LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời kỳ nền kinh tế Việt Nam đang từng bước hội nhập với nền kinh tế thế giới,
chúng ta còn phải đối mặt với nhiều thử thách và những rủi ro không thể lường trước được.
Các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn quá non trẻ và chưa có những hiểu biết nhất định về
nền thị trường lớn này. Và một vấn đề được đặt ra ở đây là những thiệt hại do rủi ro pháp
lý mang lại.
Mỗi quốc gia đều có hệ thống luật pháp của riêng mình. Nếu một nhà quản trị kinh
doanh quốc tế chỉ thông hiểu pháp luật nước mình mà ít am tường hệ thống pháp luật khác
thì rất dễ gặp rủi ro. Trong trường hợp ngay cả pháp luật nước mình cũng không nắm
vững, thì thật vô cùng nguy hiểm. Do đó, cần nghiên cứu để nắm vững pháp luật nước
mình và nước đối tác, cùng những luật có liên quan. Nhưng nghiên cứu luật pháp là vấn đề
phức tạp, không thể nắm vững luật pháp của tất cả các nước.
Thực tế thời gian qua cho thấy, do chưa có sự am hiểu về các yếu tố luật pháp nước
ngoài và quốc tế, việc quản lý các rủi ro trong quan hệ thương mại quốc tế chưa được thực
hiện tốt nên các doanh nghiệp đã phải đối mặt với các rủi ro và chịu các thiệt hại không
đáng có về tài chính và uy tín của doanh nghiệp.
Với những lý do trên mà nhóm chúng tôi quyết định chọn chủ đề “Rủi ro pháp lý trong
các doanh nghiệp Việt Nam” làm bài tiểu luận cho nhóm. Trong quá trình thực hiện đề tài
không thể tránh khỏi các thiếu sót và sai lầm, mong cô góp ý để bài làm được hoàn thiện
hơn. Xin chân thành cảm ơn cô!
Nhóm thực hiện
1
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
I – Rủi ro pháp lý trong doanh nghiệp
1) Khái niệm rủi ro
- Rủi ro là gì? Rủi ro là những biến cố bất ổn tác động lên lợi ích trong tương lai mà
không thể dự đoán chính xác. Rủi ro là một phần của đầu tư và việc hiểu rủi ro là rất
quan trọng cho Nhà đầu tư. Cũng giống như nhiều người, bạn rất muốn nhận được
lợi nhuận tốt nhất từ khoản đầu tư của mình mà không phải mất ngủ hàng đêm vì lo
lắng. Vậy thì đầu tư cổ phiếu có tốt không? Hay đầu tư vào trái phiếu thì tốt hơn?
Điều quan trọng là: bất kể bạn đầu tư vào loại tài sản nào, bao giờ cũng có những
-Rủi ro pháp lý từ tình trạng chưa gia nhập điều ước quốc tế.
-Rủi ro do lựa chọn mô hình pháp lý không phù hợp.
3) Nguyên nhân gây ra rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam
Điếc không sợ súng
Luật Sư-Tiến Sĩ Luật, Phạm Liêm Chính, người từng có hàng chục năm tu nghiệp, làm
việc ở nước ngoài và bảo vệ luận án tiến sĩ luật tại Pháp với đề tài về tranh chấp hợp đồng
thương mại, cho biết ông đã được tiếp cận hồ sơ của hàng trăm vụ tranh chấp hợp đồng
thương mại giữa Doanh Nghiệp Việt Nam với quốc tế xuất phát từ những nguyên nhân
theo cung cách làm ăn kể trên đây. Theo chuyên gia kinh tế cao cấp - thành viên Ban
Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ, cố vấn Bộ trưởng Bộ KH-ÐT, Tiến Sĩ Lê Ðăng
Doanh, sống thời gian dài trong nền kinh tế bao cấp, các Doanh Nghiệp Việt Nam đã quen
với các mệnh lệnh hành chính. Trong cơ chế kinh tế này, các doanh nghiệp cũng trở nên
quen với những giao dịch... miệng.
Ðâu phải chỉ có vụ Letard, Vietnam Airlines làm phía VN phải chịu mất hàng triệu
euro, mà đã có hàng trăm vụ tranh chấp thương mại quốc tế như vậy... tưởng rằng mình
“điếc” nên không phải sợ “súng.” Ai không sợ cứ mặc, súng vẫn nổ...
Quen được “đánh khẽ” nên lờn
3
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
Ở góc độ khác, bà Phạm Chi Lan, thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng, cho rằng
hiệu lực pháp lý thấp các phán quyết của tòa án trong nước liên quan đến các tranh chấp
kinh tế cũng là nguyên nhân quan trọng khiến doanh nghiệp “lờn” phán quyết của tòa trong
nước nhưng sẽ phải trả giá ngay nếu có cách ứng xử như vậy đối với tòa án, pháp lý quốc
tế.
Pháp lý như... cơm bình dân
“30 năm trước, những thế hệ công chức Nhà nước ai cũng mang cặp lồng cơm khi đi
làm. Buổi trưa thì hâm nóng bằng bếp điện cơ quan, rồi ăn. Nhưng bây giờ thì chẳng còn ai
sàng trả thù lao tương ứng. “Giá cả dịch vụ tư vấn pháp lý thông thường trên thế giới khá
cao, có thể là 200-300 USD cho mỗi giờ tư vấn. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ ngần ngại
ngay khi thấy giá cả như vậy nhưng các doanh nghiệp cũng cần biết rằng để có được một
giờ tư vấn họ phải bỏ ra hàng chục năm, thậm chí gần cả cuộc đời để học tập, tích lũy kiến
thức, kinh nghiệm” - bà Phạm Chi Lan nói.
Nhìn đi cũng cần nhìn lại là các tổ chức và doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chưa thực
sự tín nhiệm, tin tưởng vào đội ngũ tư vấn pháp luật trong nước nên không mặn mà với
dịch vụ này. Luật Sư Phạm Liêm Chính thừa nhận, với khoảng hơn 2,000 người, đội ngũ
luật sư trong nước vừa mỏng vừa yếu.
Ðào tạo khi nước đến chân
Tuy nhiên, bà Phạm Chi Lan cũng chỉ ra rằng để có được một đội ngũ chuyên gia pháp
lý, luật sư đáp ứng yêu cầu hội nhập cũng phải xuất phát từ nhu cầu của DN. “Chỉ khi
doanh nghiệp có nhu cầu, đòi hỏi nhiều thì mới phát triển được đội ngũ luật sư, dịch vụ
pháp lý thương mại quốc tế,” bà nói. Luật Sư Phạm Liêm Chính cho rằng dù mỏng và yếu
5
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
nhưng không có nghĩa là đội ngũ luật sư, tư vấn pháp luật của Việt Nam hiện nay không
đáp ứng các nhu cầu cơ bản của hội nhập. Theo ông, hiện Việt Nam có khá nhiều luật sư
được đào tạo ở nước ngoài, am hiểu luật pháp quốc tế, trong nước, thành thạo ngoại ngữ và
hoàn toàn đủ sức tư vấn, thẩm định, soạn thảo các hợp đồng thương mại lớn và phức tạp.
Tiến Sĩ Luật Phạm Liêm Chính cho biết, VN hiện đang gấp rút đào tạo, cả trong nước và
cử ra nước ngoài, một đội ngũ luật sư từ 10,000 đến 20,000 người trong vòng 5-10 năm tới
để phục vụ nhu cầu hội nhập.
Cùng một luật chơi trên thương trường
“Không kịp thời sửa đổi hệ thống luật pháp trong nước vào thời điểm sắp gia nhập Tổ
chức Thương mại Thế giới (WTO), có thể gây khó dễ cho chính doanh nghiệp VN khi làm
ăn với bên ngoài,” Tiến Sĩ Luật Phạm Liêm Chính cảnh báo. Theo ông, nguyên tắc lớn
nhất của một hợp đồng thương mại quốc tế hiện nay phải nêu rõ quyền và nghĩa vụ các
công. Cả Falcomar và Vietnam Airlines cùng bị kiện và đối mặt với khoản bồi thường
không dưới 537.910.000 Lia Italy.
Năm 1994, thông qua Đại sứ quán Italy tại Hà Nội, Tòa sơ thẩm Roma gửi giấy triệu
tập cho Vietnam Airlines tham dự phiên tòa đầu tiên diễn ra vào ngày 30/11/1995. Tuy
nhiên, Vietnam Airlines đã không tham dự, phiên tòa vẫn được đưa ra xét xử.
Sau nhiều phiên toà xét xử, đến 7/3/2000, Tòa sơ thẩm Roma ra phán quyết Vietnam
Airlines phải bồi thường cho luật sư Liberati gần 4 tỷ 852 triệu lia (khoảng 4,3 triệu euro).
Do không tham dự phiên tòa đầu tiên, nên Vietnam Airlines không nhận được phán quyết
cũng như bất cứ thông tin nào liên quan đến vụ việc. Hơn 2 năm sau, ngày 2/5/2002, khi đã
hết hạn kháng cáo, Vietnam Airlines mới nhận được thư của luật sư Liberati cùng bản sao
bản án của Tòa sơ thẩm Roma, yêu cầu bồi thường 4,3 triệu euro.
7
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
Ông Liberati sau đó đã yêu cầu thi hành bản án tại Pháp. Ngày 18/2/2004, Vietnam
Airlines nhận thông báo của Ủy ban Đòi nợ và Tịch biên Pháp thông báo phong tỏa số tiền
1,3 triệu euro tại tài khoản BSP Pháp (tài khoản thu từ bán vé máy bay ở đại lý) của
Vietnam Airlines để thanh toán theo phán quyết của tòa. Tòa phúc thẩm Paris cũng xác
nhận số tiền mà Vietnam Airlines phải trả là gần 5,2 triệu euro (bao gồm cả lãi phát sinh
tính đến cuối 2003).
Trong tháng 4/2004, Vietnam Airlines gửi đơn kháng án tới Toà phúc thẩm Paris xin
huỷ lệnh phong toả và Toà phúc thẩm Roma xin xem xét lại bản án đã có hiệu lực từ 2000
của Toà sơ thẩm Roma. Toà Paris và gần đây nhất là Toà phúc thẩm Roma đều bác đơn
của Vietnam Airlines, với lý do đã quá thời hạn kháng án.
Tuy nhiên, tia hy vọng mở ra cho phía Việt Nam Airlines khi toà Paris bác đơn kháng
án song chưa yêu cầu thực thi ngay bản án, mà chỉ tạm giữ 5,2 triệu euro để chờ kết luận
cuối cùng của vụ kiện đang diễn ra tại Roma. Trao đổi với báo chí chiều nay, Tổng giám
đốc Vietnam Airlines Phạm Ngọc Minh cho biết trong năm 2006, hãng đã nộp đủ 5,2 triệu
euro vào tài khoản phong toả của Chủ tịch đoàn luật sư Paris để thi hành bản án. Việc toà
Paris chưa yêu cầu thi hành án ngay giúp hãng có thêm thời gian tìm chứng cứ bảo vệ
mình.
DOANH NGHIỆP VIỆT NAM “HỒN NHIÊN” VỚI LUẬT PHÁP QUỐC TẾ
Hãng hàng không Việt Nam: "Điều ngạc nhiên là khi bị triệu tập đến tòa, tâm lý của
Vietnam Airlines khi đó là không đến thì làm gì được, dẫn tới thiệt hại lớn như bị phong
tỏa tài sản ở nước ngoài, không thể lật lại được tình thế khi hết thời gian kháng án. Đây là
bài học rất đắt mà DN Việt Nam phải chịu", ông Hoa nói.
(http://www.tin247.com/dn_viet_nam_hon_nhien_voi_luat_phap_quoc_te-3-21248279.html)
HIỂU BIẾT PHÁP LUẬT ĐỂ TRÁNH RỦI RO TRONG GIAO THƯƠNG
9
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
10:01, Thứ tư, 06/12/2006 (GMT+7)
Dẫn chứng về những rủi ro pháp lý trong hoạt động thương mại quốc tế, ông Nguyễn
Văn Du - Trưởng phòng Pháp chế - Thanh tra Tổng Công ty Hàng không Việt Nam đã kể
câu chuyện DN mình đó là vụ kiện đòi bồi thường gần 1 triệu USD ở Italia.
Gia tăng giao thương quốc tế luôn đi kèm những rủi ro pháp lý.
(Ảnh: Haiphong.gov)
Ban đầu đây chỉ là một tranh chấp về lao động và tiền công. Khi có phát sinh tranh
chấp đã không xử lý kịp thời và đối tác đã lợi dụng biến thành một vụ kiện thương mại.
Rủi ro pháp lý này đã gây ra nhiều thiệt hại. Có những thiệt hại vật chất có thể đo đếm
được còn có những thiệt hại vật chất không đo đếm được mà trong trường hợp này là đã
ảnh hưởng đến khả năng thâm nhập thị trường. Bên cạnh đó, là những mất mát phi vật chất
rất lớn như ảnh hưởng đến thương hiệu, uy tín, khả năng cạnh tranh thị trường.
(Phước Hà, http://vietnamnet.vn/kinhte/kinhdoanh/2006/12/641074/)
b) Vụ việc HLV Letard
VFF ĐÃ GIẤU VỤ LETARD
Thứ tư, 05 Tháng một 2005, 09:06 GMT+7
10
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
LĐBĐ VN đang "ngồi trên đống lửa" về khoản tiền 197 nghìn USD mà toà án trọng tài
thể thao quốc tế tuyên phạt về việc chấm dứt hợp đồng với HLV Letard. Tuy nhiên, sự thật
về "vụ án Letard" người hâm mộ lẽ ra đã biết cách đây 5-6 tháng, nếu như không có sự
tòa án trọng tài thể thao quốc tế một lần nữa yêu cầu LĐBĐ VN phải nhanh chóng thực
hiện việc bồi thường cho ông Letard thì thường trực LĐ không còn cách nào khác là phải
đưa vấn đề này ra thường vụ LĐ và mọi chuyện từ đó mới vỡ lở ra.
Cũng theo nguồn tin từ LĐ, thực chất số tiền 197.000 USD chỉ là phần cứng phải trả
cho ông Letard, ngoài ra còn cộng với các khoản phí khác trả cho án phí thêm 16.000 USD
nữa, tổng cộng là 213.000 USD. Đây là một khoản thiệt hại vô cùng lớn của bóng đá VN
chỉ vì kiểu làm việc tắc trách của một số quan chức LĐ.
VFF: Sẽ học hỏi để tránh... rút kinh nghiệm
Theo thông lệ cứ đầu mỗi tháng, người phát ngôn của LĐBĐ VN Nguyễn Lân Trung
lại chủ trì phiên họp giao ban với giới báo chí. Nhưng cuộc họp đầu tiên của năm mới vào
chiều qua không “thuần” như mọi bữa mà diễn ra trong bầu không khí khá căng thẳng. Ông
Lân Trung một lần nữa lại phải điều trần thay cho các quan chức LĐ về sự kiện “nóng hổi”
nhất: Cựu HLV đội U23 VN Letard đòi bồi thường 197.000 USD tương đương với giá trị
của... nửa trụ sở cao 7 tầng khá bề thế của LĐBĐ VN.
Lần lại “lịch sử” lựa chọn cũng như nguyên nhân sa thải HLV Letard, ông Lân Trung
nói: "Ông Letard do HLV danh tiếng Aime Jacque giới thiệu nên LĐ hoàn toàn tin tưởng.
Nhưng sau 5 tháng hành nghề tại VN, HLV Letard đã bộc lộ nhiều điểm yếu, đặc biệt có
những quan điểm trái ngược với LĐ về chọn cầu thủ, ví dụ điển hình nhất là ông ta đã dựa
vào bài testcooper để loại Văn Quyến. Mặc dù không ưng ý nhưng tôn trọng hợp đồng, LĐ
vẫn phải tiếp tục cho HLV Letard dẫn dắt đội U23 VN và đã thất bại nặng nề tại LG Cup
2002". LĐ đã phải hỏi ý kiến một số tổ chức ngoài VN và được cố vấn rằng, LĐ chỉ phải
đền 3 tháng lương để HLV Letard đi tìm việc, thậm chí nếu ông Letard tìm được việc trong
thời gian này, LĐ còn không phải trả một đồng nào. Sau đó LĐ còn được Ủy ban tư cách
kỷ luật FIFA đồng ý cho bồi thường ông Letard chỉ có 35.000 USD".
Thế nhưng, đến cuối tháng 10/2004, lúc nhận được trát của tòa án trọng tài thể thao
quốc tế trên cơ sở đơn kiện của ông Letard với kết luận, lý do sa thải HLV Letard của VN
12
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
không chính đáng vì HLV chỉ chịu một phần trách nhiệm trong thất bại của đội tuyển U23
VN và buộc LĐBĐ VN phải bồi thường trước ngày 10/1, nếu không thực thi đội tuyển VN
phân công chịu trách nhiệm chính. Vậy LĐ chẳng lẽ cứ rút kinh nghiệm mãi?". Ông Lân
Trung đáp: "Sau mỗi lần va vấp, mỗi cá nhân trong LĐ lại thêm một bài học. LĐ thiếu hiểu
biết về luật quốc tế. Trong cuộc hội nhập bóng đá thế giới, LĐ phải học hỏi nhiều hơn, đặc
biệt về luật pháp để tránh rủi ro trong tương lai".
Việt Báo (Theo-Ngoisao)
c) DNTN Duy Lợi
NHIỀU DOANH NGHIỆP NƯỚC NGOÀI TÌM HIỂU LUẬT
ĐỂ “VÒI” TIỀN DN VIỆT NAM
09:04' 06/06/2003 (GMT+7)
Đại diện nhóm Johnson Miki của Nhật tháng 8/2002 đã yêu
cầu Doanh nghiệp tư nhân Duy Lợi (DNTN) hoặc ngừng ngay
việc sản xuất khung mắc võng, hoặc phải đóng "phí bản
quyền" sáng chế cho nhóm với mức 4 USD đối với mỗi chiếc
võng xuất sang Nhật Bản. Nếu không, nhóm Miki sẽ kiện Duy
Lợi vì "xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (SHCN)".
Miki đưa ra lý lẽ là giải pháp hữu ích "Khung võng tiện dụng"
họ đăng ký đã được Cơ quan sáng chế Nhật Bản cấp văn bằng số
3081528 vào ngày 22/8/2001.
Từ một lá thư đòi... "phí bản quyền"...
DNTN Duy Lợi (www.duyloi.com) là cơ sở sản xuất võng xếp nổi tiếng và uy tín của
Việt Nam. Chỉ tính từ đầu năm đến nay, số lượng võng Duy Lợi xuất sang Nhật vượt cả
năm 2002. Duy Lợi cũng đã ký được hợp đồng dài hạn với tập đoàn siêu thị Keyio. Do đó,
14
Võng Duy Lợi
Rủi ro pháp lý trong các doanh nghiệp Việt Nam Nhóm 3 – TM2 – K33
lời đe dọa của Miki đặt ra một nguy cơ: Hàng Duy Lợi không những không được tiêu thụ
tại Nhật (vì bị cáo buộc là xâm phạm quyền SHCN), mà còn không thể bán ra tại 112 quốc
gia thành viên của Hiệp hội Sáng chế Quốc tế.
Trước tình hình đó, tháng 11/2002, Duy Lợi với đại diện pháp luật là công ty luật
Phạm&Associates đã tiến hành khiếu nại yêu cầu Cơ quan Sáng chế Nhật hủy bỏ văn bằng
tật mang". Nếu không, các doanh nghiệp Việt Nam có thể sẽ phải trả giá đắt từ những cuộc
tranh chấp SHCN với công ty nước ngoài cho dù họ không sai.
(Theo Lao Động - http://vietnamnet.vn/kinhte/2003/6/14411/)
d) Trung Nguyên
HIGHLANDS COFFEE BỊ TỐ CÁO DÙNG TÊN MIỀN TRUNG NGUYÊN
Ngày đăng: 09/01/2010 02:36
Công ty cà phê Trung Nguyên cho rằng Công ty cổ phần Việt Thái Quốc tế đã ăn cắp
tên miền trungnguyen của mình, vì website trungnguyen.com.au có giao diện và thông tin
về sản phẩm Highlands Coffee của Việt Thái.
Mới đây, khi đăng ký sở hữu tên miền “trungnguyen” trên Internet tại Australia, Công
ty cà phê Trung Nguyên phát hiện Công ty The trustee for Hinchliffe Trust đã đăng ký tên
miền này dưới hình thức một website giao dịch thương mại “trungnguyen.com.au”.
Đặc biệt, truy cập vào tên miền này dẫn đến website phân phối trực tuyến các sản phẩm
mang thương hiệu Highlands Coffee của Công ty cổ phần Việt Thái Quốc tế (VTI), trụ sở
tại Việt Nam.
16
Copyright: Tài liệu đại học ©