Bài 5
CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA -TINH
(Thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức : Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:
- Nắm được vài nét về châu Phi, khu vực Mĩ La-tinh trước khi xâm lược.
- Hiểu được quá trình các nước đế quốc xâm lược và chế độ thực dân ở châu Phi, Mĩ La -tinh.
- Phong trào đấu tranh giành độc lập của châu Phi, Mĩ La -tinh cuối thể kỉ XIX đầu thế kỉ XX.
2. Tư tưởng: Giáo dục thái độ đồng tình ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân châu Phi, Mĩ La
-tinh, lên án sự thống trị áp bức, bóc lột của CNTD , giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế.
3. Kỹ năng: Nâng cao kỹ năng học tập bộ môn, biết liên hệ kiến thức đã học trong thực tế cuộc
sống hiện nay, phân tích tài liệu, sự kiện rút ra kết luận.
II. THIẾT BỊ - TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Bản đồ châu Phi, bản đồ khu vực Mĩ La -tinh, tranh ảnh, tài liệu có liên quan.
III. TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC TRÊN LỚP
1. Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Nêu những nét chính về tình hình các nước Đông Nam Á cuối thể kỉ XIX đầu thế kỉ XX
Câu 2: Giải thích vì sao trong khu vực Đông Nam Á, Xiêm là nước duy nhất không trở thành
thuộc địa của các nước phương Tây?
2. Dẫn dắt vào bài mới
Nếu thế kỉ XVIII thế giới chứng kiến sự thắng thế của chủ nghĩa tư bản đối với chế độ
phong kiến, thì thế kỉ XIX là thế kỉ tăng cường xâm chiếm thuộc đại của các nước tư bản Âu Mĩ. Cũng như châu Á, châu Phi và khu vực Mĩ La -tinh không tránh khỏi cơn lốc xâm lược đó.
Để hiểu được chủ nghĩa thực dân đã xâm lược và thống trị châu Phi như thế nào, nhân dân các
dân tộc ở đây đã đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài
hôm nay.
3. Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp:
Hoạt động của GV và HS
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV dùng lược đồ châu Phi cuối thể kỉ XIX đầu
XX giới thiệu đôi nét về châu Phi – Đặc biệt kênh
đào Xuy-ê

Đức
Camôrun, Tôgô
7,5
BĐNha
Môdămbích, Ănggôla,. 6,5
Hỏi: Qua bảng thống kê và quan sát lược đồ
SGK ,hãy rút ra nhận xét về quá trình phân chia
thuộc địa ở Châu Phi hồi đầu TKXX?
- HS trả lời – GV chốt:
+ Đầu TK XX, việc phân chia thụôc địa giữa các
nước đế quốc ở châu Phi căn bản đã hoàn thành.
+ Việc phân chia không đồng đều giữa các nước
ĐQ, Anh và Pháp là 2 ĐQ chiếm nhiều nhất . (Vì
sao?- ĐQ già )

thành kênh đào Xuyê, thực dân phương
Tây đua nhau xâm chiếm châu Phi:
+ Anh chiếm: Nam Phi, Ai Cập, Tây
Nigiêria, Xômali, …
+ Pháp chiếm: một phần Tây Phi, Angiêri,
Mađagaxca, Tuynidi, …
+ Đức: Camôrun, Tôgô, Tây Nam Phi, …
+ Bồ Đào Nha: Môdămbích, Ănggôla, …
⇒ Đầu thế kỉ XX, việc phân chia thụôc
địa giữa các nước đế quốc ở châu Phi căn
bản đã hoàn thành.

2/ Phong trào đấu tranh chống thực dân
của nhân dân châu Phi :
Hỏi: Nguyên nhân ND châu Phi đấu tranh chống - Nguyên nhân ND châu Phi đấu tranh:

lệch, nên đã bị thực dân phương Tây đàn
chống chủ nghĩa thực dân ở châu Phi?
áp. Cuộc đấu tranh GPDT ở châu Phi vẫn
- HS suy nghĩ trả lời
tiếp tục phát triển trong TK XX.
- GV bổ sung kết luận:

* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
II. Khu vực Mĩ La-tinh
- GV nêu đôi nét về khu vực MLT , khái qát quá
- Ngay từ TK XVI, XVII, hầu hết các
trình MLT bị CNTD xâm lược.
nước Mĩ Latinh đã trở thành thuộc địa
-GV ĐVĐ: Phong trào đấu tranh ở MLT diễn ra của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.


như thế nào? Có gì khác với Châu Phi và Châu
Á? Nguyên nhân của sự khác nhau đó?
- GV giải thích: Do sau khi xâm lược MLT, chủ
nghĩa thực dân đã thiết lập ở đây chế độ thống trị
phản động, gây ra nhiều tội ác dã man, tàn khốc.
( tàn sát dân bản địa, đưa nô lệ da đen từ Châu phi
sang hoặc những tùy tùng của TBN,BĐN)
- Đầu thế kỉ XIX nhu cầu phát triển kinh tế văn hóa
riêng đã thúc đẩy cuộc đấu tranh chống thực dân để
thiết lập những quốc gia độc lập.

- Sự thống trị của chủ nghĩa thực dân là
nguyên nhân dẫn tới cuộc đấu tranh giành
độc lập của các dân tộc Mĩ Latinh.

5. Dặn dò: Học bài cũ, đọc trước bài mới. Sưu tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện về Chiến tranh
thế giới thứ nhất 1914 - 1918.
* TƯ LIỆU:
1/ Kênh đào Xuy-ê : Nằm ở vùng Tây Bắc Ai Cập, nối liền biển đỏ với Điạ Trung Hải. Kênh
này do Công ty kênh Xuy-ê của Pháp - Ai Cập (Pháp chiếm 52% cô phần, Ai Cập chiếm 44%)
xây dựng, bắt đầu từ tháng 4/1859 và hoàn thành vào năm 1869. Kênh có giá trị kinh tế, quân sự
cao, đường thủy đi từ châu Âu sang châu Á qua kênh Xuy-ê là gần nhất, giảm được 50% quãng
đường. Trong chiến tranh thế giới thứ nhất và thứ II kênh Xuy-ê có vị trí chiến lược đặc biệt.