ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

Phạm Quỳnh Hoa

VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VỚI HOẠT ĐỘNG
CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ
(NGHIÊN CỨU GIAI ĐOẠN 2015 - 2016)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội, 2018


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------

Phạm Quỳnh Hoa

VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VỚI HOẠT ĐỘNG
CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ
(NGHIÊN CỨU GIAI ĐOẠN 2015 - 2016)
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đinh Văn Hường

phóng viên đã cung cấp cho tôi những thông tin quý báu liên quan đến đối tượng
khảo sát.
Cuối cùng, tôi cảm ơn gia đình đã đồng hành, bạn bè và đồng nghiệp đã
động viên, cổ vũ trong suốt thời gian qua.
Tác giả

Phạm Quỳnh Hoa


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.............................................................. 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................... 6
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................... 7
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................ 7
6. Đóng góp mới của luận văn .................................................................................... 9
7. Kết cấu của luận văn ............................................................................................... 9
Chƣơng 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ
VÀ HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƢỚNG CHÍNH PHỦ
VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ...................................................... 10
1.1. Báo điện tử .................................................................................................. 10
1.1.1. Sự ra đời của Báo điện tử ........................................................................ 10
1.1.2. Khái niệm báo điện tử .............................................................................. 11
1.1.3. Đặc trưng cơ bản của báo điện tử ........................................................... 12
1.1.4. Tầm quan trọng của báo điện tử đối với hoạt động của Thủ tướng
Chính phủ .................................................................................................................. 14
1.2. Vai trò của báo điện tử ....................................................................................... 16
1.2.1. Khái niệm của vai trò ............................................................................... 16
1.2.2. Vai trò của báo điện tử ............................................................................. 16

2.3. Đánh giá chung .................................................................................................. 69
2.3.1. Thuận lợi .................................................................................................. 69
2.3.2. Khó khăn................................................................................................... 76
Tiểu kết chương 2 .................................................................................................... 81
Chƣơng 3. VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ
CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VỚI HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH
CỦA THỦ TƢỚNG CHÍNH PHỦ VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM
KINH TẾ.................................................................................................................. 82
3.1. Vấn đề đặt ra hiện nay ....................................................................................... 82
3.1.1. Hoàn thiện chính sách pháp luật.............................................................. 82
3.1.2. Báo điện tử chịu sự cạnh tranh với các loại hình mạng xã hội về việc
truyền đạt thông tin về tội phạm kinh tế ................................................................... 85
3.1.3. Báo điện tử chịu sự chi phối về mặt công nghệ so với các loại hình
báo chí khác trong việc đưa tin về phòng chống tội phạm kinh tế ........................... 86
3.2. Một số giải pháp chung ................................................................................ 87
3.2.1. Nâng cao nhận thức về vai trò của báo điện tử trong đời sống xã hội .... 87
3.2.2. Thay đổi cách quản lý báo điện tử ........................................................... 88
3.2.3. Tăng cường khai thác các thông tin về các vụ án kinh tế và cảnh báo
những kẽ hở của chính sách pháp luật ..................................................................... 90
3.2.4. Nâng cao trách nhiệm và đạo đức của nhà báo trong phản ánh thông tin
về phòng chống tội phạm kinh tế .............................................................................. 90
3.2.5. Tăng cường chức năng ứng dụng truyền thông đa phương tiện tạo sức
hấp dẫn của báo điện tử ......................................................................................................... 92
3.2.6. Hoàn thiện chính sách liên quan đến sự phát triển của báo điện tử ....... 92


3.3. Một số kiến nghị cụ thể ................................................................................ 93
3.3.1. Xây dựng cơ chế chính sách cụ thể theo tinh thần Luật Báo chí sửa đổi,
bổ sung năm 2016 về Đề án Quy hoạch và quản lý báo chí toàn quốc đến 2025
về báo điện tử ............................................................................................................ 93


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BTTTT

Bộ Thông tin - Truyền thông

BLHS

Bộ Luật Hình sự

BCT

Bộ Chính trị

BBT

Ban Bí thư

BCHTƯ

Ban Chấp hành Trung ương

BTV

Biên tập viên

CT-TTg

Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ


Văn phòng Chính phủ

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

PTBT

Phó Tổng Biên tập

PGS.TS

Phó giáo sư, tiến sỹ

PVS

Phỏng vấn sâu

[X]

Số thứ tự tài liệu tham khảo

[X, Y]

Số thứ tự tài liệu và số trang


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong 20 năm trở lại đây, báo điện tử trở thành loại hình báo chí mới với sự

phạm kinh tế, nhất là tội phạm tham nhũng và lạm dụng chức vụ, quyền hạn.
1


Trong khi đó, thông tin báo chí về các hoạt động chỉ đạo, điều hành của
Chính phủ, Thủtướng Chính phủ đến với người dân là rất quan trọng. Việc quyết
tâm xây dựng một Chính phủ liêm chính, kiến tạo, hành động phục vụ người dân và
doanh nghiệp không thể không kể đến vai trò truyền thông của báo điện tử. Nhanh
chóng, kịp thời, hiệu quả là những thế mạnh của báo điện tử mà các loại hình báo
chí khác chưa có được. Tận dụng thế mạnh của báo điện tử cũng là một cách để
tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phổ biến những chỉ đạo của người đứng đầu
Chính phủ đối với công tác phòng và chống tội phạm kinh tế trong giai đoạn đất
nước ngày càng hội nhập sâu, rộng như hiện nay.
Nhận thấy báo điện tử trong thời gian qua đã có những hoạt động tuyên
truyền, phát hiện hết sức kịp thời, tích cực và hiệu quả các vấn đề liên quan đến
công tác phòng, chống tội phạm kinh tế của Chính phủ. Vì vậy tác giả chọn đề tài
nghiên cứu vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng
Chính phủ về phòng, chống tội phạm kinh tế. Từ đó đề ra giải pháp tăng cường vai
trò của báo điện tử đối với công tác chỉ đạo, điều hành phòng chống tội phạm kinh
tế của Chính phủ trong tình hình mới, đồng thời khẳng định vị trí quan trọng của
báo điện tử trong xã hội hiện đại.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Các giáo trình, chuyên luận
Sách “Báo chí và dư luận xã hội” do Nguyễn Văn Dững chủ biên [7] đã đề
cập đến tính chất tương tác, đa phương tiện của báo điện tử, loại hình báo chí gắn
với nhóm bạn đọc - trẻ và giới trí thức - cũng như những người có trình độ văn hóa
cao, nhóm cư dân mạng. Đặc điểm của báo điện tử là đã và đang đặt ra cho nhà báo
nhiều yêu cầu không chỉ về nhận thức, quan điểm và thái độ hành nghề, mà còn về
phong cách sống, phong cách tác nghiệp và tích hợp đa kỹ năng cũng như tính trung
thực, trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp. Mặt khác, sách nêu vai trò của

Cuốn sách cũng nêu rõ để nâng cao hiệu quả lãnh đạo đối với báo chí, Đảng
phải không ngừng đổi mới tư duy, phong cách, phương thức lãnh đạo đối với công
tác báo chí. Đảng lãnh đạo báo chí bằng việc đề ra nghị quyết, chỉ thị, định hướng
quy hoạch, kế hoạch phát triển hệ thống báo chí và định hướng nội dung thông tin,
tuyên truyền của báo chí; lãnh đạo công tác tổ chức, cán bộ, công tác kiểm tra, giám
sát của Đảng đối với tổ chức đảng và đảng viên trong cơ quan báo chí; lãnh đạo các
đoàn thể chính trị - xã hội trong cơ quan báo chí. Nhà nước có trách nhiệm thể chế
hóa, cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng về báo chí bằng chính sách, pháp
luật trong quản lý hoạt động báo chí. Trong quá trình lãnh đạo nhân dân ta tiến hành
công cuộc đổi mới đất nước, Đảng ta đã có bước chuyển quan trọng trong việc đổi
mới tư duy, phong cách và phương thức lãnh đạo đối với công tác báo chí.
Sách “Cơ sở lý luận báo chí” Tạ Ngọc Tấn và Đinh Thế Huynh đồng chủ
biên [16] đề cập các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
về báo chí; những quy định, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước
về công tác báo chí. Cuốn sách đề cập báo chí là sản phẩm thuộc kiến trúc thượng
3


tầng, ra đời và phát triển do nhu cầu thông tin của xã hội. Một mặt, báo chí được sử
dụng như một phương tiện tuyên truyền, giáo dục, cổ động nhân dân; mặt khác, nó
trở thành diễn đàn của mọi người về các lĩnh vực của đời sống. Không có một đảng
phái, tổ chức kinh tế, xã hội nào không sử dụng báo chí như một phương tiện thông
tin để phục vụ các mục tiêu của mình.
Các tác giả chỉ ra phương pháp nghiên cứu lý luận báo chí, đặc biệt là
phương pháp luận khoa học, sáng tạo dựa trên phép biện chứng duy vật của chủ
nghĩa Mác - Lênin để tìm hiểu các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về vấn
đề báo chí. Ngoài ra, các tác giả cũng sơ bộ xem xét hệ thống tư liệu mang tính
pháp lý của Việt Nam về báo chí.
Có thể nói, hầu hết các sách giáo trình, sách tham khảo về nghề báo đều trực
tiếp hoặc gián tiếp đề cập đến mối liên hệ mật thiết giữa báo điện tử với các hoạt

học Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2010 đã đóng góp thêm việc nghiên cứu vai
trò của báo điện tử đối với việc định hướng dư luận xã hội khi đưa ra những thông
tin nhanh nhạy, kịp thời, những thông tin liên quan đến việc chỉ đạo điều hành của
Chính phủ về phát triển kinh tế đất nước. Cũng như luận văn của Nguyễn Sỹ Hùng
mà chúng tôi đã nhắc đến ở trên, luận văn của Nguyễn Hồng Sơn không đề cập đến
sự điều hành, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế và
tham nhũng.
Trong khi đó, luận văn“Tính chủ động, kịp thời trong công tác chỉ đạo, định
hướng nội dung thông tin báo chí” của Nguyễn Thị Mỹ Linh [27], ở phần lý luận
của luận văn, tác giả đã làm sáng tỏ các khái niệm lãnh đạo, báo chí, Đảng lãnh đạo
báo chí, quản lý, nhà nước quản lý báo chí. Ngoài ra, tác giả đề cập đến việc Đảng
chỉ đạo, định hướng nội dung thông tin báo chí trên các lĩnh vực của đất nước, Nhà
nước quản lý hoạt động báo chí. Luận văn nêu và phân tích, đánh giá tình trạng
công tác lãnh đạo, quản lý thông tin báo chí; những vấn đề đặt ra cho báo chí nước
ta hiện nay trong việc nâng cao chất lượng nội dung, hình thức, tăng cường tính chủ
động, kịp thời trong chỉ đạo, định hướng thông tin báo chí. Luận văn nêu một số
giải pháp chủ yếu: nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác chỉ đạo, định
hướng nội dung thông tin báo chí; tăng cường các nguồn lực, phương tiện phục vụ
công tác chỉ đạo; định hướng thông tin báo chí.
Liên quan đến vấn đề mà tác giả đang nghiên cứu, tác giả Nguyễn Văn
Thắng trong luận văn “Tác động của thông tin báo chí đối với hoạt động điều hành
của Chính phủ (Khảo sát trên báo điện tử Chính phủ và báo điện tử Vietnamnet)
của Nguyễn Văn Thắng năm 2015 đã chỉ ra tác động của báo điện tử với sự điều
hành của Chính phủ và chỉ ra một số điểm yếu trong hoạt động báo chí hiện nay.
Như vậy, tác giả của luận văn này đã đề cập đến vấn đề gần với vấn đề nghiên cứu
của tôi trong luận văn này. Tuy nhiên, tác giả đã không phân tích cụ thể vấn đề chỉ
đạo, điều hành về phòng chống tội phạm kinh tế và tham nhũng từ người đứng đầu
Chính phủ tức vấn đề chúng tôi quan tâm. Trong luận án Hiệu quả tuyên truyền
pháp luật cho cán bộ đảng viên trên báo điện tử ở Việt Nam hiện nay bảo vệ ở Học
5

chống tội phạm kinh tế; phân tích những lợi thế và khó khăn, các thành công và hạn
chế; đưa ra đề xuất về các giải pháp để nâng cao vai trò của báo điện tử đối với hoạt
động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện các mục đích trên, tác giả luận văn thực hiện các nhiệm vụ
nghiên cứu sau:
6


Thứ nhất, nghiên cứu, tham khảo các tài liệu có liên quan để xác định các
tiêu chí đánh giá thực hiện vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều
hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế;
Thứ hai, xây dựng công cụ nghiên cứu để thu thập dữ liệu phục vụ cho việc
phân tích và đánh giá thực trạng thực hiện vai trò; những thành công và hạn chế của
báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về
phòng chống tội phạm kinh tế;
Thứ ba, trên cơ sở số liệu thu thập được, tổng hợp và phân tích và đánh giá
thực trạng thực hiện vai trò; những thành công và hạn chế của báo điện tử đối với
hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm
kinh tế;
Thứ tư, từ kết quả phân tích, tác giả đề ra một số giải pháp để nâng cao chất
lượng của báo điện tử đặc biệt là nâng cao khả năng thực hiện tốt các vai trò về các
hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm
kinh tế.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là: Vai trò của báo điện tử đối với hoạt
động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm kinh tế.
Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu các tin bài về các hoạt động chỉ

+ Phương pháp định tính: tác giả luận văn tiến hành phỏng vấn sâu lãnh đạo
các báo để đánh giá vai trò của báo điện tử trong hoạt động chỉ đạo, điều hành của
Thủ tướng Chính phủ trong phòng chống tội phạm kinh tế ở cả ba báo điện tử là
Điện tử Chính phủ, Điện tử Công an Nhân dân và Tuổi trẻ online. Đối tượng tham
gia phỏng vấn sâu là các phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn và các cán bộ
quản lý của các báo điện tử.
+ Phương pháp định lượng:tác giả luận văn tiến hành thu thập thông tin của
200 cá nhân. Trong đó, 50 người là các phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn,
các cán bộ quản lý của báo điện tử; 150 người còn lại là những độc giả hiện đang
đọc các báo điện tử thuộc diện khảo sát.
Để lựa chọn các đối tượng nhằm thu tập thông tin, luận văn tiến hành phương
pháp chọn mẫu ngẫu nhiên nhưng có căn cứ vào một số các đặc điểm của những đối
tượng khảo sát về giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn… nhằm đảm bảo số liệu được
thu thập có tính đại diện cao nhất.
Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, tác giả sử dụng một số phương pháp phân
tích thống kê như: phân tổ thống kê, số tương đối, số tuyệt đối, số bình quân… để
đánh giá thực trạng thực hiện vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều
hình của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế.
8


6. Đóng góp mới của luận văn
6.1. Về mặt lý luận: Luận văn nghiên cứu và rút ra một số thuật ngữ về lý
thuyết truyền thông, mô hình tác nghiệp của báo điện tử; nghiên cứu tính đặc thù về
thông tin liên quan đến hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trên
báo điện tử; một số vai trò cơ bản của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo điều
hành của Thủ tướng nói chung và với vấn đề chỉ đạo điều hành của Thủ tướng về
phòng chống tội phạm nói chung và phòng chống tội phạm kinh tế nói riêng.
6.2. Về mặt thực tiễn: là một tập hợp nội dung nghiên cứu có giá trị tham
khảo cho quá trình tác nghiệp trong thực tiễn của đơn vị báo chí, biên tập viên,

“Cơn sốt vàng” của thời thông tin trực tuyến thực sự bắt đầu” [10; 16].
Có thể nói: “Với sự phát triển nhanh chóng của internet và những ưu điểm
vượt trội của mình, báo mạng điện tử đã trở thành một tiện ích quan trọng và là một
bộ phận không thể tách rời của internet và xã hội hiện đại. Hiện nay, hầu hết các tờ
báo in, đài phát thanh, truyền hình lớn đã có mặt trên internet” [10; 16].
1.1.1.2. Ở Việt Nam
Ở nước ta, internet chính thức được sử dụng từ năm 1997. “Chỉ mấy tháng
sau khi Việt Nam nối mạng internet, ngày 31/12/1997, tạp chí Quê hương (Tạp chí
của Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại gia Việt Nam) có
địa chỉ htpp://quehuongonline.vn đã trở thành tờ báo mạng điện tử đầu tiên ở nước
ta” [10; 16]. Theo đánh giá của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến năm 2010,
“cả nước có 46 báo mạng điện tử, 287 trang tin của cơ quan báo chí và gần 200
trang thông tin điện tử tổng hợp” [10; 18]. Theo thống kê của Cục Phát thanh,
Truyền hình và Thông tin của Bộ Thông tin và Truyền thông thì tính đến tháng
3/2013, cả nước có 75 báo và tạp chí điện tử. Tính đến tháng 5/2014, con số này
tăng lên 94 và đến 2016 là 96 [4].
10


1.1.2. Khái niệm báo điện tử
Trên thế giới và ở Việt Nam, thuật ngữ báo điện tử vẫn đang tồn tại với
nhiều cách gọi khác như: báo mạng, báo mạng điện tử, báo internet, báo trực
tuyến... Trong các bản pháp quy của Nhà nước cũng sử dụng thuật ngữ “báo điện
tử”. Trong Nghị định số 55/2001/NĐ-CP ngày 23 tháng 8 năm 2001 của Chính phủ
về quản lý và cung cấp dịch vụ internet, Điều 12 ghi:
“Dịch vụ thông tin trên internet là một loại hình dịch vụ ứng dụng internet, bao
gồm dịch vụ phát hành báo chí (báo in, báo hình, báo điện tử), phát hành xuất bản
phẩm trên internet và dịch vụ cung cấp các loại hình điện tử khác trên Internet” [2; 2].
Thuật ngữ “báo điện tử” được sử dụng trong Điều 3 Luật Báo chí sửa đổi
năm 2016: “Báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh,

soạn báo điện tử và bạn đọc của báo điện tử sử dụng báo điện tử thông qua sự hỗ
trợ của máy tính để bàn, máy tính xách tay, máy tính bảng, điện thoại thông minh
có kết nối mạng internet.
1.1.3. Đặc trưng cơ bản của báo điện tử
1.1.3.1. Khả năng đa phương tiện
Đa phương tiện là thuật ngữ xuất phát từ cụm từ “multimedia” trong tiếng
Anh. Sau này, với sự ra đời của internet và đặc biệt là sự phát triển vượt bậc của
khoa học công nghệ như hiện nay đã giúp cho việc tích hợp các phương tiện trên
một trang web ngày càng trở nên phong phú và đa dạng. Hiện nay, tùy theo từng
lĩnh vực, ngành nghề mà khái niệm đa phương tiện được hiểu khác nhau. “Trong
cuốn sách Multimedia (Đa phương tiện), tác giả Tony Feldman nhắc lại định nghĩa
của Patrick Gabbins: “Truyền thông đa phương tiện là sự tích hợp liền của dữ liệu
văn bản chữ, các loại hình ảnh và âm thanh trong một môi trường thông tin số hóa
riêng lẻ” [10; 50]. “Đa phương tiện trên báo mạng điện tử là sự kết hợp nhiều loại
phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự để thực hiện và tạo nên một sản phẩm
báo chí. Một sản phẩm báo chí được coi là sản phẩm đa phương tiện khi nó tích hợp
nhiều trong số các phương tiện truyền tải thông tin sau: văn bản (text), hình ảnh
tĩnh (still image), hình ảnh động (animation), đồ họa (graphic), âm thanh (audio),
video và các chương trình tương tác (interactive programs) [10; 52].
1.1.3.2. Tính tức thời và phi định kỳ
Có thể nói, đối với người làm báo điện tử thì “áp lực về thời gian mạng” và
nhu cầu tin tức của “cư dân mạng” trên khắp thế giới thực sự là một thách thức lớn.
Bởi người đọc lúc nào cũng có mặt trên internet, nơi này là đêm, nơi khác lại là
ngày. Hơn nữa, bạn đọc luôn đòi hỏi thông tin phải nhanh, mới và nóng bỏng” [10;
72]. Khác hoàn toàn với việc chờ đợi tin tức ở báo tin, đối với báo điện tử, bạn đọc
gần như không phải chờ đợi bởi tin tức luôn được cập nhật thường xuyên: “Bất kể
thông tin diễn ra ở đâu, thời gian nào, đêm cũng như ngày, chỉ cần một máy tính
xách tay hoặc điện thoại di động nối mạng, các phần mềm phụ trợ (như phần mềm
tải âm thanh, hình ảnh…) thì khi sự kiện xảy ra phóng viên có thể cập nhật tin bài
ngay tức khắc. Khi vừa đăng bài xong, có thông tin mới lại có thể cập nhật thông tin

máy tính và internet.
Theo Nguyễn Thị Thoa trong Đề cương chi tiết học phần Nhập môn báo
mạng điện tử (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), “báo điện tử thể hiện tính
tương tác thông qua tương tác có định hướng: định vị trên văn bản bằng các nút
“xem tiếp”, “trở về đầu trang” giúp bạn đọc chủ động và dễ dàng di chuyển trong
một trang báo hay giữa nhiều trang báo với nhau; qua tương tác chức năng: là sự
linh hoạt của các đường dẫn cho phép người đọc khả năng tham chiếu tới các nội
dung khác; qua tương tác tùy biến: là tính thông minh của các công cụ cá nhân
13


(hộp thư điện tử) cho phép báo mạng điện tử tự thích ứng để tiếp đón bạn đọc,
nhận sự phản hồi về tin bài, về tác giả bài báo, về hình thức tờ báo và nhanh chóng
trả lời họ” [10; 82].
Một trong những ưu điểm của tính tương tác trên báo điện tử chính là “nhận
sự phản hồi rất nhanh qua hệ thống thư điện tử” [10; 84]. Bên cạnh đó, “Cùng với
sự phát triển của công nghệ đa phương tiện, tương tác trên báo điện tử không chỉ
dừng lại ở những dòng văn bản (text) đơn thuần, mà còn có cả hình ảnh, âm
thanh… đã tạo cho hình thức tương tác này có tính hấp dẫn cao” [10; 85].
1.1.3.4. Khả năng lưu trữ và tìm kiếm thông tin
Với lợi thế không giới hạn về số trang, khuôn khổ hay thời lượng chương
trình như các loại hình báo chí khác, báo điện tử có khả năng lưu trữ thông tin rất
lớn. “Về mặt lý thuyết, toàn bộ thông tin của báo mạng điện tử được lưu trên sever,
người đọc có thể tải về bất cứ lúc nào” [10; 89]. Báo điện tử là một kho thông tin
khổng lồ mà người đọc có thể truy cập bất kỳ lúc nào. Kho thông tin này được đảm
bảo bởi một số yếu tố như: “Thông tin phong phú, đa dạng cả về số lượng và nội
dung”, “Thông tin chính xác, khách quan và được kiểm chứng”, “thông tin được lưu
trữ lâu dài và có hệ thống” [10; 89]. Bạn đọc có thể tìm kiếm thông tin trên báo điện
tử theo một số cách như: tìm kiếm theo chủ đề, chuyên mục; tìm kiếm theo ngày,
tháng; tìm kiếm theo từ khoá. Đây là thế mạnh mà những loại hình báo chí khác

báo điện tử đóng vai trò như là cơ quan giám sát và quản lý xã hội. Những hoạt
động liên quan đến phòng chống tội phạm kinh tế của báo điện tử có tác động nhất
định tới các cơ quan chức năng thi hành đúng pháp luật.
Thứ ba, báo điện tử thể hiện rõ sự phản biện thông tin đối với hoạt động chỉ
đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế. Thông
qua các thông tin liên quan đến sự chỉ đạo, điều hành công tác đấu tranh phòng
chống tội phạm về kinh tế, báo điện tử thực hiện quá trình thông tin hai chiều,
thông tin từ Chính phủ tới người dân, tới doanh nghiệp và theo chiều ngược lại,
thông tin từ người dân, doanh nghiệp tới các cơ quan tham mưu của Chính phủ
nhằm điều chỉnh hoạt động, chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ đạt hiệu
quả. Có thể nói, phản biện xã hội thể hiện ở việc báo điện tử góp phần đưa ra
những góc nhìn đa chiều để hướng đến sự đồng thuận của xã hội. Phản biện xã hội
góp phần đắc lực định hướng dư luận xã hội, dẫn dắt bạn đọc báo điện tử hướng
tới sự tôn trọng luật pháp. Ở chiều ngược lại, chính những đóng góp ý kiến của
bạn đọc báo điện tử đối với các văn bản quy phạm pháp luật mà Chính phủ hành
cũng như những chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh
tế sẽ góp phần giúp Chính phủ điều chỉnh chính sách pháp luật phù hợp với thực
tiễn công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế đang diễn ra.
Thứ tư, đưa tin về những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh
vực kinh tế đồng thời đưa ra những quan điểm, những bình luận về các vụ việc
gây bức xúc dư luận có tác động nhất định tới hoạt động chỉ đạo, điều hành của
Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế, báo điện tử đã góp phần
15


xây dựng thương hiệu của một cơ quan báo chí. Số lượt truy cập, số lượng người
thường xuyên theo dõi những hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính
phủ trên một tờ báo điện tử sẽ chứng minh cho thương hiệu của một tờ báo, đồng
thời chính thương hiệu của một tờ báo có tác dụng tập hợp dư luận quần chúng
và có tác động tới việc tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ trong việc đề ra các



vai trò hết sức quan trọng”, “Ở Việt Nam, báo chí là tiếng nói của Đảng, của Nhà
nước, của các tổ chức, đoàn thể xã hội, là diễn đàn của nhân dân”, bời vì: “Báo chí đã
trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Báo chí cũng tạo ra những
điều kiện cần thiết để cho mọi người dân có thể tham gia vào đời sống chính trị của
đất nước. Vì vậy, ý nghĩa thông tin có tính định hướng đúng đắn, chân thật, có sức
thuyết phục, báo chí có khả năng hình thành dư luận xã hội, dẫn đến hành động xã
hội, phù hợp với sự vận động của hiện thực theo chiều hướng có chủ định” [50; 45].
Nói đến vai trò của báo điện tử không thể không nhắc đến vị thế, địa vị của
báo điện tử trong mối quan hệ với các hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng
Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế.Vị thế, địa vị của báo điện tử trong mối
quan hệ với các hoạt động của Chính phủ như trên còn đặt trong việc thực hiện
chức năng của báo chí so với các loại hình báo chí truyền thông khác.
Vai trò của báo điện tử trong trường hợp này được hiểu là tập hợp các hoạt
động cần thiết của báo điện tử phải thực hiện khi truyền đạt thông tin về các hoạt
động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ. Báo điện tử phải thực hiện một
tập hợp các hoạt động cần thiết để trở thành cầu nối giữa Chính phủ (cơ quan quản
lý vận hành nền kinh tế) với doanh nghiệp, với người lao động nói riêng và với bạn
đọc của bảo điện tử nói chung. Một hệ thống các hoạt động cụ thể của báo điện tử
sẽ tạo nên một vai trò nhất định. Vai trò và chuỗi các hoạt động cụ thể mang tính hệ
thống của báo điện tử có mối quan hệ vô cùng chặt chẽ, không thể tách rời, thiếu cái
này thì sẽ không có cái kia. Nếu như các chuỗi hoạt động mang tính hệ thống của
báo điện tử có tác động đến nhau thì cũng như vậy các vai trò của báo điện tử cũng
có sự tác động qua lại, bổ sung cho nhau. Vì thế, vai trò của Báo điện tử với hoạt
động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ bao gồm: (1) Truyền tải thông
tin, (2) Định hướng dư luận xã hội, (3) Phản biện xã hội, (4) Nâng cao tri thức về
pháp luật.
1.3. Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tƣớng Chính
phủ về phòng chống tội phạm kinh tế