MỤC LỤC

TÓM TẮT...........................................................................................................................................1
Nâng cao chất lượng học tập cho sinh viên bậc cao đẳng, đại học là việc làm cấp thiết trong giai
đoạn hiện nay, đặc biệt là sinh viên sư phạm. Trong năm học 2016 -2017 dưới sự chỉ đạo của Ban
giám hiệu trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận đã tổ chức sinh hoạt chuyên đề về “Đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của người học”. Đây là một diễn đàn rất bổ
ích và thiết thực. Đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện theo mục tiêu của Nghị quyết 29NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu
trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”. ...........................1
1. Lý do chọn đề tài...........................................................................................................................3
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài.......................................................................................4
5. Ý nghĩa của đề tài..........................................................................................................................5
6. Kết cấu đề tài.................................................................................................................................5
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.......................................................................................................6
Chương 1...........................................................................................................................................6
1.3. Thực trạng việc học tập môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin tại trường
Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận.........................................................................................................9
Chương 2.........................................................................................................................................18
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA
MÁC - LÊNIN CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NINH THUẬN..................................18
2.1. Các phương pháp dạy học tích cực tiếp cận năng lực người học.............................................18
2.1.1. Phương pháp xử lý tình huống......................................................................................21
2.1.2. Phương pháp thảo luận nhóm.......................................................................................27
2.2. Hình thành một số kỹ năng học tập cho sinh viên đối với môn Những nguyên lý cơ bản của
chủ nghĩa Mác – Lênin.....................................................................................................................40
IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC...................................................................................................................43
V. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.............................................................................................................49
PHỤ LỤC..........................................................................................................................................55

1


thay đổi phương pháp học mà chúng tôi cũng đưa ra một số kỹ năng để sinh
viên rèn luyện kỹ năng tự học của mình.
1


Sau khi áp dụng các phương pháp trên chúng tôi đã tiến hành khảo sát
sinh viên khóa 40 và đã có kết quả rất khả quan, các em đã hứng thú với môn
học này.

2


II. GIỚI THIỆU
1. Lý do chọn đề tài
Triết lý giáo dục hiện đại là xây dựng một nền giáo dục không nhằm
tạo nên những cái máy tinh xảo được nạp một bộ nhớ khổng lồ mà là tạo nên
những con người biết và dám độc lập suy nghĩ, biết cách tự chiếm lĩnh kiến
thức, tự mình khám phá chân lý, lẽ phải và từ đó làm chủ cuộc sống. Đảng ta
chỉ rõ rằng: con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong
phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, vừa là động lực vừa là mục tiêu của
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Các môn Lý luận chính trị nói chung
và môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin nói riêng có vị trí
rất quan trọng trong việc giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức và là đỉnh cao
của khoa học nhân văn của tư duy nhân loại, xây dựng cơ sở thế giới quan và
phương pháp luận duy nhất đúng đắn và khoa học, là nền tảng tư tưởng kim
chỉ nam cho hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của Đảng Cộng sản
Việt Nam. Đại hội X của Đảng khẳng định: “Coi trọng bồi dưỡng cho học
sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây dựng đất nước giàu mạnh, gắn liền
lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng đồng, của dân tộc, trau dồi cho
học sinh, sinh viên bản lĩnh, phẩm chất và thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại”.

đẳng sư phạm Ninh Thuận.
Nhiệm vụ:
- Tìm hiểu đặc điểm sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận.
- Phân tích thực trạng việc học tập môn Những nguyên lý cơ bản của
chủ nghĩa Mác - Lênin của sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận.
- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhất nhằm nâng cao chất lượng học
tập môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin cho sinh viên
trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4


Đối tượng: Những giải pháp cơ bản nhất nhằm nâng cao chất lượng
học tập môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin cho sinh
viên trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận.
Phạm vi nghiên cứu: Sinh viên năm nhất trường Cao đẳng Sư
phạm Ninh Thuận.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận: Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp duy vật biện chứng và duy
vật lịch sử, phương pháp phỏng vấn, điều tra, phân tích, tổng hợp…
5. Ý nghĩa của đề tài
Đề tài góp phần nâng cao chất lượng học tập môn Những nguyên lý
cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin cho sinh viên năm nhất trường Cao đẳng
Sư phạm Ninh Thuận.
Đề tài còn là tài liệu tham khảo cho đồng nghiệp cũng như sinh viên
trong việc giảng dạy và học tập tốt các môn lý luận chính trị nói chung và
môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin nói riêng.

Phải khẳng định một điều đây là môn học có nội dung rất khái quát,
tính trừu tượng cao, nặng về mặt lý luận cho nên đòi hỏi cần có sự đầu tư
sâu từ giảng viên cho đến sinh viên. Tuy nhiên việc tích hợp ba môn triết

6


học Mác– Lênin (90t), Kinh tế chính trị Mác – Lênin (75t), Chủ nghĩa xã hội
khoa học (60t) thành một môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa MácLênin với thời lượng 75 tiết. Sự thay đổi này đã giảm một lượng lớn trong
quỹ thời gian đào tạo của sinh viên, phù hợp với sự thay đổi kết cấu, với yêu
cầu của chương trình hiện nay. Tuy nhiên với lượng kiến thức “khổng lồ”
của bộ môn nhưng lượng thời gian quá ít đã gây khó khăn cho việc tiếp thu
kiến thức của sinh viên.
Chính những bất cập trên, trong Nghị quyết trung ương 5 khóa X của
Đảng đã đánh giá: “Công tác lý luận còn lạc hậu trên một số mặt, chưa đáp
ứng được đòi hỏi của thực tiễn đang vận động nhanh chóng, phong phú và
phức tạp”. “Chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục chính trị trong
nhà trường chậm đổi mới, chưa theo kịp trình độ phát triển và yêu cầu xã hội,
giảng dạy nặng về lý thuyết, thiếu thực tiễn”.
1.2. Đặc điểm sinh viên năm thứ nhất trường Cao đẳng Sư phạm
Ninh Thuận
Trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận là trung tâm duy nhất đào tạo
giáo viên trung học cơ sở, giáo viên tiểu học, giáo viên mầm non cho tỉnh nhà.
Đối tượng đào tạo chủ yếu là những học sinh vừa mới tốt nghiệp phổ thông
trung học vì vậy có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, vì mới tốt nghiệp phổ thông trung học nên nhận thức còn
dừng lại ở mức độ cụ thể, cảm tính trực quan, khả năng tư duy trừu tượng
còn hạn chế. Trong khi đó bộ môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa
Mác – Lênin được bố trí sắp xếp giảng ngay từ năm thứ nhất của khóa
học, cho nên khả năng thích ứng với phương pháp học ở bậc Cao đẳng,

internet hay từ bạn bè trong lớp, ít bỏ thời gian đọc sách, hay lên thư viện
nghiên cứu kiến thức để nắm vững khái niệm, nội dung cốt lỗi của kiến thức
nên không xử lý các vấn đề thực tiễn theo lý luận của môn học.
Nếu sinh viên có tinh thần tự học, có ý thức chủ động thực hiện hoạt
động tự học thì họ lại chưa có phương pháp tự học phù hợp với năng lực bản
8


thân đem lại kết quả, chất lượng chưa cao. Họ có thời gian tự học nhưng học
theo cảm hứng, chưa có kế hoạch tự học hợp lý cho từng môn, từng thời điểm
nên xảy ra trường hợp học nhồi nhét nhiều môn cùng lúc làm ảnh hưởng đến
việc tiếp thu của não bộ. Tình trạng học nhưng không biết học chỗ nào, nắm
cái gì, dẫn đến học thuộc lòng, xuôi chiều, ghi nhớ một cách máy móc, học
nhưng không biết liên hệ với cuộc sống thực tiễn nên dễ mất tập trung và nản
lòng. Đặc biệt, khi gặp những kiến thức khó, không tận dụng sự tư vấn giải
đáp từ phía giảng viên và bạn bè trong quá trình tiếp thu kiến thức.
Chúng ta biết rằng, quá trình học tập của sinh viên phụ thuộc nhiều
yếu tố, nhưng yếu tố quan trong nhất là hình thức hoạt động của chính bản
thân người học. Do đó để học tốt bộ môn Những nguyên lý cơ bản của chủ
nghĩa Mác – Lênin sinh viên cần rèn luyện một số phương pháp học và biến
nó thành kỹ năng trong hoạt động học tập và công tác của mình.
1.3. Thực trạng việc học tập môn Những nguyên lý cơ bản của chủ
nghĩa Mác- Lênin tại trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Thuận
Trong những năm vừa qua, việc học tập môn Những nguyên lý cơ
bản của chủ nghĩa Mác - Lênin của sinh viên ở trường Cao đẳng Sư phạm
Ninh Thuận đã đạt được một số kết quả nhất định: Thứ nhất, sinh viên đã hình
thành thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, đây là
cơ sở nền tảng để các em tiếp cận các môn học như Tư tưởng Hồ Chí Minh và
Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thứ hai, học phần đã
được xây dựng đề cương chi tiết, tạo sự thống nhất cao trong quá trình học tập



Thứ hai, từ chỗ các các em sinh viên thờ ơ, không mặn mà với môn
học, học một cách đối phó nên các em sinh viên dành quỹ thời gian học môn
này rất ít. Khi được hỏi “Bạn dành thời gian bao nhiêu để đọc giáo trình môn
học này?”, chúng tôi nhận kết quả: Mỗi ngày đều đọc chiếm tỷ lệ rất thấp 2%,
khi có tiết học thi đọc trước chiếm cũng khá thấp 14%, không bao giờ đọc
giáo trình trước khi đến lớp chiếm tới 84 %.

Qua đây, chúng ta thấy rằng hầu hết các em không đọc trước giáo
trình trước khi đến lớp, điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc tiếp thu kiến
thức, dẫn đến việc các em khó hiểu, thậm chí không hiểu, từ đó các em cảm
thấy chán nản, không thấy hứng thú khi học là điều dễ hiểu.
Khi chúng tôi hỏi “ Bạn thấy môn học này khó không?”, có đến 66 %
sinh viên cho rằng rất khó, chiếm tỷ lệ khá cao; 9 % sinh viên xem môn học
này khó; 18 % bình thường và 7% cho là không khó.

11


Kết quả này cho thấy, đa số các em sinh viên cho rằng môn học này
khó, vì vậy các em có tâm lý rất sợ học môn này.
Bên cạnh đó, các em cũng không quan tâm đến phương pháp nào để
giúp học tốt môn này, các em không có sự đầu tư cho môn học. Khi chúng tôi
hỏi “ Bạn có quan tâm đến phương pháp để học tốt môn này không?” kết quả
thu được như sau: tỷ lệ sinh viên không quan tâm đến phương pháp học tốt
chiếm tới 76 %, quan tâm chiếm 18 % và rất quan tâm chiếm 6% chỉ chiếm tỷ
lệ rất thấp.

Điều này, dẫn đến kết quả thi học phần của môn học này của sinh


Và chúng tôi tiếp tục khảo sát để tìm hiểu nguyên nhân, khi được hỏi
“Vì sao em không thích học môn này”, đa số các em đều đưa ra một số lý do
chủ yếu như sau: Một là, môn học không quan trọng. Hai là, kiến thức khô
khan, trừu tượng, khó hiểu. Ba là, phương pháp dạy của giảng viên chưa hay,
chưa tạo ra sự hứng thú của người học.
Vậy trong thời gian qua, giảng viên đã sử dụng phương pháp gì trong
việc giảng dạy học phần Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác- Lênin?
Giảng viên có thường xuyên sử dụng phương pháp dạy học tích cực để phát
huy năng lực người học không? Sau đây là số liệu thống kê giảng viên đã sử
dụng các phương pháp trong quá trình giảng dạy ở trường mà chúng tôi khảo
sát được từ các em sinh viên khoá 39.
Thứ tư, với câu hỏi, “Giảng viên có sử dụng các phương pháp dạy
học tích cực không?”, kết quả như sau: có sử dụng nhưng rất ít chiếm 74%,
thường xuyên chiếm 26%. Như vậy, qua kết quả này chúng tôi nhận thấy rằng
giảng viên dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin
trong những năm vừa qua có lồng ghép giữa phương pháp dạy học truyền
thống với phương pháp dạy học tích cực, nhưng chủ yếu là phương pháp dạy
học truyền thống. Và chúng tôi khảo sát sinh viên thêm, với câu hỏi “Giảng
viên thường sử dụng phương pháp nào khi giảng học phần này?”, kết quả
như sau: Giảng viên sử dụng phương pháp thuyết trình 34%; phương pháp
thuyết trình cộng với giáo án điện tử chiếm 38%; thảo luận nhóm, làm việc
cặp đôi chiếm 8%; và sử dụng tất cả các phương pháp trên chiếm 20%.

15


Vậy những nguyên nhân cơ bản nào dẫn đến những hạn chế nêu trên?
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi xin đề cập nguyên nhân được
xem cơ bản nhất, cô đọng nhất. Chúng ta thấy rằng trong quá trình dạy chủ


Phương pháp dạy của

50%

39%

Năng lực của người học

40%

51%

Cở sở vật chất,…

10%

10%

giảng viên

Từ kết quả này, chúng ta có thể thấy đa số sinh viên cả hai khóa đều cho
rằng việc lĩnh hội tri thức của các em chủ yếu là do hai nhân tố chủ yếu đó là:
phương pháp dạy của giảng viên và năng lực của người học.

17


Chương 2
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP MÔN NHỮNG

đề đặt ra trong việc dạy học theo hướng phát triển năng lực người học. Đây
thực sự là một hoạt động khoa học nghiêm túc và có nhiều ý nghĩa phù hợp
với hoạt động thực tiễn giáo dục hiện nay.

19


Giảng viên trường CĐSP Ninh Thuận sinh hoạt chuyên đề
Phương pháp dạy học tích cực là phương pháp được sự quan tâm của
nhiều nhà giáo dục trên thế giới cũng như ở Việt Nam hiện nay. Và hiện nay
có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về phương pháp giảng dạy tích cực,
nhưng nhìn chung đều chấp nhận khái niệm: Phương pháp giảng dạy tích cực
là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp
giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của
người học. Phương pháp giảng dạy tích cực hướng tới việc hoạt động hóa,
tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào phát
huy tính tích cực của người học chứ không phải là tập trung vào phát huy tính
tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháp tích cực thì
giảng viên phải nỗ lực nhiều hơn so với phương pháp thụ động truyền thống.
[28] Nói một cách cụ thể, phương pháp dạy học tích cực là làm cho người học
tích cực, chủ động trong quá trình học tập khắc phục những hạn chế từ
phương pháp giảng dạy theo lối độc thoại một chiều thụ động không có sự
chia sẽ, trao đổi thông tin giữa người học và người dạy.

20


Với tinh thần ấy, chúng tôi mạnh dạn đưa ra những phương pháp
giảng dạy phát huy được tính tích cực của người học phần nào hạn chế tâm lý
chán học những môn lý luận chính trị nói chung và môn Những nguyên lý cơ

qua phương pháp học này người học sẽ lĩnh hội kiến thức dễ dàng hơn; phát
huy kỹ năng giải quyết vấn đề đây là một kỹ năng cần thiết giúp người học
thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện nay.
Bên cạnh những ưu điểm, phương pháp học này cũng chứa đựng
những hạn chế như:
Thứ nhất, phương pháp này đòi hỏi giảng viên phải đầu tư nhiều thời
gian và công sức, phải có năng lực chuyên môn để có thể đưa ra và hướng dẫn
cách giải quyết các tình huống đưa ra.
Thứ hai, việc tổ chức dạy học theo phương pháp xử lý tình huống cần
phải có nhiều thời gian hơn so với các phương pháp dạy học truyền thống.
Chẳng hạn trong chương trình “Những nguyên lý cơ bản của chủ
nghĩa Mác - Lênin” nội dung “Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về chủ
nghĩa xã hội” thuộc phần thứ ba của giáo trình. Về nội dung của phần này
giúp cho người học nắm được hệ thống tri thức lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và tiến trình cách mạng xã
hội; những vấn đề có tính quy luật của quá trình hình thành, phát triển hình
thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa và những định hướng hoạt động của
giai cấp công nhân trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình. Trên
cơ sở đó phần học này sẽ giúp bồi dưỡng lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội
và niềm tin tất thắng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam.
Với tính đặc thù đó giảng viên sẽ tạo ra các tình huống thích hợp với
nội dung bài học:
Tình huống 1: Tạo ra yếu tố nghịch lý

22


Chẳng hạn, khi giảng dạy nội dung “Xã hội xã hội chủ nghĩa” (mục
2b, trang 407), sau khi giúp người học hiểu được những đặc trưng cơ bản của
xã hội xã hội chủ nghĩa, giảng viên có thể đưa ra tình huống có vấn đề bằng
cách tạo ra yếu tố nghịch lý như sau: Các đặc trưng về chủ nghĩa xã hội nêu