A. MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Cũng như những bộ môn khoa học khác, môn Ngữ Văn có vai trò rất quan
trọng đối với đời sống tâm hồn và phát triển tư duy của con người, đặc biệt trong
việc giáo dục tư tưởng tình cảm cho học sinh. Học tốt môn Ngữ văn cũng sẽ
giúp các em học tốt các bộ môn khác.
Văn chương mang đến cho tâm hồn và nhân cách con người nhiều cái hay,
cái đẹp kì diệu, cái sáng lấp lánh. Thông qua nhân vật với những sự kiện, những
cuộc đời trong trang văn, học sinh có thể liên hệ tới đời sống xã hội xung quanh
mình để từ đó tìm cho mình những cách ứng xử khéo léo, tinh tế, tuyệt vời trong
cuộc sống. Văn học là một bộ môn nghệ thuật , là sự tìm hiểu và yêu thương
cuộc sống này, là con đường đi từ trái tim đến trái tim. Muốn học giỏi bộ môn kì
diệu này, các em cần phải nuôi dưỡng lòng say mê và cần phải có phương pháp
học tập một cách khoa học, đúng đắn để không ngừng nâng cao kiến thức, hiểu
biết và khả năng tư duy của mình. Khả năng cảm nhận, giải thích, phân tích cái
hay, cái đẹp của tác phẩm văn học, khả năng liên hệ, so sánh các tác phẩm, cùng
với những hiểu biết về lí luận văn học là một trong những kĩ năng, kiến thức
quan trọng giúp các em học giỏi môn Ngữ văn.
Trong kì thi THPT quốc gia vài năm trở lại đây dạng đề so sánh, liên hệ
được coi trọng và lấy làm đề thi chính thức. Đồng thời, trong kì thi học sinh
giỏi cấp Tỉnh cấp THPT và THCS năm học 2018-2019, Sở GD và ĐT cũng định
hướng cấu trúc đề và ra đề thi phần nghị luận văn học ở dạng đề này thông qua
việc chứng minh một nhận định về lí luận văn học. Ở bậc THCS, đối với cả giáo
viên và học sinh đây là dạng đề khá mới mẻ. Trong quá trình bồi dưỡng đồng
đội học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh, tôi nhận thấy học sinh khá lúng túng trong
việc hiểu đúng nội dung, ý nghĩa của nhận định. Từ đó, xác định chưa đúng,
chưa trúng luận điểm, chưa chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt. Ngoài ra việc
phân tích tác phẩm ở phần liên hệ còn dàn trải, chưa biết khái quát kiến thức
hướng vào nhận định. Mặt khác, dạng đề này đòi hỏi học sinh phải có kiến thức
vững vàng, năng lực cảm nhận tác phẩm văn chương sâu rộng và nhận định đề
tinh nhạy để trình bày. Do đó, cách học thuộc bài, học theo lối mòn sẽ không

năng lực lí giải cần phải hợp lí, vừa sức. Nghĩa là các tiêu chí so sánh cần có
mức độ khó vừa phải, khả năng lí giải sự giống và khác nhau cũng cần phải hợp
lí với năng lực của các em.
III. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Trong quá trình dạy bồi dưỡng, tôi áp dụng kinh nghiệm này cho học sinh
trong đội tuyển học sinh giỏi cấp Tỉnh năm học 2018 – 2019
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Làm đề tài này, tôi đã vận dụng những phương pháp sau đây:
Phương pháp thống kê , nêu ví dụ.
Phương pháp thực nghiệm.
Phương pháp so sánh.
Phương pháp phân loại, phân tích.
Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết.

2


B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I- CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Văn học là một môn nghệ thuật giàu tính hình tượng, tính biểu cảm, là tấm
gương phản ánh cuộc sống con người, đồng thời có tác dụng phục vụ cuộc sống.
Ở mỗi tác phẩm người đọc có thể tiếp thu cái hay, cái đẹp, cái đúng để vận dụng
vào cuộc sống, làm cho cuộc sống đẹp hơn. Đồng thời môn Ngữ văn (bao gồm
ba phần: Văn học, Tiếng Việt, Làm văn) cũng là một môn học nền tảng về kiến
thức và công cụ giao tiếp, có vị trí quan trọng trong các môn học, góp phần tạo
nên trình độ văn hóa cơ bản cho học sinh. Cùng với việc rèn kĩ năng đọc hiểu, kĩ
năng sử dụng tiếng Việt, phần Làm văn được chú trọng vì đây là phần thể hiện

phẩm ở lớp 8.
3


Nhà phê bình văn học Hoàng Minh Châu cho rằng: Văn chương hướng tới
chân, thiện, mĩ bao giờ cũng là văn chương cho mọi người và là văn chương của
muôn đời.
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng hiểu biết về truyện ngắn Chiếc
lược ngà (Nguyễn Quang Sáng, Ngữ văn 9, tập một, NXBGD Việt Nam 2018),
liên hệ với truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng (O Hen-ri, Ngữ văn 8, tập một,
NXBGD Việt Nam 2018) hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Thực trạng đề thi có dạng chứng minh nhận định lí luận văn học, liên hệ,
so sánh xuất hiện phong phú như vậy nhưng trong chương trình sách giáo khoa
môn Ngữ văn của trung học cơ sở lại không có một kiểu bài dạy riêng để hướng
dẫn cho thầy cô giáo cũng như các em học sinh nắm được phương pháp làm
dạng đề này một cách hiệu quả nhất. Chưa có bài học nào cụ thể nào cung cấp
cho các em kiến thức cơ bản về lí luận văn học. Chính vì vậy mà như đã trình
bày ở phần lí do chọn đề tài nhiều em học sinh tỏ ra rất lúng túng khi đứng trước
đề bài này. Các em học và làm bài nghi luận văn học một cách máy móc, còn
quá lệ thuộc vào cách học khuôn mẫu, thiếu tư duy sáng tạo. Kiến thức lí luận
văn học, kiến thức văn học non kém, không có khả năng cảm nhận văn học một
cách sáng tạo. Vì thế số điểm học sinh đạt được còn khiêm tốn. Còn không ít
thầy cô thì băn khoăn về phương pháp làm bài để hướng dẫn học sinh. Đứng
trước thực trạng đó, bằng kinh nghiệm của bản thân qua những năm dạy đội
tuyển học sinhgiỏi, tôi đề xuất “Cách làm dạng đề nghị luận văn học: Chứng
minh một nhận định lí luận văn học qua một tác phẩm, liên hệ, so sánh đến
một tác phẩm khác” để được trao đổi cùng đồng nghiệp, góp phần nâng cao
chất lượng bài thi của học sinh.
III. CÁCH TIẾN HÀNH THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP.
1.Cung cấp cho học sinh kiến thức về lí luận văn học, về tác phẩm văn học

thể loại văn học thường gặp như thơ, tự sự (cụ thể là truyện ngắn, tiểu thuyết),
hiện tượng tương tác giữa các thể loại.
Tiếp nhận văn học: Khái quát các đặc điểm của quá trình đọc, hiểu và chiếm lĩnh
tác phẩm văn học.
Khi các em đã có vốn kiến thức lí luận văn học cơ bản rồi, kết hợp với quá
trình phân tích cảm nhận các tác phẩm văn học các em sẽ thấy lí luận không quá
khó, khô khan mà nó được rút ra, khái quát từ chính những tác phẩm ta đang
học. Những kiến thức lí luận văn học này sẽ giúp học sinh giải thích tốt và hiểu
đúng nội dung của các nhận định lí luận văn học trong đề bài.
Như vậy,trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi, việc dạy các em nắm được
các kiến thức cơ bản của lí luận văn học đã giúp cho học sinh có cơ sở vững
chắc để cảm thụ tác phẩm văn học. Việc trang bị cho học sinh những vấn đề cơ
bản của lí luận và hướng dẫn học sinh cách làm bài có dạng đề lí luận là vô cùng
cần thiết, giúp các em hiểu đúng nội dung nhận định lí luận văn học nêu ra ở đề
bài để xây dựng hệ thống luận điểm cho chính xác. Đồng thời nhằm khắc phục
nhược điểm bài văn thiếu chiều sâu, để từ đó cảm thụ, phân tích tác phẩm văn
học, đánh giá một hiện tượng văn học sẽ sâu sắc và thuyết phục hơn.
b.Kiến thức về tác phẩm văn học trong chương trình.
Đây là phần quan trọng đầu tiên trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi.
Giáo viên cần trang bị cho học sinh kiến thức về tác phẩm: giá trị về nội dung ,
đặc sắc về nghệ thuật của từng tác phẩm văn học trong chương trình văn học
Việt Nam, văn học nước ngoài, văn học địa phương cả lớp 8 và lớp 9. Đồng
thời kết hợp ôn theo giai đoạn và chủ đề.
* Ôn tập theo giai đoạn và chủ đề:
Khi ôn luyện phần văn bản, tôi thường tập trung vào ôn tập theo giai đoạn
văn học, chia theo chủ đề. Qua đó gặp tác phẩm văn học ở giai đoạn nào, viết về
chủ đề gì, học sinh dễ dàng nhận diện, và có cái nhìn toàn diện, sâu sắc hơn về
những tác phẩm đó.
Ví dụ: Khi ôn tập phầnVăn lớp 9 tôi chia thành 2 giai đoạn văn học: Văn học
Trung đại và văn học Hiện đại. Khi dạy phần văn học Trung đại, tôi tập trung

tưởng tình cảm mà tác giả thể hiện trong tác phẩm.
Ví dụ 1: Khi học tác phẩm “Truyện Kiều” giáo viên cần yêu cầu học sinh
phải nắm chắc thân thế, cuộc đời, sự nghiệp của Nguyễn Du để từ đó hiểu được
những tác động hướng ngòi bút của ông vào phản ánh hiện thực xã hội thông
qua số phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, giúp HS hiểu sâu sắc
hơn về giá trị nội dung tư tưởng mà tác giả muốn gửi gắm trong tác phẩm..
Ví dụ 2: Khi dạy bài thơ “Đồng chí ”của Chính Hữu phần giới thiệu về tác
phẩm ngoài những thông tin: Bài thơ ra đời trong thời kì đầu của cuộc kháng
chiến chống Pháp ( 1948), sau chiến dịch Việt Bắc Thu Đông . Tôi còn cho HS
thấy được trong cuộc kháng chiến đó người lính phải dối mặt với bao nhiêu khó
khăn và thử thách: thiếu thốn, bệnh tật. Lúc đó Chính Hữu là chính trị viên đại
đội, ông được giao rất nhiều nhiệm vụ chăm sóc cho các thương binh, lo liệu
cho các tử sĩ. Sau chiến dịch, ông bị bệnh sốt rét rừng rất nặng. Trong thời gian
đó ông được một người đồng đội chăm sóc ân cần, chu đáo. Cảm động trước
tấm lòng của người bạn ông viết bài thơ này như một lời cảm ơn chân thành đến
người động đội của mình. Nắm được điều đó HS mới thấu hiểu được tình cảm
của người lính dành cho nhau chân thành sâu sắc như thế nào.
Ví dụ 3: Đặt bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” vào hoàn cảnh Thanh Hải đang
nằm trên giường bệnh trước khi qua đời không bao lâu ta mới thấu hiểu tiếng
6


lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với thiên nhiên đất nước và khát vọng được
sống và cống hiến của nhà thơ Thanh Hải.
*. Khai thác các chi tiết nghệ thuật đặc sắc:
- Ngoài ra trong quá trình ôn luyện các tác phẩm văn học tôi khuyến khích
học sinh phát hiện những chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong tác phẩm, hướng dẫn
học sinh phân tích giá trị của các chi tiết nghệ thuật dó.
Ví dụ: Văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương” phát hiện và phân tích
ý nghĩa chi tiết chiếc bóng. Văn bản “Làng” Phân tích chi tiết ông Hai đi khoe

yếu) kết hợp bình luận, đánh giá,tổng hợp vấn đề.
+Tư liệu: Kiến thức về lí luận văn học, tác phẩm “Làng” và “Chiếc lá cuối
cùng”
2.2 Xác lập luận điểm.
Đây là bước khó nhất với học sinh, nhiều em tỏ ra lúng túng không biết
xác định luận điểm như thế nào để đáp ứng, làm sáng rõ vấn đề nghị luận. Một
7


bài văn hay, đạt điểm cao là bài văn phải có hệ thống ý đầy đủ, sáng tạo, chặt
chẽ, đáp ứng toàn diện yêu cầu của đề, được thể hiện qua một hình thức trình
bày và diễn đạt chính xác, trong sáng, tinh tế, khéo léo, có hình ảnh và cảm xúc.
Nếu bài văn có hệ thống ý không đúng hoặc không trúng với yêu cầu của đề
xem như bài làm đã xa đề thậm chí lạc đề. Vì vậy khi giải quyết một đề văn điều
quan trọng nhất là tìm ra ý (xây dựng luận điểm).
Để xây dựng được hệ thống luận điểm đúng đắn tôi hướng dẫn học sinh cần
dựa vào yêu cầu của đề bài, căn cứ vào nội dung nhận đinh lí luận văn học đã
cho trong đề, kết hợp với kiến thức các em đã học hoặc đã đọc. Sau khi đã xây
dựng được hệ thống luận điểm cần xác định xem luận điểm nào là chính cần
phân tích kĩ lưỡng, luận điểm nào là phụ chỉ cần phân tích ngắn gọn hoặc lướt
qua ; cũng như mối quan hệ qua lại giữa các luận điểm đồng thời sắp xếp các
luận điểm theo một trình tự hợp lí và có ý nghĩa nhất.
Ví dụ: “Người đọc thơ muốn rằng thơ phải xuất phát từ thực tại, từ đời
sống, nhưng phải đi qua một tâm hồn, một trí tuệ và khi đi qua như vậy, tâm
hồn, trí tuệ phải in dấu vào đó thật sâu sắc, càng cá thể càng độc đáo, càng
hay.”
(Xuân Diệu, Toàn tập, Tập 5, NXB Văn
học)
Qua bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận, em hãy làm sáng tỏ ý
kiến trên. Liên hệ với bài thơ Quê hương của Tế Hanh để thấy điểm gặp gỡ về

- Giới thiệu tác phẩm cần chứng minh.
Lưu ý : Cách giới thiệu làm sao để người đọc thấy được tác phẩm chính và tác
phẩm liên hệ.
b.Thân bài
*.Giải thích nhận định: Giải thích, làm rõ vấn đề:
- Giải thích, cắt nghĩa các từ, cụm từ có nghĩa khái quát hoặc hàm ẩn trong ý
kiến .
- Sau khi cắt nghĩa các từ ngữ cần thiết cần phải giải thích, làm rõ nội dung của
cả ý kiến. Thường trả lời các câu hỏi: Ý kiến trên đề cập đến vấn đề gì? Câu nói
ấy có ý nghĩa như thế nào?Chốt vấn đề nghị luận: Như vậy, vấn đề cần bàn ở
đây là gì? Khẳng định ý kiến đúng hay sai?
( Trong quá trình giải thích lồng vào bàn luận, lí giải vấn đề nghị luận)
*. Chứng minh ý kiến .
- Qua tác phẩm chính
+ Giới thiệu về tác giả, tác phẩm
+ Căn cứ vào nội dung của nhận định để xây dựng thành các luận điểm và lựa
chọn chi tiết trong tác phẩm để làm rõ biểu hiện của vấn đề nghị luận.( Phân
tích, chứng minh qua nội dung và nghệ thuật tác phẩm)
- Liên hệ đến tác phẩm thứ hai.
+ Khái quát vài nét về tác giả, tác phẩm.
+ Phân tích khái quát về nội dung và nghệ thuật theo hệ thống luận điểm đã
được xây dựng ở trên.
*. So sánh: Từ nội dung của nhận định, ý kiến, so sánh chỉ ra những nét tương
đồng và khác biệt giữa hai tác phẩm :
+ Nhận xét nét tương đồng và khác biệt giữa hai đối tượng trên cả các bình diện
như chủ đề, nội dung hình thức nghệ thuật...(bước này vận dụng kết hợp nhiều
thao tác lập luận nhưng chủ yếu là thao tác lập luận phân tích và thao tác lập
luận so sánh) . Bước này nhằm phát huy trí tuệ sắc sảo và mĩ cảm của học sinh.
Tùy từng đối tượng được yêu cầu so sánh và bám vào nội dung nhận định mà có
cách chia tách ra các khía cạnh nhỏ khác nhau như: ngôn từ, hình ảnh, chi tiết,

những hình ảnh thiên nhiên đẹp đẽ, làm nền cho vẻ đẹp của con người trong
hành trình chinh phục biển khơi. Cả hai bài thơ đều khắc họa tâm thế hào hứng
và niềm lạc quan phơi phới của người lao động. Tình yêu thiên nhiên, yêu quê
hương, đất nước của hai thi sĩ.
- Điểm khác biệt là hai bài thơ ra đời trong hai giai đoạn khác nhau với hoàn
cảnh sáng tác riêng. Quê hương thuộc phong trào Thơ mới, sang tác (1938)
trong hoàn cảnh nhà thơ xa quê, gửi tình yêu và nỗi nhớ của người con phương
xa về với quê nhà. Còn Đoàn thuyền đánh cá ra đời năm 1958, trong giai đoạn
miền Bắc xây dựng CNXH, nhà thơ có dịp đi thực tế vùng mỏ Quảng Ninh,
cùng sống trong không khí lao động khẩn trương, chứng kiến niềm vui phơi
phới của con người lao động mới làm chủ cuộc đời.
=> Tuy ra đời trong hai giai đoạn với hoàn cảnh sáng tác riêng, song hai nhà thơ
cùng xuất phát từ hiện thực đời sống, đi qua tâm hồn, trí tuệ của nhà thơ để sáng
tạo nên những bài thơ hay, đánh dấu trong sự nghiệp sáng tác của mỗi người.
*. Đánh giá, nâng cao, mở rộng vấn đề.
- Đánh giá tính đúng đắn của vấn đề nghị luận.
- Bổ sung, phản biện lại vấn đề (Nếu có)
- Rút ra bài học cho nhà văn trong quá trình sáng tác và bạn đọc trong quá trình
tiếp nhận.
- Mở rộng : Liên hệ đến một vài tác phẩm có sự tương đồng để khẳng định lại
một lần nữa tính đúng đắn của nhận định.
c.Kết bài.
- Khẳng định lại tính đúng đắn, sâu sắc của nhận định. Khẳng định lại giá trị của
hai tác phẩm đối với vấn đề đặt ra trong nhận định. Sức sống lâu bền của tác
10


phẩm, sự lay động tâm thức người đọc, ánh sáng mà tác phẩm rọi vào bên trong
tâm hồn bạn đọc, tên tuổi của tác giả trong nền văn học…
2.4. Hướng dẫn học sinh viết bài .

Qua bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Liên hệ với bài thơ Quê hương của Tế Hanh để thấy điểm gặp gỡ về tâm hồn, trí
tuệ của hai nhà thơ.
Với đề bài trên, sau khi tôi hướng dẫn học sinh đã mở bài như sau:
“Vạt áo của triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi
Hãy nhặt lấy chữ của đời mà góp nên trang”
Thơ ca là cuộc đời nhưng thơ ca không phải là trang giấy in nguyên vẹn hình
bóng của cuộc đời rộng lớn. Người nghệ sĩ phải tìm đến cuộc đời, hút lấychất
mật tinh túy nhất để tạo nên một tác phẩm thực sự có giá trị. Sinh ra từ tâm hồn
và trái tim con người, thơ là những rung động của tâm hồn, soi chiếu qua chiều
sâu tư tưởng thi sĩ được chắt lọc và gọt rũa bằng nghệ thuật ngôn từ. Và đó cũng
11


là yêu cầu của người đọc thơ đối với nhà thơ. Hiểu được điều đó, nhà thơ Xuân
Diệu đã khẳng định; “Người đọc thơ muốn rằng thơ phải xuất phát từ hiện thực
cuộc sống nhưng phải đi qua một tâm hồn, một trí tuệ, phải in dấu vào đó thật
sâu sắc, càng cá thể , càng độc đáo, càng hay”. Và bài thơ “ Đoàn thuyền đánh
cá” của Huy Cận đã đi qua tâm hồn, trí tuệ nhà thơ, in một dấu ấn độc đáo, sâu
sắc. Đồng thời ta cũng thấy được qua “Quê hương” của Tế Hanh điểm gặp gỡ
về “tâm hồn, trí tuệ” của hai nhà thơ.
(Bài làm của em Lê Thị Thu Hà –
Lớp 9A)
b. Thân bài
Giải quyết vấn đề được xem là phần quan trọng nhất trong một bài viết
vì nó chiếm số lượng điểm nhiều nhất của toàn bài. Chính vì vậy mà phần này
giáo viên không chỉ trang bị kiến thức lí luận, kiến thức về tác giả, kiến thức sâu,
rộng về tác phẩm mà phải hướng dẫn cho các em các kĩ năng viết bài.
Ở phần này tôi hướng dẫn học sinh cách chuyển ý, chốt ý, cách bám sát
yêu cầu đề cũng như là nghệ thuật hành văn, kĩ thuật xoáy trọng tâm , bình giảng

Cụ thể hướng dẫn học sinh viết từng đoạn: đoạn giải thích nhận định; đoạn giới
thiệu về tác giả, tác phẩm; các đoạn chứng minh theo từng luận điểm; đoạn so
sánh; đoạn đánh giá, nâng cao, mở rộng. Mỗi đoạn văn có thể viết dưới nhiều
hình thức như diễn dịch, quy nạp, tổng- phân- hợp…Sự kết hợp luân phiên các
đoạn văn với các hình thức khác nhau sẽ tránh cho bài văn khỏi sự lặp lại một
cách nhàm chán, đơn điệu.
Ở mỗi đoạn tôi đặc biệt chú ý sửa lỗi diễn đạt câu chuyển ý và câu chốt đoạn
hướng vào nhận định. Câu chuyển ý, chốt đoạn rất quan trọng, nó đảm bảo cho ý
bài văn liền mạch, thống nhất và luôn hướng vào yêu cầu của đề bài. Thông
thường câu chuyển ý sẽ nhắc lại nội dung luận điểm đang chứng minh được nêu
ra ở nhận định, có tác dụng khép lại ý đã viết xong và mở ra ý mới nên cần được
diễn đạt khéo léo, tự nhiên nhất. Câu chốt đoạn cần chỉ ra rõ vấn đề nghị luận
được thể hiện như thế nào trong tác phẩm.
Ví dụ: “Người đọc thơ muốn rằng thơ phải xuất phát từ thực tại, từ đời sống,
nhưng phải đi qua một tâm hồn, một trí tuệ và khi đi qua như vậy, tâm hồn, trí
tuệ phải in dấu vào đó thật sâu sắc, càng cá thể càng độc đáo, càng hay.”
(Xuân Diệu, Toàn tập, Tập 5, NXB Văn
học)
Qua bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Liên hệ với bài thơ Quê hương của Tế Hanh để thấy điểm gặp gỡ về tâm hồn, trí
tuệ của hai nhà thơ.
- Với đề bài trên , ở luận điểm chứng minh “tâm hồn, trí tuệ” được thể hiện
trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận , được chia ra các luận điểm
nhỏ: “tâm hồn, trí tuệ” được thể hiện khi đoàn thuyền ra khơi, khi đánh cá trên
biển, khi trở về. Học sinh đã viết những câu chuyển ý ở các luận điểm phụ này
khá linh hoạt, khéo léo.
+ Cuộc sống là vườn hoa đầy hương sắc, như những con ong cần mẫn đi làm
mật cho đời, nhà thơ không chỉ sao chép hiện thực cuộc sống trần trụi mà còn
gửi gắm những tư tưởng , tình cảm tốt đẹp, một tâm hồn, một trí tuệ sâu sắc.
Tâm hồn trí tuệ của bài thơ là cảm xúc dạt dào tin yêu của nhà thơ trước cuộc

bài mở, kết bài phát triển, kết bài theo hướng nâng cao, mở rộng để gợi ra nhiều
suy nghĩ liên tưởng mới nơi người đọc.
Tóm lại: Có nhiều cách, nhiều kiểu kết bài. Nhưng dù kết bài theo kiểu nào
đi chăng nữa thì cũng nhằm khắc sâu kết luận của người viết để lại ấn tượng cho
người đọc và nhằm nhấn mạnh ý nghĩa của vấn đề đã được nghị luận. Kết bài
hay phải vừa đóng lại, chốt lại, phải vừa mở ra, nâng cao và cứ ngân nga mãi
trong lòng người đọc.
Ví dụ: Ý kiến của nhà thơ Xuân Diệu quả thật đúng đắn và sâu sắc “Người đọc
thơ muốn rằng thơ phải xuất phát từ thực tại, từ đời sống, nhưng phải đi qua
một tâm hồn, một trí tuệ và khi đi qua như vậy, tâm hồn, trí tuệ phải in dấu vào
đó thật sâu sắc, càng cá thể càng độc đáo, càng hay.” Và bài thơ “Đoàn thuyền
đánh cá” của Huy Cận, “Quê hương” của Tế Hanh đã đi qua tâm hồn, trí tuệ
của hai thi sĩ để trở thành những bài thơ đi cùng năm tháng, neo đậu bền chặt
trong tâm hồn bạn đọc bao thế hệ. Hai bài thơ đã rọi vào tâm hồn ta một thứ ánh
sáng riêng đẹp đẽ, ngân vang về tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước ,
con người Việt Nam. Để rồi ta thêm yêu mến và trân trọng tài năng, tâm hồn của
hai nhà thơ chân chính ấy.
(Bài làm của em Lê Thị Thu Hà – Lớp 9A)
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
Trong năm vừa qua, bản thân tôi được phân công giảng dạy môn Ngữ văn
lớp 9 và làm nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi cấp Huyện, Tỉnh. Những kinh
nghiệm trên đã được tôi áp dụng vào việc bồi dưỡng đồng đội học sinh giỏi cấp
Huyện, cấp Tỉnh. Do vậy, dù là dạng đề mới mẻ nhưng với phương pháp trên
các em đã thành thạo trong cách xử lí đề. Biết viết một bài văn đảm bảo các
phần, các ý cơ bản đến nâng cao: Nhiệm vụ chính là phân tích tác phẩm, chiếm
số điểm nhiều hơn, đây là nhiệm vụ cơ bản để đạt mức điểm trung bình, khá.
Bên cạnh đó, còn một nhiệm vụ nâng cao là so sánh, liên hệ, đây là nhiệm vụ đặt
ra để phân hóa học sinh, phải giải quyết nó để đạt mức điểm giỏi. Từ khi tôi áp
14


Tổ chức các chuyên đề về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi để chúng tôi
được giao lưu, trao đổi với các huyện khác, nhất là các huyện có thành tích cao
trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi để được học hỏi kinh nghiệm. Phòng
giáo dục thành lập một tổ các giáo viên cốt cán để hỗ trợ, trao đổi công tác ra đề,
giải đề cùng giáo viên đứng tuyển.
Đề tài này là do bản thân học hỏi, đúc rút kinh nghiệm qua giảng dạy,
nên chắc chắn cũng không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Rất mong các
đồng nghiệp tham khảo và góp ý chân thành để bản thân tôi rút kinh nghiệm và
giảng dạy tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
15


XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Yên Định, ngày 14 tháng 04 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết

Nguyễn Thị Thu

16


PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN ĐỊNH
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LÊ ĐÌNH KIÊN