NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
Hưng Yên, ngày...tháng...năm 2017
Giáo viên hướng dẫn

Dương Thị Thu Hằng

I


NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………

II


DANH MỤC HÌNH ẢNH

III


DANH MỤC BẢNG BIỂU

IV


MỤC LỤC
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN.............................................................I
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN...........................................................II
DANH MỤC HÌNH ẢNH...........................................................................................III
DANH MỤC BẢNG BIỂU.........................................................................................IV
MỤC LỤC.................................................................................................................... V
LỜI NÓI ĐẦU............................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI................................................2
1.1. Tính cấp thiết của đề tài..................................................................................2
1.2. Phương pháp nghiên cứu................................................................................2
1.2.1. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn......................................................2
1.2.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu.........................................................2
1.3. Nội dung chính của đề tài...............................................................................3
1.4. Các giả thiết khoa học....................................................................................3
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI........................................................4
2.1. Thông số kĩ thuật............................................................................................4
2.2. Hệ thống bôi trơn...........................................................................................5

lĩnh vực quốc phòng.Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới đã được áp
dụng nhanh chóng vào công nghê chế tạo ô tô. Các tiến bộ khoa học đã được áp dụng
vào thực tiễn nhằm mục đích giảm cường độlao động cho người lái, đảm bảo an toàn
cho xe, người, hàng hóa và tăng tính kinh tế nhiên liệu của xe. Nhằm nâng cao kiến
thức và áp dụng khoa hoc vào lĩnh vực nghiên cứu, nằm trong mục tiêu đào tào cho
sinh viên ngành cơ khí động lực ôtô của trường cũng như góp một phần nhỏ làm
phong phú thêm các bài giảng hay tài liệu tham khảo cho các sinh viên về động cơ
trang bị trên ôtô. Vì vậy trên cơ sở đó em được chọn làm đề tài:“Nghiên cứu đặc điểm
kết cấu và quy trình kiểm tra, sửa chữa hệ thống bôi trơn và thệ thống làm mát trên
xe Hyundai HD120”. Đây tuy không phải là một đề tài mới nhưng nó lại là một trong
những đề tài không thể thể thiếu được trong lĩnh vực nghiên cứu, chế tạo động cơ ôtô
cũng như công việc giảng dạy cho các trường đào tạo về chuyên ngành cơ khí động
lực, nó giúp cho người học hiểu được tầm quan trọng của các bộ phận cấu thành nên
động cơ, và có thể hiểu biết thêm được về công nghệ chế tạo động cơ xe Hyundai
HD120.
Với vốn kiến thức và thời gian có hạn nên bài khóa luận của em còn nhiều thiếu
sót, em mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy trong khoa Cơ khí Động lực để
bài khóa luận của em được hoàn thiện hơn. Trong thời gian làm khóa luận em đã nhận
được nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của các bạn trong nhóm làm đề tài và các thầy trong
khoa. Đặc biệt là sự hướng dẫn nhiệt tình của cô Ths. Dương Thị Thu Hằng, đã giúp
em hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp này.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hưng yên, ngày tháng năm 2017
Sinh viên thực hiện

Nguyễn Đình Tuyên

1



phục hư hỏng.
1.2.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Là phương pháp nghiên cứu thu thập thông tin trên cơ sở nghiên cứu các văn
bản tài liệu có sẵn và bằng các phương pháp tư duy lôgic.
- Mục đích: để rút ra các kết luận cần thiết.
* Các bước thực hiện:
2


+ Bước 1: Thu thập tìm kiếm và các tài liệu
+ Bước 2: Sắp xếp các tài liệu thực hành một cách lôgic chặt chẽ theo từng bước,
từng đơn vị kiến thức, từng vấn đề nghiên cứu có cơ sở bản chất nhất định.
+ Bước 3: Đọc, nghiên cứu và phân tích các tài liệu nói về hệ thống bôi trơn và
làm mát.
+ Bước 4: Tổng hợp kết quả đã phân tích được, hệ thống lại tất đựơc một bản lý
luận lý thuyết đầy đủ.

1.3. Nội dung chính của đề tài
Nội dung chính của đề tài này là làm thế nào để chúng ta có thể có một cái nhìn
khái quát về “Nghiên cứu kết cấu và xây dựng quy trình kiểm tra, sửa chữa hệ thống
bôi trơn và làm mát động cơ trên xe Hyundai HD120.
Qua tìm hiểu, ta có thể nắm được tổng quan về kết cấu hệ thống bôi trơn và làm
mát trên xe Hyundai HD120, nắm được vị trí, cấu tạo chi tiết và sự hoạt động của từng
bộ phận trong động cơ. Từ đó ta có thể rút ra được những nguyên nhân hư hỏng và
cách sửa chữa khi hệ thống gặp sự cố, ngoài ra ta cũng có thể thấy và so sánh được
những ưu, nhược điểm của hệ thống bôi trơn và làm mát trên xe Hyundai HD120 với
các hệ thống bôi trơn và làm mát của các hãng khác.

1.4. Các giả thiết khoa học.
Bộ phận cơ khí động cơ trên xe vẫn còn là một nội dung quan trọng đối với

17.7 : 1

Công suất tối đa

200kW @ 5000 v/p

Mô men xoắn tối đa

360N×m @ 2500 v/p

Thời điểm
phối khí

Nạp
Xả

Mở
Đóng
Mở
Đóng

Trị số xetan của nhiên liệu

7° BTDC
43° ABDC
52° BBDC
6° ATDC
91 hay hơn

Bảng 2. 1 Thông số kỹ thuật xe tải Hyundai HD120

độ nhớt của dầu để bôi trơn.

Hình 2. 1 Các dạnh bôi trơn

5


2.2.2. Một số hệ thống bôi trơn
2.2.2.1. Hệ thống bôi trơn cacte ướt
a. Cấu tạo lý

Hình 2. 2 Sơ đồ nguyên lý làm việc của hệ thống bôi trơn cácte ướt.
1. Các te dầu; 2. Phao lọc dầu; 3. Bơm dầu; 4. Van điều áp; 5. Bầu lọc dầu; 6.
Van an toàn; 7. Đòng hồ đo áp suất; 8. Đường dầu chính; 9. Đường dầu đến ố trục
khủy; 10. Đường dầu đến ố trục cam; 11. Bầu lọc tinh; 12. Két làm mát dầu; 13. Van
nhiệt; 14. Đồng hồ báo mức dầu; 15. Miệng đổ dầu; 16. Dầu
b. Nguyên lý hoạt động
Khi động cơ làm việc bơm dầu được dẫn động lúc này dầu từ trong các te 1qua phao
lọc dầu 2 đi vào bơm. Sau khi qua bơm dầu có áp suất cao khoảng 2 -6kg/cm2 được
chia thành 2 nhánh:
-Nhánh 1: Dầu bôi trơn đến két 12,tại đây dầu được làm mát rồi trở về cácte nếu
nhiệt độ dầu cao quá quy định.
-Nhánh 2: Đi qua lọc thô 5 đến đường dầu chính 8. Từ đường dầu chính dầu theo
nhánh 9 đi bôi trơn ổ trục khuỷu sau đó lên bôi trơn đầu to thanh truyền qua lỗ khoan
chéo xuyên qua má khuỷu (Khi lỗ đầu to thanh truyền trùng với lỗ khoan trong cổ biên
dầu sẽ phun thành tia vào ống lót xylanh). Dầu từ đầu to thanh truyền theo đường dọc
thân thanh truyền lên bôi trơn chốt piston. Còn dầu ở mạch chính theo nhánh 10 đi bôi
trơn trục cam…cũng từ đường dầu chính một lượng dầu khoảng 15 -20% lưu lượng
của nhánh dầu chính dẫn đến bầu lọc tinh 11. Tại đây nhũng phần tử tạp chất rất nhỏ
được giữ lại lên đầu được lọc rất sạch. Sauk hi ra khỏi bầu lọc tinh với áp suất còn lại

nhánh 10 đi bôi trơn trục cam…cũng từ đường dầu chính một lượng dầu khoảng 15
7


-20% lưu lượng của nhánh dầu chính dẫn đến bầu lọc tinh 11. Tại đây nhũng phần tử
tạp chất rất nhỏ được giữ lại lên đầu được lọc rất sạch. Sau khi ra khỏi bầu lọc tinh với
áp suất còn lại rất nhỏ trở về thùng dầu 3.
-Van ổn áp của bơm dầu có tác dụng giữ cho áp suất dầu ở đường ra khỏi bơm
không đổi trong phạm vi tốc độ vòng quay làm việc của động cơ. Khi bầu lọc thô 6 bị
tắc van an toàn sẽ mở, phần lớn dầu sẽ đi qua bầu lọc mà lên thẳng đường dầu chính
bằng đường dầu qua van để đi bôi trơn, tránh hiện tượng thiếu dầu cung cấp đến các bề
mặt ma sát cần bôi trơn.
-Van nhiệt 13 chỉ hoạt động (Đóng) khio nhiệt độ dầu lên quá cao khoảng 80 độ.
Dầu sẽ qua két làm mát 12 trước khi về thùng dầu.
2.2.3. Hệ thống bôi trơn trên động cơ D6GA
2.2.3.1.Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
a.Cấu tạo

Hình 2. 4 Sơ đồ hệ thống bôi trơn động cơ D6GA
Oil pump
: Bơm dầu
Regulator valve : Van điều tiết
Main oil hole : Đường dầu
Turbo charger
Safety valve Safety valve : Van an toàn Suction strainer : Lưới lọc
Check valve
: Van kiểm tra
Piston
Oil Fan
: cascte dầu

các kim phun. Dầu từ kim phun phun vào trục khủy để bôi trơn trục khủy giảm thiểu
ma sát khi trục khủy quay. Sau đó, dầu tiếp tục đi qua đường ống dẫu dầu, qua đường
dầu chính lên lắp máy rồi qua van điều khiển dầu của trục cam.
Dầu được phun dầu vào trục cam bắt đầu đi bôi trơn trục cam làm giảm ma sát
khi quay trục cam. Một phần lượng dầu thừa tràn chảy xuống dưới khe lắp máy và
thân máy rồi xuống cácte.
2.2.3.2. Thiết bị lọc dầu
Để luôn giữ cho dầu bôi trơn được sạch, đảm bảo cho ổ trục ít bị mài mòn do tạp
chất cơ học. Trong quá trình làm việc của động cơ, dầu nhờn bị phân huỷ và nhiễm
bẩn bởi nhiều tạp chất như:
Mạt kim loại do các mặt ma sát bị mài mòn, nhất là trong thời gian chạy rà động
cơ và sau khi động cơ đã làm việc quá chu trình đại tu.
Các tạp chất lẫn trong không khí khi nạp như các bụi và các chất khác. Các tạp
chất này theo không khí nạp vào xilanh rồi lẫn với dầu nhờn chảy xuống cácte.
Nhiên liệu hoặc dầu nhờn cháy không hoàn toàn tạo thành muội than, bám trên
thành xilanh, sau đó rớt xuống cácte.

9


Các tạp chất hoá học do dầu nhờn bị biến chất, bị ôxy hóa hoặc bị tác dụng của
các loại axít sinh ra trong quá trình cháy. Để loại bỏ tối đa các loại tạp chất trên mà chủ
yếu là các loại tạp chất cơ học, người ta phải lọc sạch dầu bằng các thiết bị lọc dầu
nhờn.
Đối với loại bầu lọc thô, người ta lắp trực tiếp trên đường dầu thường gần sau
bơm dầu. Khi lắp như vậy, toàn bộ dầu trước khi đi bôi trơn đều phải qua bầu lọc dầu.
Vì vậy, sức cản của loại lọc dầu này không được quá lớn, độ chênh lệch áp suất trước
và sau bầu lọc thường không vượt quá 0.1 MN/m 2, loại bầu lọc thô chỉ lọc được các
cặn bẩn có kích cỡ lớn hơn 0.03mm.
Các loại bầu lọc tinh thường lắp theo mạch rẽ vì sức cản của bầu lọc rất lớn.

thế chứ không dùng lại được.
2.2.3.3. Bơm dầu nhờn
Trên động cơ đốt trong, bơm dầu nhờn đều là các loại bơm thể tích chuyển dầu
bằng áp suất thuỷ tĩnh bơm piston, bơm phiến trượt, bơm bánh răng và bơm trục vít.
Mỗi loại bơm đều có đặc điểm kết cấu riêng, do đó ưu nhược điểm và phạm vi sử dụng
cũng khác nhau.
Trên động cơ ôtô, đa số sử dụng bơm bánh răng, bởi kết cấu nhỏ gọn, dễ bố trí
trên động cơ, áp suất bơm dầu đảm bảo cung cấp dầu liên tục, đặc biệt là độ tin cậy
cao, tuổi thọ dài. Ở đây ta khảo sát một số loại bơm điển hình dùng trên động cơ đốt
trong.
Bơm bánh răng:
Bơm bánh răng được ứng dụng trong các máy thuỷ lực, hệ thống điều khiển tự
động, trong công nghệ người máy, trong bôi trơn các bộ phận chuyển động của máy.
Do không có van hút và đẩy nên bơm bánh răng có thể quay với vận tốc lớn nên nó

Hình 2. 6 Bơm bánh răng.
1- Bánh răng dẫn động trên trục chủ động; 2- Trục chủ động; Vòng đệm chặn
lực dọc trục; 4- Bánh răng chủ động; 5- Bánh răng bị động; 6- Trục bị động; 7- Thân
bơm; 8- Nắp bơm dầu; 9- Van an toàn; 10- Lò xo van an toàn; 11- Đường dẫn dầu;12Nắp van an toàn; 13- Rãnh triệt áp của bơm dầu. A- Rãnh thông ; B- Chất lỏng bị kẹt.
Đường dầu áp suất thấp; b- Đường dầu áp suất cao.
Phạm vi sử dụng : Đại đa số trên động cơ ôtô, sử dụng bơm bánh răng để bơm
dầu nhờn.
11


Bánh răng chủ động 4 lắp trên trục chủ động 2, bánh răng 5 lắp trên trục bị động
6. Khi trục chủ động 2 được trục khuỷu hoặc trục cam dẫn động, bánh răng chủ động 4
quay dẫn động bánh răng bị động 5 quay theo chiều ngược lại. Dầu nhờn từ đường dầu
áp suất thấp a được hai bánh răng bơm dầu guồng sang đường dầu áp suất cao b theo
chiều mũi tên. Để tránh hiện tượng chèn dầu giữa các răng của bánh răng 4 và 5 khi ăn

tiếng ồn do không phải dùng quạt ,giảm được tổn hao công suất động cơ.
Nhược điểm: Kết cấu phức tạp, dùng vật liệu quý như đồng, thiết...để tản nhiệt
tốt, dễ rò gỉ nước làm ảnh hưởng xấu đến chất lượng dầu nhờn, phải súc rửa két nước
để loại cặn bẩn hoặc nước cứng đóng cặn làm giảm khả năng truyền nhiệt, hiệu quả
không cao khi sử dụng ở vùng thiếu nước, không thích hợp khi dùng ở vùng khí hậu
lạnh do nước dễ đóng băng. Do vậy thường dùng trên động cơ tĩnh tại và tàu thuỷ.
2.2.3.5. Cácte
a. Điều kiện làm việc
+ Cácte phải đảm bảo chất lượng như đúng yêu cầu kỹ thuật của nhà sản xuất
dành riêng cho đúng loại xe.
+ Lắp cácte dầu phải đủ 9 bulông và 2 đai ốc.
+ Không có hiện tượng rò rỉ ở các lỗ bu lông.
+ Van xả dầu không mòn hay cháy ren.
b. Kết cấu

Hình 2. 8 Cấu tạo cácte dầu

13


Bao gồm:
+ Cácte chứa dầu.
+ Bu lông tháo dầu.
+ Bu lông của cácte.
+ Van xả dầu.
c. Nguyên lý làm việc
+ Đùng dầu đi bôi trơn động cơ.

2.3. Hệ thống làm mát
2.3.1. Công dụng, yêu cầu và phân loại hệ thống làm mát


+Hệ thống làm mát kiểu bốc hơi.
+Hệ thống làm mát kiểu đối lưu.
2.3.2. Kết cấu và hoạt động của hệ thống làm mát
2.3.2.1. Hệ thống làm mát bằng không khí

Hình 2. 9 Hệ thống làm mát bằng không khí
1. Các te
4. Bu long
2. Thân máy
5. Xi lanh
3. Cánh tản nhiệt
-Nguyên lý làm việc: Khi động cơ làm việc một phần nhiệt truyền từ thân máy
ra cánh tản nhiệt, khi xe chạy gió được hướng thổi qua các cánh tản nhiệt làm mát
động cơ.
2.3.2.2. Hệ thống làm mát bằng nước
a. Hệ thống làm mát kiểu bôc hơi
Hệ thống làm mát bằng kiểu bôc hơi là loại đơn giản nhất. Hệ thống này không
cần bơm, quạt.
Bộ phận chứa nước gồm 2 phần: khoang nước bao quanh thành xilanh và thùng
chứa nước bốc hơi ở phía trên.
Khi động cơ làm việc, nước nhận nhiệt của thành buồng cháy sẽ sôi tạo thành bọt
nước nổi lên mạt thoáng của thùng chứa để bốc hơi ra ngoài khí trời. Nước nguội trong
thùng chứ có tỷ trọng lớn chìm xuống điền chỗ cho nước nóng đã nổi lên, do đó tạo
thành lưu động đối lưu tự nhiên. Căn cứ vào nhiệt lượng của động cơ để thiết kế hệ
thống kiểu bốc hơi.
Do làm mát bằng cách bốc hơi nước, mức nước trong thùng chứa sẽ giảm nhanh, cần
phải bổ sung nước thường xuyên và kịp thời. Vì vậy kiểu làm mát này không thích hợp
cho các động cơ dung trên phương tiện vận tải mà thường cho các động cơ đốt trong
kiểu xilanh nằm ngang trên các máy nông nghiệp cỡ nhỏ.

khuỷu ddoogj cơ hút không khí qua két. Do đó, nước trong két được làm mát

giảm

nên nước sẽ chìm xuống khoang dưới của két và từ đấy đi vào than máy, thực hiện một
vòng tuần hoàn.

16


2.3.2.3. Hệ thống làm mát cưỡng bức tuần hoàn cưỡng bức
a, Hệ thống làm mát cưỡng bức tuần hoàn kín một vòng
Cấu tạo

Hình 2. 11 Hệ thống làm mát cưỡng bức tuần hoàn 1 vòng kín
1. Thân máy
8. Quạt gió
2. Nắp xilanh
9. Pu li
3. Đường nước ra khỏi động cơ
10. Ống nước nối tắt về bơm
4. Ống dẫn bọt nước
11. Đường nước vào động cơ
5. Van hằng nhiệt
12. Bơm nước
6. Nắp rót nước
13. Kết làm mát dầu
7. Kết làm mát
14. Ống phân phối nước
Nguyên lý làm việc

12. Ống phân phối nước
-Nguyên lý làm việc
Khi động cơ làm việc bơm nước dẫn động bằng puly dẫn động từ trục khuỷu
của động cơ làm việc hút nước từ phía dưới của két làm mát 7. Nước được hút qua ống
mềm 4 tới bơm vào than máy đi tớ áo nước làm mát trong thân máy và nắp máy. Lúc
này nhiệt độ động cơ còn thấp dưới

C thì van hằng nhiệt 5 đóng để nước trong

khoang nước không trở về két nước mà trực tiếp bơm nước để tiếp tục đi làm mát
động cơ.
Khi nhiêt độ của nuocs đạt 60-

C do tính chất của van hằng nhiệt. Van chính

bắt đầu mở ra, van phụ dần đóng lại. Lúc này trong hệ thống hình thành hai vòng tuần
hoàn. Nưm nbvcxzớc đi qua van 5 ra két làm mát 7 và qua két nước làm mát tới bơm
nước, xong voưv 56ng tuần hoàn chính. Và vong tuần hoàn phụ nước qua van 5 dẫn
trức tiếp tới bơm và đưa nước vào than động cơ.

18


2.3.3. Hệ thống làm mát động cơ D6GA
2.3.3.1. Sơ đồ cấu tạo và các bộ phận chính của hệ thống
a.Cấu tạo

Hình 2. 13 Sơ đồ khối hệ thống làm mát động cơ D6GA.
1. Nắp két
8. Ống dẫn


hằng nhiệt. Van chính bắt đầu mở ra, van phụ dần đóng lại. Lúc này trong hệ thống
hình thành hai vòng tuần hoàn. Nước đi qua van ra két làm mát và qua két nước làm
19