TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH
KHOA NÔNG - LÂM - NGƯ
--- ---

BÁO CÁO ĐỀ TÀI
Học phần Độc học môi trường

Nhóm thực hiện: Nhóm 5
Lớp: ĐH Quản lý tài nguyên và môi trường K56
Giảng viên hướng dẫn: Th.S VŨ HOÀNG ANH


Đồng Hới, tháng 10 năm 2017TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH
KHOA NÔNG - LÂM - NGƯ
--- ---

Đề tài: Tìm hiểu về độc chất thuốc trừ sâu hữu cơ

GVHD: Th.S Hoàng Anh Vũ
Sinh viên thực hiện: 1. Đoàn Thị Thu Trang
2. Đặng Thị Phương Thuý
3. Trần Thị Phương Thảo
4. Đặng Thị Ngọc Sum


MỤC LỤC


Tìm hiểu về độc chất thuốc trừ sâu hữu cơ

GVHD: ThS. Hoàng Anh Vũ


NỘI DUNG

1. Khái niệm và các loại thuốc trừ sâu hữu cơ.
Thuốc trừ sâu là một loại chất được sử dụng để chống côn trùng. Chúng bao gồm các
thuốc diệt trứng và thuốc diệt ấu trùng để diệt trứng và ấu trùng của côn trùng.
Các loại thuốc trừ sâu hữu cơ bao gồm:
- Các hợp chất tổng hợp hữu cơ - kim loại
- Các hợp chất phenol
- Các chlorinate hydrocarbon: Đây là một nhóm rất phong phú các thuốc trừ sâu
tổng hợp. Ưu thế là các nhóm phụ sau: DDT và các chất cùng họ, bao gồm DDD và
methoxychlor.
- Lindane, các đồng phân của 1, 2, 3, 4, 5, 6 - hexachlorocyclohexane, là chất
hoạt động cấu thành benzene hexachloride.
- Chất thơm đa vòng: ưu thế sử dụng là các đồng phân -cis và -trans của
chlordan, heptachlor, aldrin, dieldrin.
- Chlorophenoxy acid, có dạng giống auxin, là chất điều hòa sinh trưởng và là
thuốc diệt cỏ chọn lọc cho các thực vật hạt kín lá rộng. Chất sinh ra nó là 2,4-D. Một
hợp chất có hoạt tính cao hơn 2,4-D là 2,4,5-T
- Các thuốc trừ sâu phốt pho hữu cơ :
4 loại phospho hữu cơ đã và đang được sử dụng phổ biến ở nước ta là:
+ Thiophốt (Parathion) màu vàng, mùi tỏi, dạng nhũ tương.
+ Vôfatốc (methyl parathion) màu nâu thẫm (dạng nhũ tương) hoặc màu đỏ tươi
(dạng bột) mùi cỏ thối.
+ Dipterec dạng tinh thể, màu trắng.
+ DDVP (dichloro diphenyl vinyl phosphat) màu vàng nhạt.
- Các thuốc trừ sâu gốc carbamate
- Các pyrethroid tổng hợp
2. Nguồn gốc dạng tồn tại của thuốc trừ sâu hữu cơ.
* Những dẫn xuất của halogen và những chất tương tự :

phần lớn. Nó bền vững trong thời gian từ một đến sáu tháng sau phun rải, tan trong
mỡ, không tan trong nước. Toxaphene có thể dùng làm thuốc trừ sâu dưới dạng bột có
thể làm ẩm ướt, bụi, nhũ tương cô đọng, dung dịch đậm đặc trong dầu.
* Các thuốc diệt côn trùng có gốc polycyclic chlor hóa…
Đây là những hóa chất tan được trong chất béo nhưng không tan trong
nước.Chúng ở dạng đơn hoặc hỗn hợp bột hay dung dịch được dùng để kiểm soát ruồi,
muỗi và côn trùng ngoài đồng ruộng
* Thuốc trừ sâu nhóm lân hữu cơ và carbamate
Trong cơ thể động thực vật, các hợp chất lân hữu cơ và carbamate ít hoặc không
tích lũy lâu trong lipid, lipoprotein, mô mỡ. Tuy nhiên, thuốc hòa tan trong dẫn xuất
ether của acid hữu cơ vòng thơm và tồn lưu rất lâu.
3. Hấp thụ, chuyển hoá và đào thải
3.1 Hấp thụ, chuyển hoá
Thuốc trừ sâu hữu cơ khi được dùng dưới dạng dung dịch, chúng có khả năng
dính chặt vào các hạt keo đất, khó bị rửa trôi theo dòng nước và khó bị phân hủy sinh
học hay hóa học trong môi trường tự nhiên. Thời gian bán hủy của chúng tương đối
dài (1-10 năm). Do không tan trong nước nên chúng có thể được tích lũy trong các mô
mỡ và chuyển từ động vật sang con người qua thức ăn hoặc qua nước uống, không khí
ô nhiễm.
SVTH: Nhóm 5

Trang 6


Tìm hiểu về độc chất thuốc trừ sâu hữu cơ

GVHD: ThS. Hoàng Anh Vũ

* Qua da: Da có vai trò bảo vệ chống các yếu tố hóa học, lý học và sinh học.
Một số hóa chất có áp lực lớn với lớp mỡ dưới da, đi qua lớp thượng bì và mô bì rồi đi

đường sữa mẹ.
- Sự hấp thụ bằng mọi đường kể trên rất dễ dàng, rất nhanh và hoàn toàn. Nhanh
nhất là qua đường hô hấp, chậm nhất là qua da.

SVTH: Nhóm 5

Trang 7


Tìm hiểu về độc chất thuốc trừ sâu hữu cơ

GVHD: ThS. Hoàng Anh Vũ

- Khi sử dụng thuốc trừ sâu hữu cơ thì một phần sẽ trôi vào đất và nước. Trong
đất, các vi sinh vật có ích (phân huỷ chất thải, chất hữu cơ, chuyển hoá nguyên tố dinh
dưỡng,...) đều bị hại và làm giảm độ phì nhiêu cúa đất.
- Thuốc trừ sâu hữu cơ có thời gian phân huỷ dài nên dần dần sẽ tích tụ lại trong
đất một lượng đáng kể gây hại đến sinh vật theo con đường đất - cây - động vật người.
- Các chất độc vào trong cơ thể sẽ phân bố ở máu của cơ quan và tổ chức. Sự
phân bố này phụ thuộc vào tính chất của chất độc, mỗi chất độc có một tỷ lệ không
thay đổi giữa đậm độ của nó trong máu và đậm độ của nó trong các tổ chức và cơ
quan.
3.2 Đào thải
Chất độc thuốc trừ sâu hữu cơ được đào thải qua bài tiết nước tiểu, đường tiêu
hóa hay sữa.
4. Biểu hiện của ngộ độc thuốc trừ sâu hữu cơ
4.1 Nhiễm độc cấp tính và mãn tính
* Nhiễm độc cấp tính
- Nhiễm độc cấp tính là do nhiễm một lượng hoá chất cao trong thời gian ngắn.
Những trường hợp nặng có thể dẫn tới tử vong.

+ Trong ngộ độc gây chết thì sự co giật xảy ra từng cơn cho đến khi ngừng thở,
thường trong khoảng 4 - 24 giờ sau khi ngộ độc. Trong ngộ độc không gây chết, chấm
dứt co giật sau một giai đoạn mệt mỏi và yếu ớt.
- Các thuốc diệt côn trùng có gốc polycyclic chlor hóa
+ Sau khi nhiễm từ 30 phút đến 6 giờ xuất hiện các triệu chứng như tăng khả
năng kích thích, run rẩy, không tự chủ và co giật; tiếp theo là suy thoái hệ thần kinh
trung ương và ngừng thở. Ở người, ăn phải 25 mg/kg sẽ bị tổn thương thận thông qua
chứng bạch niệu (proteinuria), chứng huyết niệu (hematuria) hoặc amiria cũng được
ghi nhận. Hai năm sau khi nhiễm endosulfate, bệnh nhân bị hủy hoại nhận thức và cảm
xúc, giảm trí nhớ nghiêm trọng, giảm sự phối hợp thị giác và mất khả năng hoạt động.
* Nhiễm độc mãn tính
- Nhiễm độc mãn tính do tiếp xúc với hóa chất trừ sâu trong thời gian dài gồm:
suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung, mất phương hướng, suy nhược nghiêm trọng,
dễ bị kích động, rối loạn, đau đầu, nói khó, phản ứng chậm, hay gặp ác mộng, mộng
du, thờ thẫn hoặc mất ngủ.
4.2 Mức độ ảnh hưởng của những thuốc dạng hơi đến hệ thần kinh
4.2.1. Khi nhiễm độc nhẹ
- Khi nhiễm thuốc nhẹ, có thể có một trong các triệu chứng sau tuỳ thuộc vào
tính chất từng loại thuốc và thời gian nhiễm. Có thể các triệu chứng sẽ xuất hiện không
theo bất kỳ một thứ tự, trừ trường hợp các triệu chứng được biểu hiện từ từ. Xuất hiện
các triệu chứng như: Đau bụng, đau ngực, giảm thị lực, tiêu chảy, đổ mồ hôi nhiều,
nhức đầu, buồn nôn,…
4.2.2 Nhiễm độc vừa
Triệu chứng nhiễm độc vừa do thuốc dạng hơi có tác động lên hệ thần kinh là
những triệu chứng đã được liệt kê trong phần nhiễm độc nhẹ cùng với các triệu chứng
như: nhầm lẫn, đi đứng khó khăn, khó tập trung, sức khỏe giảm, co cơ, thu hẹp đồng
tử.
4.2.3 Nhiễm độc nặng
Triệu chứng nhiễm độc nặng do thuốc dạng hơi có tác động lên hệ thần kinh là
những triệu chứng đã được liệt kê trong hai phần nhiễm độc nhẹ và vừa cùng với các

chất ăn mòn hữu cơ khác. Phải thay quần áo bảo hộ và phải tắm rửa sạch sẽ trước khi
ăn.
- Các biện pháp bảo vệ khác:
+ Sử dụng quy trình bón đúng (đúng thuốc, đúng thời điểm, đúng liều lượng,
đúng kỹ thuật)
+ Khi sử dụng thuốc cần tuyệt đối tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất về cách
sử dụng, bảo quản thuốc...
+ Khi xịt thuốc phải luôn đứng đầu gió. Khi trời lặng gió, nên ngưng xịt thuốc để
tránh tiếp xúc với bụi khí.
+ Tránh ở gần những khu vực đang xịt thuốc diệt sâu bọ trên 8 tiếng mỗi ngày.
Các bình xịt thuốc phải được điều chỉnh sao cho nồng độ thải ra không quá 1 gram
lindane trong 425 cm3 mỗi 24h với tỷ lệ không đổi (khoảng 25%).
+ Không được xịt thuốc trừ sâu bọ vào các loại cây thực phẩm hoặc các loại cây
làm thức ăn cho gia súc, trừ khi cách sử dụng chỉ rõ rằng sẽ không để lại một lượng
thuốc quá giới hạn cho phép.
+ Để bảo vệ người tiêu dùng, một số những giới hạn đã được thiết lập bởi Phòng
quản lý thực phẩm và dược phẩm (thuộc Bộ Y tế) và các loại thực phẩm mà nồng độ
SVTH: Nhóm 5

Trang 10


Tìm hiểu về độc chất thuốc trừ sâu hữu cơ

GVHD: ThS. Hoàng Anh Vũ

thuốc trên mức giới hạn cho phép không được bán ra ngoài thị trường. Những mức
giới hạn trên được duy trì một mặt dựa vào các cuộc kiểm tra trên những cánh đồng và
việc kiểm soát sử dụng thuốc trừ sâu; mặt khác là do phân tích các mẫu thực phẩm
được lựa chọn của những loại đang bày bán trên thị trường.


Tìm hiểu về độc chất thuốc trừ sâu hữu cơ

GVHD: ThS. Hoàng Anh Vũ

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Lê Huy Bá, 2008. Độc học môi trường cơ bản. Nhà xuất bản Đại học quốc
gia TP Hồ Chí Minh.
[2] Trung tâm nghiên cứu phát triển nông thôn. Sử dụng an toàn thuốc bảo vệ
thực vật. Đại học An Giang.
[3] Đoàn Thị Thái Yên, 2006. Độc học môi trường. Trường Đại học bách khoa
Hà Nội.
[4] Bài tiểu luận, 2011. Quản lý ảnh hưởng của thuốc trừ sâu trong môi trường.
Trường Đại học Nha Trang.

SVTH: Nhóm 5

Trang 13