhau thì hiệu suất quang hợp cũng là khác nhau.
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
2.1. Chuẩn bị của giáo viên
- Tranh, hình vẽ
- Phiếu học tập
- Thiết kế dự án
2.2. Chuẩn bị của học sinh
- SGK
- Các phương tiện để thực hiện dự án: Máy ảnh, máy tính, dụng cụ thực hành
chiết xuất carotennoit ở thực vật
BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ
Mức độ nhận thức
Nội dung

hướng tới
trong chủ
đề
- KN quan
sát
- KN phân
loại


-Giải thích
được sự khác
nhau giữa cây
C3 và CAM
(8)

Bản chất
quang hợp ở
các nhóm
thực vật

Quang hợp
với năng
suất cây
trồng

-Giải thích
được ảnh
hưởng của
CO2 đến qt
quang hợp (3)

các mẫu vật khi cho vào nước, vào cồn về màu sắc..?
Gv yêu cầu lớp chia thành 4 nhóm tiến hành 4 thí nghiệm với các mẫu vật và thí
nghiệm đã chuẩn sẵn .
Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm với 4 mẫu vật
Mẫu vật
Ống chứa nước
Ống chứa cồn
Lá rau lang còn non
Lá rau lang vàng
Lá rau dền
Củ nghệ
Cà chua
Đợi 15 p sẽ có kết quả. GV yêu cầu học sinh nêu lại khái niệm quang hợp, PTTQ của
quang hợp theo sgk lớp 10
GV nhấn mạnh nhưng ở thực vật có quá trình thoát hơi nước nhờ quang hợp do đó
PTTQ của quang hợp có thể viết lại như thế nào
- Giải thích rõ 2 phương trình quang hợp ở lớp 10 và 11 .
- GV đưa ra củ nghệ, cà chua, bàn , ghế … đây chính là sản phẩm của quang hợp vậy
quang hợp có vai trò gì ?


- GV yêu cầu học sinh mang các lá cây đã chuẩn bị sẵn ở nhà để mang đi làm thí
nghiệm: Lá mít và lá phượng.., một số hình ảnh của lá cây mà học sinh đã chụp được,
yêu cầu học sinh lên bảng trình chiếu thuyết trình các sản phẩm mình đã thu thập được,
trình bày sự khác nhau đó và rút ra về hình thái giải phẫu của lá
- HS:
+ Lá mít có bản lá to nhưng số lượng ít hơn so với phượng -> Mục đích tăng diện tích
tiếp xúc.
- Các hình ảnh trình chiếu thì giải thích cách sắp xếp lá cây, màu sắc lá phù hợp với
khả năng hấp thụ ánh sáng và quang hợp .

KL: Các cây có màu xanh có hiệu suất quang hợp cao hơn các cây có lá màu đỏ, màu
vàng
- Đánh giá: Sử dụng một số câu hỏi mục công cụ đánh giá.
Nội dung kiến thức GV chốt lại
Khái niệm quang hợp ở cây xanh:
1. Quang hợp là gì ?
- Quang hợp là quá trình trong đó năng lượng ánh sáng mặt trời được lá hấp thụ để tạo
ra cacbonhidrat và oxy từ khí và H2O.
- Phương trình tổng quát :
6 CO2 + 12 H2O → C6H12O6 +6O2 + 6 H2O
2. Vai trò quang hợp của cây xanh :
- Cung cấp thức ăn cho mọi sinh vật, nguyên liệu cho xây dựng và dược liệu cho y học.
- Cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động sống.
- Điều hòa không khí.
II. Lá là cơ quan quang hợp :
1. Hình thái giải phẫu của lá thích nghi với chức năng quang hợp :
Hình thái :


- Diện tích bề mặt lớn : hấp thụ được nhiều ánh sáng mặt trời.
- Phiến lá mỏng : thuận lợi cho khí khuếch tán vào và ra được dễ dàng.
- Trong lớp biểu bì của mặt lá có khí khổng giúp cho khí CO2 khuếch tán vào bên trong
lá đến lục lạp.
2. Lục lạp là bào quan quang hợ :
- Màng tilacoit là nơi phân bố hệ sắc tố quang hợp, nơi xảy ra các phản ứng sáng.
- Xoang tilacoit là nơi xảy ra các phản ứng quang phân li nước và quá trình tổng hợp
ATP trong quang hợp.
- Chất nền là nơi xảy ra các phản ứng tối
3. Hệ sắc tố quang hợp :
- Hệ sắc tố quang hợp gồm :

Để làm rõ điều này GV yêu cầu học sinh làm thí nghiệm


TN1 : Lấy 2 lá cải lá buổi sáng và buổi chiều nhai thử -> Nhận xét kết quả ( có mùi vị
giống nhau vì đó là TV C3)
Tn2 : Lấy 2 lá dứa , một lá lấy buổi sáng sớm và 1 lá lấy buổi chiều yêu cầu học sinh
lau sạch phấn của lá dứa, yêu cầu nhai, ăn thử và nhận xét kết quả ? -> tại sao có sự
khác nhau đó ? ( Dứa là TV CAM, sáng nhai lá dứa thấy vị chua vì có nhiều axit malic
cố định CO2), chiều thấy có vị ngọt vì cố định CO2 tạo nhiều hợp chất trung gian)
HS :
Cây rau cải buổi sáng và buổi trưa là như nhau
buổi sáng lá dứa rất chua còn buổi chiều độ chua giảm dần và có vị nghọt
GV : chứng tỏ bản chất của pha tối của thực vật C3 và C4 , CAM là khác nhau .
Tại sao có sự khác nhau đó ?
HS ….
cho học sinh điền vào phiếu học tập dựa trên kiến thức sgk để thấy được sự khác nhau
ở chu trình C3, C4 và CAM về pha tối .
Sự giống nhau ở C3,C4 va CAM.
Pha tối :
- Diễn ra ở chất nền của lục lạp.
- Cần CO2 và sản phẩm của pha sáng ATP và NADPH.
- Sản phẩm : Cacbohidrat
- Pha tối được thực hiện qua chu trình Calvin. Gồm 3 giai đoạn :
+ Giai đoạn cố định CO2.
+ Giai đoạn khử APG.
+ Giai đoạn tái sinh chất nhận ban đầu là Ri-1,5-điP
Khác nhau riêng TV C4 và CAM có thêm chu trình nhỏ, cụ thể…
Thực vật C4 :
- Gồm một số loài thực vật sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới như: mía, rau dền,
ngô, cao lương, kê…

Bước 1. Lập kế hoạch (Thực hiện trên lớp)
Nội dung
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nêu tên dự án - Nêu tình huống có vấn đề về - Nhận biết chủ đề dự án.
chế độ trồng cây khi mật độ dày
và mật độ thưa cây.
Các biện pháp tăng năng suất
cây trồng dựa trên kinh nghiệm
dân gian
Xây dựng các - Tổ chức cho học sinh phát - Hoạt động nhóm, chia sẻ các ý
tiểu chủ đề/ý triển ý tưởng, hình thành các tưởng.
tưởng
tiểu chủ đề.
- Cùng GV thống nhất các tiểu chủ đề
- Thống nhất ý tưởng và lựa nhỏ.
chọn các tiểu chủ đề.
+ Đóng vai cán bộ khuyến nông tìm
hiểu thực tế nông nghiệp trong địa
phương của mình
+ Tìm hiểu và giới thiệu một số giống
cây trồng mới và các biện pháp kĩ
năng làm tăng năng suất cây trồng
Lập kế hoạch Yêu cầu học sinh nêu các nhiệm - Căn vào chủ đề học tập và gợi ý của
thực hiện dự vụ cần thực hiện của dự án.
GV, HS nêu ra các nhiệm vụ phải thực
án.
-GV gợi ý bằng các câu hỏi
hiện.Thảo luận và lên kế hoạch thực
về nội dung cần thực hiện.

nhóm để xử lý (xử lí thông tin, cách trình thập được và trao đổi về cách trình
thông tin và lập bày sản phẩm của các nhóm) bày sản phẩm.
dàn ý báo cáo
- Xây dựng báo cáo sản phẩm của
- Hoàn thành báo
nhóm
cáo của nhóm
Bước 3: Báo cáo kết quả và nêu ý tưởng về chiến lược tuyên truyền giúp tăng năng suất
cây trồng ở địa phương
- Báo cáo kết quả - Tổ chức cho các nhóm báo - Các nhóm báo cáo kết quả (trình
cáo kết quả và phản hồi
chiếu Powerpoint, Trình chiếu dưới
- Gợi ý các nhóm nhận xét, dạng các file video)
bổ sung cho các nhóm khác. - Các nhóm tham gia phản hồi về phần
trình bày của nhóm bạn.
- Tổng hợp nội dung từ thông - Học sinh dựa vào các kết quả thu
tin của các nhóm.
thập ghi kiến thức cần đạt vào vở.
- Nhìn lại quá
trình thực hiện
dự án
- Nêu ý tưởng về
tăng năng suất
cây trồng theo
kinh nghiệm dân
gian và khoa học

- Tổ chức các nhóm đánh giá, - Các nhóm tự đánh giá, đánh giá lẫn
tuyên dương nhóm, cá nhân. nhau.
- Yêu cầu HS nêu ý tưởng - Nhóm trưởng báo cáo kết quả tổng

Câu 6: Trong 3 cây cây mía, cây cải và cây dứa cây nào có năng suất sinh học cao nhất,
giải thích ?
Câu 7: Một bạn học sinh làm thí nghiệm như sau: Lấy 2 lá dứa của cùng 1 cây, một lá
vào buổi sáng, 1 lá vào buổi chiều tối nhận xét?
Câu 8: Tại sao lá cây vùng lạnh lại thường có màu sắc sặc sỡ? Làm thế nào để biết được
trong lá của một số loại cây cảnh có màu sắc tím đỏ nhưng vẫn có diệp lục và tiến hành
quang hợp bình thường?